Te Gast: Ab Nieuwdorp in Maestro - De Erfenis van Halbe Zijlstra deel 2 en de emancipatie van de blaasmuziek

Aflevering 15 – met Ab Nieuwdorp (deel 1 van een tweeluik)

Vorige week haalde het onderwerp van deze aflevering het NOS-journaal: van alle studenten die in Nederland worden opgeleid tot uitvoerend musicus komt nog maar 22 procent uit Nederland zelf — twintig jaar geleden was dat 52 procent. In Limburg, met het WMC als internationaal visitekaartje, is het beeld het scherpst: van de masterstudenten uitvoerend musicus aan het Conservatorium Maastricht heeft zo'n 4 procent een Nederlands paspoort, het laagste aandeel van alle Nederlandse conservatoria. Dat zegt niets over de instelling als geheel — de bachelors en de docentenopleiding vertellen een ander verhaal — maar wél alles over wie er doorstroomt naar de top. En bij de 75ste editie van het Wereld Muziek Concours in Kerkrade deed in de jeugddivisie geen enkel Nederlands orkest mee.

De cijfers zijn nieuw, het probleem niet. Wat je hier ziet is een gebroken leerlijn: het pad van eerste muziekles naar een plek op het podium is op te veel plekken onderbroken geraakt. Geen structureel muziekonderwijs op school, versnipperd en duur lesaanbod erbuiten, verdwenen muziekscholen, nauwelijks ruimte voor individuele lessen. Wie er niet vanzelf inrolt, rolt er nooit meer in. In aflevering 4, De Wrange Vruchten van Halbe Zijlstra, zijn we dieper ingegaan op waar die breuk begon — de rekening daarvan wordt nu, vijftien jaar later, gepresenteerd.

Onze gast is Ab Nieuwdorp — tubaïst, opgeleid aan het Utrechts Conservatorium en al jaren de vertrouwde stem van De Klassieken op NPO Klassiek. Juist hij slaat een brug die in Nederland zelden gelegd wordt: die tussen de zaal van het symfonieorkest en de repetitieruimte van de harmonie. In zijn programma's, en als presentator bij onder meer de BUMA Blaasmuziek Awards, behandelt hij “hafabra” niet als iets kleiner of eenvoudiger dan 'serieuze muziek', maar krijgt deze muziek dezelfde credits. Dat perspectief maakt het gesprek scherper: het gebrek aan waardering voor amateurmuziek zit niet alleen in beleid en budgetten, maar ook in hoe we er zelf over praten.

We hebben het over de bezuinigingen — de Raad voor Cultuur rekende uit dat de cultuursector sinds 2005 jaarlijks ruim 500 miljoen euro inlevert — en over België, Luxemburg en Portugal, waar muziekonderwijs wettelijk geregeld is. Maar vooral over de functie die blaasmuziek vervult: verenigingsleven, sociale samenhang, generaties die samen spelen. Precies dat verdwijnt het eerst uit het beleid en het laatst uit de statistieken.

En dan de vraag die ons niet loslaat: zijn er beleidsmakers die werkelijk doorhebben hoe groot dit is? Of blijft het bij welwillend knikken terwijl de leerlijn verder afbrokkelt?

Daarom spelen we met het idee om zelf iets te organiseren — een symposium waar muzikanten, docenten, verenigingen, conservatoria en politiek aan één tafel zitten, niet om nog eens te constateren dat het slecht gaat, maar om te bepalen wat er dan concreet moet gebeuren. 

Binnenkort deel 2 van ons boeiende gesprek met Ab Nieuwdorp