Gedoe in de Commons - De valkuil van het wegregelen

In deze aflevering van De Constitutie voor de Commonsspreekt interviewer Danielle Rap met Elsje van de Weg en Eva Thuijsman van THUIS Wageningen over een herkenbare valkuil voor bewonersinitiatieven: zodra een gemeenschap groeit en professioneler wordt, ontstaat de neiging om problemen vooral te willen organiseren, structureren en “wegregelen”. Juistdaar kan het misgaan.

THUIS Wageningen begon ruim tien jaar geleden vanuit eeninitiatief van inwoners die leefwerelden wilden verbinden en samen wilden bouwen aan een duurzame, verbonden stad. De community groeide sterk, kreeg draagvlak in de stad en bouwde ook een stevigere financiële basis op, onder meer via meerjarige financiering en aanvullende inkomstenstromen. Tegelijk bracht die groei nieuwe kwetsbaarheden met zich mee. Meer opdrachten, meer deadlines en meer ondernemerschap zorgden voor een andere dynamiek dan die van een levende community.

Toen financiële tegenvallers zich opstapelden, ging een klein team juist harder werken om alles op te vangen. Dat gebeurde met de beste intenties, maar had ook een prijs: de aandacht verschoof van de gemeenschap naar het op orde krijgen van geld, planning en organisatie. Daardoor nam de ruimte af om met elkaar te spreken over onzekerheid, spanning en relaties. Het communitygevoel verzwakte, mensen voelden zich minder gehoord en ook de bestaande bestuursvorm bleek niet langer passend bij de gegroeide organisatie.

In de gesprekken en het atelier die daarop volgden, werdeerst veel in kaart gebracht: klachten, acties, thema’s en structuren. Dat was nuttig, maar het echte keerpunt kwam toen ook de laag daaronder weer aandacht kreeg: bezieling, tradities, onderlinge ontmoeting en de vraag waar ieders harteigenlijk voor klopt. Tijdens de zomerbijeenkomst werd die verbinding opnieuw voelbaar. Simpele oefeningen brachten mensen terug bij hun motivatie, hun eigen rol en het besef dat ook anderen vanuit betrokkenheid handelen. Er werd zelfssymbolisch afscheid genomen van wat mis was gegaan, door dat letterlijk “in het vuur” achter te laten.

De belangrijkste les uit deze aflevering is dat methodes, structuren en zelfs sociocratische werkwijzen nooit een doel op zich mogen worden. Zodra een werkwijze alleen nog procedure is, raakt zij los van de waarden waaruit zij ooit voortkwam. Dan helpt het niet om de methode te verdedigen, maar om terug te keren naar de vraag: waarom doen we dit eigenlijk zo?

Elsje en Eva benadrukken daarom dat gemeenschappen nietalleen moeten denken in termen van groei, maar ook in termen van seizoenen: zaaien, bloeien, oogsten, loslaten en opnieuw beginnen. Hun kernboodschap aan

andere initiatieven is helder: wat het probleem ook is, ga terug naar de community en investeer daar. Volgens hen is het juist die gemeenschap die herstel, vernieuwing en veerkracht mogelijk maakt. Zoals aan het einde wordt gezegd: whatever the question, community is the answer.

THUIS Wageningen: THUIS als een plek waar mensen in Wageningen elkaar vinden om samen aan een duurzamere en meer verbonden toekomst te bouwen.

> Schrijf je in op de nieuwsbrief.

> Steun ons met een donatie.