Macro met Boot en Mujagić

België kampt met een van de grootste begrotingstekorten van de eurozone en de schuld is inmiddels opgelopen tot ruim 100 procent van het bbp. Toch ziet macro-econoom Arnoud Boot de economische toekomst van onze zuiderburen rooskleurig in. ‘De situatie in België is misschien wel een stuk positiever dan veel mensen denken.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Amerikaanse ministerie van Financiën heeft onverwacht aangekondigd langlopende staatsobligaties te gaan terugkopen om de rentes omlaag te krijgen. Daardoor is de economische conferentie van Jackson Hole volgende week volgens macro-econoom Edin Mujagić extra spannend geworden. 'Het is interessant om te zien of Fed-voorzitter Kevin Warsh over deze actie van het ministerie van Financiën iets gaat zeggen.'

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De arbeidsproductiviteit moet omhoog als we onze toekomstige welvaart willen behouden. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić naar aanleiding van onderzoek van het FD, waaruit blijkt dat de tien grootste gebruikers van de innovatiebox vrijwel het gehele budget opslokken. ‘Stop daar gewoon mee en maak er een simpel systeem van.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Al enkele jaren stijgt de consumptie in Nederland sterker dan de koopkracht. Dat hóeft geen probleem te zijn, maar er is een categorie die tussen wal en schip valt, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Mijn advies is: investeer nou in de weerbaarheid van die mensen, maak ze weerbaar tegen toekomstige energiekosten.’ 

