PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

Wetenschap Vandaag | BNR

Over diepzeediertjes die broeikasgassen eten, immuuncellen die zichzelf opofferen en de zoektocht naar planeten. Over de nieuwste medicijnen, zonnecellen en sensoren. Kortom: hoe werkt de wereld om ons heen en hoe kunnen we hem nog beter maken?

Afleveringen

  • Ruimte: Voor het eerst licht waargenomen vanaf achterkant zwart gat

    Jul 29 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Elisa Costantini van SRON. Lees hier meer over het onderzoek: Eerste waarneming licht vanaf achterkant zwart gat. De paper in Nature met als eerste auteur onderzoeker Dan Wilkins van Stanford University vind je hier: Light bending and X-ray echoes from behind a supermassive black hole.

  • Ruimte: Zwaartekrachtsgolven en de Einstein Telescoop

    Jul 29 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je universitair docent en onderzoeker Gideon Koekoek van de Universiteit Maastricht. Het volledige gesprek terugluisteren kan hier:

  • Ruimte: Op zoek naar een teken van leven

    Jul 28 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Floris van der Tak van SRON en de Rijksuniversiteit Groningen. Lees hier meer over het onderzoek dat ter sprake komt: Hint gevonden van stof op grens tussen vloeistof en gas op exoplaneet WASP-31b.

  • Ruimte: Een interstellaire stofkaart van de Melkweg

    Jul 27 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Sascha Zeegers, zij deed haar promotieonderzoek bij SRON. Lees hier meer over het onderzoek onder leiding van Elisa Costantini: Astronomen maken interstellaire stofkaart van de Melkweg.

  • Ruimte: Naar de hel van Venus en weer terug

    Jul 26 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen volledig uit de hand gelopen broeikaseffect, temperaturen van zo'n 500 graden, wolken vol CO2: Venus mag dan op de aarde lijken, in vergelijking met onze buurvrouw is onze planeet (nog) een paradijsje. Maar hoe kan het bij Venus zo uit de hand gelopen zijn? En waar bestaat die atmosfeer nou precies uit? Dat moet een nieuwe satelliet vol instrumenten gaan uitzoeken. Hij meet nauwkeuriger dan de satellieten die er al waren en moet in maart 2031 gelanceerd wor...more

  • Gedrag: Waarom mensen wel/niet in actie komen voor het klimaat

    Jul 22 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je gedragswetenschapper Reint Jan Renes van de Hogeschool van Amsterdam. Lees hier meer over zijn werk: De Klimaatspagaat: over de psychologische uitdagingen van duurzaam gedrag.

  • Gedrag: Ons bewustzijn en de verhouding met onze hersenen

    Jul 21 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Cyriel Pennartz, hoogleraar cognitie en hersensystemen aan de Universiteit van Amsterdam en schrijver van het boek: Code van het bewustzijn.

  • Gedrag: Hoe kennissen je flexibel houden

    Jul 20 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Beate Volker van de Universiteit Utrecht, zij doet onderzoek naar sociale netwerken. Ze vertelt in de zomerserie van Wetenschap Vandaag meer over hoe je netwerken het beste kunt bestuderen en over wat er gebeurt met dat netwerk in tijden van crisis.

  • Gedrag: Wat hebzuchtige mensen met elkaar gemeen hebben

    Jul 19 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Marcel Zeelenberg van Tilburg University. Benieuwd naar de rest van zijn verhaal? Kijk dan hier even verder:

  • Covid: Kostbare corona-blaastest werkt in praktijk niet naar behoren

    Jul 15 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Mariska Leeflang van het Amsterdam UMC, zij bestudeert hoe medische testen worden geëvalueerd en Hoogleraar innovatieve chirurgische technieken bij het Maastricht Universitair Medisch Centrum Nicole Bouvy. Het volledige artikel van de Volkskrant lees je hier (alleen voor abonnees), of in de krant: Nederlandse corona-blaastest 'waar heel de wereld jaloers op is' werkt niet: GGD weigert gebruik.

  • Covid: Van afwijkende antistoffen en flippende afweercellen naar een medicijn

    Jul 14 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je immunoloog Jeroen den Dunnen van het Amsterdam UMC. Lees hier meer over het onderzoek: Betere behandeling ernstig zieke covid-patiënten in zicht. De paper over wat er precies gebeurt in ernstig zieke patiënten vind je hier: High titers and low fucosylation of early human antiSARS-CoV-2 IgG promote inflammation by alveolar macrophages.

  • Covid: Waarom het speeksel van kinderen een hoofdrol kreeg

    Jul 13 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMeteen aan het begin van de pandemie viel kinderarts-infectioloog Dasja Pajkrt van het Amsterdam UMC iets op: iedereen was druk met het bestuderen van antistoffen in het bloed, maar hoe zat het met de sterkte antistoffen in de mond-keelholte? Waarom keek niemand naar speeksel, terwijl het ging om een infectie van de luchtwegen? In razendsnel tempo zette ze met collega's een onderzoek op onder honderden kinderen die toch al in het ziekenhuis moesten zijn voor ee...more

  • Covid: Hoe zit het met het vaccineren van jongeren?

    Jul 12 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixVandaag vond op de Universiteit Utrecht een college voor jongeren over vaccineren plaats. Onder andere voorzitter van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en hoogleraar Ton de Boer en kinderarts Patricia Bruijning gaven antwoord op vragen van jongeren en hun ouders. Vragen zoals: Hoe is getest of het vaccin veilig is voor jongeren? Waarom zou je deze groep vaccineren? Hoe zit het met langetermijneffecten? En met de kans op hartspierontsteking en onvruch...more

  • Wat de zomer van 2020 ons leert over onze kust

    Jul 08 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Timothy Price van de Universiteit Utrecht. Meer van hem leren over onze kust kan hier:

  • Wat er gebeurt in het brein van fruitvliegen als ze kiezen tussen smaken

    Jul 08 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker onderzoeker Michael Nitabach van Yale School of Medicine. Lees hier meer over het onderzoek: More filling? Tastes great? How flies, and maybe people, choose their food. De paper vind je in Nature Communications: A neuronal ensemble encoding adaptive choice during sensory conflict in Drosophila.

  • Is te hygiënisch zijn slecht voor het immuunsysteem?

    Jul 05 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEnkele recente inzichten werden gebundeld om tot deze conclusie te komen. Maar laten we allereerst wel even vaststellen dat we niet zonder microben kunnen. Ze zitten op ons en in ons en we hebben ze hartstikke hard nodig. Dat klinkt nogal tegenstrijdig met het goed schoonmaken van je handen en je huis. Toch is dat het niet. De microben die je in een moderne woning vindt - lees: eentje die niet is gemaakt van hout, stro, modder en paardenharen - zijn niet de mic...more

  • Een succesvolle spermacel houdt z'n kop erbij

    Jul 01 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Tomer Avidor-Reiss van de universiteit van Toledo. Lees hier meer over het onderzoek: Newly Discovered Sperm Movement Could Help Diagnose, Treat Male Infertility. De paper vind je in Nature Communications: A dynamic basal complex modulates mammalian sperm movement. Meer over eerder onderzoek dat keer naar het puntje van de staart van een spermacel vind je hier: Sperma zwemt veel beter als het puntje van hun staart niet beweegt. ...more

  • De SKA-telescoop komt eraan!

    Jun 30 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Michiel van Haarlem, het hoofd van SKA bij Astron. Als je meer wilt weten over de SKA-telescoop, kijk dan deze persconferentie.

  • Siberische grot blijkt DNA-schatkamer

    Jun 29 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAl eerder werd in de grot een botje gevonden van een dertienjarig meisje, dat zowel DNA van een Neanderthal-vader bevat als het erfelijk materiaal van een Denisova-moeder. Een hybride dus, of zoals de Leidse Archeoloog Wil Roebroeks zegt: 'Eigenlijk zijn we allemaal vuilnisbakkies'. Onderzoeker Elena Zavala van het Max Planck-instituut in Leipzig staat aan het hoofd van de operatie. Het uit grond halen van menselijk DNA is erg moeilijk. Met de modernste machines...more

  • Parasieten trainen om beter met planten samen te werken

    Jun 28 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixParasieten, of parasitaire bacteriën, hebben een nogal slechte reputatie. Maar ze blijken zich prima aan te kunnen passen van profiteur naar compagnon. Nou bestuderen deze biologen van de Universiteit Utrecht al enige tijd de beestjes - bacteriën - die je vindt op de wortels van planten. Ze kijken dan: hoe helpen ze de plant? Wat doen ze om de plant gezond te houden? Hoe helpen ze bij ziektes, of tekorten? Bijvoorbeeld in het geval van een tekort aan water, of ...more

  • Moedervlekken als inspiratie bij het voorkomen van huidkanker

    Jun 24 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Shawn Demehri van het Massachusetts General Hospital. Lees hier meer over het onderzoek: Common moles could serve as players in battling melanoma and preventing its recurrence. De paper vind je in Science Advances: Rejection of benign melanocytic nevi by nevus-resident CD4+ T cells.

  • Nieuw apparaat helpt om cellen per stuk uitvoerig te bestuderen en testen

    Jun 23 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Catalin Chimerel van de Universiteit van Exeter. Lees hier meer over het onderzoek: New device refines scientists ability to sort and process human cells. Hier vind je de paper: Functional Phenotype Flow Cytometry: On Chip Sorting of Individual Cells According to Responses to Stimuli.

  • Waarom verschilt de grootte van spermacellen zo tussen diersoorten?

    Jun 22 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixVan 0,002 millimeter tot 6 centimeter: de grootte van spermacellen verschilt enorm tussen diersoorten. Terwijl ze toch echt allemaal dezelfde taak hebben: eitjes bevruchten. Daarom wilden wetenschappers kijken of ze erachter konden komen waar dat verschil nou vandaan komt. Wat bleek: het zit hem in de locatie van bevruchting. Bevruchting kan op drie manieren: intern, zoals bij zoogdieren, extern, zoals bij vissen en in een soort hybride vorm. Dat noemen ze: spe...more

  • Kleiner lijf, langere vleugels, eerder weg

    Jun 21 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet veranderen van de lichaamsbouw van migratievogels loopt parallel aan iets anders wat we al enige tijd zien bij deze vogels: veel soorten zijn eerder gaan migreren door de opwarming van hun leefomgeving. Maar is er een link tussen deze twee ontwikkelingen: lichaamsbouw en eerder migreren? Daar waren onderzoekers benieuwd naar. Ze maakten gebruik van een bijzondere dataset. 40 jaar lang werden in Chicago vogels verzameld die in botsing met een gebouw waren ge...more

  • Eindelijk weten we wat er met een embryo gebeurt tussen dag 7 en 14

    Jun 17 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Professor Magdalena Zernicka-Goetz van de Universiteit van Cambridge. Lees hier meer over het onderzoek: Study identifies trigger for head-to-tail axis development in human embryo. De paper vind je in Nature Communications: A single cell characterisation of human embryogenesis identifies pluripotency transitions and putative anterior hypoblast centre. Meer over het succesvol laten groeien van een embryo buiten de buik na dag 7 (wat al lukt...more

  • Waarom je blij moet zijn met dat liedje dat niet uit je hoofd gaat

    Jun 16 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHier lees je meer over het onderzoek: That Song Is Stuck in Your Head, but Its Helping You to Remember. De paper vind je hier: Spontaneous mental replay of music improves memory for incidentally associated event knowledge. Lees hier meer over de man met geheugenverlies die dankzij een liedje ineens weer een paar herinneringen had: 'The 80s song that brought my lost memory back after 10 years'.

