De Groene Amsterdammer Podcast

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met De Groene-redacteur Thor Rydin en filosoof Marli Huijer over het denkspoor van filosoof Michel Foucault. Wat fluistert hij ons in zijn honderdste geboortejaar postuum toe? Politiek is geen kwestie van grote verhalen, hoogdravende idealen, principes, de terugkeer naar een geromantiseerd verleden of een verdwenen orde. Of: niet alleen dat.

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff en Stephan Sanders.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Sinds 1965 is de tijd die vaders in Nederland aan hun kinderen besteden verviervoudigd. Tijdens de coronajaren nam de zorg door mannen verder toe. Dat effect bleek blijvend, concluderen onderzoekers van de Universiteit Utrecht. Casper Thomas gaat in gesprek met Or Goldenberg over het gebrek aan verhalen over vaderschap, waarom vaders makkelijk applaus krijgen voor dingen die voor moeders vanzelfsprekend zijn, en de klassenverschillen die de verdeling van zorgtaken nog altijd bepalen.

Productie: Or Goldenberg.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een aanval op een trein vol Europese politici, een droneaanval op het vliegveld van Leipzig en waarschuwingen van Europese regeringsleiders voor meer geweld uit Rusland. Met historicus en Groene-journalist Thor Rydin analyseren we de intensivering van de Russische dreiging en de aanvallen op Europa. Is dit conflict nog wel ‘hybride’ te noemen? In Historische Woorden gaat het over landkaarten en de prioriteiten van de Verenigde Naties.

Tot slot: een gesprek met hoogleraar Catherine de Vries over het Europese proefballonnetje om Canada de EU binnen te loodsen en de tactieken van Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Marja Pruis vertrekt als redacteur bij De Groene Amsterdammer. In haar laatste week blikt ze in het blad terug op haar werkende leven: van haar eerste kantoorbaan in Amsterdam tot haar huidige bestaan als schrijver en literair criticus.

Samen met Kees van den Bosch denkt ze na over wat werk haar heeft gebracht en hoe het haar leven heeft gevormd. Nu ze afscheid neemt van De Groene, vraagt ze zich af wat deze verandering betekent. Hoe neem je afscheid van iets dat jarenlang zo’n belangrijk onderdeel van je leven is geweest?

Productie: Kees van den Bosch en Lotte Heerink.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met de intrede van sociale media was het een kwestie van tijd voordat het politieke debat zich van Den Haag naar het telefoonscherm verplaatste. Politiek redacteur Coen van de Ven schrijft deze week in De Groene over de snippet. Steeds meer politici richten zich met strak geknipte, pakkende filmpjes op platforms als Instagram, X en TikTok tot ‘de kijker thuis’. ‘Een goed middel om de Nederlander thuis te bereiken’, beaamt menig Kamerlid.

Maar er is ook een schaduwzijde. Online algoritmen belonen boosheid en negativiteit met viraliteit, waardoor felheid en woede steeds vaker doordringen in debatbijdragen, blijkt uit onderzoek. In plaats van met elkaar praten politici in toenemende mate langs elkaar heen. Alles voor dat ene filmpje. ‘Als de politiek verslaafd raakt aan aandacht en de media verslaafd aan ophef, dan dansen we samen richting het ravijn’, aldus Kamervoorzitter Thom van Campen.

Hoe is het zover gekomen? En kan het tij nog keren? Politiek redacteur Coen van de Ven praat erover met Or Goldenberg in De Groene Amsterdammer Podcast.

Productie: Kees van den Bosch, Lotte Heerink en Thomas Jap-A-Joe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met Jaap Tielbeke, adjunct-hoofdredacteur van De Groene, en bioloog Tijs Goldschmidt over het denkspoor van gedragsbioloog Niko Tinbergen. Geduldig kijken naar meeuwen of wespen in de vrije natuur: het leverde hem een Nobelprijs op. Vermenselijking van dieren was uit den boze. Maar mogen we de biologische lens dan wel loslaten op de mens?

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Binnenkort is het 25 jaar geleden dat de Twin Towers instortten tijdens de terroristische aanslagen van 11 september 2001. Dit gold als het startpunt van de huidige War on Terror: een wereldwijde militaire campagne onder leiding van de Verenigde Staten, met als doel het terrorisme voor eens en altijd uit te roeien.

