Waar is Emil? Bij Ester van der Linden

Het is de grootste Romeinse villa van Nederland en omstreken die we tot op heden kennen. In de jaren 1985-1987 werd de villa grotendeels blootgelegd en werden er zo’n 20.000 vondsten gedaan, maar die opgravingen zijn nooit onderzocht. De vondsten zitten voor een groot deel nog steeds opgeslagen in kartonnen dozen bij De Vondst, centrum voor archeologie in Limburg. Onder leiding van het Limburgs Museum kijkt een team van experts nu voor het eerst naar deze cold case. Een van die specialisten is:Ester van der Linden: Dieren, mensen, plantmotieven en boogjes staan afgebeeld op het rood glanzend Romeinse serviesgoed. Terra sigillata was in de eerste eeuw na Chr. chique en duur aardewerk. Vanaf de tweede eeuw werd het gewoner en betaalbaar.Goed kijken, dat is de basis van mijn onderzoek. Ik maak van alle 400 Voerendaal-fragmenten beschrijvingen van de vorm (kom, bord, schotel), de kleur van het baksel, van versieringen en stempels. Je kunt dit aardewerk goed dateren aan de hand van de precieze vorm, de stempels en de afbeeldingen. Bij versierde sigillata is het de kunst om de afbeeldingen te herkennen en deze motieven terug te vinden bij een van de pottenbakkersateliers. Veel zoeken in catalogi dus. Voor Voerendaal willen we de datering van deze scherven weten en die vergelijken met de dateringen van andere vondsten uit de villa. Maar ook: is de terra sigillata van Voerendaal vergelijkbaar met die van andere villa’s uit de regio?​Ester van der LindenTerra Sigillata:Scherven daar gaat het eigenlijk allemaal om bij mij. Ik ben al jarenlang heel erg gek op scherven. Sommige mensen houden heel erg van puzzelen, nou dit is mijn puzzel. Dat vind ik heel erg leuk en heel erg fascinerend. Terra Sigillata betekent eigenlijk een soort verzegelde aarde. Het is Romeins aardewerk maar het is niet echt de Romeinse naam uit die tijd want die weten we eigenlijk niet echt. Het is het type aardewerk. Het is een beetje het nette tafelservies zeg maar. Er staan vaak stempels op van de pottenbakkers. Daar valt een heleboel van te leren. Je kunt sowieso aan de hand van die stempels en die versieringen dat aardewerk best wel nauwkeurig dateren. Dit aardewerk was een van de eerste grote industrieën, dat moet je echt niet onderschatten. Er zijn echt miljoenen, echt miljoenen aardewerk stuks over heel Europa verspreid vanuit die pottenbakercentra. Dat maakt het interessant. Overal kom je dat spul dan weer tegen.Leren hoe de Romeinse wereld in elkaar zat:Villa Voerendaal was 100 jaar na Christus een groot agrarisch bedrijf. Bij villa denken mensen meestal aan een soort luxe oord, dat was het ook wel, die man had de zaken goed voor elkaar. Het is vooral bijzonder dat je dan met die scherven veel beter leert hoe de wereld toen in elkaar zat. Het vertelt je wat voor een handelsstromen er waren, met wie hadden mensen contact en hoe liepen die handelsstromen en dat is vooral juist heel erg bijzonder. Dus daarmee kan misschien een zo'n stempel op zichzelf niet heel bijzonder zijn maar als je dan al het aardewerk van die villa bekijkt dan ontstaat er langzamerhand wel een verhaal. Dat zie je dan dus ook terug en dat maakt het juist wel heel erg mooi. Daarmee kun je Voerendaal ook in sociaal en economisch opzicht ook opeens een plek geven in de Romeinse wereld.Onze geschiedenis:Het klinkt heel raar misschien maar ik zie ook een beetje de mens achter zo'n stempel, dat vind ik altijd heel erg leuk en daarom ben ik ook zo gek op die terra sigilatta. Dan heb ik echt het gevoel dat ik ineens toch een beetje oog in oog sta met een Romeinse pottenbakker. Omdat ik natuurlijk ook door alles wat ik gelezen en geleerd heb ook weet hoe zo'n productiecentrum werkte. Hoe werkte zo'n atelier nou? Wie deed nou wat? Daar is ook allemaal onderzoek naar geweest dus voor mij gaat dat beeld ook heel erg leven. Het zet je hersenen aan het werk denk ik, er komt een verhaal in je hoofd. Dat verhaal moet je natuurlijk gaan vastleggen op feiten dus je moet niet zomaar wat zitten verzinnen. Het is wel hoe het verhaal ontstaat. Al die data die ik aan het invoeren ben door die beschrijvingen die ik maak, die vertellen uiteindelijk ook weer verhalen aan andere specialisten en aan andere archeologen en uiteindelijk aan het groet publiek. Uiteindelijk is dat wel belangrijk om te weten. Het is wel onze geschiedenis. Ik zou mijn leven heel kaal vinden als ik in eens die sigilatta niet meer zou hebben. Ik weet dan vaak beter wat er ondergronds gebeurt dan wat er bovengronds gebeurt. Wij worden uiteindelijk ook archeologie. Ik zit altijd in feite in de vuilniszakken van de Romeinen te snuffelen maar ja, over 2000 jaar zitten ze bij ons ook in de stort te kijken. Dit vak verbind het verleden met het heden en dat vind ik gewoon heel erg mooi.