  • Een rivierkreeft aan de antidepressiva is zichzelf niet

    Jun 16 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixNog steeds vinden resten van medicijnen hun weg naar omgevingswater. Via het toilet, of via het verkeerd lozen van afval. In dat water leven een heleboel dieren die kleine hoeveelheden van onze medicijnen binnen kunnen krijgen. Naar één dier en één medicijn waren onderzoekers benieuwd: de rivierkreeft en antidepressiva. Wat doet het met het beestje? En wat zijn daar de gevolgen van? Lees hier meer over het onderzoek van de Universiteit van Florida: Not acting li...more

  • Onderzoekers vinden nieuw eiwit voor DNA-reparatie

    Jun 14 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoekers Yana van der Weegen en Martijn Luijsterburg van het LUMC. Lees hier meer over het onderzoek: LUMC-onderzoekers ontdekken nieuw eiwit voor DNA-reparatie. De paper vind je in Nature Cell Biology: ELOF1 is a transcription-coupled DNA repair factor that directs RNA polymerase II ubiquitylation.

  • Wie wordt het wetenschapstalent van 2021?

    Jun 10 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoekers Edwin Pos van de Universiteit Utrecht, Aurélie Carlier van de Universiteit van Maastricht en Kay Deckers van de Universiteit van Maastricht. Meer weten over de uitreiking: New Scientist Wetenschapstalent 2021.

  • Helpt deze nieuwe membraancoating blauwe energie weer een stap vooruit?

    Jun 09 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixBlauwe energie zou één van de oplossingen binnen de energietransitie kunnen zijn. Het is duurzaam en ook nog eens stabieler dan zonne- en windenergie. Een rivier kan al snel evenveel energie opleveren als een waterkrachtcentrale met een waterval van 142 meter. Maar de techniek kent ook nog veel uitdagingen. Zo zijn de kosten voor de membranen die worden gebruikt hoog en moet ook de stroomopbrengst beter. Vervuiling Eén van de dingen die deze opbrengst in de weg...more

  • Hoe verschillende corona-varianten binden aan onze cellen

    Jun 08 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Joyce Lebbink van de afdeling Moleculaire Genetica van het Erasmus MC. De bevindingen zijn gepubliceerd in Journal of Molecular Biology.

  • Pas op! Bacteriën reizen met je mee

    Jun 07 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeksleider John Penders, verbonden aan de afdeling Medische Microbiologie van de Universiteit Maastricht. De bevindingen zijn gepubliceerd in Genome Medicine.

  • Slimme valsspelende cellen

    Jun 03 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Sanne van Neerven, werkzaam in het Vermeulen lab. Ze vertelt over deze Nature studie.

  • Wie wantrouwt de wetenschap?

    Jun 02 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Bastiaan Rutjens van de Universiteit van Amsterdam. Hier vind je de publicatie over het onderzoek.

  • Hoe je vertelt over wetenschappelijk onderzoek

    Jun 02 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe finale van FameLab was op 1 juni om 19.30 uur. Hier lees je alles over de winnaar en kan je de pitches kijken.

  • De bedenker van de oerknal

    May 31 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je sterrenkundige Frans Snik van Sterrewacht Leiden. Emeritus hoogleraar Ed van den Heuvel schreef een in memoriam over Kees de Jager.

  • Een hitteschild van vloeibaar metaal

    May 27 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Thomas Morgan van DIFFER.

  • Bosbranden die een winterslaap houden

    May 26 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze podcast hoor je Sander Veraverbeke, universitair hoofddocent klimaat- en ecosysteemverandering. En het artikel over het onderzoek lees je in Nature.

  • Wiskunde inzetten om chirurgie voor epilepsiepatiënten te verbeteren

    May 20 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je neuroloog Frans Leijten (UMC Utrecht) en wiskundige Hil Meijer (Universiteit Twente). Lees hier meer over hun onderzoek: Wiskundig hersenmodel helpt epilepsiechirurgie, waar ze vandaag een prijs voor overhandigd kregen.

  • Het voorspellen van collectieve intelligentie

    May 19 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Anita Woolley van Carnegie Mellons Tepper School of Business. Lees hier meer over het het onderzoek: Collective Intelligence Can Be Predicted and Quantified, New Study Finds. De paper vind je hier: Quantifying collective intelligence in human groups.

  • Waarom ijsjes en koude drankjes pijn kunnen doen aan je tanden

    May 17 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixLees hier meer over het onderzoek: How Teeth Sense the Cold. De paper vind je hier: Odontoblast TRPC5 channels signal cold pain in teeth.

  • NASA-ruimtesonde detecteert diep in de kosmos een rare constante brom

    May 12 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe ruimtesonde die de ontdekking deed is een oudje: de Voyager 1. In 1977 vertrok hij de ruimte in en het is inmiddels het verst gereisde door mensen gemaakt ruimteobject ooit. Momenteel bevindt hij zich dus op bijna 23 miljard kilometer van de aarde. Meer dan 150 keer de afstand van onze planeet naar de zon. Z'n missie was: het bestuderen van planeten in ons zonnestelsel onderweg naar buiten, maar in 2012 vloog hij dat zonnestelsel uit en sindsdien vliegt hij du...more

  • Zo simpel kan een autonoom en zelflerend robotje zijn

    May 11 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHoe kunnen we meerdere robotjes samen iets zinnigs laten doen - in dit geval voortbewegen - met zo simpel mogelijke regels? Dat vroegen onderzoekers zich af. Ze maakten kleine robotjes, gaven die een paar regels computercode en zetten ze achter elkaar op een spoor. Vervolgens keken ze of het de robotjes lukte om uit te vogelen hoe ze als geheel het beste vooruit kwamen, zonder dat er communicatie tussen de robotjes was of de robotjes centraal werden aangestuurd. ...more

  • Hoe een wormpje Alzheimer-onderzoek verder helpt

    May 10 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixJa, er vindt veel onderzoek plaats naar ziektes als Alzheimer, maar we weten nog altijd een heleboel dingen niet. Ondertussen komen er in Nederland ieder uur vijf mensen met dementie bij. Bij 70 procent van deze mensen gaat het om Alzheimer. Ook neemt het het aantal mensen dat elk jaar Parkinson krijgt toe. Het zijn enkele van de ziektes waarbij neuronen steeds verder aftakelen, met zowel lichamelijk als cognitief steeds erger wordende klachten. Nou zijn er de l...more

  • Meer beschikbare donorharten dankzij machine die donorhart na stilstand weer laat kloppen

    May 06 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHartdonatie was voorheen alleen mogelijk bij een hersendode donor. Dus: het hart pompt nog, maar iemand is hersendood verklaard. In deze nieuwe procedure is sprake van donatie na een circulatiestilstand. Dan hebben we het over patiënten waarbij de behandeling in overleg is stopgezet. Na deze beslissing krijgt de patiënt of de familie van de patiënt de keuze om donor te worden. Pas als diegene vervolgens is overleden wordt het hart gedoneerd. Het hart heeft dan du...more

  • Genen die ons skelet aansturen in kaart gebracht

    May 05 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOns skelet is een enorm dynamische structuur. De vorm en samenstelling verandert ons hele leven. In onze botten vind je onder andere heel veel osteocyten: cellen die - bijna net als neuronen in de hersenen - in ons skelet een heel netwerk vormen. We hebben het dan over zo'n 42 miljard van deze cellen die 23 biljoen connecties hebben met elkaar hebben. Dit netwerk houdt de gezondheid van onze botten in de gaten en reageert op dingen als groei, druk, hormonen en d...more

  • Gevonden microfossiel mogelijk een ontbrekende schakel in evolutie van dieren

    May 05 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen microfossiel, gevonden in zoetwatermeer Loch Torridon in de Schotse Hooglanden en uitstekende staat, bevat een bijzonder organisme. Een organisme met multicellulaire eigenschappen. Met meer dan één celtype dus. Het zijn eigenschappen waarvan werd gedacht dat ze pas 400 miljoen jaar later tevoorschijn kwamen. Ook de plek waar deze fossiel werd gevonden is bijzonder. De gedachte is lang geweest dat het leven - de complexere organismen - vanuit de oceaan het l...more

  • ‘Zelfmoordknop’ laat met hiv geïnfecteerde sluimercellen zichzelf opruimen

    May 03 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn het westen hebben we hiv dan misschien wel goed onder controle, er zijn jaarlijks nog steeds bijna 700.000 hiv-gerelateerde sterfgevallen. Dat komt vooral doordat een heleboel mensen geen toegang hebben tot hivmedicijnen of hiv-testen. En nu, door corona, is dat probleem nog groter. Het Aidsfonds heeft uitgerekend dat dit de komende twee jaar zal leiden tot nog eens 150.000 extra doden bovenop die 700.000 per jaar die er dus al zijn. Als iemand wel toegang he...more

  • Wereldberoemd astronoom Kees de Jager 100 jaar

    Apr 29 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWe nemen een wandeling door het werk van deze pionier van het ruimteonderzoek en horen van zijn zoon Jan de Jager hoe het was om zijn vader aan het werk te zien. Wat heeft hij van hem geleerd? Meer lezen over het werk van Kees de Jager kan onder andere in de nieuwste editie van New Scientist.

  • Onderzoek laat zien: eenzaamheid verhoogt bij mannen het risico op kanker

    Apr 28 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixJe ziet natuurlijk vaker onderzoeken voorbijkomen waarin een link tussen het één en het ander wordt gevonden. Zeker als het over gezondheid gaat en ziektes. Waar je dan altijd op moet letten is: hoe representatief is zo'n onderzoek? Hoeveel mensen zijn er bestudeerd? En hoe goed zijn andere factoren uitgesloten die ook invloed kunnen hebben op de uitkomst? In het geval van dit onderzoek, dat is uitgevoerd door de University of Eastern Finland, hebben ze data geb...more

  • Eerste hint gezien van de spaghettificatie van een ster

    Apr 26 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet klinkt misschien als iets eetbaars, maar spaghettificatie is niet bepaald smakelijk. Het is eigenlijk te vergelijken met de getijdenkrachten op aarde. Wat dichterbij de bron van zwaartekracht zit, daar wordt meer aan getrokken dan iets wat verder weg zit. In het geval van een zwart gat zijn die krachten alleen gigantisch. Komt een ster daarbij in de buurt, dan zal de kant die het dichtst bij is sneller naar het gat toe worden getrokken dan de andere kant. Is ...more

  • Simulatie TU Delft laat zien hoe nieuwe toplaag zonnecellen nog beter kan

    Apr 22 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixVeruit de meeste van de zonnepanelen die we nu hebben zijn gebaseerd op zonnecellen van kristallijn silicium. Deze zijn relatief goedkoop en ze kunnen bijna een kwart van de invallende zonne-energie in stroom omzetten. Ondertussen wordt er ook al aan nieuwe type zonnecellen gewerkt, maar veel daarvan zijn nog erg duur om te maken. Dus tegelijkertijd wordt er gekeken hoe we de bestaande zonnecellen nog verder kunnen optimaliseren. Dat betekent: het rendement omhoo...more

  • Waarom het ene plantje lang en het andere kort is

    Apr 21 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixPlanten kunnen wel tienduizenden genen hebben. Sommige planten hebben er zelfs meer dan de mens. En achter een eigenschap als vorm of kleur zitten vaak hele ingewikkelde processen. Nog even los van de invloed op een plant van de omgeving en omstandigheden is er vaak niet één gen of één stofje verantwoordelijk voor een eigenschap. Ook kan een gen meerdere processen aansturen. Zorg je voor een hogere expressie van een gen, dan kan dat dus meerdere effecten hebben. ...more

  • Hoe we bewegend geluid kunnen volgen

    Apr 20 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen auto die voorbijkomt, een mug, een pratend iemand die langsloopt: het zijn allemaal bewegende geluiden. Nou is er veel onderzoek gedaan naar hoe goed onze ogen bewegend beeld kunnen volgen, maar amper onderzoek naar hoe goed onze oren bewegend geluid kunnen volgen. Gek genoeg is er dan wel weer een onderzoek gedaan naar het volgen van bewegend geluid met onze ogen. Daar blijken mensen heel slecht in te zijn. Maar ook als je de literatuur induikt op zoek naar ...more

  • Klinische studie van start voor nieuwe vorm van stamcelgentherapie

    Apr 19 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAan de therapie wordt al zo'n twintig jaar gewerkt. Het moet uitkomst bieden voor patiënten met de aangeboren afweerziekte SCID. Nu is het zo dat kinderen en baby's met deze zeldzame aandoening afhankelijk zijn van een geschikte stamceldonor. Wordt die niet gevonden dan worden vaak de ouders als donor ingezet, maar die match is niet ideaal en daardoor werkt de behandeling vaak slecht of helemaal niet. De nieuwe stamcelgentherapie combineert - zoals de naam al ze...more

  • Hoe onderscheid je een aardbeving van een naschok?