Deze week maakt journalist Lotfi el Hamidi in De Groene de balans op. Want hoe staan we ervoor na 25 jaar War on Terror? Nu de Verenigde Staten al een kwart eeuw de grenzen van de internationale rechtsorde voor hun eigen doeleinden oprekken en andere landen dit voorbeeld gretig volgen, lijkt ook deze oorlog alleen maar verliezers te kennen.

Lotfi el Hamidi spreekt erover met Kees van den Bosch in De Groene Amsterdammer Podcast.

Productie: Kees van den Bosch en Thomas Jap-A-Joe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Buitenlandse Zaken is terug van de zomerstop! Een golf van economisch nationalisme trekt over de wereld. Historicus en Groene-redacteur Nicholas Mulder schreef een nieuw boek over de politieke geschiedenis van confiscatie en legt uit hoe Europa zich moet opstellen in een wereld waarin brute macht wordt gebruikt om middelen op te eisen.

In Historische Woorden klinkt de stem van Vladimir Poetin, die een bijzondere interesse in pooldieren heeft. Tot slot: Duitsland-correspondent Hans Maarten van den Brink over de Duitse deelstaatverkiezingen die bijzonder gunstig lijken uit te pakken voor uiterst rechts.

Productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump splijt families. Harmen van der Veen wil dat tegengaan. In deze aflevering vertelt hij over de terugkeer naar zijn Trump-stemmende familie in Michigan en het maken van het tweede seizoen van zijn podcast 'Don't Talk Politics'. Zijn doel blijft depolariseren, maar zijn opdracht scherpte hij aan: praat meer vanuit je gevoel en minder vanuit je overtuigingen.

In gesprek met Or Goldenberg maakt hij de balans op. Hoe is het hem dit seizoen vergaan? Hoe is zijn podcast ontvangen bij zijn familie? Is het hem gelukt gelaagdheid te vinden in zijn familie? Spoiler: volgende keer keert Harmen niet terug met de microfoon.

Productie door Or Goldenberg en Lizzy Hanekroot.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De tweede Amerika-reis van Harmen naar zijn familie in West-Michigan verliep minder soepel dan hij had gehoopt. De verdeeldheid tussen de familieleden onderling blijkt groter dan ooit, maar ook Harmen zelf vindt het steeds moeilijker om nog in 'het midden' te blijven. Is hij niet zelf inmiddels flink aan het mee polariseren terwijl hij juist het tegenovergestelde van plan was? 

Met deze en andere vragen rijdt hij naar het kleine huisje aan de dijk voor een tweede ontmoeting met polarisatie-expert Bart Brandsma. Net als in het eerste seizoen heeft Bart de podcast weer aandachtig beluisterd en gaat hij (opnieuw) proberen Harmen op het juiste spoor te zetten in zijn zoektocht naar verbinding in tijden van polarisatie. 

Deze podcast kwam tot stand met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Niet ‘watercrisis’, maar ‘waterfaillissement’ beschrijft de situatie waarin we wereldwijd verkeren, stelt het Global Water Bankruptcy Report. Structurele watertekorten zetten watersystemen over de hele wereld blijvend onder druk.

Journalist Bart Crezee las het rapport. Deze week schreef hij in De Groene Amsterdammer onder meer over de nijpende situatie in Teheran. De president van Iran stelde voor de miljoenenstad te verplaatsen. Realistisch is dat niet, maar het geeft aan dat de kritieke toestand inmiddels is doorgedrongen tot de hoogste regionen.

Hierover, en over de manier waarop we omgaan met de spanningen die ontstaan door de toenemende waterschaarste, gaat hij in gesprek met Kees van den Bosch.

Productie: Kees van den Bosch en Lizzy Hanekroot.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Hoe is het leven voor joden in de Arabische wereld? Het antwoord op die vraag is sterk gepolitiseerd. Volgens het ene verhaal leefden mensen harmonieus samen tot de opkomst van het zionisme; volgens het andere werden joden altijd al door en door antisemitisch bejegend.

Esha Guy Hadjadj besluit dit te onderzoeken. Hij maakt een reportage over de jaarlijkse feestdag Lag Ba’omer op Djerba, een eiland waar nog altijd joden wonen. Over zijn reis schrijft hij een mooi verhaal vol indrukken en geschiedenis. Daarover gaat hij deze week in gesprek met Or Goldenberg.

