HALLOWEEN SPECIAL
Wie loopt er 's nachts nog altijd over de voormalige vestingwallen van Bergen op Zoom? Stel je voor. Het is een donkere herfstnacht. De wind giert door de verlaten straten van Bergen op Zoom. Ergens bij de oude Wouwpoort klinkt het ritmische geluid van zware militaire laarzen. IJzeren sporen rinkelen over de kasseien. En dan... een angstaanjagende kreet.
Volgens een eeuwenoude Bergse sage dwaalt hier de geest van een gevreesde plaatsmajoor rond. Een man die vanwege zijn meedogenloze optreden de bijnaam "de Duivel" kreeg. Zijn obsessie met militaire tucht zou uiteindelijk leiden tot een afschuwelijk drama: tijdens een nachtelijke inspectieronde doodde hij een slapende schildwacht. Pas later ontdekte hij dat het zijn eigen zoon was. Sindsdien zou zijn geest bij stormachtig weer terugkeren naar de plek waar het noodlot toesloeg. In Bergen noemen we deze verschijning De Stille Ronde.
Maar is het werkelijk alleen een spookverhaal?
Voor deze bijzondere Halloween-aflevering doken Peter en Jos diep in oude geschriften, militaire documenten en Bergse archieven. Ze ontdekten dat het verhaal al in 1836 werd opgetekend, vonden een werkelijk bestaande plaatsmajoor én zijn zoon, die eveneens officier was in Bergen op Zoom.
En dan neemt het onderzoek een onverwachte wending. In de overlijdensregisters van 1819 stuiten ze op de namen van maar liefst 21 overleden jonge militairen. Het spoor voert naar het voormalige Provoosthuis in de Potterstraat, waar zich achter de dikke muren een grimmige werkelijkheid afspeelde.
Wat is legende, wat is historische waarheid en waarom bleef dit verhaal bijna twee eeuwen voortleven?
Luister naar De Stille Ronde, de Halloween-special van De Bergse Podcast.
En mocht je binnenkort op een stormachtige avond door de Bergse binnenstad wandelen... Luister dan eens goed. Misschien loopt de plaatsmajoor nog altijd zijn ronde.
Bronnen:
1. Goeverneur, J.J.A. (1836). Gedichten en rijmen. Groningen, p. 85 e.v.: De stille ronde. Een soldatensprookje.
2. Cohen, Josef (1921). Nederlandsche sagen en legenden. De sage van de Bergse
plaatsmajoor.
3. Van Duinkerken, Anton. De Stille Ronde (gedicht).
4. Burgerlijke stand Bergen op Zoom, overlijdensregister 1819.
5. Genealogische registers van het Markiezenhof, betreffende Frederik Lodewijk Roos en Reichard Esaïas Roos.
6. Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC): historisch onderzoek naar het Bergse Provoosthuis en de militaire gevangenen.
In deze (proef)aflevering van de Bergse Podcast komt het vergeten verhaal van de laatste Markies van Bergen op Zoom aan bod en een koninklijke dynastie die zich er nog altijd mee verbonden voelt.
We belichten het historisch belang en het spoor naar het huis Wittelsbach. We gaan op zoek naar de betekenis en de legitimiteit van adellijke titels in de huidige tijd en geven antwoord op de vraag of de titel Markies van Bergen op Zoom inmiddels verworden is tot een museumstuk.