‘Economisch gaat het goed met Nederland, en de armoede gaat wéér omlaag. De koopkracht is gestegen en die stijging is redelijk verdeeld over de inkomenscategorieën. Vooral mensen die de laatste jaren hebben geprofiteerd van stijgende huizenprijzen kunnen naar hartenlust consumeren, met hun huis als onderpand. Daarom is een belangrijk advies van het Centraal Planbureau: áls je al gaat compenseren, doe het aan groepen die het echt nodig hebben.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse economie groeit volgens de Macro-Economische Verkenning (MEV) van het Centraal Planbureau (CPB) in 2027 met 1,4 procent. Dat is een chapeau waard, vindt macro-econoom Edin Mujagic. 'De groei is niet omlaag aangepast vergeleken met de vorige raming, terwijl er sindsdien wel genoeg dingen in de wereld zijn gebeurd die de economische groei eerder afremmen dan aanjagen. Toch zitten er in de raming wel een aantal andere 'vreemde zaken' die hem zijn opgevallen.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland is een fietsland en dat draagt bij aan een gezonde bevolking. ‘Een van de sterke punten van de Nederlandse economie’, stelt macro-econoom Arnoud Boot. Daarom vindt hij het zorgelijk dat steeds meer Nederlanders kiezen voor de elektrische fiets in plaats van een fiets zonder trapondersteuning. In allerlei gezondheidsrapporten van de afgelopen jaren lees je terug dat fietsen een vorm van preventie is: het houdt mensen gezond. Nederland heeft dankzij zijn fietstraditie ook een voorsprong op andere landen. Maar je ziet dat de normale fiets steeds meer wordt verdrongen door de elektrische variant. Boot stelt dat hotelketens en de overheid de handen ineen moeten slaan om de volksgezondheid, economische groei en brede welvaart veilig te stellen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie daalde naar 3,4 procent, waar die in mei nog ruim boven de 4 procent lag. Op de financiële markten nestelde zich meteen het beeld dat de Fed dit jaar de rente niet meer hoeft te verhogen — vóór deze cijfers werd daar nog wel rekening mee gehouden. Macro-econoom Edin Mujagić vindt dat een veel te grote conclusie op basis van een daling van 0,1 procentpunt. Welke inflatiemaatstaf je ook pakt, de inflatie is al ruim vijf jaar veel te hoog. En de rekenregels van de Fed zelf wijzen op een rente die fors hoger zou moeten liggen dan de huidige.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Nederlandse inflatie kwam in juli volgens het CBS uit op 3,2 procent — hoog, en hoger dan een maand eerder. Wie de hele periode sinds 2021 bij elkaar optelt, komt zelfs uit op ruim 30 procent inflatie, terwijl de lonen in dezelfde periode gemiddeld met 28,1 procent stegen. Volgens macro-econoom Edin Mujagić verklaart dat waarom steeds meer Nederlanders moeite hebben om rond te komen. Ook rekent hij af met een hardnekkig misverstand: de oorlog in Oekraïne, de oorlog in Iran of de droogte — het zijn volgens hem allemaal smoesjes. Inflatie komt altijd uit twee hoeken: de overheid en de centrale bank.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De oplopende kapitaalmarktrentes in Japan en de Verenigde Staten moeten niet slechts voor kennis worden aangenomen. Volgens macro-econoom Han de Jong vormen ze een waarschuwing voor overheden die hun begrotingen niet op orde brengen, terwijl beleggers steeds kritischer kijken naar schulden, inflatie en de geloofwaardigheid van centrale banken. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie de afgelopen jaren de website van het Centraal Bureau voor de Statistiek bezocht, las vooral sombere berichten: dalend vertrouwen, stijgende faillissementen. Dat beeld is gekanteld. Nederlandse huishoudens gaven in juni 1,7 procent meer uit dan een jaar eerder, de industriële productie steeg met 4,6 procent en consumenten zijn optimistischer over hun eigen financiële positie. Toch ziet macro-econoom Edin Mujagić donkere wolken: juist die mooie cijfers kunnen ervoor zorgen dat de echte problemen van de Nederlandse economie blijven liggen. En intussen hoort hij steeds meer mensen die hun spaargeld het land uit verplaatsen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet schaart zich achter Klaas Knot als mogelijke opvolger van Christine Lagarde bij de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot is Knot inhoudelijk geschikt, maar draait de benoeming minder om monetaire kennis dan om Europees machtsspel. ‘Het is een uitruil, wat hebben wij Frankrijk en Duitsland te bieden?’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Jarenlang was de Duitse economie het zorgenkind van Europa: zo'n zeven jaar op rij stagneerde de groei en kwam de industrie niet van haar plek. Maar de fabrieksorders stegen in juni ruim 3 procent en ook de groei in het tweede kwartaal viel mee. Die opleving heeft wel een prijs. De regering-Merz jaagt de groei aan met fors hogere uitgaven aan defensie en infrastructuur, waardoor het Duitse begrotingstekort dit jaar boven de Europese norm van 3 procent uitkomt. Volgens BNR-huiseconoom Han de Jong roept dat een ongemakkelijke vraag op: wat zijn de Europese begrotingsregels nog waard als straks ook de grootste economie van de eurozone ze schendt?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldhandel zou een grote knauw krijgen van de oorlog in Iran, maar dat blijkt best wel mee te vallen. Huiseconoom Han de Jong buigt zich over de cijfers van de CPB Wereldhandelsmonitor.