De Indische Podcast

In deze aflevering bespreken we achtereenvolgens:

1.Hans van de Ven 'Bloedrode dageraad. De Tweede wereldoorlog en de geboorte van het moderne Azië' (Nieuw Amsterdam)
2.Alfred Birney 'Augustus' (De Geus)
3.Wim van den Doel 'Opheffers. Nederlanders en het ontwikkelen van de wereld 1945-1963' (Prometheus)
4.Remco Ensel 'Kennis die knecht. Indonesië en de koloniale wortels van wetenschap' (Prometheus)

Hij heeft talloze wetenschappelijke publicaties op zijn naam staan. Vooral over migratie, mondialisering, de noord-zuid verhouding. Eigenlijk is hij Filippijnendeskundige, hoewel hij ook over Maleisië veel heeft gepubliceerd. Maar Indonesië is toch wel zijn core business want hij werd er geboren en dat land zou hem zijn hele wetenschappelijke carrière blijven bezighouden. Hij schreef twee autobiografieën: een over zijn academische loopbaan getiteld 'Van Veraf en Nabij. Indonesië, Nederland en de rest'. En:  'Bitterzoet Indonesië'. Een Indisch memorandum', een meer persoonlijke reflectie op een land dat hij evenzeer haat als liefheeft, het bracht verdriet in zijn familie, maar ook plezier en verwondering. Hoewel hij geen herinnering heeft aan de Japanse bezetting en weinig aan de gewelddadige bersiaptijd, voelde hij wel de echo van de gebeurtenissen en gruwelijkheden die plaatsvonden in de periode kort na de Japanse capitulatie. Als kind werd hem wijsgemaakt dat een in stukken gehakt lijk dat hij in de kali zag drijven het kadaver van een varken was. Hij was 11 jaar toen hij naar Nederland ging en zich als zichtbaar Indische jongen moest aanpassen in een land dat nog nauwelijks de Tweede Wereldoorlog had verwerkt. De ontwikkelingen in het geboorteland bleven hem en zijn familie bezighouden. De staatsgreep van Suharto en de genocide die in 1965/1966 in Indonesië werd gepleegd zou diepe wonden slaan en een blijvend ambivalente houding ten opzichte van zijn geboorteland bewerkstelligen. Het weerhield hem er niet van geregeld voor studie en veldwerk naar de archipel af te reizen. Maar steeds met in zijn achterhoofd iets te willen betekenen voor de gewone mensen in de kampongs en dessa’s, voor de kleine 'bung'. 
Zijn boek ‘Bitterzoet Indonesië. Een Indisch memorandum’ verscheen bij Boekscout en kost 20,50 euro.

In deze podcast drie boeken: ‘Vergeten plekken vergeten mensen, een atlas van het Nederlands slavenijverleden’ door Leendert van der Valk, ‘Indehoy!. Geschiedenis van seks in Indie 1602-1942’ van Lizzy van Leeuwen en tenslotte in ‘Nederland gebleven. De geschiedenis van Molukkers 1951-2025’ van Henk Smeets en Fridus Steijlen.

Ad Grooten ‘Ellen lacht – het masker van het kampkind’, Uitgeverij Verloren. 

De laatste literaire salon van het seizoen was een bijzondere. Naast een boekpresentatie vond een muziekvertelling van muzikant en schrijver Ad Grooten plaats. Hij is onder meer bekend van het muziekgezelschap Pater Moeskroen. In zijn boek ‘Ellen lacht - Het masker van het kampkind’ reconstrueert Ad Grooten aan de hand van onder meer persoonlijke brieven het leven van zijn moeder Ellen Grooten-Asselbergs, die op elfjarige leeftijd in een Japans interneringskamp terecht komt. Dit zou haar verdere leven tekenen, hoewel zij er nauwelijks over vertelde. In zijn publicatie en de muziektheatervoorstelling (samen met zijn broer Coen) verbeeldt de auteur die zoektocht. Tijdens de salon speelde hij enkele nummers uit die show. Hij leest fragmenten voor uit zijn boek.

https://adgrooten.nl/

Zijn boeken werden meerdere keren bewerkt tot theaterstukken en tv-series (onder meer met Huub Stapel). In 2026 verscheen zijn nieuwste roman, 'KOP', over twee Nederlandse soldaten in Nederlands-Indië en de strijd die tussen hen ontbrandt om dezelfde vrouw. Indië was voor hem niet eerder onderwerp van schrijven Toch vertelde hij al vaker over zijn vader, verwees naar diens mogelijke trauma opgelopen tijdens de oorlog aldaar, en welke doorwerking dit in het gezin kreeg. Hendriksma moest er bijna zestig voor worden (vader is inmiddels overleden) om een poging te doen te ontrafelen wat daar toen is gebeurd. 

