Thijs Zonneveld en NOS onthullen angstcultuur bij wielerploeg Picnic-PostNL

Jarenlang heerste er bij wielerploeg Picnic-PostNL een angstcultuur, waarin renners en stafleden zich onveilig voelden en velen getraumatiseerd vertrokken. Dat concluderen NOS Sport en wielerplatform In De Waaier na onderzoek in de afgelopen maanden, dat vandaag naar buiten kwam als nieuwsverhaal én als vierdelige podcastserie: De Gehaktmolen. De makers, onder wie journalist Thijs Zonneveld van In De Waaier, spraken vertrouwelijk met 71 mensen die bij de WorldTour-ploeg werken of hebben gewerkt. Een deel van hen vertelt zijn verhaal met naam en toenaam, anderen alleen anoniem. Ploegbaas Iwan Spekenbrink wilde niet reageren.

Het begon met een roze trui

De eerste aflevering begint bij het grootste succes uit de geschiedenis van de ploeg. In 2017 won Tom Dumoulin, toen nog in het shirt van Team Sunweb, de Giro d'Italia: de eerste Nederlandse eindzege in een grote ronde sinds Joop Zoetemelk in 1980. Volgens het onderzoek was die zege ook een keerpunt binnen de ploeg. Regels en protocollen werden daarna nog strakker, en een ingewijde zegt tegen de NOS dat het management "radicaliseerde". Dumoulin zelf wil niet reageren.

De drang tot controle begon volgens een oud-ploegleider al eerder, toen de ploeg na de etappezeges van Marcel Kittel in de Tour van 2013 en 2014 snel groeide en er steeds meer regels kwamen. Iemand die nauw betrokken was bij de prestaties van de ploeg, zag tot 2018 nog een zekere balans. "Daarna kwam er elk jaar vijf procent gekkigheid bij."

'De renner moet alleen maar trappen'

Adriaan Helmantel, die Dumoulin vier jaar trainde, herinnert zich een bijeenkomst in het teamhuis in Sittard, eind oktober 2017. Op een scherm stond een diagram van de nieuwe werkwijze, en Helmantel merkte op dat er geen lijn meer liep tussen renner en trainer. Dat was precies de bedoeling: voortaan moest alles via het management, dat vragen zou doorspelen naar de juiste specialist. Trainers mochten niet meer rechtstreeks met renners overleggen, en zelfs niet meer onderling.

Toen Helmantel de oude, open werkwijze verdedigde, kreeg hij volgens zijn lezing van Spekenbrink te horen dat de experts de renner moeten vertellen wat hij moet doen, en niet andersom. "De renner moet alleen maar trappen." Helmantel vat het tegen de NOS samen in vier woorden: "Het werd een dictatuur."

Martijn Tusveld: 'Ik hou mijn mond'

Een van de renners die met naam en toenaam vertelt, is Martijn Tusveld. In oktober 2020, op de avond na de achttiende etappe van de Giro, vroeg sportdirecteur Rudi Kemna hem in de teambus wat hij van de gekozen tactiek vond. Tusveld uitte zijn twijfels. Na dat seizoen kreeg hij van het management te horen dat hij voor een negatieve sfeer zorgde, en op zijn programma voor 2021 stonden geen grote koersen meer. Zijn contract zou niet worden verlengd. Alleen doordat twee andere renners op het laatste moment hun contract inleverden, mocht hij nog drie jaar blijven; eind 2024 moest hij alsnog vertrekken.

Na die avond in de Giro durfde hij geen feedback meer te geven, vertelt hij. "Ik dacht: ik hou mijn mond en zeg ja en amen." In 2021 kampte hij met depressieve klachten en had hij het mentaal zo zwaar dat hij eraan dacht zichzelf iets aan te doen. Eind 2025 stopte hij als profwielrenner. Waarom het zo is gelopen, snapt hij nog altijd niet.

'Iedereen is vervangbaar'

Het verhaal van Tusveld staat volgens het onderzoek niet op zichzelf. Oud-renners en ex-stafleden beschrijven een ploeg met strakke protocollen en weinig ruimte voor een persoonlijke aanpak. Wie daarvan afweek, werd ter verantwoording geroepen, met als vaste boodschap dat iedereen vervangbaar is. Een ex-renner die mentaal vastliep en om een mental coach vroeg, kreeg van de sportieve leiding naar eigen zeggen te horen: "Ik geloof niet in psychologen."

Bij de ploeg werken 120 mensen, en voor velen is onduidelijk of er een vertrouwenspersoon is, laat staan wie dat is. De Vereniging van Beroeps Wielrenners herkent het beeld en ving de afgelopen anderhalf jaar meerdere signalen op. Secretaris Jeroen van Keulen: "Ik heb ze huilend aan de telefoon gehad."

Hoe reageert Picnic-PostNL?

De ploeg kreeg op maandag 12 oktober de bevindingen en vragen van NOS Sport en In De Waaier voorgelegd. Op woensdag 14 oktober kreeg eigenaar Iwan Spekenbrink op het hoofdkantoor in Deventer de gelegenheid om te reageren. Hij wilde dat niet, op schrift noch op camera. Komt er alsnog een reactie van de ploeg, dan lees je die hier.

Zo luister je De Gehaktmolen

In alle podcastapps zoals Spotify, Podcastluisteren.nl en Apple Podcasts. De afleveringen staan in de feed van In De Waaier. De eerste aflevering staat ook in dit artikel.

Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten helpt. Dat kan anoniem via de chat op 113.nl, of bel 113 of gratis 0800-0113.

Veelgestelde vragen

Wat is er aan de hand bij wielerploeg Picnic-PostNL?

Volgens een onderzoek van NOS Sport en In De Waaier heerst er bij de ploeg al jaren een angstcultuur. De makers spraken met 71 huidige en oud-medewerkers; velen zeggen dat ze zich onveilig voelden en getraumatiseerd vertrokken.

Wie maken de podcastserie over Picnic-PostNL?

NOS Sport en wielerplatform In De Waaier, met onder anderen journalist Thijs Zonneveld. De serie heet De Gehaktmolen en telt vier afleveringen.

Hoe reageert Picnic-PostNL op het onderzoek?

Eigenaar Iwan Spekenbrink kreeg de gelegenheid om te reageren, maar wilde dat niet, op schrift noch op camera.

Waar kan ik de podcastserie over Picnic-PostNL luisteren?

In alle podcastapps zoals Spotify, Podcastluisteren.nl en Apple Podcasts. De afleveringen staan in de feed van In De Waaier. De eerste aflevering staat ook in dit artikel.