Pianist Jacqueline, voorheen Frederique, heeft aan 48 Nederlandse componisten gevraagd een ‘antwoord’ te schrijven op één van de twee maal 24 preludes uit het Wohltemperierte Klavier (boek 1 en 2) van Johann Sebastian Bach (https://www.nporadio4.nl/componisten/e99952a5-46c4-49cc-9f79-224cd2765754/bach-johann-sebastian). Met deze nieuwe pianocomposities geeft zij tal van concerten. In de podcastserie vertelt steeds één componist over zijn of haar antwoord op Bachs oervoorbeeld. En natuurlijk hoor je de muziek!
Bach. En nu? Is een podcast van VPRO & NPO Klassiek, elke dinsdag te beluisteren in jouw favoriete podcast feed.
Een hele reeks nieuwe pianocomposities die Johann Sebastian Bach als inspiratie, startpunt, referentie of voorbeeld hadden… We hebben ze bijna allemaal gehad, maar er zijn intussen ook weer nieuwe composities geschreven, dus In januari gaat de podcast verder! In december vier bonusafleveringen, met alle nieuwe preludes. In de vierde, en laatste, compilatie-aflevering preludes in een mineur toonsoort die verwijzen naar Bachs Wohltemperierte Klavier, Boek 2. Toonsoorten, componisten, titels én pianisten:
c min Sylvia Maessen - Bach continued Edward Janning
cis min Anthony Fiumara - Five from the top, etc. Pauline Post
d min Anne-Maartje Lemereis - Diphthong Laura Sandee
dis min Lynn L. Trytten - Prelude in es klein Jacqueline voorheen Frederique
e min Samuel Vriezen - Frédéric Chopin Ana Sanchez Donate
f min Eef Kleine - To the point synoniem! Jacqueline voorheen Frederique
ges min Kate Moore - Prelude Laura Sandee
g min Matthijs Kieboom - g min - Fragments Arnaud Rosdorff
gis min Charlie Bo Meijering - Variations on a prelude Gerard Bouwhuis
a min Aart Strootman - A small prelude Jacqueline voorheen Frederique
bes min Toek Numan - Prelude voor BWV 891 Gerard Bouwhuis
b min Renske Vrolijk - Prelude - b weird Arnaud Rosdorff
De laatste twee afleveringen van deze podcastreeks verschijnen naar verwachting eind januari 2023.
Een hele reeks nieuwe pianocomposities die Johann Sebastian Bach als inspiratie, startpunt, referentie of voorbeeld hadden… We hebben ze bijna allemaal gehad, maar er zijn intussen ook weer nieuwe composities geschreven, dus In januari gaat de podcast verder! In december vier bonusafleveringen, met alle nieuwe preludes. In de derde compilatie-aflevering preludes in een mineur toonsoort die verwijzen naar Bachs Wohltemperierte Klavier, Boek 1. Toonsoorten, componisten, titels én pianisten:
c min Ab Sandbrink - Postlude Edward Janning
cis min Calliope Tsoupaki - Hear me Pauline Post
d min Roderik de Man - Praeludium d Moll, oder...? Pauline Post
es min George Beentjes - Lamento Jacqueline voorheen Frederique
e min Allan Segall - Prelude in e minor Jasper Bon
f min Lorre Trytten - Prelude Tango in f klein Jacqueline voorheen Frederique
g min Jacques Bank - Prelude Arnaud Rosdorff
gis min Heleen Verleur - Groovy Prelude Jasper Bon
a min Caroline Ansink - Sdamse Plude Jacqueline voorheen Frederique
bes min Gijs van Dijk - prelude in b flat minor Jacqueline voorheen Frederique
Een hele reeks nieuwe pianocomposities die Johann Sebastian Bach als inspiratie, startpunt, referentie of voorbeeld hadden… We hebben ze bijna allemaal gehad, maar er zijn intussen ook weer nieuwe composities geschreven, dus In januari gaat de podcast verder! In december vier bonusafleveringen, met alle nieuwe preludes. In de tweede compilatie-aflevering preludes in een majeur toonsoort die verwijzen naar Bachs Wohltemperierte Klavier, Boek 2. Toonsoorten, componisten, titels én pianisten:
