Decide for Impact podcast
De wereld en de aarde – David van Reybrouck #boekencast afl 143
08 okt 2026 · 00:36:28
Vandaag bespreken we het boek De wereld en de aarde van David van Reybrouck,
De ondertitel is: Hoe houden we het veilig
Denker der Nederlanden.(sinds maart 2025)
David studeerde archeologie en filosofie.
Eerdere boeken Congo (2010) en Revolusi (2020), essays als Pleidooi voor populisme (2008) en Tegen verkiezingen (2013),
Mooie podcast met David en Beatrice https://www.youtube.com/watch?v=o1bl40Wpi08
Interview in Buitenhof over het boek https://www.youtube.com/watch?v=MZSsDRC5mks en deze op VRT https://www.youtube.com/watch?v=T4mbtMcH_bs
We bespraken eerder De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92
Het boekje is een essay dat eerder verscheen ter gelegenheid van de installatie van David als Denker der Nederlanden. Zo leest het ook. Een verhaal dat hij deelt met zijn publiek.
Het verhaal heeft een andere start dan ik verwachtte en gaat veel meer over diplomatie en vrede. Het verschil tussen de wereld en de aarde. Hoe het boek eindigt zoals ik verwachtte. Het effect van onze acties als mensen op de aarde.
Inhoud
De wereldbol
Een zomerdag op Fazanteneiland
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Samen voor on eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
Raison de Terre
Van wereldpolitiek naar aardepolitiek
Het geluid van een gletsjer
De wereldbol
Verhaal over zijn globe waarin hij het verschil tussen de wereld (lichtje aan) en de aarde duidelijk ziet (lichtje uit). Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. p11
Opening voor het doel van het essay: Er kan geen wereldpolitiek zijn zonder aardepolitiek. De aarde draagt de wereld.
Een zomerdag op Fazanteneiland
Een bijzonder ritueel, het Fazanteneiland is telkens een half jaar van Frankrijk of Spanje. Het ligt in de rivier de Bidasoa in de Baskische Pyreneeën. Sinds november 1659 is de start van de moderne diplomatie, het Verdrag van de Pyreneeën, de sluitsteen van de Vrede van Westfalen. p17.
Een nieuwe wending is altijd mogelijk, hoop voor onze tijd.
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Kardinaal Richelieu waarbij gezanten voor het eerst namens een land handelen.
De ambassadeur moest een man van vrede zijn.
p22, mooi hoe allerlei woorden uit die tijd er nu nog zijn, zoals akkoord, protocol en paspoort. Het concert van Europa op het Congres van Wenen. Samen voor ons eigen.
Samen voor ons eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
p26 Metternich was de architect van de nieuwe diplomatie in 1814
De conferentie van Berlijn, die de verdeling van Afrika in 1885 onder leiding van Bismarck besprak.
Multilateralisme werd de norm en een permanente vorm met de Volkenbond. Na de Tweede Wereldoorlog nog beter met de Verenigde Naties. Het bewaken van de wereldvrede.
Het klassieke multilaterale overlegmodel werd ook gebruikt voor de nieuwe bedreiging van de wereldvrede, klimaatopwarming met het IPCC en de jaarlijkse Conference of Parties (COP).
Het nationale klimaatbeleid is afgeleid van vier eeuwen diplomatieke geschiedenis.
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
In dit hoofdstuk zien we de kentering dat het multilaterale model niet werkt bij aardepolitiek. De nationale belangen lopen te ver uit elkaar en de industrie heeft te veel macht met de lobby.
De zwakte van het hedendaagse multilateralisme is dat het zichzelf niet van binnenuit kan vernieuwen. p36
In 2023 kregen 2456 lobbyisten uit de fossiele sector toegang tot de COP.
De problemen van de aarde zijn anders dan die van de wereld. Het gaat om een planetaire polycrisis en niet om grensconflicten.
Mooi: De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen, niet om het conflict tussen de mensheid en de planeet op te lossen. p39 Een vlakke organisatie kan een verticaal probleem niet oplossen.
Raison de Terre
Van raison d'État naar raison de Terre.
In deze lastige tijd vragen blijven stellen.
Niemand is niet van de aarde. p44
80% van de mensen maakt zich zorgen over de klimaatverandering en vindt dat we samen moeten werken aan oplossingen.
p46 Global Assembly in 2021 eerste keer met een behoorlijk representatieve dwarsdoorsnede van de wereld (dus westerse landen geen overmacht). Het belangrijkste resultaat was de People's Declaration for the Sustainable Future of Planet Earth. Handhaving van het Klimaatakkoord van Parijs. Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden op basis van historische uitstoot en capaciteit. Inclusieve klimaatacties, grondig klimaatonderwijs, wettelijke bescherming van de natuur tegen ecocide en rechtvaardige energietransitie. Gedeelde verantwoordelijkheid tussen burgers, overheden en bedrijven voor een duurzame toekomst. p49-50
David denkt aan planetaire diplomatie…
De ondertitel is: Hoe houden we het veilig
Denker der Nederlanden.(sinds maart 2025)
David studeerde archeologie en filosofie.
