Heilige van de Dag

Het is een winderige dag op de Meseta- het dorre hoogplateau van de Camino. Hier vindt Roderick een oud Romaans kerkje dat is toegewijd aan een heilige die we in Nederland allemaal kennen: Sint-Nicolaas. Het is een plek waar al eeuwenlang pelgrims verzorgd worden en overnachten. Als je hier als pelgrim wil overnachten moet je je overgeven aan een eeuwenoud ritueel, dat niet iedereen durft toe te laten…

Roderick komt langs het stadje Castrojeriz. Hier vertelt hij het verhaal van een weduwe die haar rijkdom gebruikt om pelgrims op te vangen. Wanneer een besmettelijk zieke pelgrim langskomt, wast ze liefdevol zijn wonden en geeft ze hem te eten. Maar… was dit wel een pelgrim, of was het misschien een engel?

Op weg van Hontanas naar Castrojeriz loopt Roderick langs een van de meest indrukwekkende plekken van de Camino: de ruïnes van het eeuwenoude klooster van San Antón. Ooit was dit een toevluchtsoord voor pelgrims die ziek, gewond of uitgeput waren geraakt onderweg. Hier vertelt hij het verhaal van Antonius Abt, de Egyptische woestijnheilige die uitgroeide tot beschermheilige van zieken en inspiratiebron voor de Antonieten, een orde die zich specialiseerde in de zorg voor reizigers.

Na een zware dag op de Spaanse hoogvlakte bereikt Roderick het kleine dorpje Hontanas. Daar ontdekt hij tot zijn grote verbazing een kapelletje dat is gewijd aan de heilige Birgitta van Zweden. Wat doet een Zweedse mystica en koningsdochter op een van de meest afgelegen stukken van de Camino? Een aflevering over de internationale geschiedenis van de Camino en de vraag waarom mensen al eeuwenlang dezelfde weg blijven volgen.

Op weg naar Santiago brengt Roderick een bezoek aan de indrukwekkende kathedraal van Burgos. Tussen de vele heiligenbeelden ontdekt hij een opvallende figuur: een gevleugelde pelgrim met wandellaarzen, een staf en een vis in zijn hand. Wie is deze mysterieuze reiziger? Het blijkt de aartsengel Rafaël te zijn, gids van Tobias en beschermer van reizigers. Door dit beeld staat Roderick stil bij een vraag die elke pelgrim bezighoudt: wie of wat begeleidt je onderweg wanneer de weg zwaar wordt?

Op weg naar Santiago de Compostela bereikt Roderick Burgos, een van de belangrijkste steden op de Camino. Net buiten het oude centrum bezoekt hij de kerk van San Lesmes, de patroonheilige van de stad. Daar ontdekt hij het verhaal van een Franse monnik die geen grote prediker of wonderdoener was, maar vooral bekend werd door zijn zorg voor armen, zieken en vermoeide pelgrims. Waarom wordt juist deze praktische helper al bijna duizend jaar vereerd?

Op weg naar Burgos houdt Roderick halt in het eeuwenoude San Juan de Ortega, een plek die al generaties lang pelgrims aantrekt. Het mag dan nu een idyllische plek zijn, ooit was dit één van de gevaarlijkste plekken op de Camino. In de bossen hielden roversbenden en wilde beesten zich schuil. Roderick ontdekt hoe een jonge edelman zijn comfortabele leven achterliet om wegen, bruggen en hospitalen te bouwen om deze plek veiliger te maken voor pelgrims. Ook bezoekt hij het graf van Juan de Ortega, en verdiept hij zich in het geheim van het beroemde ‘lichtwonder’ van de kapel.

Roderick is in het donker vertrokken vanuit Belorado. Bij het opgaan van de zon komt hij aan in Villambistia. Hij stuit op een bijzondere kapel en een fontein waaraan wonderlijke krachten worden toegeschreven. Daar vertelt hij het verhaal van de heilige Rochus: een pelgrim die tijdens een pestepidemie voor zieken zorgde, zelf ziek werd en volgens de legende werd gered door een trouwe hond.