    Apr 14 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixTerwijl de nieuwe Tweede Kamer nog druk bezig is met het debat over de gaswinning in Groningen, zitten ook wetenschappers niet stil. Lang was onduidelijk of er in Groningen naschokken plaatsvonden of dat aardbevingen alleen direct door de gaswinning veroorzaakt werden. Hoe meer je weet over de oorzaak van een beving, hoe beter je in de toekomst kunt voorspellen welke omstandigheden welke bevingen veroorzaken, wat de heftigheid zal zijn en hoeveel tijd er tussen ...more

  • Een schilderij gemaakt van halfgeleiders

    Apr 13 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAMOLF-onderzoekers Lukas Helmbrecht en Wim Noorduin hebben een reactieve inkt ontwikkeld die - in combinatie met de juiste ondergrond - een halfgeleider wordt die gekleurd licht uitzendt. De inkt zelf geeft dus geen licht, de ondergrond ook niet en ze hebben ook beiden geen kleur, maar komen ze met elkaar in contact dan reageren ze op elkaar en dan krijg je in de juiste setting gekleurd licht. Waarom is dit nou een verbetering op wat er al was? Het draait allem...more

  • Of eksters van bling bling houden en bacteriën doodgaan in de vriezer

    Apr 12 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWetenschapsjournalist Maartje Kouwen en haar collega's Steijn van Schie en Koen Moons hebben een boek geschreven genaamd 'Eksters houden van bling bling', waarin een aantal hardnekkige misvattingen vakkundig onderuit worden gehaald. Ze plozen hiervoor stapels onderzoeken uit en belden met verschillende wetenschappers. En eerlijk is eerlijk: een paar geloofde ik (tot nu) ook gewoon. We bespreken een paar van deze mythes: eksters houden van bling bling, spinazie ...more

  • Nieuwe vondst doet deeltjestheorie wankelen

    Apr 10 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet nieuws komt uit het Fermilab: de Amerikaanse tegenhanger van het Europese CERN. Daar werd iets minder dan 20 jaar geleden al eens hetzelfde experiment gedaan op een andere locatie: Brookhaven in New York. In 2013 werd de hele installatie verhuisd naar Illinois en dat was spectaculair: de enorme magneet van 15 meter breed - daarmee te breed om zomaar door de lucht te vervoeren - werd in 35 dagen per schip en vrachtwagen naar het nieuwe lab gebracht. Wat hebb...more

  • Hoe staat het er eigenlijk voor met het ruimterecht?

    Apr 07 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de VS vindt momenteel de inauguratie van de Amerikaanse Space Command plaats, waar Professor of Space Law Frans von der Dunk een keynote zal houden. Ik sprak met hem over de stand van zaken rondom ruimterecht en de uitdagingen die er (voorlopig nog wel even) zijn. Wetgeving maken rond ruimterecht is niet makkelijk: de ruimte is oneindig, niemand is er de baas en meer dan de helft van de staten ter wereld doet inmiddels wel iets met ruimtevaart. Er bestaat si...more

  • Van de vleugels van een libelle naar medische implantaten

    Apr 06 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe vleugels van libellen en cicaden, maar ook de bladeren van de lotus plant hebben het: een oppervlakte met speciale eigenschappen - soms anti-bacterieel, soms zelfreinigend - die onderzoekers maar wat graag na zouden maken. Op de bladen van een lotusplant zitten microbolletjes die zorgen voor een extreem waterafstotend effect. Zo houden de bladen zichzelf schoon. Op de vleugels van bijvoorbeeld een libelle vind je piepkleine nanonaaldjes. Deze naaldjes prikken...more

  • Thuisvoordeel in voetbal blijft, gedrag scheidsrechter verandert

    Apr 01 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIets minder dan een jaar geleden kwam er uit een onderzoek dat het thuisvoordeel van voetbalclubs verdween doordat er niet langer publiek aanwezig was bij de wedstrijden. Nu, een jaar later, is er veel meer data ter beschikking en dat levert volgens Duitse onderzoekers een hele andere conclusie op. Ze bekeken voor het onderzoek de data van 1000 professionele wedstrijden in het Europese voetbal zonder publiek en zo'n 40.000 wedstrijden die voor de pandemie werden...more

  • DNA-materiaal zo uit de lucht plukken

    Mar 31 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWetenschapper Elizabeth Clare van Queen Mary University in London is DNA- en biodiversiteit onderzoeker. Ze probeert te ontdekken welke soorten waar leven en doet dat ook nog eens op plekken die enorm moeilijk te bereiken zijn, zoals grotten. Nou wordt er door wetenschappers al omgevings-DNA uit water gevist. Daarmee kunnen ze al zien: wat leeft hier allemaal in de buurt. Van drijven naar dwarrelen Het DNA-materiaal dat uit water gefilterd wordt kan van alles z...more

  • Neurowetenschappers ontrafelen het mysterie rond muziekgenot

    Mar 30 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOver de hele wereld buigen wetenschappers over deze kwestie. We weten daardoor ook al best veel. Bijvoorbeeld dat het beloningscircuit in de hersenen een grote rol speelt. Ergens waar ook ons plezier wordt gestuurd als we bijvoorbeeld iets lekkers eten, seks hebben, of sommige drugs gebruiken. Maar wat veroorzaakt dat gevoel nou? Komt het vanuit de hersenen zelf? Of reageren hersengebieden op iets? En waar dan precies op? Van kippenvel naar schouders ophalen In...more

  • Met bosjes aan de cafeïne: koffiepulp als boost voor bosherstel

    Mar 29 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet begon allemaal 20 jaar geleden. Ecoloog Daniel H. Janzen wilde kijken of bomen op een stuk grond in Costa Rica sneller zouden terug groeien als er landbouwafval als compost werd gebruikt. Hij kiepte 1000 vrachtladingen met sinaasappelpulp op braakliggend terrein en binnen no time groeide er weer van alles. Alleen een concurrerend sinaasappelbedrijf werd jaloers en saboteerde het project door te beweren dat het gevaarlijk was voor het milieu. Ook al bleek dit ...more

  • Onderzoekers communiceren succesvol met dromende mensen

    Feb 18 2021

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEr wordt al heel lang onderzoek gedaan naar lucide of bewust dromen, waarbij wetenschappers hebben geprobeerd te communiceren met mensen terwijl ze in zo'n bewuste droom zaten. Dat gebeurde alleen tot nu vooral in één richting, waarbij de proefpersoon iets aan de onderzoeker liet weten door middel van oogbewegingen. In een nieuw onderzoek hebben ze echter geprobeerd om tweerichtingsverkeer voor elkaar te krijgen. Waarom zou je dat willen doen? Ze hadden versch...more

  • Zombiemieren, gras dat jat van de buren en de mijt die op je gezicht ......

    Dec 31 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDit is misschien wel de allerlaatste Wetenschap Vandaag ooit. Zonder sponsor is er namelijk geen plek meer voor deze rubriek. We gaan er natuurlijk alles aan doen om hem zo snel mogelijk weer terug te krijgen, maar voorlopig moeten jullie het even doen met deze selectie glimlach-verhalen (klik op de kop voor de uitgebreide versie): Het is een slechte tijd voor de mijt Het verdwijnen van verschillende soorten mijten gebeurt 1000 keer sneller dan het van nature ...more

  • Hoe planten luisteren naar de wind

    Dec 30 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMensen, dieren, bacteriën, planten: we hebben allemaal mechanosensitieve kanaaltjes in onze cellen (of cel, in het geval van de bacterie). Deze kanaaltjes spelen een belangrijke rol bij de zintuigen voelen en horen. Ook zijn ze belangrijk voor het reguleren van onze bloeddruk en het houden van balans. Ze zitten in snorharen en reageren in de oren zelfs op hele subtiele geluidsgolven. In planten helpen ze bij het onderscheiden van boven en onder, daarbij reageren ...more

  • Darmcellen helpen immuunsysteem bij detecteren parasiet

    Dec 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMeer lezen over het onderzoek kan hier: Gut cells sound the alarm when parasites invade. De paper vind je hier: The intestinal parasite Cryptosporidium is controlled by an enterocyte intrinsic inflammasome that depends on NLRP6.

  • Rook bosbranden verspreidt mogelijk besmettelijke ziektes

    Dec 28 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDankzij de nieuwste technologie konden onderzoekers de rook van bosbranden beter onderzoeken dan ooit. Ze vonden in de grote pluimen honderden verschillende bacteriën en schimmels en zelfs bij hele intense branden was een groot deel gewoon nog in leven. Er moet nog uitgebreider onderzocht worden hoe gevaarlijk de verspreiding van elk van de microben voor ons is en welke afstand ze kunnen afleggen op deze manier, maar de onderzoekers vermoeden dat deze route een ...more

  • Kerstbomen blijven groen in de winter dankzij fotosynthese shortcut

    Dec 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixBomen gebruiken fotosynthese om aan hun brandstof en bouwstenen te komen. Dit intensieve proces heeft twee systemen (twee motoren) nodig om te kunnen draaien. Normaal gesproken worden die twee gescheiden gehouden, want dan zou het mechanisme kapot gaan, maar nu hebben onderzoekers bij een type conifeer (de familie waar ook de spar - onze kerstboom - onder valt) iets opmerkelijks gezien. In deze bomen worden de twee motoren in de winter juist wel aan elkaar gekop...more

  • Is dit het vaccin waarmee we de schadelijke 'kattenparasiet' verslaan?

    Dec 23 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen derde van de wereldbevolking draagt de parasiet bij zich. Hij kan zich verplaatsen tussen gastheren als knaagdieren en vogels, maar wordt pas echt gevaarlijk in zijn hoofdgastheer de kat. Dit is ook het enige dier dat mensen kan besmetten. In de kat vermenigvuldigt hij en plant hij zich voort. In de vorm van een soort besmettelijke sporen gaat hij weer het lichaam uit van de kat en eindigt hij in kattenpoep. En daar wordt het gevaarlijk voor andere dieren en ...more

  • De oorsprong van vlooien: we hadden het al die tijd mis

    Dec 22 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEr zijn ongeveer een miljoen insectensoorten. Twee derde van alle diersoorten is insect. Het zijn er gigantisch veel. Omdat ze zo divers zijn zijn ze ook altijd belangrijk geweest voor het vormen van evolutietheorieën. Heel veel vroege evolutiediscussies werden gevoerd op basis van kennis over insecten. Er wordt dus al heel lang onderzoek naar de beestjes gedaan. Dan zou je denken: dan weten we ook wel zo'n beetje alles wat we moeten weten over de relaties tussen...more

  • Nieuwe kennis over hoe onze hersenen ruis van spraak onderscheiden

    Dec 21 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWetenschappers hebben voor het eerst fysiologisch bewijs laten zien voor de werking van een belangrijk neuromodulatiesysteem. Zo'n systeem bestaat uit een groep neuronen dat weer een andere groep meer gespecialiseerde neuronen aanstuurt. Als een soort opzichter op de bouwplaats. Het systeem speelt een belangrijke rol bij hoe de hersenen geluid verwerken. Eén neurotransmitter in het bijzonder - neurotransmitters zijn de stoffen die het mogelijk maken dat neurone...more

  • Gapen is ook aanstekelijk voor dieren die alleen leven

    Dec 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixVeel mensen zullen het herkennen: je ziet iemand anders gapen en dan moet je zelf ook. Soms is het zelfs al genoeg als je het hoort. En het lijkt eerder te gebeuren als het om iemand gaat uit je sociale kring. Iemand die je mag. Waarom het precies gebeurt, dat weten we echter nog niet. We weten wel dat de aanstekelijkheid van gapen zowel bij mensen als dieren voorkomt. Bij chimpansees en bonobo's, bij honden en wolven en zelfs bij schapen en vermoedelijk ook vis...more

  • Boontjes als inspiratie voor een super gevoelige robotgrijper

    Dec 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe pronkboon - met zijn platte peulen en slierterige scheutjes die zich in spiraalvorm om stokjes of takjes wikkelen - werd bij toeval de inspiratie voor een soft robot ontwerp. Onderzoekers worstelden met de juiste vorm grijper. Een nagemaakte mensenhand was te lomp en tentakels als die van een octopus waren het ook niet helemaal. Ineens herinnerde één onderzoeker zich de delicate klimsliertjes van een bonenplant die ze per ongeluk in haar achtertuin had gezet. ...more

  • Donororganen langer goed houden met antivrieseiwitten

    Dec 15 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je hoogleraar Self-Organizing Soft Matter Ilja Voets van de Technische Universiteit Eindhoven. Ze heeft ook een college gegeven aan de Universiteit van Nederland over dit onderwerp.