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De roep om grotere Europese banken klinkt steeds luider. Unicredit aast al geruime tijd op Commerzbank en ook ING-topman Steven van Rijswijk ziet ruimte voor verdere groei in Europa. Die ontwikkeling baart macro-econoom Arnoud Boot zorgen. Niet omdat ING verkeerd bezig is, maar omdat achter de discussie over schaalvergroting een oude gedachte schuilgaat: groter is beter. Juist die gedachte leidde vóór de financiële crisis tot enorme risico's.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens macro-econoom Edin Mujagić is niet 16 procent van de EU-inwoners arm, maar liefst 24 procent – bijna een kwart. De Europese Unie heeft recent een anti-armoedestrategie opgesteld. Volgens Mujagić kan de EU armoede in de lidstaten op twee manieren bestrijden.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Afgelopen woensdag veroorzaakte de president van de Amerikaanse centrale bank (Fed), Kevin Warsh, de nodige verwarring bij analisten na zijn optreden op de persconferentie rondom het rentebesluit. Zijn houding zorgde opnieuw voor een vergrootglas op het handelen van de centrale bank, iets waar Warsh juist graag vanaf wil. Volgens econoom Arnoud Boot is er sprake van een 'Fed-verslaving' onder analisten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Fed heeft de Amerikaanse centrale rente onveranderd gelaten, en dat terwijl de inflatie al veel te lang veel te hoog ligt. De duiven hebben deze keer gewonnen, toch vindt Edin dat het er netjes aan toe ging. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank laat de rente naar verwachting ongemoeid, terwijl de inflatie nog altijd ruim boven de doelstelling ligt. Volgens macro-econoom Edin Mujagić wordt het voor de Fed steeds moeilijker om geloofwaardig te blijven zonder daadwerkelijk in te grijpen. ‘Het wordt op een gegeven moment heel lastig om alleen met woorden stoer te doen.’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je niet wil luisteren wil Boot je hoe dan ook oproepen om wel alert te zijn. Want volgens de econoom zitten we een periode zoals we die zagen nét voor het faillissement van Lehman Brothers, want de plannen van de Europese Commissie om de regels voor banken te versoepelen baren Boot veel zorgen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Europese Centrale Bank heeft afgelopen donderdag besloten de rente opnieuw onveranderd te laten. De beleidsrente blijft daarmee staan op 2,25 procent ondanks dat de inflatie met 2,8 procent nog altijd boven de doelstelling ligt. Volgens macro-econoom Edin Mujagic is de ECB met dit renteniveau de inflatie niet aan het bestrijden. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nederland kent sinds kort een nieuwe Productiviteitsraad. Die onafhankelijke raad gaat het kabinet en de Eerste en Tweede Kamer adviseren over maatregelen die de arbeidsproductiviteit structureel moeten laten groeien. Maar waarom dat nodig is voor econoom Arnoud Boot nog een raadsel.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Om de bouwambities voor huurwoningen waar te maken, is verbetering van het investeringsklimaat in Nederland nodig. Dat stelde De Nederlandsche Bank gisteren na onderzoek naar de financiering van particuliere huurwoningen. 'Maar dat is een gevoelig studie', zegt Arnoud Boot, 'omdat het iets doet wat het Ministerie eigenlijk had moeten voordat ze allerlei maatregelen invoerden'.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vandaag begint in Frankfurt de vergadering van de Europese centrale bankiers. Tot enkele weken geleden was de verwachting dat dit een rustige, bijna saaie vergadering zou worden. Totdat de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten weer oplaaide en de olieprijs boven de 90 dollar uitkwam. Volgens Bert Colijn, hoofdeconoom Nederland bij ING, is die rustige sfeer inmiddels omgeslagen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog geen reden tot paniek dat de investeringen in mei dit jaar volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) met 3,8 procent zijn gedaald ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Dat zegt hoofdeconoom Barbara Baarsma van PwC. 'Nederland investeert te weinig als je kijkt naar het quotum, maar het gaat niet alleen om hoeveel je investeert, maar ook waarin.' 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa wil minder afhankelijk worden van Chinese exportgoederen. Waar Europese landen voorheen nog veel leverden aan China, is het nu meer andersom. China overspoelt de Europese markt met hoogwaardige exportproducten. Europa wil, onder leiding van Duitsland, hiertegen optreden. Volgens Jan-Paul van de Kerke, hoofd Economisch Onderzoek bij ABN Amro, kan de EU daarvoor het beste naar de interne markt kijken. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de Amerikaanse staat Californië wordt mogelijk een referendum gehouden over de vraag of er een aparte miljardairsbelasting ingevoerd moet worden. Deze staat huisvest veel grote techbedrijven, volgens  de Financial Times zijn er genoeg handtekeningen verzameld om een referendum te houden. Het gaat om een eenmalige heffing van 5 procent voor de rijkste inwoners van Californië. Een slecht plan, denkt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Dit is populisme.’

