4 Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink over Johanna Hobius (1614-1642)

Was Hobius een Dolle Mina avant la lettre? Dat klinkt misschien vreemd voor een vrouw die schrijft dat vrouwelijke kennis de man tot eer strekt. Maar juist dáár wordt het zo spannend, want Hobius morrelt slim, geestig en soms schrijnend aan de patriarchale grenzen van haar tijd, vertelt hertaler Maud Vanhauwaert.

Ik kán lezen en leren, ik kán studeren, laat ons vrouwen dat doen, zegt Johanna Hobius in 1643. Ze voert een stoet bijzondere vrouwen op als bewijs, net zoals Christine de Pisan dat eeuwen eerder deed.

In De Lof voor alle Eerbare Vrouwen en jongh-vrouwen, en een tegenwerpinge aen alle verachters der selver bewijst Hobius zelf hoe goed ze de retorica beheerst. Het gedicht klinkt simpel, maar zoals Vanhauwaert concludeert: dat is schijn, het zit gehaaid in elkaar. Vanhauwaert had graag een kop koffie met Hobius gedronken. Luister maar.

Johanna Hobius (1614-1642) woonde in Brouwershaven.

Op de website van Fixdit vind je de volledige hertaling door Maud Vanhauwaert, waaruit een deel wordt voorgelezen in deze podcast. Fijn om ernaast te houden tijdens het luisteren. Neem daar ook een kijkje voor uitgebreid lesmateriaal voor de middelbare school en een literair portretje van Johanna Hobius bij haar raam. 

In de Historische Klassiekers-nieuwsbrief vind je meer informatie over Johanna Hobius. Daarop kun je je abonneren wil je geen informatie over deze serie missen.

Credits

Host: Fleur Speet

Gasten: Maud Vanhauwaert en Nina Geerdink

Deze podcast wordt gemaakt door Fleur Speet (script en presentatie, productie, regie en redactie, logo, literaire luisterfragmenten), Annelore van Gool (opname en montage), Seppe Roosen (muziek), Idriss Rouchiche en David Krooshof (mastering), Joke Brasser en Marie-José Klaver (lesmateriaal), Evi Dijcks (bonusauteurs) en Vera Anna Mae Polkamp (pentekeningen).

Deze podcast wordt mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Cultuurfonds, Literatuur Vlaanderen, de dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting, het Hendrik Mullerfonds en de Carla Atzema Soroptimist Prijs.

Meer informatie over de serie op de site van fixdit.

Verder lezen

Van onschatbare waarde voor deze 11-delige podcast-serie zijn:

• Met en zonder lauwerkrans van Riet Schenkeveld van der Dussen en
• het Digitaal Vrouwenlexicon van Nederland van Els Kloek.

Genoemde boektitels in deze aflevering, en verder lezen: 

• Christine de Pisan Het boek van de stad der vrouwen 1405: Lees dat boek!!
• Simone Veld Tot lof van vrouwen? Retorica, sekse en macht in paradoxale vrouwenloven in de Nederlandse letterkunde (1578-1662) 2004
• Charlotte de Huybert, 'Lofdicht ter eren van den heer mijnheer Johan van Beverwijck, op dit zijner achtb. tegenwoordig werk. Ingesteld ter ere van de ed. welgeleerde juffrouw, juffr. Anna Maria van Schurman' in: Van de wtnementheyt des vrouwelicken geslachts Johan van Beverwijck, hier op de DBNL te vinden.
• Joyce Pijnenburg 'Wat wij nog van Johanna Coomans kunnen leren', de Volkskrant 7 januari 2024
• Judith Brouwer en Harm Nijboer, Johanna Hobius en Arnoud van Beyeren: De koude kant van een vrouwenlof. Gen. Tijdschrift voor familiegeschiedenis, 2025, 48-53. Nina Geerdink hierover op Neerlandistiek 17 juli 2025