Decide for Impact podcast
De tijd van de Oligarchen – Aldous Huxley #boekencast afl 145
05 nov 2026 · 01:00:09
Vandaag bespreken we het boek De tijd van de oligarchen van Aldous Huxley
Met een inleiding van Bas Heijne.
De ondertitel is Over technologie, vrijheid en vrede.
Aldous Huxley is vooral een schrijver die veel verschillende boeken heeft geschreven. Zijn droom was een successtuk voor het theater te schrijven. Zijn meest bekende boek is een roman, Brave New World, die gaat over het techno-oligarchische tijdperk. Dit boek is Science, liberty en peace is een vervolg daarop, maar dan meer van analyserende, filosofische aard aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Het is een compact boek (110 pagina's in A5 formaat) waarin ik veel overlap zie met de huidige tijd. Tegelijkertijd denk ik dat het van alle tijden is. De mensen in de middeleeuwen, de tijd van de Romeinen, de VOC tijd. Telkens weer gaat de macht van velen naar enkele omdat de mens zekerheid zoekt. Veel mensen werken liever voor een baas in slechte omstandigheden met de duidelijkheid van werktijden, loon, opdrachten, dan zelf over hun leven te beslissen. Het risico dat je keuzes verkeerd zijn en de bijbehorende gevolgen verruilen ze liever voor duidelijkheid van een kleine groep leiders (die uiteindelijk ook altijd tot slechte uitkomsten leidt omdat macht corrumpeert).
Het bijzondere is zoals Bas Heijne in de inleiding beschrijft, hoe actueel dit boek nu voelt. Met het verschil dat het in de huidige tijd over meer dan alleen oorlog gaat. We hebben bijvoorbeeld te maken met het veranderende klimaat. Maar de tech-bros (of boy gangsters zoals Heijne ze noemt), zien zichzelf als redders, bevrijders (libertariërs). Terwijl ze de wereld vernietigen. (Macht corrumpeert)
De vervlechting tussen wetenschap en politiek, is nu meer tussen de tech-bros en de politiek. De wetenschap wordt vooral uitgeschakeld vandaag.
De dreiging van oorlog lijkt op dit moment ook weer helemaal actueel. Waarbij mensen vooral bang worden gemaakt om de oorlogsindustrie weer op gang te brengen. Miljarden gaan erin om.
Soms krijg je het gevoel dat Huxley de huidige tijd heeft voorspeld, maar wat hij vooral laat zien is dat deze situatie van alle tijden is en telkens weer terugkomt. De macht van de politiek is en wordt mogelijk gemaakt door technologie (en wetenschap).
Je moet zelf de link leggen naar de omstandigheden in deze tijd, al helpt de inleiding van Bas hierbij.
Het bijzondere blijft dat de mens liever haar vrijheid opgeeft voor duidelijkheid. Ook dit zie je nu weer gebeuren door de rechtse/fascistische leiders. Je ziet dat deze leiders vooral zichzelf verrijken en meer macht geven, maar de burger gelooft dat ze het goed met hen voorhebben. Kijk naar het voorstel van de begroting en je ziet dat het geld voor bewapening komt van de werkenden. Het geld dat niet verdiend wordt met arbeid, wordt niet aangepakt. Grote machtige bedrijven blijven subsidies krijgen terwijl ze de wereld vernietigen - eindtijd fascisme (VPRO).
Inleiding
Eerste deel
1
2
3
4
Tweede deel
1
2
Inleiding
Heijne is een schrijver die ook enorm veel boeken en essays heeft geschreven, net als Huxley. https://nl.wikipedia.org/wiki/Bas_Heijne
https://nl.wikipedia.org/wiki/Aldous_Huxley
Het interessante verschil tussen 1984 (Orwell) en Brave New World (Huxley) is hoe mensen hun vrijheid verliezen, met harde of zachte hand.
In 2 van de inleiding gaat het meer over de persoon en het werk van Huxley
3 gaat over het essay zelf, de inhoud.
Eerste deel
Dit deel gaat over de rol van toegepaste wetenschap en hoe ze bijdraagt aan de centralisatie van macht richting een minderheid.
Macht corrumpeert altijd. p96 Geen enkel mens of groep mensen mag te lang over te veel macht beschikken. - wat is te lang. In 8 - 12 jaar tijd kun je veel afbreken (Trump)
p100 Conferentie van vertegenwoordigers van verschillende landen:
hoe moeten alle mensen aan voldoende voedsel komen? (zie SDGs)
geen enkel land kan aanspraak maken op overschotten in andere landen zonder ervoor te betalen
p104 over regionale voedselvoorziening is zelfvoorziening qua energie voor industrie, landbouw en transport. Dat zou veel oorlogen voorkomen. (geen olie nodig) - de energietransitie van nu
p 106 cooperaties met zelfbestuur en keuterboeren (deel van de oplossing)
Ik denk niet dat het ingewikkeld was om een boek als dit te schrijven dat nu actueler dan ooit voelt omdat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is nu zo en ook in 1946.
Het lastige vind ik het inzicht bij mezelf dat het niet uitmaakt voor welke visie je gaat, uiteindelijk blijft de macht te lang bij enkele mensen en lijden heel veel mensen daaronder. Wat belangrijk is, is dat we (jonge) mensen ontwikkelen tot kritisch denkende wezens. Dat je jezelf blijft ontwikkelen door te lezen en door gesprekken met verschillende uitgangspunten.
