Niet één oorzaak, maar zeven: waarom vrouwen vaker uitvallen door stress
In 2025 lag het aantal verzuimdagen door stressklachten bij vrouwen ongeveer twee keer zo hoog als bij mannen. Dat blijkt uit onderzoek van arbodiensten HumanCapitalCare en ArboNed. Opvallend, maar volgens gedragswetenschapper Ben Tiggelaar ook weer niet.
Wie naar de cijfers kijkt, ziet namelijk geen enkele allesverklarende oorzaak. Geen biologisch verschil dat alles verklaart. Geen individuele tekortkoming. Geen generatieprobleem.
Wat wel zichtbaar wordt, is een stapeling van factoren. Werk, zorg, gezondheid, inkomen, vooroordelen en organisatiecultuur versterken elkaar. Juist die combinatie maakt vrouwen kwetsbaarder voor stress en uitval.
'Misschien stellen we de verkeerde vraag', zegt Tiggelaar. 'Niet: waarom vallen vrouwen vaker uit? Maar: waarom hebben we werk zo ingericht dat vrouwen vaker uitvallen?'
De emotionele belasting van bepaald werk
Sommige beroepen zijn zwaar omdat ze fysiek veel van mensen vragen. Andere beroepen zijn zwaar omdat medewerkers voortdurend empathisch, geduldig en emotioneel beschikbaar moeten zijn. Denk aan verpleegkundigen, verzorgenden en leerkrachten. Professionals die niet alleen werkzaamheden uitvoeren, maar ook emoties opvangen, problemen oplossen en anderen geruststellen.
Volgens onderzoek van TNO en het CBS zijn vrouwen sterk vertegenwoordigd in dit soort beroepen. In het basisonderwijs is ongeveer 88 procent van de werknemers vrouw. In de verpleging en thuiszorg ligt dat aandeel zelfs rond de 90 procent. Dat zijn banen waarin je aan het einde van de dag niet altijd lichamelijk moe bent, maar mentaal leeg.
De loonkloof is kleiner, maar niet verdwenen
Financiële druk speelt eveneens een rol. Hoewel de loonkloof kleiner wordt, is die nog niet verdwenen. Volgens recente CBS-cijfers blijft ook na correctie voor factoren als opleiding, leeftijd, werkervaring en functie een onverklaard loonverschil bestaan tussen mannen en vrouwen.
Daarnaast werken Nederlandse vrouwen nog altijd veel vaker in deeltijd dan mannen. Dat wordt vaak als een individuele keuze beschouwd, maar die keuze wordt mede beïnvloed door de manier waarop werk, zorg en kinderopvang zijn georganiseerd.
Minder uren werken betekent doorgaans ook minder inkomen. En minder inkomen kan leiden tot extra financiële stress.
Een medische achterstand die nog doorwerkt
Als het over verschillen tussen mannen en vrouwen gaat, gaan gesprekken vaak al snel over zwangerschap, menstruatie of de overgang. Maar daarmee wordt een groter probleem gemist.
Vrouwen ervaren gedurende hun leven gemiddeld vaker lichamelijke en psychische gezondheidsklachten dan mannen. Tegelijkertijd worden zij gemiddeld ouder.
Onderzoekers wijzen erop dat medische kennis historisch vaker gebaseerd was op mannelijke proefpersonen. Veel medicijnen en behandelingen werden oorspronkelijk getest op gezonde jonge mannen. Daardoor zijn sommige aandoeningen en klachten bij vrouwen minder goed in beeld gebracht. De afgelopen jaren groeit de aandacht voor die achterstand. Niet voor niets presenteerde de overheid een Nationale Strategie Vrouwengezondheid.
De overgang krijgt eindelijk aandacht
Ook de overgang staat steeds vaker op de agenda van werkgevers en onderzoekers. Dat lijkt terecht. Een grote Nederlandse studie onder bijna tienduizend vrouwen in de peri- en postmenopauze laat zien dat ernstige overgangsklachten samenhangen met een lager ervaren werkvermogen. Hoe zwaarder de klachten, hoe moeilijker het wordt om het werk goed uit te voeren.
Opvallend genoeg blijkt vooral de combinatie met hoge werkdruk problematisch. Overgangsklachten op zichzelf zijn belastend, maar samen met een hoge werkdruk wordt het risico op problemen aanzienlijk groter.
Tegelijkertijd is de overgang niet dé verklaring voor het verschil in stressverzuim. Het grootste verschil tussen mannen en vrouwen wordt juist gevonden in de groep tussen 25 en 45 jaar.
De tweede werkdag begint thuis
Dat brengt ons bij een van de bekendste verklaringen: de verdeling van zorgtaken. Veel Nederlandse stellen willen werk en zorg gelijk verdelen. In de praktijk blijkt dat lastig. Volgens de Emancipatiemonitor lukt het slechts een minderheid om die gewenste verdeling daadwerkelijk te realiseren.
Daarbij gaat het niet alleen om zichtbare taken zoals koken, schoonmaken of het wegbrengen van kinderen. Er bestaat ook zoiets als de mental load: de voortdurende mentale verantwoordelijkheid voor alles wat geregeld, gepland of onthouden moet worden.
Wie koopt het verjaardagscadeau? Wie weet wanneer de schoolreis plaatsvindt? Wie maakt een afspraak bij de tandarts? Wie houdt bij dat er morgen gymspullen nodig zijn?
Juist die onzichtbare vorm van werk blijkt vaak o…