Op weg naar Santiago de Compostella bereikt Roderick het beroemde pelgrimsstadje Santo Domingo de la Calzada. In de kathedraal daar stuit hij op een van de wonderlijkste tradities van de Camino: levende kippen die al eeuwenlang worden gehouden ter herinnering aan een spectaculair pelgrimswonder. Waarom kraait er een haan in een kerk? En wat vertelt het verhaal van Santo Domingo over gastvrijheid, zorg en de bescherming van pelgrims, toen én nu?

Een pijnlijke blaar dwingt Roderick tot een onverwachte rustdag in Nájera. Juist doordat hij pas op de plaats moet maken, stuit hij op een heiligenverhaal waar hij anders aan voorbij was gelopen. Het verhaal begint met een koning die tijdens een jachtpartij een Mariabeeld vindt in een grot. Hoe veranderde deze wonderlijke vondst de geschiedenis van een hele stad? En welke rol speelde een tienerkluizenaar in het succes van een middeleeuws klooster? Een aflevering vol legendes, wonderen en onverwachte ontdekkingen.

In Navarrete draait alles om klei, vuur en pottenbakken. Maar achter die traditie schuilt ook een bijzonder heiligenverhaal. Roderick ontmoet de heilige zussen Justa en Rufina, ontdekt waarom hun relieken ooit naar Duitsland werden gebracht en vraagt zich af wat er overblijft als alles waar je voor gewerkt hebt in scherven uiteenvalt.

Roderick is in de vroege ochtend vertrokken uit Los Arcos. Het eerste dorpje dat hij op de route tegenkomt is Sansol. Waarom is dit Spaanse dorp vernoemd naar de bijna vergeten San Zoilo? Onderweg bezoekt hij ook een bijzondere achthoekige kapel in Torres del Río, gebouwd als miniatuurversie van de Heilig Grafkerk in Jeruzalem. Roderick heeft geluk: de kapel is open!

Na een klim naar het stille Villatuerta ontmoet Roderick een bijna vergeten beschermheilige van de Camino: Sint Veremundus. Een monnik die zijn leven wijdde aan één simpele, maar radicale keuze: geen pelgrim mag hongerlijden. In een tijd zonder herbergen en zekerheden, waarin uitputting en honger op de loer lagen, deelt hij alles wat hij heeft, zelfs als er eigenlijk niets meer over lijkt te zijn. Tótdat er een wonder gebeurt...

Als er in Puente la Reina geen slaapplek meer is, móet Roderick verderlopen: acht kilometer extra, de heuvel op naar het stille dorpje Cirauqui. Daar, tussen twee middeleeuwse kerken en onder klingelende klokken, duikt hij in het leven van de heilige Romanus: een martelaar die zelfs na de gruwel van zijn vervolgers bleef spreken. Roderick filosofeert over de rol die heiligen speelden in het leven van pelgrims. Waren het een soort superhelden?

Op een ogenschijnlijk rustig plein in het dorpje Obanos ontdekt Roderick een verhaal vol drama, schuld en genade. Twee heiligen, broer en zus -Felicia en Guyen- staan centraal in een legende waarin roeping, woede en vergeving botsen. Wat begint met een edelvrouw die alles achterlaat voor pelgrims, eindigt in een tragedie die nog eeuwen nagalmt.

Roderick bevindt zich op het meest winderige punt van de Camino, hoog op de Alto del Perdón. Het is een plek met veel windmolens én een bijzonder monument: hier heeft namelijk eeuwenlang een veldhospitaal gestaan. Pelgrims konden hier op adem komen en verzorgd worden als dat nodig was. Wat betekent deze plek vandaag de dag nog voor wie de Camino loopt? En wat zegt deze berg over loslaten, tegenwind en opnieuw beginnen?

