Macro met Boot en Mujagić

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (Oeso) heeft een rapport geschreven waarin de box 3-aanpak van verschillende Europese Oeso-landen wordt vergeleken. Volgens macro-econoom Arnoud Boot zijn er een aantal adviezen van de Oeso op het gebied van box 3 die Nederland wel ter harte mag nemen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het kabinet wil de krapte op de arbeidsmarkt te lijf gaan met de lancering van een talentstrategie. In vier cruciale sectoren wil het Rijk talenten gaan aantrekken, behouden en beter opleiden. Het gaat dan over de aandachtsgebieden energie- en klimaattechnologie, biotech, life sciences en digitalisering & AI. En precies daar ziet ING-hoofdeconoom Bert Colijn een probleem opdoemen.

‘Het zijn hoogwaardige sectoren waar we goed in zijn, maar betekent het dan ook dat we ons gaan focussen op alleen de allerknapste koppen binnen te halen?’ vraagt Colijn zich af. Want zeker in de energiesector zijn het toch vooral monteurs waar dringend behoefte aan is. ‘Nederland schreeuwt om goede vakmensen. Dus als je heel erg voor die specifieke sectoren mensen gaat werven, waar moet de rest het dan vandaan halen?’ 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) is in haar laatste rapport bijzonder positief over de Nederlandse arbeidsmarkt. ‘Er is nog van alles te doen, een arbeidsmarkt is nooit af’, zegt econoom Arnoud Boot. ‘Maar er zijn geweldige positieve aspecten aan hoe de Nederlandse arbeidsmarkt zich heeft ontwikkeld.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is nog hoogst onzeker wat de gevolgen voor de economie zullen zijn nu de Amerikaanse president Donald Trump heeft verklaard dat het akkoord om de oorlog in Iran te beëindigen niet meer geldt. ‘Je zag dat de olieprijs in eerste instantie steeg nadat er over en weer werd onderhandeld met raketten’, zegt Menno Middeldorp van RaboResearch. ‘Dat heeft vandaag dan weer tot een soort ommekeer in de olieprijs geleid, ondanks alle uitspraken van Trump.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Onderzoekers van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) hebben onderzocht wat de economische effecten zijn geweest van de investeringen die met het coronaherstelfonds zijn gedaan. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is veel van dat geld niet besteed waarvoor het bedoeld was. ‘Daarom moeten we zoiets nooit, maar dan ook nooit meer doen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft een enquête gepubliceerd waaruit blijkt dat het merendeel van de Nederlanders vindt dat de erfbelasting hoger zou mogen liggen. ‘De nuance van de Nederlandse bevolking die dit rapport laat zien, stemt mij erg gelukkig als econoom.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Japanse yen is naar het laagste niveau in veertig jaar tijd gezakt. De zwakke valutakoers zorgt niet alleen voor hoge inflatiedruk, maar kan over de hele wereld gevolgen gaan hebben voor de financiële markten, vertelt macro-econoom Edin Mujagic. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Centrale bankiers trokken zich deze week terug op een resort in Portugal voor het jaarlijkse Sintra-forum van de Europese Centrale Bank. Volgens macro-econoom Arnoud Boot ‘een mooi podium’ om van gedachten te wisselen, met een opvallende toespraak van ECB-baas Christine Lagarde die daar pleitte voor ‘back to basics'.  

Hoe belangrijk is dat forum, Arnoud? 

Het is een jaarlijkse bijeenkomst met centrale bankiers, beleidsmakers – ook van buiten Europa – en academici. Een soort retraite om na te denken over het beleid van de ECB, op een heel ontspannen locatie: een landgoed in Sintra. Omdat er tientallen journalisten rondlopen, wordt ieder woord gewogen. Toch was er dit keer niet zo heel veel nieuws.

Wat maakte die toespraak van Lagarde dan bijzonder? 

Die was getiteld ‘Back to Basics’. Dat triggerde mij. Want centrale bankiers worden nu gedwongen zich terug te trekken op hun enige mandaat: inflatie bestrijden en de inflatie onder controle houden. Ze moeten zich eigenlijk weghouden van politiek gevoelige kwesties. Denk bijvoorbeeld aan de hele discussie over klimaat en verduurzaming, waar centrale bankiers zich de afgelopen jaren nadrukkelijk over hebben uitgelaten.

Maar de Nederlandse ECB-directeur Frank Elderson pleit wel voor aandacht voor verduurzaming.