Martin Hendriksma
KOP
Alfabet. ISBN 9789021343884. € 23,99 

Olga Vrolijk schreef 'Retourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoeders'. Ze begon haar zoektocht bij haar Javaanse betovergrootmoeder, Moersia, de oermoeder, de njai die een Rotterdammer uit het Indisch leger huwde. Olga weet nog hoe ze als kind een foto aan de muur van het ouderlijk huis bestudeerde waarop een familie is te zien net na de oorlog, net na het kamp. Iedereen droeg brillen met dikke glazen. Pas veel later hoorde ze dat het slechte zicht voortkwam uit jarenlang ondervoed zijn. Olga is van de derde generatie en heeft haar grootouders niet gekend. Dit boek vult die leegt op. Veelzeggend is haar uitspraak: ‘Ik ben eerste generatie van de hier geboren Indischen’. In een interview licht ze toe dat de relatie met haar voormoeders bijna tastbaar werd, ze koestert het fijne gevoel deel te zijn van een gemeenschap. Indisch zijn in Nederland is inmiddels geen vloek meer maar een zegen, lijkt ze te willen zeggen Haar zoontje van negen zei eens trots: “Ik ben dus ook Indisch en heb daar niets voor hoeven doen.”

Naaste een bespreking ook twee fragmenten uit Retourtje Indie voorgelezen door Olga Vrolijk zelf. 

OIga Vrolijk
Retourtje Indie. Hoe ik thuiskwam bij mijn voormoeders
LM Publishers. ISBN 97894609459. E 22,50

Hester Hobbelink (1978) was nieuwsgierig naar haar Indische wortels en schreef onder leiding van schrijfcoach Vilan van de Loo haar eigen familiegeschiedenis. De Indische tak heeft als basis een groot aantal familiefoto’s uit eigen collectie. Aan de hand van zwart-wit portretten en groepsfoto’s uit het einde van de 19e eeuw en begin 20e eeuw vertelt zij het verhaal van een oud Indisch geslacht. Maar ze neemt ook de vrijheid om zelf die geschiedenis in te vullen, te romantiseren zo je wilt. 

Ze leest zelf enkele fragmenten voor.

Hester Hobbelink
De Indische tak. Een familiegeschiedenis in fotoverhalen
Elikser. ISBN 9789463658003. € 19,95

Lieuwe Mulder (1994) is junior projectleider cultuurhistorie bij onderzoeks-en adviesbureau RAAP. Onlangs begon hij een speurtocht naar zijn grootvader die kunstschilder was. Lieuwe heeft hem nauwelijks gekend, hij was pas vier jaar oud toen opa overleed, maar raakte geïnteresseerd in diens leven en werk, dat overigens grotendeels onbekend bleef. Grootvader vertrok na de oorlog van het Friese platteland naar het tropische Indonesië waar hij als dienstplichtig militair werd gelegerd. In zijn vrije tijd schilderde hij er landschappen en portretten. Lieuwe Mulder is benieuwd naar het verhaal achter die tekeningen, schilderijen en aquarellen. Ze zijn mooi. Maar misschien was opa wel getuige van gebeurtenissen waar hij altijd zwijgzaam over bleef. Hij werd namelijk ingezet voor de oorlogspropaganda. Lieuwe ziet het project (inmiddels is hij al het werk aan het selecteren en inscannen) toch vooral als een eerbetoon aan zijn Friese grootvader. Een gesprek.