  • Is een lockdown wetenschappelijk verantwoord?

    Dec 14 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: Gimix

  • Een virus dat je liever wilt laten slapen

    Dec 10 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Werner Ouwendijk van het Erasmus MC. Meer over het onderzoek dat hij doet met collega Georges Verjans lees je hier.

  • Baby goes draadloos

    Dec 09 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeker Alina Rwei van de TU Delft, meer over haar onderzoek lees je hier. En op de foto zie je haar baby Philip, die zo'n draadloze sensor draagt.

  • Tumoren koorts geven met een algoritme

    Dec 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeker Daniel Deenen, die donderdag 3 december promoveerde op dit onderwerp. Het onderzoek is gefinancieerd door Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), KWF Kankerbestrijding, en Top Sector Life Sciences & Health. Meer over het onderzoek lees je hier.

  • Niet elk mens is een machine

    Dec 03 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: Gimix In de podcast hoor je Andrea Weihrauch van de Universiteit van Amsterdam.

  • Diep in weefsel kijken

    Dec 02 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeker Jeroen Kalkman. Meer over het onderzoek lees je op de website van de TU Delft en het paper kun je hier vinden.

  • Knuffelsatelliet gaat rondvliegend ruimtepuin verwijderen

    Dec 01 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Robin Biesbroek van ESA. Lees hier meer over de missie: ESA en ClearSpace SA tekenen contract voor s werelds eerste missie voor ruimtepuinverwijdering. Meer over hoe het ervoor staat met ruimtepuin lees je hier: Space debris by the numbers.

  • Het eiwit dat zorgt voor een langer leven bij minder eten

    Nov 30 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Sebastian Grönke van het Max-Planck Institute for Biology of Ageing. De volledige paper vind je hier: Sestrin is a key regulator of stem cell function and lifespan in response to dietary amino acids. Eerder onderzoek van deze onderzoekers naar wat er in een dieet voor kan zorgen voor een langer leven vind je hier: Amino-acid imbalance explains extension of lifespan by dietary restriction in Drosophila. Luister ook deze afleverin...more

  • Empathie voorspelt de agressie van een kind

    Nov 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Malou Noten, die 25 november promoveert aan de Universiteit Leiden op dit onderzoek.

  • Hoe de politiek je persoonlijkheid kan misbruiken

    Nov 23 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeksleider Brahim Zarouali universitair docent persuasieve communicatie aan de Universiteit van Amsterdam. Het paper dat geschreven is over het onderzoek kun je geheel lezen via deze link.

  • Tien keer zoveel super heldere sterrenstelsels waargenomen als theorie voorspelt

    Nov 19 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAl jaren en jaren wordt er onderzoek gedaan naar sterrenstelsels waarin vele honderden duizenden miljarden sterren bij elkaar kunnen zitten. Over hoe deze stelsels zich vormen bestaan nog veel vragen. Dankzij infraroodtelescopen kwamen onderzoekers er al wel achter dat er ook hyperlumineuze sterrenstelsels bestaan. Dat zijn stelsel met een helderheid van tien biljoen zonnen. Het leek er zelfs op dat er meer van dit soort sterrenstelsels waren dan theoretische m...more

  • Zweet tegenhouden met behulp van... zweet

    Nov 18 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOns zweet bevat allerlei natuurlijke mineralen, zoals zout en kalk. Kunnen we er niet voor zorgen, dachten onderzoekers, dat we de zweetbuisjes blokkeren met ons eigen zweet? De inspiratie kwam onder andere van opgedroogd zweet na het sporten. Als je dat opgedroogde spul nou al in de zweetbuisjes kan laten ontstaan, dan zou dit wellicht het zweet tegen kunnen houden. Om te kijken of hun idee klopte, bouwden ze in het lab een paar zweetklieren na en lieten daar ...more

  • De zebravink kan iets waarvan we dachten dat alleen mensen het kunnen

    Nov 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe paper vind je hier: High-capacity auditory memory for vocal communication in a social songbird.

  • Hoe celpopulaties hun risicospreiding razendsnel aanpassen aan de omstandigheden

    Nov 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Tom Shimizu van Amolf. Lees hier meer over het onderzoek: Bliksemsnel risicobeheer in celpopulaties. De paper vind je hier: Adaptive tuning of cell sensory diversity without changes in gene expression.

  • Schimmel uit hondenneus helpt onderzoekers bij belangrijke ontdekking

    Nov 12 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixVoor je denkt: wat maakt mij schimmel uit een hondenneus nou uit? Dit is één van de vier beruchte schimmels die samen bij mensen zorgen voor 1,5 miljoen doden wereldwijd per jaar. Over zo'n schimmel willen we natuurlijk zoveel mogelijk te weten komen. Is een hond geïnfecteerd met deze schimmel, dan moet een dierenarts zoveel mogelijk ervan uit de neus en holtes van de hond halen om hem te genezen. Toen onderzoekers bezig waren met het bestuderen van infectieziek...more

  • Slaaptekort rommelt met de angstverwerking in ons brein

    Nov 11 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixSlaap is essentieel voor het opslaan en verwerken van herinneringen en een slaaptekort - weten we - beïnvloedt ons leervermogen en geheugen. Als je dan kijkt naar angstverwerking dan wordt daarbij ook dat leervermogen gebruikt. Je kunt het zo zien: je hersenen kunnen de angstherinnering, als er geen sprake meer van gevaar is, verdrukken met een nieuwe herinnering. Met een minder angstige associatie. De onderzoekers in deze studie wilde weten: kan een slaaptekort ...more

  • Met gentherapie de oogzenuw laten herstellen

    Nov 10 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOnder glaucoom vallen een aantal aandoeningen van het oog die leiden tot beschadigingen van de oogzenuw. Het is de grootste oorzaak van blindheid wereldwijd. Er zijn wel wat middelen die de symptomen ervan behandelen, maar die doen niets voor herstel en daarmee is de schade blijvend. Daar zochten ze in dit onderzoek een oplossing voor. Ze kwamen uit bij gentherapie, waarbij ze in de oogzenuw een gen tot expressie brachten dat een eiwit produceert dat herstel mog...more

  • Virussen kapotmaken door hun suikerlaagje te saboteren

    Nov 09 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEr zijn veel virussen die een suikerlaagje nodig hebben om te functioneren. Dit kunnen ze alleen niet zelf produceren. Ze kapen hiervoor de suikerproductiefabriek in de cellen die ze besmetten. Jaren hebben onderzoekers gekeken hoe ze dit proces zo konden saboteren dat virussen met een defect suikerlaagje komen te zitten. Door een specifiek enzym te beïnvloeden dat in de fabriek het suikerlaagje bijschaaft voordat het door de controlepost van de cel gaat, hopen z...more

  • Oorsprong van mysterieuze radioflits uit de Melkweg gevonden

    Nov 05 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Ziggy Pleunis van het McGill Space Institute. Lees hier meer over de ontdekking: A fast radio burst in our own Galaxy. De paper van Pleunis en zijn collega's van het Canadian Hydrogen Intensity Mapping Experiment (CHIME) vind je hier: A bright millisecond-duration radio burst from a Galactic magnetar.

  • Nieuwe antibiotica-pil vindt vermomd als eten zijn weg door het lichaam

    Nov 04 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixSteeds meer bacteriën zijn resistent tegen de antibiotica die we gebruiken. Daarnaast wordt ook nog verwacht dat het aantal mensen dat een infectieziekte krijgt gaat toenemen. En dus zijn wetenschappers druk met het vinden van middelen waar ziekmakende bacteriën geen trucjes voor hebben en waar ze niet of moeilijk resistent tegen kunnen worden. Bacterie doorprikken Eén van de hoopgevende alternatieven is een middel dat - anders dan veel andere antibiotica - nie...more

  • Onderzoekers vinden vroegste bewijs ooit voor sociaal gedrag zoogdieren

    Nov 03 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDit onderzoek werd gedaan door paleontologen van de Universiteit van Washington en het Burke Museum of Natural History & Culture. Deze wetenschappers kwamen fossielen op het spoor van een klein knaagdiertje dat de naam Filikomys primaevus - jeugdige, vriendelijke muis - kreeg. Maar hoe wisten ze nou dat dit een sociaal diertje was? Ze hadden behoorlijk wat fossielen van dit beestje gevonden, 22 in totaal. Ook nog in zeer goede staat, wat uitzonderlijk is. Ze...more

  • Bij 2 graden opwarming komt er 230 miljard ton CO2 vrij uit de bodem

    Nov 02 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: Gimix230 miljard ton, dat is twee keer zoveel als de CO2-uitstoot van de VS over de afgelopen 100 jaar. Maar hoe hebben ze deze lastige berekening nou gedaan, zonder dat ze alle bodemprocessen op aarde hebben onderzocht? Ze hebben in dit onderzoek gekeken naar de relatie tussen temperatuur en bodemafbraak. Hoe reageert de bodem op verschillende plekken op aarde op een stijging hiervan? Hierbij combineerden ze data uit observaties met bestaande klimaatmodellen. Ze maak...more

  • Nieuwe nanotechnologie traint het immuunsysteem om kanker beter te bestrijden

    Oct 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Willem Mulder van de Technische Universiteit Eindhoven en TMII, Icahn School of Medicine in New York. Lees hier meer over het onderzoek: Ground-breaking study on trained immunity to fight cancer en hier vind je meer informatie over de startup die de onderzoekers hebben opgezet: Trained Therapeutix Discovery. Wat extra uitleg door de twee promovendi die veel van het experimentele werk hebben uitgevoerd:

  • Cybersecurity gebaseerd op het menselijk immuunsysteem

    Oct 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixTwee onderdelen van ons immuunsysteem leken ook uiterst geschikt voor het beschermen van ict-systemen: het constant verversen van cellen en een decentrale aansturing. Maar hoe vertaal je dat naar ict? Voor het verversen wordt voortgeborduurd op de bestaande nieuwe ict-techniek: Kubernetes. Een systeem waarmee computertoepassingen beheerd kunnen worden. Daarin zit al de mogelijkheid om te herstarten en verversen, alleen hebben ze nu een link gemaakt naar cybersec...more

  • Wat een drum-experiment ons kan leren over cultuurevolutie

    Oct 28 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet experiment heeft nog het meeste weg van het doorfluisterspelletje van vroeger, maar dan met drumritmes. 120 proefpersonen kregen een ritme te horen en dat moesten ze - alleen in een geluidsdichte ruimte met drie trommels en één stokje - zo goed mogelijk na proberen te spelen. Sommige mensen hoorden het origineel, anderen kregen het stokje door van een andere proefpersoon en moesten naspelen wat diegene ervan had gebakken. Elk groepje (of rijtje) van zes mense...more