Hij heeft een paar maanden geleden in NRC nog gezegd: ‘Wij moeten ons als ECB wel bezighouden met het klimaat. Anders nemen wij ons werk niet serieus. Wij gaan over prijsstabiliteit, financiële stabiliteit en gezonde, weerbare banken. Die doelstellingen kunnen we alleen behalen als we rekening houden met de klimaat- en natuurcrisis.’

Elderson is iemand die ook eerder in zijn carrière bij De Nederlandsche Bank klimaatverandering nadrukkelijk centraal heeft gesteld. Klimaat is juist cruciaal voor prijsstabiliteit. Als klimaatverandering leidt tot grote verstoringen van de wereldeconomie, waardoor het aanbod onder druk komt te staan, heeft dat directe gevolgen voor de inflatie. Daarom moet je het klimaat serieus nemen.

Daar heeft hij ook gelijk in, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar daar gaat de discussie niet over.

Waar gaat de discussie dan wél over?

Over de vraag of een president van een centrale bank, zoals Lagarde, zich kan uitspreken over klimaat, omdat dit problematiek is die over enkele jaren haar weerslag zal hebben op het kernmandaat van de ECB.

De kern van haar back-to-basics-boodschap was dat centrale bankiers het in deze onvoorspelbare tijd weliswaar moeilijk hebben, maar dat de rente inmiddels weer positief is. Daardoor beschikken zij over een normaal monetair instrumentarium. Als we de economie willen aanjagen, kunnen we de rente verlagen. En als we de economie willen afremmen, kunnen we de rente verhogen. We bevinden ons dus weer in een normale monetaire omgeving. Dat was haar interpretatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Na een stijging van de arbeidsproductiviteit met 2,4 procent in 2025 lijkt Nederland voorzichtig de weg omhoog te hebben gevonden. Toch is het volgens macro-econoom Edin Mujagić nog te vroeg om te spreken van een structurele verbetering. In de Verenigde Staten lijkt die ontwikkeling zich mogelijk wél af te tekenen. ‘Dat zou betekenen dat de Fed de komende jaren de luxe heeft om de rente minder hard te verhogen zonder daarmee de inflatie aan te jagen. Die luxe heeft de ECB alleen niet.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De discussie over box 3 blijft de gemoederen bezighouden. Dinsdag werd het wetsvoorstel uitvoerig besproken in de Eerste Kamer, maar een stemming bleef uit omdat de Tweede Kamer nog met aanpassingen bezig is. Volgens macro-econoom Edin Mujagić ontbreekt in het debat één fundamentele vraag: waarom wordt er niet ook kritisch gekeken naar de overheidsuitgaven?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

‘Box 3 is een never ending story, maar het is wel een heel cruciaal onderwerp’, zegt macro-econoom Arnoud Boot. ‘Juist daarom erger ik me zo aan de gelegenheidsargumenten die steeds worden gebruikt. We moeten de middellange termijn in de gaten houden en niet steeds met antwoorden komen waar we dertig seconden mee wegkomen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Eric van der Burg, staatssecretaris van Slagvaardige Overheid kondigt aan de bezem door het ambtenarenapparaat te halen. Het kabinet heeft de bezuiniging van 1 miljard euro alvast ingeboekt. Macro-econoom Edin Mujagić is het helemaal eens met die ambitie, maar voor hem geldt wel: eerst zien, dan geloven. 

Ik begrijp dat je voorzichtig bent?

Ik denk dat niemand het me kwalijk neemt dat ik hier een beetje sceptisch over ben, want het is niet voor het eerst dat we horen dat er gesnoeid gaat worden in de regels en het aantal ambtenaren. 

Maar het idee spreekt je wel aan toch?

...

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens de Europese Commissie is de Nederlandse pensioenuitvoering te weinig concurrerend en een gesloten systeem. Het zou om die reden ook opengesteld moeten worden voor buitenlandse partijen. Met de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel in het achterhoofd is dat voor macro-econoom Arnoud Boot reden om maar weer eens te pleiten voor meer transparantie. ‘Hoe is het ABP omgegaan met mijn potje?’ 

Wat zegt de Europese Commissie precies?  

Volgens de Commissie moet de uitvoering van pensioenregelingen – dus zaken als beleggingen, administratie en communicatie – worden gezien als een markt waarop concurrentie mogelijk moet zijn. Pensioenfondsen die verplicht zijn om werkgevers en werknemers aan te sluiten, zouden die taken moeten kunnen aanbesteden via een open en transparant proces. Daarbij moeten ook buitenlandse of andere externe partijen kunnen meedingen. Het huidige Nederlandse stelsel zou te gesloten zijn, en dat is in strijd met Europese regels.