Het gaat om een eenmalige belasting voor inwoners van Californië met een nettovermogen van meer dan één miljard dollar. Gehuwde stellen tellen als één belastingplichtige. De stemming over de wet vindt gelijktijdig plaats met de tussentijdse verkiezingen in de Verenigde Staten, de midterms.  

Wat is hier populistisch aan?  

De vermogensongelijkheid in de Verenigde Staten heeft onacceptabele proporties aangenomen. Vanuit die gedachte is dit initiatief ontstaan. Maar als je mij vraagt of dit de juiste manier is om dat probleem aan te pakken, dan is mijn antwoord: absoluut niet. Het belastingstelsel is niet bedoeld voor willekeurige ingrepen. Het moet zo worden ingericht dat iedereen een eerlijk deel aan belastingen betaalt. Dat kun je niet achteraf met een eenmalige maatregel proberen te corrigeren. 

Volgens Forbes steeg het gezamenlijke vermogen van miljardairs in Californië van ongeveer 700 miljard dollar in 2009 naar 2,1 biljoen dollar eind vorig jaar. Zij gaan die 5 procent extra belasting niet merken. Maar het gaat niet om de vraag of deze mensen te veel vermogen hebben, dat is wel duidelijk. Het fundamentele probleem zit volgens critici echter in het belastingstelsel. 

Maar dat geld gaat dan naar verbetering van de gezondheidszorg, dat is toch goed? 

Dat is zeker goed. Ik ben ook geen verdediger van de enorme vermogens die sommige mensen hebben; die zijn moeilijk te bevatten. Maar je kunt niet elke belastingmaatregel koppelen aan een specifiek goed doel. De overheid heeft democratisch vastgestelde verantwoordelijkheden, waaronder het innen van belastingen via een evenwichtig belastingstelsel. Het argument dat een belastingverhoging gerechtvaardigd is omdat de opbrengst naar een goed doel gaat, is in feite een populistisch argument. We hebben een evenwichtig belastingsysteem nodig, wat niet gedreven wordt door populisten en populisme. 

Het belastingsysteem moet dus hervormd worden?

Het verleden kun je niet veranderen. Dat sommige mensen extreem rijk zijn geworden, daar kun je nu weinig meer aan doen. Die ambitie moet je ook niet hebben. Maar de belastingdruk in de Verenigde Staten is ongelijk verdeeld. Zeer vermogende mensen kunnen hun inkomen en vermogen vaak goed afschermen van belastingen, er is nauwelijks sprake van een belasting op grote erfenissen, waardoor vermogen generaties lang kan worden doorgegeven.

Zo creëer je een samenleving met een steeds grotere kloof tussen arm en rijk, en dat is uiteindelijk onhoudbaar. Met een populistische, eenmalige vermogensheffing kun je misschien tijdelijk de onvrede onder de bevolking verminderen, maar daarmee los je het onderliggende probleem niet op. Het belastingstelsel moet fundamenteel worden hervormd en evenwichtiger worden gemaakt. Een eenmalige vermogensbelasting is willekeurig.  

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het bedrijf Monumental heeft 2 miljoen euro aan groeigeld opgehaald voor een opmerkelijke machine: de metselrobot. Marijn Jongsma, redacteur economie bij het Financieele Dagblad (FD), spreekt van een uitvinding die grote macro-economische gevolgen gaat hebben op het gebied van arbeidsproductiviteit. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse inflatie is gedaald van 4,2 naar 3,5 procent. Ook de kerninflatie viel met 2,6 procent lager uit dan de verwachte 2,8 procent. Dat zorgt voor opluchting in de Verenigde Staten, maar zet de centrale bank voor een lastige keuze: wat moet er met de rente gebeuren? ‘Voor een centrale bankier is dat best lastig. Je bepaalt de rente nu, maar de gevolgen daarvan worden pas over ongeveer anderhalf jaar echt zichtbaar’, zegt Menno Middeldorp van RaboResearch.