In deze aflevering oud-NOS correspondent in Jakarta, Michel Maas en schrijver en historicus Martin Bossenbroek. Van beiden verschenen boeken over Indonesië, Nederlands-Indië en het koloniale verleden. Martin Bossenbroek (1953) is historicus en schrijver. Hij publiceerde diverse boeken en artikelen over het (Nederlandse) koloniale verleden. De bekendste titels (allemaal verschenen bij uitgeverij Athenaeum) zijn De Boerenoorlog (in 2013 bekroond met de Libris Geschiedenisprijs en genomineerd voor de AKO Literatuurprijs), De wraak van Diponegoro. Begin en einde van Nederlands-Indië (2020). Michel Maas (1954) is journalist en schrijver en woonde achttien jaar als correspondent in Jakarta, onder meer voor de Volkskrant en het NOS-Journaal. Daarvoor was hij werkzaam voor de omroep, onder meer in Kosovo. Zijn recente boek De gelogen kolonie. Naar Indonesië om Indië te vergeten (AtlasContact 2025) kreeg juichende recensies in NRC en de Volkskrant. 

Een gesprek met Murjani Kusumobroto, dochter van de Indonesische verzetsheld Rachmad Kusumobroto (1914-1998). Deze verbleef eind jaren dertig als student in Nederland. Toen de Duitsers in 1940 ons land binnenvielen kon hij niet meer terug, maar ging in het verzet met als motief: “Eerst Nederland vrij, dan mijn eigen land”. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hielp hij onder meer Joodse kinderen onderduiken en was betrokken bij vervalsing van persoonsbewijzen. In 1946 reisde hij terug naar zijn vaderland en zette zich in voor de jonge republiek Indonesië. Hij was aanhanger van Soekarno, wat na de coup van Soeharto in 1965 ertoe leidde dat hij jarenlang werd opgesloten. Toch raakte hij nooit verbitterd en kwam uiteindelijk in de jaren tachtig vrij. Hij was getrouwd met de Wageningse Nel van Peppel, ook een verzetsdeelnemer. Hun dochter Murjani maakte een theatervertelling over zijn leven getiteld ‘Het verzet van de Kusumobroto’s’. Regie: Joey von Grumbkow. Productie: Conny Groot

Marjolein Kokosky Deforchaux-Kelderman deed jarenlang onderzoek naar de oorsprong van de recepten in het (voor zover bekend) oudste Indische kookboek en schreef 'Kokki Bitja: een boek over het oudste Indische kookboek uit 1843'. Het is resultaat van noeste arbeid, van echt monnikenwerk. Al bij het openslaan van dit kloeke (kook)boek spat het van de pagina’s: de kleuren, het lettertype, de illustraties, grappige inlegvellen, foto’s en natuurlijk de hertaalde recepten. Dat roept meteen de vraag op hoe je dit boek moet zien. Als een gewoon kookboek?  Als een naslagwerk? 'Kokki Bitja' is geen culinaire encyclopedie, misschien eerder een almanak. Het woord ‘kitab’ in de oorspronkelijke titel verwijst ook naar zoiets. Hoe dan ook, het is een prachtig monument voor de Indische keuken dat bij mij een ereplaats in de boekenkast krijgt.

Marjolein Kokosky Deforchaux-Kelderman
'Kokki Bitja. Een boek over het oudste Indische kookboek uit 1843'
Uitgeverij MKDK. ISBN 978-90-9039540-1. € 67,50

Gerda Kanselaar werd in 1947 in Surabaya geboren uit het huwelijk van Frans Kanselaar en Jojo Lumanauw. Vader was als oorlogsvrijwilliger naar Indië gegaan. Het jonge gezin komt in 1948 in Rotterdam aan. Vervolgens begint het moeizame proces van inburgering, in Nijmegen waar vader oorspronkelijk vandaan kwam. Vooral moeder krijgt het vanwege haar kleur zwaar te verduren; racistische scheldpartijen, stenen en kluiten naar de kinderwagen. Gerda herinnert zich het geroep van de buurtkinderen: Inda pinda poepchinees! Lange tijd bleef het familieverhaal sluimeren, bijna verborgen. Maar in 2024 volgde ze een schrijfcursus en maakte ter afronding een boekje getiteld ‘Vertel me over jouw moeder’ waarin het familieverhaal wordt verteld. Het Indisch ontluiken begon voor Gerda pas recentelijk, maar ze geniet nu met volle teugen van de Indische activiteiten in Nijmegen. 