Waar maak je je dan zorgen over? 

Dat komt deels voort uit teleurstelling over hoe de uitvoering van het pensioenstelsel tot nu toe heeft plaatsgevonden. Persoonlijk voorbeeld: mijn pensioenpotje bij het ABP is sinds 2001 drie keer over de kop gegaan. Een identiek pensioenpotje in de Verenigde Staten is in dezelfde periode 24 keer over de kop gegaan. Vanuit de VS krijg ik elke drie maanden een overzicht van wat er met die pot is gebeurd, maar van het ABP hoor ik nooit wat ze met mijn potje hebben gedaan. 

Kan het nieuwe pensioenstelsel daar al verandering in brengen? 

Het invaren van het nieuwe stelsel zal nog allerlei problemen met zich meebrengen; het gaat om een van de grootste operaties ooit. Pas over een paar jaar kunnen we echt beoordelen hoe dat is verlopen en hoe we het moeten evalueren.

Maar we hebben vaker tegen de Tweede Kamer gezegd: blijf daar scherp op, zorg ervoor dat het proces goed wordt gevolgd. Maar in de afgelopen week heeft de Tweede Kamer vooral gesproken over de vraag waarom huizen niet goed geïsoleerd zijn. Een heel actuele discussie, die plaats had moeten vinden op het moment dat het niet zo warm was.

Maar het is belangrijk dat de Kamer de vinger aan de pols houdt. De uitvoering is cruciaal, en dat geldt ook voor ministeries. Juist daarom moet de Tweede Kamer steeds weer benadrukken: let daarop en houd het goed in de gaten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De ontwikkeling van de lange rente is interessant, omdat die heel bepalend is voor de vraag of lenen aantrekkelijker wordt of niet. Dat zegt ING-hoofdeconoom Bert Colijn. ‘En het mooie is dat we de afgelopen dagen zien dat de Duitse tienjaarsrente, vaak de benchmark die veel leningen bepaalt, stiekem best ver naar beneden is gekomen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alan Greenspan was van 1987 tot 2006 voorzitter van de Federal Reserve in de Verenigde Staten. Maandag overleed hij op 100-jarige leeftijd. Volgens macro-econoom Edin Mujagic was Greenspan een echte rockster en hebben we met de nieuwe voorzitter Kevin Warsh gelukkig iemand die de communicatiestijl van Greenspan lijkt over te nemen. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voormalig voorzitter van de Federal Reserve Alan Greenspan is maandag op 100-jarige leeftijd overleden. Hij was tussen 1987 en 2006 voorzitter. Volgens macro-econoom Arnoud Boot kan Greenspan bewonderd worden om zijn economische analyses, maar is er ook kritiek op zijn beleid. Zijn filosofie wordt vaak in verband gebracht met de financiële crisis van 2008, waarin het financiële systeem uiteindelijk instortte. ‘Dat is hem niet in dank afgenomen', zegt Boot. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Vanaf volgend jaar mag handbagage gratis mee in het vliegtuig. Dat heeft de Europese Commissie na jaren onderhandelen besloten. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dit een prachtig voorbeeld van nutteloze tijdsbesteding van ambtenaren bij de Europese Commissie. Daar heerst het motto ‘een dag niet gereguleerd, is een dag niet geleefd’. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het CPB heeft een rapport gepubliceerd over de inkomenseffecten van hogere brandstofprijzen. Er zijn volgens het rapport een paar groepen waarvoor de inkomenseffecten heel groot zijn. Daartegenover staat een grote groep mensen die de inkomenseffecten maar beperkt voelen. ‘Mensen moeten weerbaarder worden voor prijsschokken’, is het advies van macro-econoom Arnoud Boot. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, heeft voor het eerst vergaderd onder leiding van de nieuwe voorzitter Kevin Warsh. De rente bleef onveranderd, maar volgens macro-econoom Edin Mujagić was vooral het optreden van de nieuwe Fed-baas veelzeggend.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In de voorjaarsraming van de Nederlandsche Bank (DNB) staat dat bedrijfsinvesteringen en consumptie door huishoudens in Nederland stagneren. Tegelijkertijd wordt de economie aangedreven door hoge overheidsuitgaven. Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dit niet duurzaam: de inflatie moet eerst worden aangepakt en pas als die is ingedamd, zullen bedrijfsinvesteringen en consumptie van huishoudens hun kracht weer terugvinden als motoren van de Nederlandse economie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De wereldeconomie kent op dit moment twee gezichten volgens hoofdeconoom Jan Paul van de Kerke van ABN Amro. Aan de ene kant is de situatie in de Straat van Hormuz een demper op de wereldeconomie, terwijl aan de andere kant technologie, met name AI, de wereldeconomie juist stimuleren. Maar echte productiviteitsgroei door het gebruik van AI laat nog op zich wachten.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