  • Malariaparasiet verstop zich in onze bloedbaan tijdens het droge seizoen

    Oct 27 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMalaria wordt verspreid door parasieten. Als een mug ons prikt dringt die parasiet onze bloedbaan binnen en daar besmetten ze menselijke rode bloed cellen en vermenigvuldigen ze zich. De meeste besmettingen vinden plaats in de natte maanden van het jaar. In delen van West Afrika is dit ongeveer van juli tot december. Dat is ook logisch, want in dat seizoen zijn er de meeste muggen en verspreid de ziekte zich makkelijker. Maar hoe kan het dan dat ze elk jaar met ...more

  • Robots laten zien waarom vissen in een school zwemmen

    Oct 26 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixUit het experiment met de robotvissen kwam dat het inderdaad energie scheelt als vissen in een school zwemmen. Ze maken hierbij gebruik van de waterstroming die de vissen voor hen veroorzaken en passen hun staartbeweging daarop aan. Dit aanpassen van de beweging wordt in dit onderzoek vortex phase matching genoemd. Het werkt op elke plek in de school, maar vraagt niet overal om dezelfde beweging. Synchroniseren met de leider heeft bijvoorbeeld als je er vlak acht...more

  • Met hersenstimulatie emotionele acties onder controle houden

    Oct 22 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet klinkt enger dan het is. Laten we beginnen bij het begin: het gaat hier niet om het controleren van de emotie zelf, maar het controleren van wat je ermee doet. Van nature hebben mensen de neiging om negatieve, bedreigende situaties te vermijden en positieve en belonende situaties op te zoeken. Alleen soms vraagt een situatie om een tegennatuurlijke handeling. Je wilt bijvoorbeeld je oma heel graag knuffelen, maar je moet je inhouden (want corona!). Dit is v...more

  • Het perfecte randje maken, op de atoom nauwkeurig

    Oct 21 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMateriaal dat uit een laag bestaat met een dikte van 1 atoom wordt ook wel 2D-materiaal genoemd. Grafeen is hier een voorbeeld van. Zo'n grafeenlaagje heeft hele bijzondere eigenschappen. Het is sterker dan staal, transparant en flexibel. Ook geleidt het warmte en elektriciteit heel erg goed. Dat maakt het interessant als materiaal voor zonnecellen, buigzame lcd- en touchscreens en een heleboel elektronica op hele kleine schaal. Alleen de randjes van dit soort ...more

  • De moleculaire dans die ons hart laat kloppen in kaart gebracht

    Oct 20 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHoe ziet die dans er nou precies uit? Daarvoor duiken we even in de hartspier. Om precies te zijn in de hartspier-cellen. Daar zitten lange dunne eiwit-slierten die samen een hartslag kunnen maken. Met behulp van een elektrisch signaaltje trekken ze samen, en ontspannen ze weer. Om dit te kunnen doen moeten die slierten moeten echter allemaal dezelfde lengte hebben. Het bepalen van de lengtes van die eiwitten - dus wanneer is eentje precies de goede lengte - da...more

  • Verliezen vleugels leverde groot voordeel op voor mieren

    Oct 19 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Adam Khalife van Sorbonne University. Lees hier meer over het onderzoek: Losing flight had huge benefits for ants, finds new study.

  • 3D-geprinte insectensnacks, wandelritme-sensoren en typgedrag als ID

    Oct 15 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDemi Jansen zocht met haar team naar een duurzame oplossing op voedselgebied en vond die in 3D-geprinte insectenkoekjes. Omdat ze er eerst een pasta van maken, kunnen ze snacks maken in elke vorm en elke smaak. Omdat deze manier van produceren (nog) niet geschikt is voor massaproductie zien ze dit meer als iets voor specifieke groepen die baat zouden hebben bij een gepersonaliseerde dosis eiwitten en vetten. Daarbij denken ze bijvoorbeeld aan de zorg, topsporters...more

  • Katten verleiden met je ogen

    Oct 13 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHier vind je het volledige paper en kun je ook foto's en video's bekijken van de katten en de mensen die een slow blink doen.

  • “Nobelprijs voor de economie” naar onderzoekers veilingen

    Oct 12 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMeer over hun onderzoek en het veilingen-format dat ze ontwikkelden lees je hier. Luister ook Tinbergen en de economie van morgen

  • Hoe je de geur van wijn onthoudt

    Oct 08 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeker Ilja Croijmans van Universiteit Utrecht. Meer over het onderzoek lees je hier. Er is ook een vervolgonderzoek, daaraan kan je meedoen als je een wijnexpert ben (gediplomeerd, minstens WSET level 3 of vergelijkbaar). Dat doe je via deze link of je kan mailen naar [email protected]

  • CRISPR-Cas techniek wint Nobelprijs scheikunde

    Oct 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixLees hier meer over de winnaars van de Nobelprijs voor de scheikunde: Genetic scissors: a tool for rewriting the code of life.

  • Nobelprijs natuurkunde naar onderzoekers zwarte gaten

    Oct 06 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAls je meer wilt lezen over het onderzoek en de onderzoekers, dan kan je dat hier doen.

  • Nobelprijs geneeskunde naar ontdekkers hepatitis C

    Oct 05 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixLees hier meer over de winnaars van de 2020 Nobelprijs voor de geneeskunde: the Nobel Prize in physiology or medicine.

  • Fijnstof meten om beter CO2 te kunnen zien

    Oct 01 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAls aanvulling op de grotere Europese CO2-ruimtemissies ontwikkelt een samenwerking van tien organisaties - waaronder SRON - een netwerk van kleinere satellieten dat uiteindelijke het Space CARBon Observatory moet worden. Daarvoor hebben ze samen met onder andere TNO, de Universiteit Leiden en Airbus een instrument ontwikkelt genaamd SPEX dat kijkt naar fijnstof in de atmosfeer. Ruis weghalen SPEX doet dit door te kijken naar hoe die kleine deeltjes het licht v...more

  • Blauwe ekster deelt zijn eten met minderbedeelde soortgenoten

    Sep 30 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDat het dier sociaal is dat hadden ze al in het wild gezien. De blauwe ekster zorgt namelijk ook voor jongen die niet van hem of haar zelf zijn. Broertjes en zusjes van een nieuw nest brengen net zo goed eten als vader en moeder en zelfs dieren die helemaal geen familie zijn helpen mee. Meelwormexperiment Om erachter te komen hoeveel hiervan een teken van intelligentie was en hoeveel instinct, hebben onderzoekers een experiment opgezet waarbij steeds één vogel ...more

  • Rijgedrag robots veel menselijker dankzij slim model TU Delft

    Sep 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet lukt zelfrijdende auto's nog niet om moeiteloos op te gaan in het verkeer en dat komt omdat hun rijgedrag nog te robotisch is. Dat maakt ook dat mensen ze niet echt vertrouwen, zowel als bestuurder als medeweggebruiker. Daarom wilde onderzoeker Sarvesh Kolekar op zoek naar wat menselijk rijgedrag nou bepaalt. Wat is de basis? Wat is het mechanisme erachter? Slordig en onzeker Eigenlijk komt het erop neer dat we helemaal niet zo netjes rijden. Een algoritme ...more

  • Kankercellen doden door de deur naar de celkern dicht te gooien

    Sep 28 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn dit onderzoek hebben wetenschappers van het Sanford Burnham Prebys Medical Discovery Institute in de VS gekeken of het haalbaar is om op een nieuwe manier kankercellen aan te pakken. Daarbij hebben ze zich gericht op de kanaaltjes waardoor de stroom van stofjes in en uit de celkern loopt. Dus het buisje naar de poriën eigenlijk. Ze wilden weten: als we de groei van die kanaaltjes - het vormen ervan - nou kunnen tegengaan kan dat er dan voor zorgen dat agressi...more

  • Belangrijk Nederlands meetinstrument slaagt voor extreme omgevingstest

    Sep 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAls SPEXone uiteindelijk met de satelliet mee de ruimte ingaat, is het de bedoeling dat hij daar met ongeëvenaarde nauwkeurigheid de eigenschappen van fijnstofdeeltjes in de aardatmosfeer gaat meten. De deeltjes spelen een belangrijke rol in het klimaat: sommigen zorgen voor het opwarmen van de aarde, maar anderen juist voor het afkoelen van de aarde. Met de SPEXone data die zeker drie jaar verzameld gaat worden proberen onderzoekers erachter te komen hoe groot d...more

  • Aandacht baby gaat naar meest leerzame stimulus

    Sep 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je hoogleraar cognitieve psychologie Sabine Hunnius van het Donders Instituut (Radboud Universiteit). Lees hier meer: Infants tailor their attention to maximize learning.

  • Jonge generatie vleermuizen accepteert slim de klimaatveranderingen

    Sep 23 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixSommige dieren zijn iets beter in het omgaan met veranderingen dan anderen. Leef je kort, plant je je snel voort en verplaats je makkelijk, dan heb je een grotere kans op succes. Dankzij deze factoren lukte het de rosse vleermuis om zijn overwinteringslocatie slimmer te kiezen. In eerste instantie waren het de jonge mannetjes die verder naar het noorden opschoven om het zo niet te warm te hebben tijdens hun winterslaap, terwijl vooral de ouderen vleermuizen vast...more

  • Functie van slaap verandert plots wanneer we 2,5 jaar oud zijn

    Sep 22 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixLees hier meer over het onderzoek: UCLA-led team of scientists discovers why we need sleep. De paper vind je hier: Unraveling why we sleep: Quantitative analysis reveals abrupt transition from neural reorganization to repair in early development.

  • Mannetjesbavianen met vriendinnen leven langer

    Sep 21 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Susan Alberts van Duke University. Meer over de studie: Male baboons with female friends live longer. De paper vind je hier: Social bonds, social status and survival in wild baboons: a tale of two sexes.

  • Een veel snellere manier om nieuwe plantenrassen te maken

    Sep 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet doel van deze onderzoekers is het maken van planten die minder gevoelig zijn voor ziekte, die minder pesticide nodig hebben en die ook nog eens gezonder zijn om te eten. Als je een plant wilt verbeteren kan dat op verschillende manieren. Je kunt ze genetisch manipuleren, maar dat mag hier niet. En je kunt ze op de ouderwetse manier kruisen, tot je uiteindelijk de soort krijgt die je wilt. Dat is alleen een lang en kostbaar proces met een wisselende uitkomst....more

  • De grootste vissen in de zee zijn vrouwen

    Sep 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet onderzoek vond plaats in het Ningaloo Reef in het westen van Australië. Daar verzamelen zich elk jaar honderden walvishaaien. De onderzoekers zwommen al veel met de dieren en ontdekten zo dat ze elk een uniek patroon hebben en dat ze dus uit elkaar gehouden kunnen worden. Dat betekent dat je ze kunt gaan volgen en kunt bijhouden hoeveel ze elke keer gegroeid zijn. Maar hoe doe je dat? Een walvishaai meten? Je kunt hiervoor een wervel doorzagen en de jaarrin...more

  • Oudste sperma ooit gevonden

    Sep 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet gebeurt niet vaak dat fossielen in barnsteen zo goed bewaard blijven. Vaak is bij dit soort diertjes iets als het schild nog intact, maar zijn de ingewanden en andere zachtere delen verloren gegaan. In 150 jaar onderzoek naar fossielen van mosselkreeftjes waren er misschien 20 uitzonderingen. Deze laatste toevoeging is dus op zich al uitzonderlijk omdat ook de ingewanden in goede staat verkeren, maar wat de vondst extra bijzonder maakt is dat er zelfs spermac...more

  • Hoe creatief kan kunstmatige intelligentie worden?