Cis Dante Boon - c# Edward Janning
D David Dramm - J.S. Pauline Post
Es Claudia Rumondor - Kinderspel (voor Sari) Jasper Bon
E Daan Manneke - Evocazione Arnaud Rosdorff
F Rokus de Groot - Reflection on Bach in F Ana Sanchez Donate
Fis Maarten Regtien - Praeludium XIII, herijking 2020 Laura Sandee
G Miranda Driessen - Johann’s Leftovers Ana Sanchez Donate
As Prof. Russolo - In search of lost time Gerard Bouwhuis
A Adriaan Valk - Free mailadres van zijn vriendin Gerard Bouwhuis
Bes Bob Zimmerman - PRELUDE Bb Jacqueline voorheen Frederique
Een hele reeks nieuwe pianocomposities die Johann Sebastian Bach als inspiratie, startpunt, referentie of voorbeeld hadden… We hebben ze bijna allemaal gehad, maar er zijn intussen ook weer nieuwe composities geschreven, dus In januari gaat de podcast verder! In december vier bonusafleveringen, met alle nieuwe preludes. In de eerste aflevering preludes in een majeur toonsoort die verwijzen naar Bachs Wohltemperierte Klavier, Boek 1. Toonsoorten, componisten, titels én pianisten:
C Joost van Son - Prelude in C groot Jacqueline voorheen Frederique
Cis Willem Jeths - Chiaroscuro Edward Janning
D Sinta Wullur - Prelude Djawa Pauline Post
Es Pieter Smithuijsen - Miebe Mol Jasper Bon
E Oene van Geel - E in a Cage Arnaud Rosdorff
F Maarten van Norden - Preludium Ana Sanchez Donate
Fis Kritsján Martinsson - Bron Laura Sandee
G Jeff Hamburg - Spirits in G Ana Sanchez Donate
As Michael Moore - Divergence Gerard Bouwhuis
A Louis Andriessen - Fanfare voor de 24Preludia Jacqueline voorheen Frederique
Bes Loek Dikker - South Side Ground Zero Boogie Blues Jacqueline voorheen Frederique
B Christina Viola Oorebeek - au départ de B Jacqueline voorheen Frederique
A small prelude is behalve een korte prelude ook de letterlijke vertaling van de Nederlandse titel: ‘a-klein prelude’. De inleiding is een stapeling van kwinten waarin de a centraal staat, het duurt even voordat de (dorische) mineurkleur zich ontvouwt en zodra dat is gebeurd neemt de parallelle (c-lydische) klank het over. Als ze in het slot botsen blijft de eenzame a over, dapper en strijdlustig.
Preludium van Maarten van Norden. Een Bachiaans motief, haast een inventie, wordt geleidelijk geïnfiltreerd door een hedendaags funk-motief dat klein begint maar steeds groter wordt. Aanvankelijk staan zij los van elkaar, aan het slot blijkt ook samenwerking mogelijk.
Matthijs Kieboom schreef een repetitief stuk waarin hij wil laten zien dat er in kleine fragmenten van Bach al heel veel genialiteit en schoonheid zit waar je verder mee kunt. Hij hergebruikte het meest treffende interval: de dalende kwart.
Wat er in de compositie 'Praeludium d-moll, oder...?' van Roderik de Man gebeurt is verwonderingwekkend en bijzonder. Toch word je thuis ’in d’ opgehaald, dat wil zeggen in d-mineur, en je wordt aan het eind ook daar weer afgeleverd. Dat is gelijk de inzet van Roderik de Man, die ook compositieleraar is/was van velen uit deze reeks nieuwe composities.
Calliope Tsoupaki is een spraakmakende toondichter en een bevlogen ambassadeur. Als componist des vaderlands kwam ze op voor het belang van alle betrokkenen in het muziekleven. Over haar compositie 'Hear me' zegt ze: ‘Ik heb het stuk op zo’n manier gecomponeerd dat het lijkt alsof het tegen ons praat’.