Productie: Lizze Hanekroot en Or Goldenberg.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Op 9 augustus 1945 gooiden de Amerikanen hun laatste atoombom op de Japanse stad Nagasaki. Voor velen kwam hiermee de Tweede Wereldoorlog ten einde. ‘Never again’ was de boodschap die luid weerklonk. Maar niet iedereen kon de bom zomaar achter zich laten.

Die dag waren er ook honderden Nederlanders in Nagasaki. Ze moesten er in gevangenschap werken voor de Japanners. Deze week schrijft journalist Diederik Baazil in De Groene over zijn gesprekken met de kinderen van Nederlanders die 81 jaar geleden de atoombom meemaakten en overleefden. Hoe leeft de herinnering aan de bom voort bij de kinderen van degenen die de gevolgen ervan de rest van hun leven met zich meedroegen?

En welke rol speelt deze herinnering in een wereld waarin de geopolitieke spanningen almaar lijken op te lopen en ‘never again’ steeds wankeler klinkt? Diederik Baazil schuift aan bij Kees van den Bosch om erover te vertellen.

Productie: Diederik Baazil en Thomas Jap-A-Joe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden als buste op een bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met journalist en auteur Daphné Dupont-Nivet en de Amerikaans-Nederlandse schrijver en Le Guin-biograaf Julie Phillips. In haar boeken schetste de Amerikaanse Ursula Le Guin ambigue utopieën, waarin ze het westerse denken over tijd, vooruitgang en hiërarchie uitdaagde. Wie was Le Guin, te vreemd om serieus te worden genomen en te serieus om echt vreemd te zijn?

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na het drinken van een blikje Red Bull verbetert je rijvaardigheid. Het mengen van alcohol met energiedrank veroorzaakt minder agressief gedrag dan het drinken van alcohol alleen – een conclusie die indruist tegen de bestaande wetenschappelijke literatuur. Het zijn bevindingen van Joris Verster, hoofddocent farmacologie aan de Universiteit Utrecht, die betalingen van Red Bull op zijn privérekening ontving terwijl hij zich presenteerde als onderzoeker aan de universiteit. Daarvoor werd hij in 2013 door de universiteit op de vingers getikt.

Onderzoekers Simon Dequeker en Emiel Woutersen van Investico zagen dat Verster die werkwijze voortzette, ditmaal bij Sen-Jam, een bedrijf dat katermiddelen ontwikkelt. Hoe zetten bedrijven de wetenschap in om regelgeving te beïnvloeden of af te zwakken? De onderzoekers vertellen in gesprek met Or Goldenberg over hun onderzoek.

Productie: Or Goldenberg en Lizzy Hanekroot.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een aantal Europese overheidsinstellingen en bedrijven gebruikt Passwork, een wachtwoordbeheerder die zeer vermoedelijk in verbinding staat met het Kremlin. Dat blijkt uit onderzoek van Investico. Experts waarschuwen dat Europa daarmee kwetsbaar is voor kwaadaardige hacks. 

Deze week gaat Or Goldenberg in gesprek met onderzoeksjournalisten Sylvana van den Braak en Linda van der Pol over hoe Passwork Nederlandse instanties om de tuin leidt, en over het gevaar van het werken met Russische software.

Productie: Or Goldenberg.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Tien jaar geleden werden de vlogs van Ismail Ilgun binnen enkele weken nationaal bekend. De 'treitervlogger' filmde hoe hij met zijn vrienden rondhing voor de Vomar in de Zaanse wijk Poelenburg. Hij belandde in een ware mediastorm, die meestal niet zachtaardig met hem omsprong.

Deze week schreef Rasit Elibol zijn profiel. Hoe gaat het nu met Ismail? Hoe gaat het in Poelenburg? Waarom vinden buurtgenoten dat er een standbeeld voor hem moet worden opgericht? Rasit en Ismail vertellen daar deze week over aan Kees van den Bosch.

Productie: Kees van den Bosch en Lizzy Hanekroot.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wens om vanuit de Haagse politiek een cultuurverandering te bewerkstelligen is van alle tijden. Rob Jetten en Henri Bontenbal presenteren zich ook nu weer als een nieuwe generatie politici die het allemaal anders gaat doen. Samenwerken is dit keer het motto. Regelen, ritselen en koffiedrinken maken een comeback. Doet de VVD hieraan mee?

Politiek journalist Coen van de Ven onderzoekt deze week het terugkerende verlangen naar een nieuwe politieke cultuur en gaat hierover in gesprek met Kees van den Bosch.