Zie ook het boek van Marije van de Berg en Nico Groen, waarin meer hoop zit. Hoe je in kleine gemeenschappen, en coöperaties, door dingen samen te doen onder de macht va…
Met een inleiding van Bas Heijne.
De ondertitel is Over technologie, vrijheid en vrede.
Aldous Huxley is vooral een schrijver die veel verschillende boeken heeft geschreven. Zijn droom was een successtuk voor het theater te schrijven. Zijn meest bekende boek is een roman, Brave New World, die gaat over het techno-oligarchische tijdperk. Dit boek is Science, liberty en peace is een vervolg daarop, maar dan meer van analyserende, filosofische aard aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.
Het is een compact boek (110 pagina's in A5 formaat) waarin ik veel overlap zie met de huidige tijd. Tegelijkertijd denk ik dat het van alle tijden is. De mensen in de middeleeuwen, de tijd van de Romeinen, de VOC tijd. Telkens weer gaat de macht van velen naar enkele omdat de mens zekerheid zoekt. Veel mensen werken liever voor een baas in slechte omstandigheden met de duidelijkheid van werktijden, loon, opdrachten, dan zelf over hun leven te beslissen. Het risico dat je keuzes verkeerd zijn en de bijbehorende gevolgen verruilen ze liever voor duidelijkheid van een kleine groep leiders (die uiteindelijk ook altijd tot slechte uitkomsten leidt omdat macht corrumpeert).
Het bijzondere is zoals Bas Heijne in de inleiding beschrijft, hoe actueel dit boek nu voelt. Met het verschil dat het in de huidige tijd over meer dan alleen oorlog gaat. We hebben bijvoorbeeld te maken met het veranderende klimaat. Maar de tech-bros (of boy gangsters zoals Heijne ze noemt), zien zichzelf als redders, bevrijders (libertariërs). Terwijl ze de wereld vernietigen. (Macht corrumpeert)
De vervlechting tussen wetenschap en politiek, is nu meer tussen de tech-bros en de politiek. De wetenschap wordt vooral uitgeschakeld vandaag.
De dreiging van oorlog lijkt op dit moment ook weer helemaal actueel. Waarbij mensen vooral bang worden gemaakt om de oorlogsindustrie weer op gang te brengen. Miljarden gaan erin om.
Soms krijg je het gevoel dat Huxley de huidige tijd heeft voorspeld, maar wat hij vooral laat zien is dat deze situatie van alle tijden is en telkens weer terugkomt. De macht van de politiek is en wordt mogelijk gemaakt door technologie (en wetenschap).
Je moet zelf de link leggen naar de omstandigheden in deze tijd, al helpt de inleiding van Bas hierbij.
Het bijzondere blijft dat de mens liever haar vrijheid opgeeft voor duidelijkheid. Ook dit zie je nu weer gebeuren door de rechtse/fascistische leiders. Je ziet dat deze leiders vooral zichzelf verrijken en meer macht geven, maar de burger gelooft dat ze het goed met hen voorhebben. Kijk naar het voorstel van de begroting en je ziet dat het geld voor bewapening komt van de werkenden. Het geld dat niet verdiend wordt met arbeid, wordt niet aangepakt. Grote machtige bedrijven blijven subsidies krijgen terwijl ze de wereld vernietigen - eindtijd fascisme (VPRO).
Inleiding
Eerste deel
1
2
3
4
Tweede deel
1
2
Inleiding
Heijne is een schrijver die ook enorm veel boeken en essays heeft geschreven, net als Huxley. https://nl.wikipedia.org/wiki/Bas_Heijne
https://nl.wikipedia.org/wiki/Aldous_Huxley
Het interessante verschil tussen 1984 (Orwell) en Brave New World (Huxley) is hoe mensen hun vrijheid verliezen, met harde of zachte hand.
In 2 van de inleiding gaat het meer over de persoon en het werk van Huxley
3 gaat over het essay zelf, de inhoud.
Eerste deel
Dit deel gaat over de rol van toegepaste wetenschap en hoe ze bijdraagt aan de centralisatie van macht richting een minderheid.
Macht corrumpeert altijd. p96 Geen enkel mens of groep mensen mag te lang over te veel macht beschikken. - wat is te lang. In 8 - 12 jaar tijd kun je veel afbreken (Trump)
p100 Conferentie van vertegenwoordigers van verschillende landen:
hoe moeten alle mensen aan voldoende voedsel komen? (zie SDGs)
geen enkel land kan aanspraak maken op overschotten in andere landen zonder ervoor te betalen
p104 over regionale voedselvoorziening is zelfvoorziening qua energie voor industrie, landbouw en transport. Dat zou veel oorlogen voorkomen. (geen olie nodig) - de energietransitie van nu
p 106 cooperaties met zelfbestuur en keuterboeren (deel van de oplossing)
Ik denk niet dat het ingewikkeld was om een boek als dit te schrijven dat nu actueler dan ooit voelt omdat de geschiedenis zich herhaalt. Dat is nu zo en ook in 1946.
Het lastige vind ik het inzicht bij mezelf dat het niet uitmaakt voor welke visie je gaat, uiteindelijk blijft de macht te lang bij enkele mensen en lijden heel veel mensen daaronder. Wat belangrijk is, is dat we (jonge) mensen ontwikkelen tot kritisch denkende wezens. Dat je jezelf blijft ontwikkelen door te lezen en door gesprekken met verschillende uitgangspunten.
Zie ook het boek van Marije van de Berg en Nico Groen, waarin meer hoop zit. Hoe je in kleine gemeenschappen, en coöperaties, door dingen samen te doen onder de macht va…