Bach’s prelude komt voort uit twee krachten: stromen en stollen. De indruk van stromen ontstaat door de voortdurende beweging van toonladderfiguren over grote afstanden, van hoog naar laag en omgekeerd. En het vasthouden van bepaalde tonen in die toonbewegingen leidt tot plaatselijke stollingen, in de vorm van samenklanken. Op deze wijze zijn tijd en ruimte, anders gezegd melodie en harmonie, nauw met elkaar verweven. In zijn ‘Reflectie op Bach [in F]’ onderzoekt Rokus de Groot hetzelfde spel van stromen en stollen, en heeft hetzelfde vloeiende karakter, met zich openvouwende waaiers van samenklanken. Het stuk is niet met dezelfde harmonische regels geschreven, maar hanteert wel het toenemen en afnemen van toonladder-‘kleuringen’ (met toonverhogingen en -verlagingen), zoals Bach de hoofdtoonsoort neerzet, daarna verlaat en er weer naar terugkeert.
Evocazione van Daan Manneke opent met een berceuse in e-klein: een kleine prelude op zich voor het tweede deel dat begint met een citaat-prelude Bach. De compositie eindigd ook weer met twee maten Bach. Daan Manneke werd bekoord door de zangerigheid en het wiegende van de 12/8 maat.
De Prelude – b weird van Renske Vrolijk is zoals de naam zegt: een prelude in b-klein. De snelle muziek moduleert niet en blijft in de toonsoort b-klein verkeren, alleen is het een grillige vorm van b-klein. In motoriek en sommige muzikale gebaren maakt b weird een nederige en gepaste buiging aan het Grote Voorbeeld.
Claudia Rumondor heeft een dochtertje genaamd Sari. Haar stuk, verwijzend naar Bachs Prelude in Es, is een kleine, breekbare muzikale ode aan haar. Ze schreef dit stuk in een gamelanmodus, werd Kinderspel (voor Sari).
Johann Sebastian Bach schreef - voor zijn Wohltemperierte Klavier - preludes in alle toonsoorten van de kwintencirkel beginnend bij C. Maar rietblazer en componist Michael Moore laat in zijn Divergence beide handen vertrekken vanuit D, om in tegenovergestelde richting, uiteindelijk in As uit te komen. Daarna gaan ook beide armen nog uit elkaar...
Gijs van Dijk voelde zich uitgedaagd om eens een stuk te schrijven in een toonsoort, zoals dat in vorige eeuwen gebruikelijk was, en tóch iets te componeren met een eigen signatuur. Als opening twee gestapelde kwinten op bes, (Bes-F-C) een open samenklank, die oplost naar het septime des-c, een fijne dissonant op de terts.
Anne-Maartje Lemereis omhult de toonsoort d-mineur steeds met andere klanken. De titel ‘Diphthong’ is een fenomeen dat uit twee klinkers bestaat die binnen één lettergreep in elkaar overgaan. In dit geval kan dat zowel verwijzen naar de toonsoort als naar de constante aanwezigheid van Bach achter Anne-Maartjes eigen muzikale taal.
Adriaan Valk schreef 'Free'. Free, onbekende ontmoeting, niet gebonden aan enige vorm, als een echo van eeuwigheid.Uitgebeeld als tijdloze voetstappen, onzegbare expressie van het vormloze niets, aldus de componist.
Prelude van Kate Moore is gecomponeerd met het idee van de vlucht van een vogel en de vrijheid van de vogel om de windvlagen te volgen. Elke noot antwoordt op de noot ervoor, noot voor noot, de muziek neemt zijn eigen vlucht en waar zou de melodie ons brengen? Anders dan bij Bach, waar de onderliggende harmonie de bepalende factor is, ontvouwt de melodie zichzelf.
