Elke week een nieuwe historische sensatie zoals alleen Bart Van Loo dat kan. Reis mee naar meer dan 60 Bourgondische plekken. Door de late middeleeuwen letterlijk aan te raken blaast Bart ons verre verleden nieuw leven in.
Bart Van Loo trekt nog 1 keer zijn stoute schoenen aan en reist door het diepe binnenland van Spanje naar het klooster van Yuste. Hier bracht keizer Karel V de laatste jaren van zijn leven door. Hij had moeten vaststellen dat zijn hoogste idealen onvervuld waren gebleven. Dat, en zijn melancholische natuur, deden Karel V beslissen zich uit de politiek terug te trekken. Om vervolgens zijn zwanenzang te beleven als diepgelovige kluizenaar. Op 21 september 1558 stierf hij als een ontgoocheld man.
In het jaar 1521 verblijft Keizer Karel 6 weken lang in Oudenaarde. Hij is op oorlogspad. Tijdens zijn verblijf is hij geregeld te gast in het stadspaleis van Karel van Lalaing, zijn kamerheer en tevens gouverneur van Oudenaarde. Op een feest ten huize de Lalaing valt zijn oog op de bevallige dienstmeid Johanna van der Gheynst. Als gevolg van een wilde nacht onder de lakens, of was het dwang, wordt 9 maanden later een dochtertje geboren dat de geschiedenis zal ingaan als Margaretha van Parma.
Het is 15 juli 1521 en Keizer Karel legt de eerste steen van wat een megalomaan bouwproject moet worden: het Nieuwerck van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal. De architecten hebben de opdracht gekregen een nieuwe kerk te bouwen die vier keer groter moet worden dan de bestaande. En de oude is nog niet eens af. Slecht gesternte, want enkele dagen eerder vond er op de Grote Markt nog een boekverbranding plaats van de geschriften van Luther. In 1533 zorgt een slecht gedoofde kaars voor een inferno.
Op een boogscheut van de Sint-Romboutskathedraal in Mechelen bevindt zich het statige Hof van Savoye. Vanaf 1507 is het de woonstek van Margaretha van Oostenrijk, de laatste Bourgondische prinses en een van de meest indrukwekkende vrouwen uit de geschiedenis van de Lage Landen. Tot haar dood in 1530 regeert zij als regentes. Wanneer haar broer Filips de Schone onverwacht overlijdt, is zij het die zich over zijn zoontje ontfermt. Bart Van Loo vertelt haar ontroerend levensverhaal.
In de winter van 1496 maken Filips de Schone en Johanna hun blijde intrede in ’s-Hertogenbosch. Na de eedaflegging als nieuw vorstenpaar trekken ze naar de Sint-Janskerk. Daar werd Filips 15 jaar eerder als 3- jarige peuter nog tot ridder geslagen. Johanna heeft uit het goudlaken van haar huwelijksgewaad een manteltje laten maken voor het Mariabeeld van het Lieve Vrouwe Broederschap. Een van de illustere leden is Jeroen Bosch. Heeft Filips de schilder tijdens zijn bezoek ontmoet?
Op 20 oktober 1496 staan in de Sint-Gummaruskerk in Lier hertog Filips de Schone en Johanna van Castilië voor het altaar. Het huwelijksfeest brengt zoveel volk op de been dat een brug over de Nete het gewicht van de samengedromde menigte niet kan torsen. Ze begeeft het en enkele onfortuinlijke Lierenaars verdrinken in het Netewater. Maar de achttienjarige Filips ziet de toekomst nog met een brede glimlach tegemoet. Zijn bruid zal helaas de geschiedenis ingaan als Johanna de Waanzinnige.
In een kleurrijke optocht rijden ridders te paard over de Grote Markt van Mechelen. Het is 1491 en het kapittel van de Orde van het Gulden Vlies strijkt neer in de Dijlestad. Het is een speciale bijeenkomst want de Engelse koning Hendrik VII zal als vliesridder worden opgenomen. De 13-jarige Filips de Schone rijdt plechtig vooraan. Het is nog maar een voorproefje van wat hem te wachten staat wanneer hij twee jaar later, op 15-jarige leeftijd, definitief de macht verwerft over de Lage Landen.
Na de dood van Karel de Stoute in 1477 verhuist zijn laatste echtgenote, Margaretha van York, zich naar Mechelen. Ze laat het hof van Kamerijk verbouwen. Wanneer haar stiefdochter Maria van Bourgondië in 1482 sterft na een jachtpartij, neemt ze in haar stadspaleis de opvoeding van Maria’s piepjonge zoon Filips ter harte. Ook de toekomstige Keizer Karel groeit hier op. Kinderen van overal in Europa komen naar Mechelen als speelvriendjes, en daar is ook de latere Engelse koningin Anna Boleyn bij.
