Thijs Lijster - Over gemeenschappen gemeenzin, cultuur en politiek

Over gemeenschappen, gemeenzin, cultuur en politiek Met zijn boek ‘Wat we gemeen hebben’ schreef Thijs Lijster hét boek voor wie de gemeenschappen, of meenten of commons hoe we ze ook noemen willen doorgronden. Thijs is cultuurfilosoof en werkt bij de Rijksuniversiteit Groningen. Hij bestudeerde de meent, de commons. Het is geënt op een oud verhaal: Van oorsprong op het idee dat gemeenschapsgoederen, zoals bossen, weiden, water etc onderdeel zijn van menselijke gemeenschappen. Het boek gaat erover dat die bronnen onder druk staan; ze zijn afgebrokkeld en hoe die dan weer opnieuw van ons samen, gemeen, worden.De historische lijn van gemeenschappenHet boek staat in een lange traditie, In Magna Carta (1215) en de Charter of the Forests (1217) probeerde men die afbrokkeling al tegengegaan. Mensen moesten de bossen blijven kunnen gebruiken, de basale levensbehoeften moesten worden gegarandeerd. Door de eeuwen heen zijn die rechten steeds weer met voeten getreden. Steeds werd er actie gevoerd; Robin Hood was een activist, maar ook de Diggers en de Levellers. Steeds kritiseerden zij de ‘enclosure of the commons’ omheining/ en onteigening van de commons. Het is de kunst als we gemeenschappen willen versterken, onze cultuur, traditie en gewoonten weer aan te spreken.Weloverwogen eigenbelang versus intrinsieke behoefte tot gemeenschappelijk vergelijkHet roemruchte boek van Gareth Harding ‘The tragedy of the commons’ gaat uit van een mens die voor eigenbelang de gemeenschap vernielt. Het een mensbeeld van de homo economicus staat centraal. Nobelprijswinnares Elinor Ostrom bewees dat er een ander mensbeeld dominant is. De mens wil juist bijdragen aan het geheel en disciplineert zichzelf met dat doel. Voortbordurend op de mens in de gemeenschap muntte Thijs het begrip Condividu als tegenhanger van het Individu. Het deelbare gemeenschappelijke versus de ondeelbare eenling.Gemeenschappen veronderstellen een cultuur van gemeenschappenThijs noemt deze cultuur gemeenzin. De letterlijke vertaling van ‘common sense’. Iets wat vanzelfsprekend is en geen toelichting behoeft. Dat je zin hebt om samen iets te doen, te maken etc. Nu is onze ‘commons sense’ gevuld met de idee van de markt, efficiëntie en transactie. Maar dat was niet altijd zo, je kan die common sense weer vullen, zodat het oprecht weer ‘gemeenzin’ kan heten. Gemeenzin kan versterkt worden door cultuuruitingen. In zijn boek noemt Thijs veel voorbeelden. Een ervan is een Duitse kunstenaar die in een bolderkar een honderdtal oude mobieltjes meeneemt die ingelogd staan op Google maps. Daardoor mijden auto’s die plek omdat Google denkt dat een file is. De kunstenaar claimt zo de openbare ruimte terug voor de voetganger en maakt ons bewust hoe we naar de stad kijken.Politieke wil zonder dadenPolitiek gezien lijkt er weinig gebeuren omtrent de gemeenschappen. In politieke campagnes worden door verschillende partijen in het hele spectrum gerept over gemeenschapszin. Die oproep is op zichzelf wel terecht, maar het wordt gepresenteerd als een verhaal wie wij zijn. Dat zoen ze zonder te zorgen voor de materiele condities die er bij horen. Dat is dus nogal gratuite. Als er geen ontmoetingsruimten meer zijn (omdat het postkantoor en supermarkt inmiddels weg zijn en het buurthuis op instorten staat) dan is heeft zo’n appèl weinig zin.Er is geen gemeenschap en ook geen gemeenschapszin zonder meenten, zonder ontmoetingsruimten. Tip:De film Pride (deze film speelt in de jaren tachtig: mensen uit de LHTBG gemeenschap in Londen solidariseert met de mijnwerkers wiens mijnen worden gesloten in de tijd van Thatcher, twee groepen die elkaar opzoeken, en met enige terughoudendheid wordt het een samenspel want ze voeren een gemeenschappelijke strijd, beiden in verdrukking en hebben elkaar nodig.Donatie: https://constitutievoordecommons.nl/steun-ons/Nieuwsbrief: https://constitutievoordecommons.nl/contact/Referenties:- Thijs Lijster https://www.rug.nl/staff/t.e.lijster/- Wat we gemeen hebben https://www.socialevraagstukken.nl/recensie/thijs-lijster-wat-we-gemeen-hebben/ - Charter of the Forest https://www.law.gwu.edu/sites/g/files/zaxdzs5421/files/downloads/MagrawThomureCdF110117.pdf - Levellers en Diggers https://www.spatialagency.net/database/how/appropriation/diggers - Thomas Munzer https://nl.wikipedia.org/wiki/Thomas_M%C3%BCntzer- Descartes https://nl.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Descartes - Romantiek https://nl.wikipedia.org/wiki/Romantiek_(stroming) - Hegel https://nl.wikipedia.org/wiki/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel - Marx https://nl.wikipedia.org/wiki/Karl_Marx - Frankfurter Schule https://nl.wikipedia.org/wiki/Frankfurter_Schule - Hardt en Negri https://en.wikipedia.org/wiki/Commonwealth_(Hardt_and_Negri_book) - Pascal Gielen https://www.uantwerpen.be/nl/personeel/pascal-gielen/- Naomi Klein https://nl.wikipedia.org/wiki/Naomi_Klein - Robin Hood https://en.wikipedia.org/wiki/Robin_Hood- Peter Linebaugh https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Linebaugh - Elinor Ostrom https://nl.wikip...