Met Bach’s prelude in gis, BWV 887, in zijn achterhoofd heeft Charlie Bo geprobeerd het melodisch en begeleidend materiaal te vervormen, om te keren, te vertragen of juist te versnellen. Het middendeel heeft qua triller een grilliger, wellicht Oost-Europees karakter.
Als je aan een componist vraagt om een antwoord te geven op een prelude van Bach dan kan je van te voren niet vermoeden hoe verschillend die zullen zijn. Allan Segall liet zich inspireren door de speelstijl van de Canadese pianist Glenn Gould. Met name de soms excessief korte duur van de noot. Geheel in 5/8 maat.
In search of lost time - bij professor Russolo is de tijd zeker niet ver te zoeken. Een hedendaagse Bach; je moet enige moeite doen om zijn muziek van die van Bach te onderscheiden, maar verschillen zijn er. Zoals harpachtige tussenstukjes, waarin je eventjes kunt opladen voordat de zoektocht weer verder gaat.
In Johann’s leftovers volgt Miranda Driessen zo precies mogelijk de contouren van de G-groot prelude BWV 884. Alle tonen die zich tussen de twee partijen bevinden, en 1 of 2 daar rondom heen, gebruikte ze als materiaal, om verder zo precies mogelijk het verloop van Bach’s noten te volgen. Waarschijnlijk zal de luisteraar het oorspronkelijke werk erin herkennen, toch is het iets anders geworden.
Terwijl ik dacht te vertrekken vanuit Bach kroop de muziek die ik schreef voor mijn gevoel veel meer in de richting van ‘In a Landscape’ van John Cage. Een kleine miniatuur met een paar duidelijke ideeën, dat is wat het is. Aldus Oene van Geel.
Voor Maarten Regtien is het de lol om bij de luisteraar verwachtingen op te wekken en die dan ook weer af te breken. Met de eerste maten van deze herijking van Bachs Prelude BWV 882 laat hij zodoende de hoop ontstaan dat het origineel niet te veel geweld wordt aangedaan.... Maar helaas!
Jeff Hamburg schreef Spirits in G (2018). Overal om ons heen zijn geesten. Meestal merken we er niet zoveel van. We moeten de rust en tijd nemen om onze ogen en oren ervoor te openen. Soms kunnen we ze onderscheiden als al het lawaai verstomt. Dit stuk is geschreven voor pianiste Jacqueline voorheen Frederique en opgedragen aan zijn moeder, Jeannine, ter gelegenheid van haar 90ste verjaardag.
Een prelude van componist Pieter Smithuijsen. Als contrast met de Bachprelude BWV 852 is Miebe Mol (die naam komt van het Franse Mi bémol dat Es-groot betekent) springerig, ritmisch gecompliceerd en klinkt improvisatorisch. Dat was anno 1722 absoluut not done. Maar er is door Pieter Smithuijsen zorgvuldig over nagedacht.
Samuel Vriezens compositie 'Chop.' antwoordt niet direct op Bach maar op Chopin, die zelf in zijn preludes ook weer op Bach antwoordde. Vriezen vindt Bachs chromatiek fameus knoestig en Chopins chromatiek charmanter, maar extremer. Zijn chromatiek is...
Toek Numans Prelude voor BWV 891 is een pre-prelude. Als een droom vlak voor het ontwaken, als een nevelige voorbode, met de eerste contouren van wat komen gaat. Bach’s Prelude in bes-klein is de dag die begint.
Met roots op Java is het gamelaninstrumentarium voor Sinta Wullur nooit ver weg. Met de gong in het lage register, en de soms virtuoze passages in de hogere regionen. De compositie ontvouwt zich door van Bach’s noten in de Prelude in D, BWV 850, consequent de eerste en derde tel van de maat te gebruiken.
Alsof het al 300 jaar eerder heeft moeten klinken sluit Sylvia Maessens Bach Continued direct aan bij het voorbeeld, de Prelude in c-klein, BWV 871 uit het Wohltemperierte Klavier Boek II. Het stuk ontwikkelt zich quasi improviserend met Bachs idioom in het achterhoofd en eindigt in een daadwerkelijke improvisatie.
