LISA DE BLOK - radicale gelijkwaardigheid

In deze aflevering van De Constitutie voor de Commons spreken we met Lisa de Blok, samen met Daan Van der Linden mede-oprichter van De Jojo in Sassenheim: een open ontmoetingswerkplaats waar mensen samenkomen, bijdragen wat ze kunnen, en elkaar ondersteunen op basis van gelijkwaardigheid.De Jojo laat zien hoe gemeenschappen zélf sociale vraagstukken kunnen dragen – vaak effectiever en menselijker dan formele systemen.🧭 Wat is De Jojo?De Jojo is geen zorginstelling, geen buurthuis en geen bedrijf, maar een ontmoetingswerkplaats:🛠️ Mensen kunnen meedoen zonder verplichting🤝 Er wordt gewerkt met een vraag- en aanbodmodel vanuit de samenleving🌱 Iedereen draagt bij waar hij of zij goed in isConcrete activiteiten zijn onder andere:een fietsenwerkplaatsrepaircafénaaiateliersamen koken en eten(gratis)gratis koffie en eteneen weggeefwinkel(duurzaamheid & hergebruik)een houtwerkplaats (o.a. voor cliënten van GGZ-dagbesteding)een buurttuinAlles draait om ontmoeting, wederkerigheid en betekenisvol meedoen.❤️ Radicalere openheid dan “inclusie”Wat De Jojo bijzonder maakt, is de diepe openheid:Mensen met psychische kwetsbaarheid, armoede, eenzaamheid of “lastig gedrag” zijn welkomIedereen wordt aangesproken als volwaardig mens, niet als cliënt of probleemDat is soms spannend, maar de gemeenschap vangt dit grotendeels zelf op. Grenzen ontstaan in relatie, niet via regels of protocollen.Lisa beschrijft haar rol (samen met Daan van der Linden) als “roedelleiderschap”:onderdeel van de groepleidend wanneer nodiggebaseerd op natuurlijk gezag, niet op formele machtDeze manier van leidinggeven is mede geïnspireerd op Lisa’s ervaringen in de gekraakte Wagenwerkplaats, waar zelforganisatie en gemeenschapsvorming dagelijkse praktijk waren.🏗️ Ontstaan & succesfactorenDe Jojo werd tien jaar geleden opgericht door Lisa de Blok en Stan van Geemert (uit de zakenwereld). Ze startten in een leegstaande supermarkt met een budget van slechts €1000.Cruciale succesfactoren:🧘 Geen commerciële druk De ruimte werd gehuurd voor €50 administratiekosten per jaar. Geen omzetdoelen = vrije ruimte.🔨 Samen opbouwen De plek is letterlijk door iedereen samen gemaakt, wat eigenaarschap en gelijkwaardigheid creëerde.🫂 Waardigheid & erkenning Voor veel mensen is De Jojo “een reden om ’s ochtends op te staan” – een warme deken.🏛️ Relatie met overheid & instantiesAanvankelijk was er scepsis bij wijkagenten, gemeente en zorginstanties. Inmiddels is dat omgeslagen naar vertrouwen:Instanties verwijzen mensen door naar De JojoProfessionals raadplegen De Jojo over hoe het écht met iemand gaatTegelijkertijd schuurt het:🧾 Bureaucratie maakt het moeilijk om een permanente locatie te krijgenMarktwaarde krijgt vaak voorrang boven maatschappelijke waardeEen pijnlijk punt is het “rode-knop-probleem”: De Jojo fungeert als voorveld (preventie, nabijheid), maar heeft geen formele middelen voor acute psychische zorg. Soms wordt te laat opgeschaald – met verlies en frustratie tot gevolg.📊 Impact & erkenningDe Jojo won het Appeltje van Oranje en ontving Koningin Máxima – een krachtige erkenning van informele zorg.Met een Social Handprint-analyse (SROE) maakte DeJojo haar impact meetbaar:💶 €1,5 miljoen maatschappelijke besparing per jaarDit helpt om de waarde van gemeenschapskracht zichtbaar te maken voor beleidsmakers.🔮 Weerbaarheid & toekomstLisa ziet een groeiende landelijke beweging van burgerinitiatieven. Kernwoord: weerbaarheid.sociale netwerken die eenzaamheid en armoede opvangengemeenschappen die ook in crisissituaties (stroomuitval, ontwrichting) functioneren🫕 Voor Lisa is het ultieme symbool: samen soep eten. Aan één tafel verdwijnen rollen, systemen en hiërarchieën – en ontstaat echte ontmoeting.