In deze aflevering gaat Jeroen den Uyl in gesprek met Loes Leatemia: cultureel antropoloog, kunstenaar, verbinder en aanjager van maatschappelijke beweging. Het gesprek beweegt langs voedsel, textiel, Moluks erfgoed, vrouwenkracht, kunst en commons.
Steeds keert dezelfde rode draad terug: hoe maken mensen samen een wereld waarin zorg, aandacht, verbeelding en gedeelde verantwoordelijkheid weer centraal staan?
Loes vertelt hoe haar achtergrond in culturele antropologie,haar werk bij Bureau Nieuwkomers, de gemeente Amsterdam, Lokale Lente en Gastvrij Oost uiteindelijk samenkomen in haar huidige initiatieven. In alles wat zij doet, zoekt zij naar manieren om mensen, culturen en praktijken met elkaar te verbinden. Niet abstract, maar tastbaar: via eten, ambacht, rituelen, kunst en ontmoeting.
Een belangrijk deel van het gesprek gaat over Women on Food. Tijdens haar werk rond de Amsterdamse voedselstrategie zag Loes hoe groot de urgentie is: voedselketens zijn vervuilend, afstandelijk en vaak ongezond. Tegelijk zag zij dat de kennis over eten, koken, tradities en zorg in belangrijke mate wordtgedragen door vrouwen, vaak met wortels in verschillende culturen. Women on Food wil die kennis zichtbaar maken en vrouwen een stevigere positie geven in de voedseltransitie. Het gaat om eten als erfgoed, als gezondheid, als gemeenschap en als economische kans. Denk aan buurtkoks, vrouwelijke cateraars, voedselcollectieven en coöperatieve vormen waarin vrouwen niet alleen bijdragen, maar ook inkomen en zeggenschap opbouwen.
Daarnaast vertelt Loes over Weaving Worlds, het textiel- enkunstinitiatief op de NDSM-werf. Weven is voor haar meer dan een ambacht: het is een manier van denken, voelen en verbinden. Draden, kleuren, culturen en generaties worden samengebracht. Via technieken als IKAT, Saori, Mapuche- enheupweven ontstaat een wereld waarin erfgoed, inheemse kennis en toekomstverbeelding samenkomen.
Bijzonder is het gesprek over de Oiale, een Moluks symbool van verbondenheid tussen individu, familie, gemeenschap, aarde, voorouders en kosmos. Voor Loes is dit geen decoratief beeld, maar een kompas. Het herinnert eraan dat mensen nooit los staan van elkaar of van de natuur. Juist in een tijd van individualisering, extractie en marktdominantie kan zo’n symbool richting geven aan nieuw gemeenschapshandelen.
De aflevering eindigt hoopvol. Loes verwijst naar schrijversals Rebecca Solnit (The beginning comes after the end) en Yasmine Ostendorf-Rodríguez (Let’s get Fungal!), en naar het mycelium als metafoor voor ondergrondse verbondenheid. Watzichtbaar wordt, is een praktijk van commons: niet alleen praten over een andere wereld, maar haar maken — met handen, voedsel, verhalen, rituelen en gedeelde verbeeldingskracht.
Website: https://constitutievoordecommons.nl/