Aflevering 74: De eerste gravures van de Leidse universiteit
Radio Horzelnest | Jun 14 2026 | 01:15:09
In aflevering 74 vertelt beeldend kunstenaar en kunsthistoricus dr. Corrie van Maris over haar onderzoek naar vier wereldberoemde, vroeg zeventiende-eeuwse gravures die vier Leidse universitaire instellingen uit die tijd tonen: de Hortus Botanicus, het anatomisch theater, de Universiteitsbibliotheek en de schermschool. Waarom werden deze gravures gemaakt, en voor wie? Wat is erop te zien, en wat vertellen de prenten ons over sociale verhoudingen in de zeventiende eeuw? En was een serie van vier gravures van meet af aan het plan, of zijn we ze pas later als vier-eenheid gaan beschouwen? Veel luisterplezier!
Dr. Corrie van Maris studeerde Schilderen en Grafiek aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden. Sinds 1990 werkt zij in het Academisch Historisch Museum van de Universiteit Leiden, onder meer als tentoonstellingsmaker. Sinds 1987 is ze als kunstenaar en kunstenaarslid verbonden aan de Pulchri Studio in Den Haag, waar in 2017 haar tentoonstelling Wie daar ezelsoren maakt te zien was. In deze tentoonstelling stond haar promotieonderzoek naar de vier zeventiende-eeuwse prenten centraal. In mei 2024 promoveerde Corrie van Maris op haar proefschrift over dit onderzoek, getiteld _Vermeerderd en verrijkt: De eerste gravures van de Leidse universiteit naar Jan Cornelisz. van ’t Woudt, beschouwd vanuit een stedelijke context 1609 tot 1716._
Afbeelding: Hortus Botanicus van de Universiteit Leiden, Willem Isaacsz. van Swanenburg, 1610. Publiek domein.
Bekijk de prenten in de digitale collectie van het Rijksmuseum:
De Hortus Botanicus: https://id.rijksmuseum.nl/200260912
Het anatomisch theater: https://id.rijksmuseum.nl/200260906
De Universiteitsbibliotheek: https://id.rijksmuseum.nl/200260909
De schermschool: https://id.rijksmuseum.nl/200260911
Corries proefschrift: https://hdl.handle.net/1887/3759702
Hoofdstukken:
00:00 – 01:59 Introductie
01:59 – 05:33 Wat zijn gravures en etsen?
05:33-10:20 Corries promotieonderzoek: waarom deze prenten? De locatie van de prenten in het historisch museum en nu
10:20-14:29 Wat zien we op de gravures en met welk doel zijn ze gemaakt?
14:29-19:59 De makers van de gravures en prenten: Kloek, Woudanus en Van Swanenburgh
19:59-24:05 De prenten en Josephus Scaliger
24:05-32:09 Heeft Woudanus de tuin, de schermschool, bibliotheek en het anatomisch theater met eigen ogen gezien?
32:09-36:00 Hoe waarheidsgetrouw waren de prenten? En was dat belangrijk?
36:00-41:29 Waar werden de prenten voor gebruikt?
41:29-43:54: een belangrijk jaar voor de prenten én voor Corrie
43:54-47:30 Zijn de prenten bedacht als reeks van vier?
47:30-50:10 Er is nog een vijfde prent…
50:10-56:32 Zat er een volgorde in de prenten?
56:32-1:01:10 Hoe kijkt een kunstenaar naar de prenten?
1:01:10-1:05:30 Wat vertellen de (niet) afgebeelde vrouwfiguren ons?
1:05:30-1:09:08 Wat vertellen de prenten ons over het koloniale verleden van de Universiteit Leiden?
1:09:08-1:16:05 Corries huidige projecten en aankomende tentoonstelling
Dr. Corrie van Maris studeerde Schilderen en Grafiek aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam en Kunstgeschiedenis aan de Universiteit Leiden. Sinds 1990 werkt zij in het Academisch Historisch Museum van de Universiteit Leiden, onder meer als tentoonstellingsmaker. Sinds 1987 is ze als kunstenaar en kunstenaarslid verbonden aan de Pulchri Studio in Den Haag, waar in 2017 haar tentoonstelling Wie daar ezelsoren maakt te zien was. In deze tentoonstelling stond haar promotieonderzoek naar de vier zeventiende-eeuwse prenten centraal. In mei 2024 promoveerde Corrie van Maris op haar proefschrift over dit onderzoek, getiteld _Vermeerderd en verrijkt: De eerste gravures van de Leidse universiteit naar Jan Cornelisz. van ’t Woudt, beschouwd vanuit een stedelijke context 1609 tot 1716._
Afbeelding: Hortus Botanicus van de Universiteit Leiden, Willem Isaacsz. van Swanenburg, 1610. Publiek domein.
Bekijk de prenten in de digitale collectie van het Rijksmuseum:
De Hortus Botanicus: https://id.rijksmuseum.nl/200260912
Het anatomisch theater: https://id.rijksmuseum.nl/200260906
De Universiteitsbibliotheek: https://id.rijksmuseum.nl/200260909
De schermschool: https://id.rijksmuseum.nl/200260911
Corries proefschrift: https://hdl.handle.net/1887/3759702
Hoofdstukken:
00:00 – 01:59 Introductie
01:59 – 05:33 Wat zijn gravures en etsen?
05:33-10:20 Corries promotieonderzoek: waarom deze prenten? De locatie van de prenten in het historisch museum en nu
10:20-14:29 Wat zien we op de gravures en met welk doel zijn ze gemaakt?
14:29-19:59 De makers van de gravures en prenten: Kloek, Woudanus en Van Swanenburgh
19:59-24:05 De prenten en Josephus Scaliger
24:05-32:09 Heeft Woudanus de tuin, de schermschool, bibliotheek en het anatomisch theater met eigen ogen gezien?
32:09-36:00 Hoe waarheidsgetrouw waren de prenten? En was dat belangrijk?
36:00-41:29 Waar werden de prenten voor gebruikt?
41:29-43:54: een belangrijk jaar voor de prenten én voor Corrie
43:54-47:30 Zijn de prenten bedacht als reeks van vier?
47:30-50:10 Er is nog een vijfde prent…
50:10-56:32 Zat er een volgorde in de prenten?
56:32-1:01:10 Hoe kijkt een kunstenaar naar de prenten?
1:01:10-1:05:30 Wat vertellen de (niet) afgebeelde vrouwfiguren ons?
1:05:30-1:09:08 Wat vertellen de prenten ons over het koloniale verleden van de Universiteit Leiden?
1:09:08-1:16:05 Corries huidige projecten en aankomende tentoonstelling