Roderick ontdekt het verhaal van Sint Fermín. Waarom rennen duizenden mensen elk jaar door de smalle straten van Pamplona - met stieren achter zich aan? Ontdek hoe een eeuwenoude heiligenverering uitgroeide tot een van de beroemdste (en gevaarlijkste) festivals ter wereld. Wat heeft geloof te maken met het stierenrennen?

Roderick begint aan zijn vijfde dag op de Camino. In Pamplona vindt hij een vreemde, ronde cirkel van steen in het plaveisel. Het blijkt aan te wijzen dat er een waterput heeft gelegen die alles te maken heeft met een bijzondere heilige: Saturninus. Hoe kwam deze heilige uit Toulouse in Spanje terecht? En welke rol speelde hij in het vroege christendom?

Op zijn vierde dag op de Camino trekt Roderick Vonhögen dieper Navarra in. De eerste vermoeidheid is voelbaar, maar juist dan duikt een onverwachte reisgenoot op: Stefanus, de eerste martelaar uit de christelijke traditie.

Op zijn derde dag op de Camino trekt Roderick verder van Roncevalles richting Pamplona. Hij steekt een middeleeuwse brug over die een nogal wonderlijke naam heeft: ‘De Brug van de Hondsdolheid’. Waarom heet deze brug zo en wat is de link met de heilige Quiteria?

Na de zware oversteek van de Pyreneeën daalt Roderick af naar Roncevalles, een plek die al eeuwenlang voelt als een thuiskomst voor vermoeide pelgrims. Hier ontmoet hij de Maagd van Roncevalles - een mysterieus Mariabeeld dat in de veertiende eeuw werd ontdekt tijdens een jacht in de bossen. Roderick ontdekt meer over het beeld, dat inmiddels talloze pelgrims heeft zien komen en gaan. Haar serene blik, haar open houding en haar eeuwenlange aanwezigheid maken haar tot een van de meest geliefde reisgenoten van de Camino.

Roderick staat aan het begin van zijn pelgrimage naar Santiago de Compostella. De komende maand neemt hij je mee op zijn route en gaat hij op zoek naar heiligen die al eeuwenlang met pelgrims meelopen. Vandaag zet hij zijn eerste stappen op de Camino Francés, vanuit het legendarische pelgrimsstadje Saint‑Jean‑Pied‑de‑Port. Hij neemt een kijkje in de plaatselijke kerk, die vol zit met pelgrims. Waarom is dit plaatsje genoemd naar Johannes de Doper? En wat heeft hij met pelgrims te maken?

De laatste Vierdaagsedag voelt anders dan alle andere: je bent er nog niet, maar de finish komt in zicht. In deze slotaflevering wandelen we van Overasselt via Cuijk naar de Via Gladiola. Onderweg ontmoet Roderick heiligen die laten zien dat een reis nooit alleen draait om de bestemming. We beginnen bij Antonius Abt in Overasselt, die ons zorgzaamheid meegeeft voor de laatste kilometers. Onderweg komen de verschillende routes langs Elisabeth van Thüringen, Joris en Lambertus: drie heiligen die aandacht, moed en standvastigheid belichamen. In Cuijk ontmoeten we onze belangrijkste reisgenoot: Martinus van Tours, het voorbeeld van eenvoudige vrijgevigheid die precies past bij de laatste wandeldag. En tenslotte brengt de Via Gladiola ons bij Anna, symbool van thuiskomen en hereniging.

De derde dag van de Vierdaagse is berucht én geliefd: het bestaat uit veel klimmen door de heuvels van Groesbeek en de Zevenheuvelenweg. De benen beginnen steeds meer te protesteren: hou je dit wel vol? In deze aflevering ontdek je hoe eeuwenoude reisgenoten je kunnen helpen om juist op deze zware dag door te zetten. Roderick ontmoet Maria van de Zeven Smarten in Molenhoek, die laat zien hoe draagkracht ontstaat in moeilijke momenten. En in Groesbeek herinneren Cosmas en Damianus ons eraan dat zorg soms heel eenvoudig is: een pleister, een beker water of een vriendelijk woord.