Productie: Kees van den Bosch en Lizzy Hanekroot.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met psychotherapeut Susan Bögels en journalist Frank Mulder over psychoanalytica Alice Miller (1923–2010). Het geweld dat we onszelf en anderen aandoen, komt voort uit pijn uit onze kindertijd, stelde de Pools-Joodse therapeut Miller begin jaren tachtig. Zij wees al vroeg op wat wij nu intergenerationeel trauma noemen. Wat is de erfenis van haar denken?

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week vieren de Verenigde Staten hun 250e verjaardag. Voor onder meer de regering-Trump is dat reden om de vlag vol bombarie uit te hangen. Maar niet iedereen viert feest.

In De Groene van deze week schrijft Casper Thomas een reportage over een diep verdeeld Amerika.

In een land waar migranten hardhandig worden uitgezet, de regering de geschiedenis actief lijkt wit te wassen en een impopulaire president zichzelf bijna even nadrukkelijk viert als zijn land, staan bevolkingsgroepen lijnrecht tegenover elkaar. Sommigen vragen zich af: 'Wat valt er eigenlijk precies te vieren?'

Hoe staat Amerika ervoor in deze tumultueuze tijd? Or Goldenberg spreekt erover met Groene-redacteur en oud-Amerikacorrespondent Casper Thomas.

Productie: Or Goldenberg en Thomas Jap-A-Joe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Er draait iets rondom de oorlog in Oekraïne: een 'vibe shift' die tot ongemak leidt in Rusland. Hoe reageren gewone Russen en president Poetin op het onmiskenbare succes van Oekraïne op het slagveld en ver daarbuiten? Journalist Eva Hartog peilt het psychologische effect van het binnendringen van de oorlog tot ver in Rusland.

In Historische Woorden kondigt de beoogde Britse premier Andy Burnham een koerswijziging aan in de manier waarop zijn land wordt bestuurd. Casper Thomas en Rutger van der Hoeven wegen zijn kansen op succes af.

En journalist Pieter van Os legt uit waarom politiek en voetbal altijd met elkaar verbonden zijn. Van de Voetbaloorlog tussen El Salvador en Honduras tot de VS, dat een land ontvangt (Iran) waarmee het in oorlog is: de grootste sport ter wereld dringt altijd de geopolitiek binnen – of in elk geval onze verbeelding daarvan. Een gesprek over landen uit het mondiale Zuiden die Europeanen uit het toernooi knikkeren, de voetbalhaat van de MAGA-Amerikaan en de dreigende amerikanisering van het voetbal.

Redactie en regie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het was zo'n tien jaar geleden een rage: met de mobiele telefoon op jacht naar Pokémon. Gezellig met z'n allen, telefoon in de aanslag, op zoek naar Pokémon in bijna de hele wereld: van Central Park in New York tot Amsterdam en Kijkduin.

Wat is de relatie tussen Pokémon en killer drones? Werkten al die jongens en meisjes, mannen en vrouwen die door de straten renden onbedoeld voor de defensie-industrie?

De miljoenen foto's die enthousiaste Pokémon-verzamelaars maakten, kunnen mogelijk ook worden gebruikt om drones te laten vliegen zonder gps-signaal, dat relatief eenvoudig kan worden verstoord.

Eva Hofman, Arthur Deleu en Tim Luimes onderzochten dit onverwachte verband tussen spel en werkelijkheid. Kees van den Bosch bespreekt hun bevindingen.

Productie: Gizelle Mijnlieff, Kees van den Bosch en Thomas Jap-A-Joe.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De spanningen binnen de Nederlands-Amerikaanse familie lopen op. Waar Harmen zoekt naar verbinding, ontmoet hij weerstand, ergernis en achterdocht. En als ook nog de lieve Heer zich tegen hem keert, zit hij met de handen in het haar. Is er nog hoop op een goede afloop?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Bijou van der Borst, Sofyan El Bouchtili en Michelle Salomons schrijven deze week in De Groene over AI-systemen die lichaamsbewegingen analyseren, stemmen beoordelen of leugens proberen te detecteren. Het hoort allemaal bij het I-SEAMORE-consortium, waar onder meer TNO en Thales Nederland deel van uitmaken. Het project is bedoeld om de grensbewaking van Europa te versterken en werpt een blik op hoe het continent in de toekomst met technologie zijn buitengrenzen nog intensiever wil monitoren.