    Sep 14 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Marcus du Sautoy, hoogleraar wiskunde en Simonyi Professor for the Public Understanding of Science aan Oxford University. Zijn boek vind je bij Uitgeverij Nieuwezijds: De code van creativiteit. Woensdagavond 16 september zal op de TU Eindhoven een lezing plaatsvinden met Marcus du Sautoy en onderzoekers Kristina Andersen (Industrial Design) en Jim Portegies (Mathematics and Computer Science). De gratis lezing is ook online te volgen. Ook...more

  • Kleine molecuul zorgt voor grote doorbraak in behandeling kanker

    Sep 10 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet gaat om een behandeling die gebruikmaakt van drie onderdelen: zuurstof, licht in de vorm van een laser en een lichtgevoelig molecuul. Het heet fotodynamische therapie en het zorgt ervoor dat er stofjes gevormd worden die de kankercellen aanvallen. De behandeling werkt alleen niet bij iedereen. Drie problemen zijn daar de oorzaak van: het is niet makkelijk om de lichtgevoelige moleculen op de juiste plek te krijgen, tumoren zorgen voor een zuurstofarme omgevi...more

  • Het gevoeligste observatorium voor zwaartekrachtsgolven ooit

    Sep 09 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker en projectleider Frank Linde van het Nikhef. Meer lezen over de Einstein Telescope? Dat kan onder andere hier: Einstein Telescope wordt het gevoeligste observatorium voor zwaartekrachtsgolven. Of lees hier meer over het nieuws van vorige week: Onderzoekers hebben bewijs gevonden voor het samensmelten van twee uitzonderlijk zware zwarte gaten, die volgens de bestaande theorie eigenlijk niet eens zouden moeten bestaan.

  • Jonge kinderen gebruiken beide hersenhelften voor taalverwerking

    Sep 08 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet zou een mogelijke verklaring zijn voor waarom kinderen beter zijn in het leren van taal en waarom ze beter herstellen van beroertes. De onderzoekers zagen eerder dat kinderen die al heel vroeg - bij de geboorte - een beroerte kregen waarbij alle functies van de linkerhersenhelft verloren gingen op latere leeftijd alsnog taal konden verwerken. Sterker nog: ze hadden hier geen enkel probleem mee. De nieuwe data suggereert dat de taalverwerking bij deze kind...more

  • Kijk eens wat dieper in de ogen van een zilvermeeuw

    Sep 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEven geleden kwamen onderzoekers van de Universiteit van Exeter achter interessant gedrag van de zilvermeeuw. Het onderzoek was heel overzichtelijk: Madeleine Goumas was degene die het uitvoerde. Zij zette wat eten neer in een strandplaatsje, wachtte op een afstandje tot er een meeuw landde en begon die of intens aan te kijken, of ze draaide haar hoofd weg. Wat bleek: de meeuwen durfden minder en kwamen veel minder snel op het eten af als ze werden aangekeken. M...more

  • Het is een slechte tijd voor de mijt

    Sep 03 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEr zijn meer dan een miljoen soorten mijten die overal ter wereld leven. In zoetwaterecosystemen, op de polen, op de hoogste bergen, noem het maar op. Voor het eerst is nu door onderzoekers van de Universiteit van Queensland in Australië in kaart gebracht hoe het met ze gaat. En dat is niet best. Het aantal soorten gaat gigantisch hard achteruit. In de regenwouden waar de meerderheid zich bevindt is ongeveer de helft van de soorten verdwenen. En dat is niet alle...more

  • Samensmelting tussen twee ongekend zware zwarte gaten gedetecteerd

    Sep 02 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe ontdekking werd gedaan aan de hand van zwaartekrachtsgolven die mei vorig jaar zijn opgevangen door de twee LIGO-detectoren in de VS en de Virgo-detector in Italië. Die meten hele minuscule lengte-verschillen in de ruimte-tijd die worden veroorzaakt als bijvoorbeeld twee zwarte gaten botsen. Het signaal werd maar 0,1 seconden gemeten en de data was heel complex. Vandaar dat het pas na uitgebreide analyse naar buiten wordt gebracht. Het signaal - dat GW190521...more

  • Onderzoekers maken eerste vlucht met V-vormig vliegtuig

    Sep 01 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Malcom Brown van de TU Delft. Meer lezen over het project kan hier: TU Delft Flying-V. En heb je zin in nog veel meer vliegtuigtechniek, dan is er ook nog deze aflevering van de BNR Techniektour: De techniek achter vliegtuigen. Met daarin een langer gesprek over de Flying-V en een berg luchtvaartkennis van Eric van der Veen (ADSE) en Hans Heerkens (Universiteit Twente).

  • Nieuwe generatie batterijen weer een stapje dichterbij

    Aug 31 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixLithium-ionbatterijen: ze zitten in onze telefoons, laptops en tablets en maken elektrisch rijden mogelijk. We hebben dus al behoorlijk veel aan ze. Toch word er door onderzoekers wereldwijd gewerkt aan een nog betere versie. Eentje waarmee we straks misschien wel twee keer zo ver kunnen rijden op één oplaadbeurt. Om dat voor elkaar te krijgen moet er zoveel mogelijk energie in een zo licht mogelijke batterij. Daarvoor heb je materiaal nodig waar je veel lithium...more

  • Gedrag | Hoe je fijne intieme technologie maakt

    Aug 27 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Birna van Riemsdijk van University of Twente. Meer over haar onderzoek lees je op haar eigen website.

  • Gedrag | Filosoferen over wat vrijheid is

    Aug 26 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je hoogleraar Pauline Kleingeld van de Rijksuniversiteit Groningen. Onlangs kreeg zij een Spinozapremie van de NWO. Meer over haar onderzoek lees je hier.

  • Gedrag | Hoe je slachtoffers van partnergeweld kunt helpen

    Aug 25 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeker Nicole van Gelder van het Radboud UMC. Meer over SAFE vind je op de website.

  • Gedrag | Waarom we goed zijn voor de aarde

    Aug 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je hoogleraar Linda Steg van de Rijksuniversiteit Groningen. Meer over haar onderzoek en de Stevenpremie lees je hier.

  • Gedrag | Wat apen hebben aan aardig zijn

    Aug 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je hoogleraar Liesbeth Sterck van de Universiteit van Utrecht.

  • De ruimte | Communiceren met lichtsignalen

    Aug 20 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Niel Truyens van TNO. Meer over deze nieuwe vorm van satellietcommunicatie lees je hier.

  • De ruimte | Als aliens naar de aarde kijken

    Aug 19 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je planeetonderzoeker Daphne Stam van de TU Delft. Je leest hier meer over Loupe.

  • De ruimte | Een zwart gat op een chip in je computer

    Aug 18 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je Rembert Duine, hoogleraar theoretische natuurkunde aan de Universiteit Utrecht in Nederland en parttime hoogleraar aan de Technische Universiteit Eindhoven in Nederland. Meer informatie over dit onderzoek vind je hier.

  • De ruimte | Ondergronds speuren naar donkere materie

    Aug 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze podcast hoor je deeltjesfysicus Auke Pieter Colijn van Nikhef. Je kunt hier meer lezen over de voorlopige resultaten van het eerdere XENON-experiment.

  • De ruimte | Een nagenoeg perfecte telescoop

    Aug 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Michiel Min van SRON. En hier vind je meer informatie over de projecten waar SRON mee bezig is op het gebied van exoplaneten.

  • Geneeskunde | Diabetes voorkomen? Maak het niet te comfortabel voor je lichaam.

    Aug 14 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Patrick Schrauwen van de Universiteit Maastricht. Meer informatie over zijn onderzoek vind je hier: Diabetes and Metabolism Research Group. Wil je bijdragen aan het onderzoek? Dat kan. Proefpersonen kunnen zich hier inschrijven.

  • Geneeskunde | Onderzoek doen naar de meest zeldzame tumoren

    Aug 13 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Esther Hulleman van het Prinses Máxima Centrum. Lees hier meer over haar werk: Hulleman groep.

  • Geneeskunde | Sneller medicijnen testen met super gevoelige microtracer

    Aug 12 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOm te kijken of een geneesmiddel goed wordt afgebroken door het lichaam, wordt er in het medicijn in de klinische fase radioactiviteit ingebouwd. Zo kan heel precies worden gemeten of alles weer uit het lichaam verdwijnt. Ondanks dat het een veilige dosis is voor mensen, mogen dit soort testen pas laat in het onderzoekstraject, als het medicijn er vrijwel zeker gaat komen. Het nadeel daarvan is dat je er dan alsnog achter kan komen dat het lichaam het niet op d...more

  • Geneeskunde | Miniatuursysteem op een chip bootst werking nieren en darmen na

    Aug 11 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixNieren - maar ook darmen - op miniformaat, inclusief perfect afgestelde vloeistofstroompjes en echte biologische cellen die samenwerken met niet-biologische materiaal: het bestaat en het werkt. Nu nog buiten het lichaam, maar misschien ooit als implantaat in het lichaam. Onze nieren zijn gigantisch belangrijk voor ons: ze filteren afvalstoffen uit het bloed, scheiden ze actief uit in de urine en spelen een belangrijke rol bij onze bloeddruk en de water- en zoutb...more

  • Geneeskunde | Aan een afweercel zien welke ziekte iemand heeft

    Aug 10 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Ton Schumacher. Hij is groepsleider Moleculaire Oncologie en Immunologie in het Antoni van Leeuwenhoek en het Oncode Instituut. Ook is hij hoogleraar Immuuntechnologie aan de Universiteit Leiden en het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Hij kreeg dit jaar voor zijn werk een Stevinpremie toegekend door de NWO.

  • Biologie | Het archief van de zee zit in een bejaard schelpdier

    Aug 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de winter als er niet zoveel te eten is en de temperaturen omlaag gaan, gaat ook de Noordkromp in een soort sluimerstaat. Hierdoor remt de groei van het beestje af en die pauze kun je later heel mooi terugzien in de lijnen op zijn schelp. Bij sommige schelpdieren kun je zelfs de getijden erin terugzien. Je kunt er ook aan zien hoe goed her dier het dat jaar of dat seizoen had. En hoe het ervoor stond met de gezondheid van de zee op dat moment. Nou kunnen Noor...more

  • Biologie | Minder vogels en kleinere snavels: het gaat niet goed met de kanoet

    Aug 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixTien maanden van het jaar eet de kanoet zoveel mogelijk zijn buikje rond als wadvogel bij temperaturen tussen de 25 en 40 graden, maar in de overige twee maanden trotseert hij de kou op het schiereiland Tajmyr om daar in de Siberische sneeuw te broeden. Extreem jaar Dat is al niet de makkelijkste plek om je kinderen groot te brengen, maar dit jaar hadden ze het extra zwaar. In 2020 werden in Siberië de hoogste temperaturen gemeten sinds de metingen zijn begonne...more

  • Biologie | Hoe bepaalt een eiwit waar het begint met het uitlezen van DNA?

    Aug 06 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Nynke Dekker van de TU Delft. Lees hier meer over haar werk: DNA en RNA replication. Dekker kreeg dit jaar voor haar onderzoek een Spinozapremie toegekend door de NWO.

  • Biologie | Bloemen die hun kleur aanpassen aan hun bestuiver

    Aug 05 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixPlanten kunnen door allerlei dieren bestoven worden. In Europa zijn dat bijvoorbeeld bijen en vlinders, maar ook vliegen en kevers. In de tropen wordt het ook veel gedaan door vogels en zelfs vleermuizen en nachtvlinders. Nou blijkt uit onderzoek dat het type bestuiver enorm veel invloed heeft op hoe een bloem eruit ziet. In the eye of the BEEholder Vogels zien goed blauw, groen en rood. Bijen zien goed ultraviolet. Bloemenplanten houden rekening met de ogen va...more

  • Biologie | Een urinetest voor kanker

    Aug 04 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMisschien is simpel niet helemaal het goede woord. Want voordat je de stofjes kunt opsporen die indicatoren zijn voor verschillende vormen van kanker, moet je een behoorlijk ingewikkeld systeem in elkaar zetten. En in dit geval moet dat systeem in totaal ook nog zo klein worden als een postzegel. Voordat dit minilab (op een chip) klaar is, moeten verschillende disciplines samenkomen. De juiste biomakers moeten geselecteerd worden, er moet een ingenieus vloeistof...more

  • Biologie | Met tandglazuur gaatjes vullen in de geschiedenis van dinosauriërs

    Aug 03 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixZo kan het tandglazuur van deze enorme dieren iets zeggen over hun kleur, wat ze per dag zo'n beetje aten, waar ze vandaan komen, aan wie ze verwant zijn en zelfs wat hun lichaamstemperatuur was. In deze audio vertelt onderzoeker Anne Schulp van de Universiteit Utrecht en Naturalis Biodiversity Center meer over hoe ze achter deze details kunnen komen. Meer lezen over zijn werk kan onder andere hier: Het spoor van de dinosaurus.