RaboResearch ging er in de juniraming vanuit dat de inflatie zou stijgen en de economische groei zou afnemen, mede omdat werd verwacht dat de Straat van Hormuz nog enige tijd gesloten zou blijven. Nu er een vredesakkoord tussen de Verenigde Staten en Iran lijkt te zijn bereikt en de zeestraat naar alle waarschijnlijkheid vrijdag weer opengaat, rijst de vraag of die verwachtingen moeten worden bijgesteld. ‘Wat moeten we daarmee? Is het al tijd om onze ramingen aan te passen of gaan we nog even aankijken?’, aldus Menno Middeldorp van RaboResearch.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De aangekondigde beursgang van SpaceX houdt beleggers wereldwijd bezig. De waardering is ongekend hoog en het bedrijf van Elon Musk zou in één klap tot de grootste ondernemingen ter wereld behoren. Voor macro-econoom Arnoud Boot gaat het echter om meer dan alleen een spectaculaire IPO. ‘Het aspect politieke macht in deze moet je niet onderschatten.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wie bezit eigenlijk de staatsschuld van landen als Nederland? Volgens macro-econoom Edin Mujagić is dat een vraag die te weinig wordt gesteld. Ongeveer de helft van de uitstaande staatsschuld is in handen van buitenlandse beleggers. Dat heeft volgens hem grote gevolgen. ‘Dat is geld dat we heel goed zouden kunnen gebruiken om investeringen hier te doen.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De kredietscore van Oostenrijk is verlaagd van AAA naar AA. Oostenrijk heeft een te hoge staatsschuld en begrotingstekort om nog langer bij de ‘triple A’-landen te mogen horen, volgens kredietbeoordelaar Morningstar DBRS. Maar we moeten ons ook zorgen maken om de kredietscore van Duitsland, vertelt macro-econoom Edin Mujagić.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het Nederlandse luxeautomerk Spyker heeft een nieuwe opvallende investeerder gevonden. De Oekraïense cryptomiljardair Volodymyr Nosov steekt geld in het bedrijf, waarmee Spyker gereanimeerd moet worden. Macro-econoom Arnoud Boot vindt het daarbij opvallend dat Spyker-eigenaar Victor Muller gelijk een headline in de Financial Times te pakken heeft. ‘Hoe slaag je daarin?’

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Met een aanstaand rentebesluit in de Verenigde Staten over een ruime week zijn de ‘wittebroodsweken’ tussen kersvers voorzitter Kevin Warsh en president Donald Trump voorbij. Dat stelt macro-econoom Edin Mujagić. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De Oeso (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) heeft deze week een rapport gepubliceerd waarin de economische groei van lidstaten wordt geëvalueerd en voorspeld. Volgens macro-econoom Edin Mujagić brengen uitgaven die worden gedaan bovenop een hoge staatsschuld de economie in een ‘giftige neerwaartse spiraal’. 

Wat staat er in het rapport?

Het gaat om een jaarlijks rapport van de Oeso. De lidstaten van de Oeso zijn overwegend welvarende landen. Dit jaar bracht het rapport bepaald geen goed nieuws: er is minder economische groei dan vorig jaar en veel hogere inflatie. Mocht de oorlog in het Midden-Oosten nog veel langer duren, dan kunnen deze cijfers zelfs nog verslechteren.  

...

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Macro-econoom Edin Mujagić waarschuwt naar eigen zeggen al jaren voor de gevaren van inflatie. Volgens hem laten niet alleen inflatiecijfers zien hoe diep prijsstijgingen in de economie zijn doorgedrongen. Ook ogenschijnlijk kleine signalen, zoals prijsstickers in winkels en de terugkeer van grotere bankbiljetten, zeggen volgens hem veel over de staat van de inflatie.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De inflatie in Nederland is in mei gestegen van 2,8 naar 3,5 procent. Ook in de eurozone lopen de prijzen harder op, met een inflatie van 3,2 procent. Volgende week bespreekt de Europese Centrale Bank de rente, en volgens macro-econoom Edin Mujagić kan de ECB niet langer afwachten. ‘De periode van aankijken is echt voorbij.’

See omnystudio.com/listener for privacy information.