De dag van Wijchen wordt ook wel Roze Woensdag genoemd. Dit is misschien wel de vrolijkste dag van de Vierdaagse: muziek langs de route, roze vlaggen en een uitbundige stoet wandelaars. Maar achter dat feest schuilt een eenvoudige, krachtige boodschap: iedereen hoort erbij. In deze aflevering ontmoet je heiligen die precies dat laten zien. Van de stille gastvrijheid van Jozef in Alverna, het respectvolle anderszijn van Antonius Abt, de bemoedigende openheid van Johannes de Doper en de onvoorwaardelijke zorg van Damianus. Maar de belangrijkste reisgenoot komen we tegen in Wijchen, waar de Sint-Paschaliskerk staat. Wie was Paschalis Baylon en wat heeft hij de wandelaars te zeggen?

Over enkele weken gaat de Nijmeegse Vierdaagse van start. Roderick verkent alvast de route én de vele heiligen die in de dorpen onderweg te vinden zijn. De eerste dag van de Vierdaagse is een spannende: na maanden van training is het nu dan echt begonnen. In deze aflevering ontdek je hoe eeuwenoude reisgenoten je tocht kunnen verdiepen. Van het vertrouwen van Maria in Lent, de nuchtere kwetsbaarheid van Leonardus in Oosterhout, het gezelschap van Christoffel en Jacobus in Valburg, tot het thuiskomen bij Werenfridus in Elst- een heilige die zelfs na zijn dood nog niet klaar was met reizen.

In aanloop naar de Nijmeegse Vierdaagse neemt Roderick je mee langs de heiligen van Nijmegen en de dorpen op de route. Welke sporen van heiligen zijn hier nog te vinden? Vandaag beginnen we waar iedere Vierdaagse begint: in Nijmegen. In deze aflevering ontmoet je drie onverwachte reisgenoten uit de geschiedenis van Nijmegen: Stefanus, Petrus Canisius en Radboud. Een warming-up voor iedereen die zich klaarstoomt voor het wandelen van de Vierdaagse- óf als je simpelweg meer wil leren over de heiligen van Nijmegen.

In een bijna lege kerk in Vierakker blijft één beeld staan: een heilige Alexander, zonder uitleg, zonder jaartal, zonder verdere uitleg. Terwijl de missen zijn verstomd en de toekomst van het gebouw onzeker is, blijft juist dat ene beeld vragen oproepen. Wie is deze Alexander? En waarom staat hij hier?

Adelbert is een Ierse monnik uit de achtste eeuw die zijn land verlaat en neerstrijkt aan de ruige kust van Noord-Holland. Een gebied dat vooral bestaat uit duinen, moerassen en kleine nederzettingen. Adelbert is geen grote leider zoals zijn tijdgenoot Willibrord, maar iemand die in stilte leeft, predikt en zich beweegt tussen de mensen die daar wonen. Tijdens zijn leven lijkt hij nauwelijks sporen achter te laten. Pas na zijn dood groeit zijn naam. Wie was deze Ierse monnik die terechtkwam in Egmond?

Johannes de Doper groeit op in een wereld vol verwachting. Zijn geboorte is al omgeven door een belofte, maar wat die precies betekent, blijft lange tijd onduidelijk. Wanneer hij later opduikt in de woestijn, verandert er iets. Zijn woorden zijn scherp, confronterend, soms zelfs ongemakkelijk. Mensen stromen toe om hem te horen, om zich te laten dopen - maar ook om te begrijpen wat hem drijft. Wanneer hij zich uitspreekt tegen de macht van zijn tijd, keert zijn boodschap zich tegen hem.