De Mediators Federatie Nederland. In gesprek met Judith Simon-Emaus van de MfN

Van rechtenstudent tot directeur-bestuurder

Judith Simon-Emaus raakte in 2005 gegrepen door mediation, tijdens haar rechtenstudie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor haar afstudeeronderzoek liep ze stage bij het Landelijk Bureau Mediation naast Rechtspraak en onderzocht ze hoe rechters en mediators verschillend naar belangen in een conflict kijken. Waar een rechter gebonden is aan het juridische kader, zag zij dat de werkelijke belangen, wensen en behoeften van partijen vaak ergens anders liggen — en dat een onafhankelijke mediator daar wél bij kan komen. Die ontdekking bepaalde haar loopbaan: ze werd zelf mediator, later ook advocaat familierecht, en groeide door naar haar huidige rol als directeur-bestuurder van de MfN. Wat haar drijft, is de maatschappelijke inbedding van mediation en de kwaliteit van het vak.

Kwaliteit als fundament: het MfN-keurmerk

De MfN is een non-profit kwaliteitsregister, opgericht in 1993 vanuit de beroepsgroep zelf, zonder commercieel belang. Mediators moeten voldoen aan strenge toetredingseisen — basisopleiding, theorie-examen en een praktijkassessment — en blijven daarna verplicht permanent bijscholen, praktijkervaring opdoen en intervisie volgen. Het MfN-register is bovendien het enige register dat erkend wordt door het Juridisch Loket, de Raad voor Rechtsbijstand en de rechtspraak, wat het de aangewezen route maakt voor gesubsidieerde mediation en doorverwijzingen.

Waarom slaagt niet iedereen? Het assessment onder de loep

Het slagingspercentage voor het MfN-assessment ligt rond de 68%. Volgens Judith onderschatten veel kandidaten — vaak ervaren advocaten, rechters, notarissen of psychologen — wat het vak vraagt. De grootste valkuil: het loslaten van de adviserende rol. Waar zij gewend zijn te sturen en te adviseren, moet een mediator juist neutraal en onafhankelijk procesbegeleider zijn. Die omslag is voor mensen die het vak op latere leeftijd instromen extra lastig, en soms zijn er meerdere pogingen nodig — tot wel zes keer, aldus Judith.

De zware kant van het vak

Mediation oogt soms zachter dan het is. Judith is daar helder over: continu in geëscaleerde conflicten en emoties zitten, is zwaar werk — zeker voor familiemediators die het vak al jarenlang uitoefenen. Tegelijk plaatst ze dat in perspectief: juist dat maakt goed opgeleide, vaardige mediators zo waardevol. Zelf oefent ze het vak niet meer actief uit, om onafhankelijk te blijven ten opzichte van de kwaliteitstoetsing die de MfN uitvoert — wel blijft ze nauw betrokken bij de praktijk.

De cowboys op de markt: de grootste bedreiging

Als grootste bedreiging voor het vak noemt Judith de ‘cowboys op de markt’: mensen die zich mediator noemen zonder erkende opleiding, toetsing of aansluiting bij een kwaliteitsregister. Omdat de titel ‘mediator’ niet beschermd is, kunnen consumenten hierdoor gedupeerd raken — soms voor tienduizenden euro’s. De MfN pleit daarom al twintig jaar, samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, voor een beschermde titel en een orde van mediators, naar analogie van de orde van advocaten. Een aanhangige Kamermotie ligt er al jaren, maar concrete stappen blijven vooralsnog uit.

Kansen voor de toekomst: Groningen en AZC’s

Judith ziet volop groeikansen voor mediation buiten de klassieke familie- en arbeidszaken. Ze noemt twee actuele voorbeelden: de mijnbouwschade in Groningen, waar herstel tussen gedupeerden en overheid nu vooral juridisch wordt aangevlogen terwijl er volgens haar veel meer ruimte is voor een gesprek aan tafel; en de spanningen tussen gemeenten en bewoners rond AZC’s, waar mediation al wordt ingezet maar door vertrouwelijkheid weinig zichtbaar is. In beide gevallen pleit ze voor herstel in plaats van strijd — en voor de bereidheid om, ook als overheid, gewoon het gesprek aan te gaan.
Cijfers uit het gesprek

• Circa 2.450 praktiserende MfN-mediators in Nederland

• 68% slagingspercentage voor het MfN-assessment

• 60–70% van de mediations resulteert in (gedeeltelijke) overeenstemming; bij strafzaken zelfs boven de 90%

• 48 PE-punten permanente educatie verplicht per drie jaar

• 54% van scheidende stellen raadpleegt als eerste een mediator

De mediationpodcast is een podcast van Conflictbemiddeling Nederland.