Er verschijnen nog veel Indische boeken. Ook steeds vaker in eigen beheer uitgegeven. Meestal zijn het familiekronieken geschreven op basis van dagboeken, doorgegeven verhalen, foto’s en andere documenten. Indië is en blijft een inspiratiebron voor velen, de koloniale tijd leeft voort in talloze romans en non—fictie boeken. Niet elk manuscript wordt door een uitgever geaccepteerd. Dan blijft in eigen beheer uitbrengen over, al dan niet ondersteunt door publicatieplatforms als Brave New Books en Boekscout. Elly Doornbosch (1963) ging het avontuur aan. Bij Boekscout 2024 verscheen 'Een djongos weet alles!' In het dagelijks leven is Elly werkzaam in het basisonderwijs waar ze ook graag vertelt van Indië. Bij wijze van voorwerk deed ze archieven aan, bezocht musea en las boeken. De Indische tak van haar familie verbleef al voor de oorlog in Indonesië maar ze beperkt het verhaal tot de periode 1942-1952. Het wordt verteld door een fictieve figuur, een Javaanse bediende oftewel en djongos, genaamd Ayo. Het voorwoord wordt door Elly gelezen. Daarna een vraaggesprek.

Indische Podcast ‘live’
Op 16 augustus vond het Sama Nimma Festival* plaats op het Mariënburgplein in Nijmegen. Dit ter gelegenheid van de afsluiting van het jubileumjaar ‘80 Jaar Vrijheid’ en 20 jaar Indië-herdenking Nijmegen. De Indische Literaire Salon werd daarom eenmalig gehouden in de Centrale Biblioheek aan het plein. Te gast waren Ernst Jansz en Lara Nuberg, die door Peter van Riel over hun favoriete boeken werden bevraagd. Van Ernst Jansz is bekend dat hij bewonderaar is van Frans Lopulalan, de te vroeg overleden Molukse schrijver van Onder de sneeuw een Indisch graf. Lara Nuberg is groot fan van Alfred Birney (De tolk van Java) en Pramoedya Ananta Toer (Aarde der mensen). Deze en andere boeken kwamen aan bod in deze bijzondere aflevering van de salon. Het geluid is niet optimaal.

Van de gasten verschenen onder meer:

Ernst Jansz 'Gideons Droom'
Ernst Jansz 'Een liefdeslied'
Ernst Jansz 'De overkant'
Lara Nuberg 'In haar voetsporen'
Lara Nuberg 'De mooiste brieven van Kartini'

*
https://ap.lc/mJJJO

Ulbe Bosma ‘Leven op een vulkaan. Franz Junghuhn – Een biografie' Uitgeverij Athenaeum. 

In deze aflevering bespreken we een mooie biografie over de beroemde Duits-Nederlandse natuurwetenschapper Franz Junghuhn die medio 19e eeuw baanbrekend werk verrichtte op Java. Als geen ander kende hij de vulkanen van dit eiland, hij beklom ze allemaal, legde vast wat vast viel te leggen, en ging het gevecht aan met de academische wereld en het gouvernement. Biograaf Ulbe Bosma (hoogleraar VU Amsterdam) leest voor. Alexander Reeuwijk (Azië Magazine) beschouwt de figuur Junghuhn, Peter van Riel recenseert het boek.

In deze podcast weer een aflevering Indisch Inburgeren. We praten met Ralph Voorsmit (Batavia, 1941). Ralph is gepensioneerd kaakchirurg aan het Radboud UMC en tot op de dag van vandaag actief voor ouderen in Nijmegen. De opname is gemaakt in het Oud Burgeren Gasthuis waar Ralph bestuurstaken verrichtte. Onlangs gaf hij een mooie voordracht met beelden in de Indische Salon getiteld ‘het koffertje van mijn moeder’. Hij vertelt over zijn jeugd in Indië, de buitenkampperiode, de Bersiaptijd  en de reis naar Nederland in 1946. Andermaal de terugkeer naar Indië en vervolgens weer de reis naar Nederland. Ralph werd bij zijn grootouders in Groningen ondergebracht want moeder en vader keerden terug naar Indonesië; een traumatische ervaring voor de kleine Ralph. Hij vertelt over de schooltijd - hoe hij zijn Indisch accent moest afleren - zijn eerste baan en hoe hij zich als Indo een plaats wist te veroveren in de Nederlandse samenleving.

Wilt u een opname meemaken in de Indische Salon of zelf uw verhaal vertellen. Mail naar [email protected]

Korte fragmenten uit ‘De Mooiste Brieven van Kartini’ voorgelezen door Lara Nuberg en Feba Sukmawa en besproken door Peter van Riel. Ook een voorleesfragment en recensie van ‘Spion in Smoking’ en tenslotte een bespreking van ‘Modelverhalen. Reflecties op Aziatische Roots’ van Liang de Beer (samenstelling).