  • Slim materiaal | Een Iron Man-pak voor in het dagelijks leven

    Jul 31 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Barry Fitzgerald, schrijver van How to build an Iron Man suit.

  • Slim materiaal | Dat zichzelf in elkaar zet en zelf herstelt

    Jul 30 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Professor Marjolein Dijkstra van de Universiteit Utrecht. Lees hier meer over haar werk: 2,5 miljoen euro voor onderzoek om passieve nanomaterialen tot leven te brengen.

  • Slim materiaal | Koken met quantum dots

    Jul 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Christian Dieleman van Amolf. Lees hier meer over zijn onderzoek: Universal Direct Pattering of Colloidal Quantum Dots by (Extreme) Ultraviolet and Electron Beam Lithography. Meer lezen over de geschiedenis van quantum dots? Dat kan hier: Nanocrystals in their prime.

  • Slim materiaal | Asfalt verduurzamen met afvalstroom papier

    Jul 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEén alternatief dat nu wordt getest, is lignine. Dat is een stof die je vindt in hout. Bij het maken van papier wordt lignine nu als afvalstroom verbrand. Dit zou je dus prima kunnen gaan gebruiken in asfalt. Tot nu toe lukte het om in testen 50 procent van bitumen te vervangen door lignine, maar als het aan onderzoekers ligt wordt dat in de toekomst nog veel meer. Uitdagingen Als je denkt: dit klinkt bijna te makkelijk, dan heb je daarin wel een beetje gelijk...more

  • Slim materiaal | Het heeft ons straks niet meer nodig

    Jul 28 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixNu wordt onder slim materiaal vaak materiaal verstaan dat onder invloed van stimuli - licht, warmte, bepaalde stofjes - een verandering kan ondergaan. Dat is al behoorlijk indrukwekkend, maar voor sommige onderzoekers nog lang niet genoeg. Feedback krijgen en gebruiken Want hoe mooi zou het zijn als materiaal ook leert van elke actie. Mensen gebruiken bij de meeste handelingen feedback om razendsnel aanpassingen te maken. Als we bijvoorbeeld een kopje oppakken,...more

  • Slim materiaal | Kunstmatige cellen die in ons lichaam samenwerken met echte cellen

    Jul 27 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOm dit soort dingen mogelijk te maken, combineren onderzoekers kunstmatige moleculen met biologische componenten. Zo kunnen ze bijvoorbeeld een capsule (een soort cel) maken met daarin een motortje waarmee ze kunnen bewegen. Als je dit in het lichaam zou willen toepassen - bijvoorbeeld om medicijnen naar een bepaalde plek te transporteren - dan moeten deze hybride cellen alleen niet aangevallen worden omdat ze lichaamsvreemd zijn. Daar zijn allerlei mooie trucs...more

  • Het lichaam | Wat de hersenen ons laten zien over ons gehoor

    Jul 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDoor proefpersonen in een MRI-scanner te leggen en naar hun hersenactiviteit te kijken terwijl ze luisteren naar verschillende geluiden, proberen onderzoekers erachter te komen hoe audio precies wordt verwerkt en waar het allemaal mis kan gaan. We weten nog lang niet alles over deze processen, maar we weten wel iets. Bijvoorbeeld dat verschillende geluiden - een blaffende hond, een sirene, pratende mensen - door verschillende gebieden worden verwerkt. Wat ze o...more

  • Het lichaam | Behandelingen oefenen op een digitale kopie van je lichaam

    Jul 23 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWe kunnen steeds nauwkeuriger moleculen in het lichaam detecteren. We kunnen ook steeds beter kijken naar de expressie van veel van onze circa 20.000 genen. Daarnaast maken wearables het mogelijk om processen in het lichaam continu te monitoren. Dankzij dit soort ontwikkelingen lukt het steeds beter om het lichaam digitaal in kaart te brengen. En dan niet direct het volledige lichaam, want daarvan weten we nog lang niet alles en die rekenkracht hebben computers...more

  • Het lichaam | Google Maps, maar dan voor risicofactoren

    Jul 22 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEr wordt veel onderzoek gedaan naar genen en hun invloed op hoe ons lichaam werkt, maar als je naar chronische ziekten wilt kijken is de invloed van omgevingsfactoren minstens even belangrijk. Nou valt daar nogal wat te meten. Zowel in het lichaam als erbuiten. Toch lukt het onderzoekers steeds beter om in kaart te brengen wat omgevingsfactoren doen met onze gezondheid. Een eerste studie vond al een link tussen door auto's gemeten ultrafijnstof en het aantal me...more

  • Het lichaam | Waarom onderzoek naar verlies reuk- en smaakvermogen hard nodig is

    Jul 21 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixTijdens de behandeling van bepaalde typen kanker ervaart meer dan de helft van de patiënten sterke veranderingen in het reuk- en smaakvermogen. Bij kinderen is dat zelfs 60 procent. Maar wat er precies verandert en wat eraan gedaan kan worden, dat weten onderzoekers nog niet. Het is een bijwerking die niet alleen vervelend is, het kan ook effect hebben op hoeveel en welke voeding een patiënt binnenkrijgt. Eerder onderzoek in Nederland liet al zien dat kinderen d...more

  • Het lichaam | De link tussen salmonella en darmkanker

    Jul 20 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn onze cellen bewegen eiwitten razendsnel langs elkaar heen. Sommige eiwitten trekken pakketjes langs kleine draadjes heen en weer. Sommige bacteriën maken - als ze een cel binnen willen binnendringen - ook gebruik van dit mechanisme. Tijdens proefjes waarbij hiernaar gekeken werd ontdekte Neefjes hoe het uitschakelen van een bepaald eiwit in het lichaam ervoor zorgde dat juist de bacteriën doodgingen. Een nieuw anti-antibioticum, maar dan vanuit de gastheer. ...more

  • Het lichaam | Belangrijke ontdekking over bijwerking antikankermedicijn

    Jul 20 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen veelgebruikt antikankermedicijn dat al zo'n 50 jaar geleden in gebruik is genomen, blijkt anders te werken dan al die tijd werd gedacht. Deze vondst kwam per toeval uit een onderzoek naar de werking van eiwitafbraak in cellen. Toen ze onderzochten hoe de balans van die eiwitafbraak verstoord kon raken - ze lieten er virussen, verhitting en bestraling op los - zagen ze bij het antikankermedicijn doxorubicine een sterke reactie. Dat was gek, want dat medicijn ...more

  • De zonnecel van de toekomst presteert beter onder druk

    Jul 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet is goedkoper om te maken en je kunt er verschillende laagjes in verschillende kleuren van op elkaar leggen. Op die manier kun je er - in plaats van de 33 procent die silicium zonnecellen voor elkaar krijgen - tot wel 50 procent van het zonlicht mee omzetten in energie. Er is alleen een probleem met perovskiet: als er licht op schijnt is het materiaal niet stabiel. En licht is voor de werking van een zonnecel toch behoorlijk essentieel. Daarom werken wetensc...more

  • Slangenklieren uit het lab en de zoektocht naar tegengif

    Jul 15 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixMorgen is het de internationale dag van de slang. Een goed moment om alvast te bespreken hoe het er voorstaat met het wereldwijde onderzoek naar tegengif. Onderzoeker Mátyás Bittenbinder, verbonden aan Naturalis en de Vrije Universiteit in Amsterdam, vertelt meer over het totaal aantal doden per jaar, een recent onderzoek waarbij ze slangenklieren lieten groeien in een lab waar ook echt gif uitkomt en de uitdagingen die er nu nog zijn bij het ontwikkelen van een ...more

  • Opereren met 5G-verbinding op 15 kilometer afstand

    Jul 14 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet is niet voor het eerst dat een operatie op afstand is gedaan. Twintig jaar geleden verwijderde een chirurg vanuit New York een galblaas bij een patiënt in Straatsburg. Alleen voordat een techniek in gebruik genomen kan worden - zeker in de medische wereld - moet zo'n operatie meerdere keren even succesvol of beter herhaald worden en dat lukte niet goed. Ook zou in deze tijd zo'n operatie niet eens mogen met een techniek die zichzelf nog niet uitgebreid beweze...more

  • Mini onderwaterrobot reinigt omgeving en transporteert cellen

    Jul 14 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet robotje bestaat uit twee bewegende delen: de stam die net als bij een koraalpoliep het water zo in beweging zet dat kleine deeltjes in het water naar de robot getrokken worden en de tentakels die in beide gevallen ervoor zorgen dat deze deeltjes opgepakt kunnen worden. Bij het robotje worden deze bewegingen elk in gang gezet door een andere stimulus van buitenaf: de stam reageert op magnetisme en de tentakels op licht. Uiteindelijke moeten de robotjes ook le...more

  • Sperma met een luie staart zwemt 70 procent sneller

    Jul 13 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOnderzoekers kwamen hierachter toen ze in een wiskundig model bekeken wat er allemaal van invloed was op de beweging van de spermacel. Ze zagen keer op keer dat de beweging van de staart veel efficiënter was (wel 4 keer meer) als het laatste stukje niet bewoog. Het was zelfs zo dat sperma met een lui staartpuntje 70 procent sneller zwom. Dit is een belangrijke vondst, want weten wat een goede zwemmer kenmerkt is belangrijke kennis voor vruchtbaarheidsonderzoek. ...more

  • Hoe je energie kunt opwekken met waterdruppels

    Jul 09 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixKunnen we de energie die in vallende waterdruppels zit opslaan en gebruiken om apparaten van stroom te voorzien? Daar wordt al jaren naar gekeken. Nu is het onderzoekers gelukt om de techniek die daarvoor nodig is flink wat efficiënter te maken. In deze audio hoor je onderzoeker Frieder Mugele van de Universiteit Twente. Lees hier meer over het onderzoek: Energie opwekken met druppels. Hier vind je de volledige paper: Charge TrappingBased Electricity Generator ...more

  • Naar verborgen nanostructuren kijken met geluid

    Jul 08 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHoe het werkt is als volgt: je stuurt een geluidsgolf ergens heen, die weerkaatst op dingen die hij onderweg tegenkomt en dan vang je hem weer op. Dat zet je dan weer om in een plaatje dat je kunt aflezen. Dit werkt bijvoorbeeld zo bij echo's of seismologie. Maar als je op hele kleine schaal in vast materiaal wilt kijken, dan heb je een veel hogere frequentie (toonsoort) nodig. In dit onderzoek wilden ze kijken of ze door laagjes op een computerchip konden kijk...more

  • De grasmat van de oceaan heeft onze hulp nodig

    Jul 07 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixZe berekenden dat sinds 1950 aan de Australische kust zo'n 161.150 hectaren aan zeegras verloren zijn gegaan, waardoor 2 procent meer koolstofdioxide vrijkwam per jaar. Dat klinkt misschien weinig, maar het is in dit geval evenveel als de uitstoot van 5 miljoen auto's per jaar. De berekening kan volgens de onderzoekers dienen als basis om het belang van zeegras te kunnen bepalen in de klimaatplannen van het land. In dit onderzoek werd ook gekeken hoe het verdwi...more

  • Het mechanisme achter zeevonk verder ontrafeld

    Jul 06 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixUit experimenten met zeevonk blijkt dat het licht ontstaat als de wand van de cel vervormd wordt door mechanische krachten van buitenaf. Twee factoren bepalen de gloed: de heftigheid van de vervorming en de snelheid waarmee het gebeurt. Alleen als in hoog tempo veel vervorming plaatsvindt brandt er licht. Vermoedelijk moet dit ervoor zorgen dat de cel niet onnodig het licht aanzet en zo energie verbruikt. Naar de biochemische kant van het proces is al uitvoerig ...more