Eerdere boeken Congo (2010) en Revolusi (2020), essays als Pleidooi voor populisme (2008) en Tegen verkiezingen (2013),
Mooie podcast met David en Beatrice https://www.youtube.com/watch?v=o1bl40Wpi08
Interview in Buitenhof over het boek https://www.youtube.com/watch?v=MZSsDRC5mks en deze op VRT https://www.youtube.com/watch?v=T4mbtMcH_bs
We bespraken eerder De kolonisatie van de toekomst – David van Reybrouck #boekencast afl 92
Het boekje is een essay dat eerder verscheen ter gelegenheid van de installatie van David als Denker der Nederlanden. Zo leest het ook. Een verhaal dat hij deelt met zijn publiek.
Het verhaal heeft een andere start dan ik verwachtte en gaat veel meer over diplomatie en vrede. Het verschil tussen de wereld en de aarde. Hoe het boek eindigt zoals ik verwachtte. Het effect van onze acties als mensen op de aarde.
Inhoud
De wereldbol
Een zomerdag op Fazanteneiland
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Samen voor on eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
Raison de Terre
Van wereldpolitiek naar aardepolitiek
Het geluid van een gletsjer
De wereldbol
Verhaal over zijn globe waarin hij het verschil tussen de wereld (lichtje aan) en de aarde duidelijk ziet (lichtje uit). Wie de wereld met de aarde verwart, riskeert de mens op te blazen tot het stralende middelpunt en ijkpunt van de hele, fysieke aarde. Wie alleen de wereld ziet, vergeet de aarde. p11
Opening voor het doel van het essay: Er kan geen wereldpolitiek zijn zonder aardepolitiek. De aarde draagt de wereld.
Een zomerdag op Fazanteneiland
Een bijzonder ritueel, het Fazanteneiland is telkens een half jaar van Frankrijk of Spanje. Het ligt in de rivier de Bidasoa in de Baskische Pyreneeën. Sinds november 1659 is de start van de moderne diplomatie, het Verdrag van de Pyreneeën, de sluitsteen van de Vrede van Westfalen. p17.
Een nieuwe wending is altijd mogelijk, hoop voor onze tijd.
Hoe foie gras en diplomatie de wereld veroverden
Kardinaal Richelieu waarbij gezanten voor het eerst namens een land handelen.
De ambassadeur moest een man van vrede zijn.
p22, mooi hoe allerlei woorden uit die tijd er nu nog zijn, zoals akkoord, protocol en paspoort. Het concert van Europa op het Congres van Wenen. Samen voor ons eigen.
Samen voor ons eigen: diplomatie vanaf de negentiende eeuw
p26 Metternich was de architect van de nieuwe diplomatie in 1814
De conferentie van Berlijn, die de verdeling van Afrika in 1885 onder leiding van Bismarck besprak.
Multilateralisme werd de norm en een permanente vorm met de Volkenbond. Na de Tweede Wereldoorlog nog beter met de Verenigde Naties. Het bewaken van de wereldvrede.
Het klassieke multilaterale overlegmodel werd ook gebruikt voor de nieuwe bedreiging van de wereldvrede, klimaatopwarming met het IPCC en de jaarlijkse Conference of Parties (COP).
Het nationale klimaatbeleid is afgeleid van vier eeuwen diplomatieke geschiedenis.
In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst
In dit hoofdstuk zien we de kentering dat het multilaterale model niet werkt bij aardepolitiek. De nationale belangen lopen te ver uit elkaar en de industrie heeft te veel macht met de lobby.
De zwakte van het hedendaagse multilateralisme is dat het zichzelf niet van binnenuit kan vernieuwen. p36
In 2023 kregen 2456 lobbyisten uit de fossiele sector toegang tot de COP.
De problemen van de aarde zijn anders dan die van de wereld. Het gaat om een planetaire polycrisis en niet om grensconflicten.
Mooi: De VN is opgericht om conflicten tussen landen te regelen, niet om het conflict tussen de mensheid en de planeet op te lossen. p39 Een vlakke organisatie kan een verticaal probleem niet oplossen.
Raison de Terre
Van raison d'État naar raison de Terre.
In deze lastige tijd vragen blijven stellen.
Niemand is niet van de aarde. p44
80% van de mensen maakt zich zorgen over de klimaatverandering en vindt dat we samen moeten werken aan oplossingen.
p46 Global Assembly in 2021 eerste keer met een behoorlijk representatieve dwarsdoorsnede van de wereld (dus westerse landen geen overmacht). Het belangrijkste resultaat was de People's Declaration for the Sustainable Future of Planet Earth. Handhaving van het Klimaatakkoord van Parijs. Eerlijke verdeling van verantwoordelijkheden op basis van historische uitstoot en capaciteit. Inclusieve klimaatacties, grondig klimaatonderwijs, wettelijke bescherming van de natuur tegen ecocide en rechtvaardige energietransitie. Gedeelde verantwoordelijkheid tussen burgers, overheden en bedrijven voor een duurzame toekomst. p49-50
David denkt aan planetaire diplomatie…