Lara Nuberg en Feba Sukmana. ‘De mooiste brieven van Kartini. Geselecteerd door Lara Nuberg en Feba Sukmawa’(De Geus). Victor Laurentius. ‘Spion in smoking. Het intrigerende levensverhaal van Engelandvaarder en geheim agent Peter Tazelaar’ (Alfabet). Liang de Beer. ‘Modelverhalen. Reflecties op Aziatische roots’ (Maziel Pers).

De Indische Podcast & het Vfonds

Tussen 2023 en 2025 maakte de Indische Podcast drie series over Indisch inburgeren, zowel in Nederland als in de Verenigde Staten. Met een bijdrage van het Vfonds kon apparatuur worden aangeschaft en een deel van de onkosten gedekt. Dank hiervoor! In deze podcast een aantal geluidsfragmenten uit de shows, bij wijze van trailer. Scroll door de pagina’s en beluister alle afleveringen, in totaal zijn het er maar liefst 30! Wil je ons live aan het werk zien, kom dan eens naar de Indische Salon in het OBG Nijmegen. Als je een mooi verhaal hebt houden we ons aanbevolen. Aanmelden via [email protected]

In dze aflevering bespreken we boeken van Ezli Suitela, Vadim Dijkshoorn ‘De stinkende durian en de slang. Molukse vertellingen’ (Walburgpers). Harriët Duurvoort, ‘De dochter. Herinneringen aan anders zijn’ (Uitgeverij Pluim). Rick Honings, Olf Praamstra, Coen van ’t Veer ‘Een Indische vrouw in Maleisië. Een onbekend reisverhaal van Dé-Lilah uit 1897’ (Walburgpers). Coen van Galen, Joris van den Tol, Luc Meijboom, Lianne Wilhelmus ‘Nijmegen & Slavernij. Publiek bestuur en persoonlijk profijt, 1596-1873’ (Radboud University Press)

In deze aflevering bespreken we 'Kroniek van Nieuw-Guinea' van René Hoksbergen en' Huishouden in Nieuw-Guinea' van Geertje Mak. Beiden te gast in de Indische salon. Muziek: 'West Papua' door George Telek.

Dissociatie, een gespleten houding, daarvan was volgens Geertje Mak absoluut sprake in Nederlands-Indië. Het is eigenlijk een term uit de psychologie. Volgens Mak was dat ‘koloniale dissociatie’: een gespleten, bijna schizofrene houding. Enerzijds goede bedoelingen nastreven, anderzijds uitbuiting en grootschalig geweld toepassen.

Geertje Mak 'Huishouden in Nieuw-Guinea. Zending en het kolonialisme van goede bedoelingen' (Walburgpers)

René Hoksbergen 'Kroniek van Nieuw-Guinea (3 delen)
Papua-Indonesië, van ontdekking tot vrijheidsstrijd, 1500 tot heden' (Uitgeverij Aspekt)

Indo’s en geld, het blijkt vaak geen goede combinatie. Vooral als er veel valt te verdelen, zoals bij de Collectieve Erkenning of Het Gebaar. Bij de gewone Indo komt het niet terecht, beweert Lizzy van Leeuwen. Wel bij gevestigde instellingen waardoor ‘de Indische ervaring  nog veel meer een onderdeel is geworden van een verzakelijkte herinnerings- en cultuurindustrie’. Ook Martin Bossenbroek doet gepeperde uitspraken. Volgens hem heeft het kolonialisme niet alleen maar kwaad gebracht.: ‘We lijden collectief aan een historische tunnelvisie’, zegt hij. Bossenbroek vreest dat de twee nieuwe musea die er dankzij de nationale excuses komen (het Migratiemuseum in Rotterdam en het Nationaal Slavernijmuseum in Amsterdam) zich gaan verliezen in ‘verhalen’ en niet in ‘feiten’. Luister naar een nieuwe aflevering ‘Boeken’ in de Indische Podcast met titels van Lizzy van Leeuwen, Martin Bossenbroek, Louis Zweers en Rick Honings

‘Old soldiers never die’…voor Hendrik Hansen leek dat lang te gelden. Hij overleefde de Birma-Siam spoorlijn, de oorlog in Indonesië en andere missies. Hij dacht misschien het eeuwige leven te hebben. Maar kort na zijn honderdste verjaardag viel het doek dan toch voor deze taaie veteraan die in zijn nadagen de landelijke pers nog wist te halen. De Indische Podcast sprak hem in 2023. De opnames werden niet eerder gepubliceerd.