  • Bloedplaatjes blijken belangrijke rol te spelen in ons afweersysteem

    Jul 02 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn experimenten was te zien hoe bloedplaatjes griepvirusdeeltjes konden opnemen. Ze gebruikten daarvoor suikers die als een soort kleine haartjes op de buitenkant van de bloedplaatjes zitten. Aan deze suikers binden de virusdeeltjes zich. Zodra het virusdeeltje is opgenomen geeft het bloedplaatje een seintje aan het lichaam: ruim mij op! Wat er daarna precies gebeurt, dat willen ze nog verder gaan onderzoeken. Ook kijken ze nog naar een link met het coronavirus....more

  • Astronomen vinden onverwachte molecuul bij exoplaneet

    Jul 01 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet uitzoeken van dat proces en de samenstelling van de planeet is dan ook niet bedoeld om te kijken of het er leefbaar is. Wel zegt die kennis iets over de kans dat er in de buurt planeten zouden kunnen zitten die op de aarde lijken. In deze audio hoor je onderzoeker Michiel Min van SRON. Lees hier meer over het onderzoek: Aluminium oxide in the atmosphere of hot Jupiter WASP-43b

  • Gevaarlijke asteroïden duwen we straks gewoon de andere kant op

    Jun 30 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Detlef Koschny, Senior Asteroid Scientist bij ESA. Meer over ESA's werk rondom asteroïden vind je hier: Near-Earth Object Coordination Centre. Luister je graag nog even verder naar Koschny, in dit filmpje praat hij door over accidents and asteroids. Hier vind je meer over Asteroid Day en alles wat er die dag te zien is.

  • Ligt het medicijn tegen huidkanker op de bodem van de zee?

    Jun 29 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je Corina Brussaard van het NIOZ. Zelf doet ze onder andere onderzoek naar de werking van sponzen. Ze was bijvoorbeeld betrokken bij dit onderzoek dat eerder dit jaar werd gepubliceerd: In zee houden dieren de virussen in balans, waarin ook de uitzonderlijke filterfunctie van sponzen uitgebreid voorbijkomt. Lees hier meer over het onderzoek naar het anti-huidkankerstofje: Uncovering the Core Microbiome and Distribution of Palmerolide in Synoi...more

  • Nanoplastics zelfs in plantenweefsel terug te vinden

    Jun 25 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDe plantjes die in de bakken met nanoplastics stonden waren ook kleiner en minder sterk. De vondst is slecht nieuws voor de plantjes, maar daarmee ook voor ons. Het kan zowel effect hebben op de gezondheid van de gewassen die we laten groeien, als op de veiligheid van het eten dat we eten. Natuurlijk moet daarbij wel gekeken worden naar de concentratie per stuk grond en het soort nanodeeltjes per situatie. Ook weten we nog lang niet alles over de gezondheidseff...more

  • Grenzen evolutie voorspellen met wiskunde en bacteriën

    Jun 24 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn deze audio hoor je onderzoeker Sander Tans van AMOLF. De volledige paper vind je hier: Predicting Evolutionary Constraints by Identifying Conflicting Demands in Regulatory Networks. Ook interessant om te lezen is een eerder onderzoek van de groep van Sander Tans dat ze samen met Harvard uitvoerden over de competitie tussen 'groeiers' en 'bewegers': Het evolutionaire nut van mobiliteit.

  • Eerste vliegtuigonderdeel van gerecycled composiet ter wereld succesvol getest

    Jun 23 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixOnderzoekers en studenten van het ThermoPlastic composites Application Center (TPAC) van Saxion kregen het voor elkaar om het restmateriaal van een staartstuk zo te recyclen dat het weer gebruikt kon worden in dezelfde helikopter. Bij andere verwerkingsmethoden gingen de vezels van het materiaal vaak stuk, zodat het niet sterk genoeg meer was voor een toepassing in de luchtvaart. Samen met onder andere Fokker en moederbedrijf GKN Aerospace ontwikkelden ze een sn...more

  • Kunstmatige intelligentie maakt onherkenbare gezichten meer dan 60 keer scherper

    Jun 22 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWaar eerdere methoden een foto met een lage resolutie - zo'n blokjesbeeld zeg maar - misschien 8 keer beter kregen, lukte het in dit nieuwe onderzoek met behulp van kunstmatige intelligentie om de resolutie 64 keer te verbeteren. Het slimme systeem gokt niet zoals eerder vaak gebeurde hoe de missende pixels eruit hadden kunnen zien, maar zoekt in een oneindige database van gezichtsopties naar de beste match. Dit lukt omdat hij deze duidelijke plaatjes ook eerst...more

  • Veel Nederlandse hightech de lucht in tijdens ESA-lancering

    Jun 18 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHier lees je meer over de Vega-raket. Hij is niet groot, maar kan veel dragen. Van één grote satelliet tot 50 kleintjes, waarbij hij elke satelliet in een andere baan kan vrijlaten. Hij is 30 meter hoog en 3 meter in doorsnee. In deze audio hoor je hoogleraar Marco Esposito, werkzaam bij Cosine.

  • Slim wondverband met aan-uitknop geeft zelf verschillende medicijnen af

    Jun 17 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet materiaal werkt als een soort spons die zich samentrekt en daarmee vloeistof naar buiten perst. Die beweging kan in gang worden gezet door triggers als licht of warmte. Of nu ook: radiofrequentie. Daarmee wordt het straks mogelijk om dit materiaal een aan-uitknopje te geven. In een slim wondverband zou dat betekenen dat je de toediening van medicijnen kan bedienen. Zo moet het uiteindelijk lukken om verschillende vloeistoffen (of medicijnen) achter elkaar vri...more

  • Onderzoekers laten kunstmatige synaps praten met levende cellen

    Jun 16 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixHet brein is opgebouwd uit zenuwcellen (neuronen) die elektrochemische signalen (neurotransmitters en ionen) naar elkaar sturen om informatie uit te wisselen. Die communicatie verloopt via twee synapsen, een soort vertakking aan de cel. Die twee synapsen raken elkaar bijna aan, maar er zit nog net een smalle spleet tussen waardoor het signaal wordt geleid. Elke keer als er zo'n chemisch signaaltje tussen twee synapsen wordt verstuurd wordt de geleiding, de verbin...more

  • Skypen onder water met WiFi-verbinding van laserlicht

    Jun 15 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWaarom zou je dat eigenlijk willen? Internet onder water? Los van het feit dat het natuurlijk behoorlijk indrukwekkend zou zijn om je volgende duikavontuur te kunnen livestreamen, heeft het ook serieuzere toepassingen. Zo wordt er veel onderzoek en onderhoud gedaan onder water, waarbij het veel zou schelen als er een WiFi-verbinding was waarmee gegevens direct uitgewisseld kunnen worden. Maar er wordt ook gewerkt aan datacentra onder water. Ook die hebben straks ...more

  • Eicellen verkiezen sommige spermacellen boven anderen

    Jun 11 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixEen spermacel heeft er niet zoveel aan om veeleisend te zijn. Er valt immers zelden te kiezen uit meerdere eitjes en hij moet al zijn energie stoppen in het bereiken van het eindpunt. Maar een eicel heeft er wel baat bij om kieskeurig te zijn. Wetenschappers wisten al dat eitjes chemische stofjes gebruiken om spermacellen de weg te wijzen, maar nu blijkt dus ook dat ze dat voor sommige spermacellen meer doen dan voor anderen. Het maakt de weg die een spermacel ...more

  • Geslacht kuikentje al in het ei bepalen voorkomt onnodig uitbroeden

    Jun 10 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn Ovo, een Nederlandse spinoff van de Universiteit Leiden, heeft nu een Europese beurs van 2,5 miljoen gekregen om hun oplossing voor dit probleem op te schalen. Want die opschaling is één van de grootste uitdagingen. Er moeten honderdduizend eieren per dag accuraat gescreend worden en dat doe je niet zomaar. De techniek Hoe de techniek werkt is als volgt: bij elk ei wordt een sample uit het vruchtwater gehaald met een heel dun naaldje, waarna het ei weer word...more

  • Gen ontdekt dat pollenproductie van plant reguleert

    Jun 09 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixDieren, mensen, planten: bij ze allemaal verschilt het aantal zaadjes dat een man kan produceren. Een chimpansee produceert bijvoorbeeld 200 keer meer zaad dan een gorilla, maar daar gaan we het nu niet over hebben. We gaan het hebben over plantjes. Want wat viel onderzoekers nou op: veel plantjes en gewassen zijn zo geëvolueerd dat ze zichzelf kunnen bevruchten en veel van die planten zijn steeds minder zaad (of pollen) gaan produceren. Op zoek naar het gen Je...more

  • Hoe virus-DNA zich verspreidt over de ziekenhuisafdeling

    Jun 08 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixNatuurlijk hebben ze dit niet gedaan met het coronavirus zelf. Ze gebruikten een stukje DNA van een onschadelijk plantenvirus wat ze op de leuning van een ziekenhuisbed in een isolatiekamer plaatsten. Vervolgens namen ze later op die dag en de rest van de week samples van 40 verschillende plekken op de afdeling. Van stoelleuningen en deurknoppen, tot een toetsenbord bij de receptie en behandelkamers aan de andere kant van de gang. Ze zagen dat het virus-DNA bin...more

  • Hoe een schimmel mieren in zombies verandert en ze dan laat doen wat ie wil

    Jun 04 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWat gebeurt er precies als de mier wordt geïnfecteerd? Het begint ermee dat de mier sporen van de schimmel binnenkrijgt die ervoor zorgen dat hij op een moment waarop hij normaal onder de grond zou zitten ineens naar buiten kruipt. Daar gaat hij rondlopen, zoekt hij een hoog punt op, bijt hij zich vast en gaat uiteindelijk dood. De schimmel groeit vervolgens uit de mier en laat zijn sporen weer los over de rest van de mierenkolonie. En dat alles zonder een stel h...more

  • Hoe goed kan een mens zonder een knuffel op zijn tijd?

    Jun 03 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixWat weten we al wel? Er worden twee soorten aanrakingen onderscheiden: sociale aanrakingen (knuffelen, aaien) en functionele aanrakingen (voelen of je theekopje warm is). Elk wordt door een ander hersengebied verwerkt. De sociale aanrakingen zijn gelinkt aan het hersengebied dat emoties verwerkt en dus ook aan ons gevoel van veiligheid en samenhorigheid. We weten ook dat aanrakingen kunnen zorgen voor een afname van het stresshormoon cortisol en een toename van...more

  • Nano-biosensor laat realtime stress in individuele plantencellen zien

    Jun 02 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixAls een plant merkt dat hij te maken krijgt met droogte, komt er een eiwit vrij dat ervoor zorgt dat de poriën van een plan zich sluiten. Die staan open zodat hij kan ademen. Zodat er koolstofdioxide opgenomen kan worden. Maar door die poriën open te zetten verdampt ook 90 procent van zijn water. Dus hij moet steeds de afweging maken: uitdrogen of ademhalen? Groeien of beschermen? Uiteindelijk wil je het liefst gewassen die deze afweging zo goed mogelijk maken. D...more

  • De invloed van Joodse muziek

    May 28 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je promovendus Niels Falch en zijn proefschrift vind je hier!

  • De duikende dieren-regel

    May 27 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: Gimix In de podcast hoor je universitair hoofddocent Wilco Verberk van de Radboud Universiteit. Wil je graag het onderzoek lezen? Dan kan dat hier.

  • Een sensor van 11 atomen

    May 26 2020

    Mede mogelijk gemaakt door: GimixIn de podcast hoor je onderzoeksleider prof. dr. Sander Otte van de TU Delft. Het onderzoek vind je hier.