Ergens in Dizary kun je door een stad lopen en plotseling een gat in een muur tegenkomen. Boven de opening hangt een bordje. Stap erin en je belandt in een glijgang die je naar een compleet ander deel van de stad voert.
Of je de weg terug nog kunt vinden, is nog de vraag.
Het is een klein detail, maar het typeert de fantasywereld van Patrick Berkhof. Dizary is geen keurige wereldkaart waarop ieder koninkrijk zijn eigen vakje heeft. Het is een doolhof van straatjes, bruggen, ondergrondse gangen, doorgangen en bouwwerken die op elkaar lijken te zijn gestapeld. Een wereld die voortdurend uitnodigt om nog even om de volgende hoek te kijken.
En misschien is het niet toevallig dat het allemaal begon met het ontwerp voor een pretpark.
Een pretpark dat een fantasywereld werd
De eerste ideeën voor Dizary ontstonden eind jaren negentig. Patrick werkte als ontwerper, liep rond met schetsboeken en fantaseerde over een pretpark in de vorm van een enorm doolhof.
“Ik ben zelf heel erg visueel ingesteld”, vertelt hij. Eerst kwamen de tekeningen, daarna begonnen in dat labyrint langzaam verhalen te ontstaan.
Zijn eerste poging om die verhalen op papier te krijgen was volgens Patrick zelf bepaald geen meesterwerk. Hij had nog geen idee hoe je een roman opbouwde en schreef een enorm verhaal dat hij nu nauwelijks meer kan volgen. Toch zat daarin al iets waardevols verborgen.
“Gek genoeg put ik daar nog steeds informatie uit”, zegt hij. Ideeën uit die eerste wilde versie duiken jaren later opnieuw op in zijn boeken.
Dat oorspronkelijke labyrint werd daarmee de bron van Dizary. In de geschiedenis van de wereld werd het land ooit in drieën gespleten. Uit de chaos die daarop volgde ontstond een grillige wereld van gangen, steden en verborgen verbindingen. Patrick vindt het belangrijk dat zelfs de vreemdste onderdelen van een fantasywereld ergens vandaan komen.
Magie mag veel mogelijk maken, maar niet zomaar alles.
“Wat is daar dan de bron van?”, vraagt hij zich af wanneer hij fantasy leest waarin magie zonder duidelijke grenzen wordt gebruikt. Voor hem moet een wereld een onderliggende logica hebben, juist wanneer die wereld op het eerste gezicht volkomen krankzinnig lijkt.
Een boek als achtbaan
Wie een van Patricks Dizary-verhalen binnenstapt, krijgt dan ook weinig tijd om rustig om zich heen te kijken.
Toen ik zelf in zijn eerste boek begon, viel me vooral het tempo op. Het verhaal voelt bijna als een attractie: instappen, vasthouden en afwachten waar je terechtkomt.
Dat is precies de bedoeling.
Patrick houdt niet van boeken die hun geheimen eindeloos uitstellen. Hij wil per boek een afgerond en spannend avontuur bieden, “echt wel flink wat spanning”, waarbij je je tot aan de laatste bladzijden blijft afvragen of het nog goed komt.
Tegelijkertijd ligt onder al die afzonderlijke verhalen een groter mysterie. Wie meerdere boeken leest, ontdekt steeds meer over het ontstaan van Dizary en de geschiedenis achter de wereld.
Opvallend genoeg kent Patrick zelf ook nog niet ieder zijpad daarvan.
Hij nodigde namelijk ook een aantal andere auteurs uit om verhalen over Dizary te schrijven. Hun ideeën voegen nieuwe plekken, personages en geschiedenis toe aan de wereld. Daardoor kan ook de bedenker zelf nog verrast worden door zijn eigen universum.
“Het is voor mij net zo’n groot doolhof om te ontdekken hoe dat nou helemaal in elkaar steekt tijdens het schrijven.”
Een bijpersonage kan ineens belangrijker blijken dan verwacht. Dat gebeurde bijvoorbeeld met Jalvin. Wat begon als een relatief klein verhaal groeide uit tot een complete trilogie en een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van Dizary.
Patrick ontdekt zijn wereld daardoor bijna zoals zijn lezers dat doen. Hij slaat een denkbeeldig straatje in en vraagt zich af wie daar woont en wat diegene te vertellen heeft.
Eerst bouwen, daarna slopen
Die speelse manier van creëren betekent niet dat Patrick alles wat hij bedenkt ook uiteindelijk op papier laat staan. Integendeel.
Hij leerde gaandeweg hoe belangrijk structuur is. Vooral voor beginnende schrijvers ziet hij veel waarde in klassieke vertelmodellen zoals de ‘heldenreis’ van Joseph Campbell. Niet zozeer omdat ieder verhaal precies dezelfde stappen moet volgen, maar vooral omdat zo’n basisstructuur houvast geeft.
Zelf kreeg hij daarnaast hulp van een schrijfcoach. Dat bleek aanvankelijk een pijnlijke ervaring.
Patrick stopte graag enorme hoeveelheden fantasie en details in zijn manuscripten. Zijn coach keek daar een stuk minder sentimenteel naar en begon stevig te schrappen.
“Dat deed heel erg zeer in het begin.”
Soms was Patrick ervan overtuigd dat een passage absoluut moest blijven staan. Een paar dagen later, als de irritatie was gezakt, moest hij toegeven dat zijn coach toch een punt had.
Het eerste Dizary-boek veranderde daardoor volgens hem uiteind…