Dit is geen Indisch boek, al doen titel, omslag en flaptekst anders vermoeden. Het gaat ook niet over Indisch ‘zwijgen’. Nee, het is een indringend boek over een familiegeheim. De schrijfster is Indisch, dat wel, en er komen onmiskenbaar elementen in voor die je ‘Indisch’ zou kunnen noemen. Maar Aisha Dutrieux (1983) ontstijgt dit op een bijzondere manier. Ze schreef eerder romans die goed werden ontvangen en heeft columns in de Volkskrant. Bovendien was ze rechter van beroep.

Aisha Dutrieux
'Wat wij verzwijgen'
Spectrum, ISBN 9789000388035, Euro 21,99

Boekbespreking en fragmenten voorgelezen door de schrijver. Het omslag spreekt van ‘Indisch zwijgen doorbroken’. Een versleten thema, zo lijkt het. Maar Maddy Stolk benadert het op eigen wijze. En Ik moet toegeven deze roman (inmiddels zevende druk) met plezier te heb gelezen. 'Soedah, laat maar. Een Indische familiegeschiedenis' Ambo|Anthos, ISBN 9789026364129, Euro 23,99

Het boek ‘Een adres. De geschiedenis van de joodse onderduik’ van Michal Citroen geeft een ontluisterend beeld van de houding van veel Nederlanders ten opzichte van joodse landgenoten op zoek naar een onderduikadres. Michal Citroen houdt de lezer ook een spiegel voor die vandaag de dag actueel is: zou ik zo iemand zijn geweest die onderduikers opnam tijdens de bezetting? Of: bij wie zou ik kunnen onderduiken?  ‘Een adres. De geschiedenis van de joodse onderduik’  is genomineerd voor de Libris Geschiedenis Prijs 2024.

Het gesprek gaat over de betekenis of misschien wel het nut van herdenken, bijna 80 jaar na dato. Wim Hompe, eertijds wethouder van Nijmegen, is geboren in Poso op Sulawesi. Zijn vader was Indisch en afkomstig uit Blitar op Java. In tegenstelling tot Wim is Oscar Ekkelboom niet geboren in Indonesië, hij is wat we noemen 'derde' generatie. Zijn grootmoeder komt uit Semarang. Oscar is promovendus aan de RU Nijmegen op het onderwerp dekolonisering van kunstmusea in Nederland.

In deze aflevering Boeken bespreken we Egbert Fortuin 'Indische adel. De koloniale lotgevallen van de Indische familie Van Braam' (Walburgpers). Margreet van Till 'Verbannen van Java. Koloniale tragedies 1830-1860' (Walburgpers). Vilan van de Loo 'De Atjehgeneraal. Het militaire leven van Frits van Daalen' (Prometheus) en Jolien en Tom van der Geugten 'De legende van de Vleermuisvechter' (WYS Educatie).

We bespreken Jos van Beurden 'Het lege-vitrinesyndroom
Lastige vragen over koloniale collecties' (Walburgpers)
Mary C. van Delden 'De andere kant van de bersiap. Een reconstructie van de interneringen in en de evacuaties uit de republikeinse kampen op Java, oktober 1945-mei 1947' (Walburgpers)
Alfred Birney 'Zwerfpost. Tussen Oost en West.
Met een inleiding Gustaaf Peek (De Geus)
Marjolein van Pagee 'Bung Tomo. De revolutie van 1945' (Omniboek)

We bespreken het nieuwe boek van Karel Davids ‘Een laat koloniaal experiment. Hollandia, Nieuw-Guinea 1944-1962’ uitgeverij Walburgpers. De schrijver komt ook zelf aan het woord. De hoofdstad Hollandia was een soort blauwdruk van die nieuwe samenleving. Indische Nederlanders zouden er belangrijke posities krijgen, de inheemse bevolking moest tot ontwikkeling worden gebracht, om uiteindelijk te komen tot een modelkolonie die op eigen benen staat. Het zou allemaal anders lopen...