De reden dat de inflatie zo sterk daalde, was een sterk dalende benzineprijs. De vraag is echter hoe duurzaam dat effect is omdat de dieselprijs alweer stijgt. Het is dan ook niet alleen de Amerikaanse economie die ook last heeft van de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en in het bijzonder de Straat van Hormuz. Raffinaderijen hebben ook weinig capaciteit om naast brandstoffen andere olieproducten te produceren. ‘De olieprijs is wel wat gestegen, maar wat nog harder is gestegen, zijn alle distillaten: de producten die uit olie worden gemaakt’, merkt Middeldorp op. ‘Dat zal waarschijnlijk weer voor extra inflatie zorgen.’

De financiële markten waren volgens Middeldorp desondanks ‘opgelucht’ omdat er op korte termijn ‘niet al te veel renteverhogingen te verwachten’ zijn. ‘Misschien pas in december weer.’ 

Tijdens zijn verhoor in het Amerikaanse Congres wilde Fed-baas Kevin Warsh daar echter niet ingaan. Een bewuste keuze, zegt Middeldorp. ‘Hij wil een andere manier van communiceren.’ Warsh is benoemd door de Amerikaanse president Donald Trump, die openlijk en al geruime tijd hamert op een verlaging van de rente. 

Voor het communicatiebeleid heeft Warsh een werkgroep in het leven geroepen, met onder meer de voormalige president van de Bank of England. ‘Zij vinden het belangrijker dat je begrijpt hoe wij denken dan dat ik je precies vertel wat we gaan doen’, legt Middeldorp uit. ‘Niet je eigen beleid voorspellen, maar begrip kweken voor de manier waarop je beslissingen neemt zodat de markt beter begrijpt hoe je tot die besluiten komt.’ 

Warsh is van begin af aan duidelijk geweest dat het primaire doel van de Fed moet zijn de inflatie terugbrengen naar 2 procent, ‘consistent met wat hij vroeger als Fed-gouverneur ook al zei’. De vraag is wat het effect van zijn besluiten als hoofd van de Fed op langere termijn zal zijn. ‘Dat is voor een centrale bankier best lastig’, zegt Middeldorp. 

‘Want als je nu de rente bepaalt, dan beïnvloedt die pas over anderhalf jaar of zo wat de economie gaat doen’, legt hij uit. Daarnaast heeft een rentebesluit doorgaans effect op de vraag in de economie, maar de huidige inflatie wordt bepaald door een gebrek aan aanbod. ‘Daar kunnen ze dus niets aan doen.’ Daarmee draait het debat binnen de Fed op dit moment niet zozeer over de vraag of de rente omhoog of omlaag moet, maar over hoe om te gaan met het aanbodprobleem. ‘Als economische schokken de inflatie omhoog duwen en mensen het vertrouwen verliezen, dan wordt het lastig om dat te negeren.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) heeft een rapport geschreven waarin de box 3-aanpak van verschillende Europese Oeso-landen wordt vergeleken. Volgens macro-econoom Arnoud Boot zijn er een aantal adviezen van de Oeso op het gebied van box 3 die Nederland wel ter harte mag nemen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet wil de krapte op de arbeidsmarkt te lijf gaan met de lancering van een talentstrategie. In vier cruciale sectoren wil het Rijk talenten gaan aantrekken, behouden en beter opleiden. Het gaat dan over de aandachtsgebieden energie- en klimaattechnologie, biotech, life sciences en digitalisering & AI. En precies daar ziet ING-hoofdeconoom Bert Colijn een probleem opdoemen.

‘Het zijn hoogwaardige sectoren waar we goed in zijn, maar betekent het dan ook dat we ons gaan focussen op alleen de allerknapste koppen binnen te halen?’ vraagt Colijn zich af. Want zeker in de energiesector zijn het toch vooral monteurs waar dringend behoefte aan is. ‘Nederland schreeuwt om goede vakmensen. Dus als je heel erg voor die specifieke sectoren mensen gaat werven, waar moet de rest het dan vandaan halen?’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.