De onderzoeksjournalisten ontdekten dat TNO samen met VicarVision, een softwarebedrijf dat dergelijke technologie ontwikkelt, werkte aan een omstreden leugendetectiesysteem. Daarmee zou een leugenachtige migrant van een ‘good guy’ onderscheiden moeten worden. Or Goldenberg gaat hierover in gesprek met Bijou van der Borst en Sofyan El Bouchtili.

Productie: Or Goldenberg, Gizelle Mijnlieff en Nynke Visser.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luisteren als gevende beweging: Harmen heeft er nog weinig succes mee. Misschien gaat het beter als hij de democratische minderheid binnen zijn Nederlands-Amerikaanse familie bezoekt. Hij maakt een wandeling met nicht Irene, drinkt koffie met haar zoon en belt met de broer van tante Wieda in Florida. Gelukkig komt hij erachter dat niet iedereen kwetsbaarheid als zwakte ziet!

Luister alle afleveringen van Don't Talk Politics! in het eigen kanaal.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een Nederlandse jongen sluit zich begin 2024 aan bij het Israëlische leger en wordt vervolgens uitgezonden naar Libanon, Gaza en de Westelijke Jordaanoever. Romy van der Burgh, Marieke Rotman en Allart van der Woude reconstrueerden zijn route. Een uniek inkijkje in een uiterst gesloten wereld.

Wat posten Israëlische militairen op hun sociale media? Geven die beelden het Openbaar Ministerie voldoende aanleiding om onderzoek te doen naar Nederlanders die dienen in het Israëlische leger? En is het journalistiek te verantwoorden om undercover te gaan en een nepaccount aan te maken? In deze aflevering bespreekt Kees van den Bosch deze vragen met de onderzoekers.

Productie: Lizzy Hanekroot & Kees van den Bosch.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De keizer gaat niet op reis; anderen reizen naar de keizer. Trump, Poetin, Merz en in totaal meer dan twintig regeringsleiders bezochten dit jaar Xi Jinping in Beijing. Wat zegt dit over China's invloed in de wereld en over hoe China die invloed wil gebruiken? En waarom ging Xi dan wél naar Noord-Korea? Garrie van Pinxteren legt het uit.

Plus: waarom verschijnt Xi niet gewoon in zwembroek op zijn vakantieadres? In Historische Woorden erkent de Duitse minister Wadephul dat Duitsland een zetel in de VN-Veiligheidsraad misliep vanwege zijn blinde steun aan Israël. Maar Duitsland kon niet anders, meent hij. En waar komt de rechtse golf in Latijns-Amerika vandaan? Sebastiaan Faber licht toe hoe het komt dat Trump die beweging lijkt aan te voeren en wat de oorzaken zijn van die ruk naar rechts in de regio.

Redactie en regie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In april barstten op slechts tien minuten fietsen van Yaghoub Sharhani's huis in Loosdrecht protesten los tegen een aangekondigd AZC. Yaghoub, die tien jaar geleden zelf in een AZC leefde, trok de straat op om te spreken met voor-, tegen- en omstanders van de protesten. Het geweld, extremisme en de media-aandacht polariseert het dorp diep, zag hij.

In De Groene van deze week maakt Yaghoub de balans op. Hoe ver kan het immigratie-debat Nederlanders echt verdelen?

In deze aflevering spreekt Or Goldenberg met Yaghoub Sharhani over zijn ervaringen in Loosdrecht.

Productie: Or Goldenberg en Benjamin Senior Coronel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Denkspoor duikt Stephan Sanders met schrijvers, deskundigen en enthousiastelingen in de denksporen van prominente denkers. Wie heeft onze gedachtenwereld gevormd, soms zonder dat we het zelf beseffen? Met onderscheidende invalshoeken en een focus op minder bekende kopstukken belichten we denkers die zelden in bustevorm op het bureau staan.

In deze aflevering van Denkspoor gaat Stephan Sanders in gesprek met wetenschapsjournalist Jop de Vrieze en journalist en politicoloog Koen Haegens over de Russische wetenschapper en anarchist Peter Kropotkin. Hij kwam in opstand tegen de cynische interpretatie van Darwins 'survival of the fittest' en keerde zich tegen de macht van de staat en het kapitalisme. Wat kunnen we anno 2026 van hem leren?

Redactie en productie: Gizelle Mijnlieff.

See omnystudio.com/listener for privacy information.