Op 13 maart 1482 galoppeert Maria van Bourgondië tijdens een jachtpartij door de bossen van Wijnendale. De hertogin is een ervaren amazone en als ze aan de overkant van een beek een reiger ziet, geeft ze haar paard de sporen. Het dier glijdt uit en komt in de tuimeling op de rechterzijde van de hertogin terecht. Men brengt haar zwaar gewond naar het Prinsenhof in Brugge. Ze voelt haar einde naderen en voor ze sterft roept ze nog de leden van het Gulden Vlies bijeen om afscheid van hen te nemen.
De klokken van de basiliek in het West-Vlaamse Dadizele luiden. Samen met de dorpsbewoners kijkt Bart van Loo reikhalzend uit naar de intrede van Maria van Bourgondië en haar man Maximiliaan. Zij komen de dappere ridder Jan van Dadizele eren. Hij kon in 1479 de Franse legers verslaan met de hulp van een grote plattelandsmilitie. De bevrijder van Vlaanderen wordt in 1481 laf vermoord en in de crypte van de basiliek kun je nog zijn grafsteen, zijn sporen, zwaard en pantserhandschoenen bewonderen.
Lodewijk van Gruuthuse was één van de machtigste figuren uit de Bourgondische hofhouding. Met het monopolie op de verkoop van gruut, de belangrijkste grondstof voor bier, kon hij op elke ton bier, ingevoerd of gebrouwen in Brugge, belastingen innen. Hij werd dan ook schatrijk en in zijn voormalige stadspaleis is nu het Gruuthusemuseum ondergebracht. Het is Filips de Goede die hem op zijn 18de in dienst nam. Hij schopte het tot stadhouder van Holland, Zeeland en West-Friesland.
Wie Karel De Stoute tot zijn laatste ademtocht wil volgen, moet samen met Bart Van Loo naar Nancy. Op 5 januari 1477 levert Karel er zijn laatste slag tegen de troepen uit Zwitserland en Lotharingen. Het laatste wat men van hem ziet is hoe hij zich, zigzaggend op de rug van zijn gitzwarte paard El Moro, een weg hakt uit het inferno. Bij de oever van het intussen verdwenen Sint-Jansmeertje struikelt zijn paard. Op die plek staat nu een obelisk. Wat is er na die val precies gebeurd?
Wat brengt Bart Van Loo naar Zwitserland? De Bourgondiërs associeer je niet meteen met het land van bergen en meren. En toch valt ook daar een verhaal te rapen. In 1469 koopt Karel de Stoute de Boven-Elzas aan. Daar zijn ze niet opgezet met hun nieuwe heer. Nu ligt het stadje Murten er lieflijk bij, maar 500 jaar geleden spelen zich daar vreselijke taferelen af. Om kort te gaan: op 22 juni vieren ze in Murten nog altijd dat hun voorouders die grote Karel de Stoute de Stoute hebben verjaagd.
Bart Van Loo trekt vandaag naar het historische graafschap Nevers, of zoals het nu heet: Nièvre, in de heerlijke Bourgogne. Tussen Vlaanderen en Nevers bestaat een eeuwenoude band. Verwacht je in deze aflevering aan een psychodrama rond banale familietwisten die uitdraaien op afgunst, ontrouw en verraad. En toch: als Bart in Nevers aankomt, is hij in een romantische bui. Om kort te gaan: hij heeft samen met zijn vrouw de band tussen Vlaanderen en Nevers een mooie staart gegeven.
Vandaag beklimt Bart Van Loo de Montagne van Bueren, een trap van maar liefst 374 treden en een wereldberoemd monument in Luik. De trap is in de 19de eeuw aangelegd om hulde te brengen aan een legendarisch stukje bravoure. In 1468 voeren 600 mannen uit Franchimont hier een nachtelijke verassingsaanval uit op het Bourgondische leger dat de stad omsingelt. Hoe loopt dat af? Kan Karel de Stoute voor eens en altijd afrekenen met het opstandige Luik? Hij vlamt in elk geval weer van woede.
Dinant en Bouvignes zijn twee steden die al eeuwen verbonden zijn door een brug over de Maas, en eeuwenlang een vete uitvochten. In de 15de eeuw komt het tot een dieptepunt tijdens het conflict tussen Frankrijk en de Bourgondiërs. Dinant heeft resoluut partij gekozen voor de Franse koning. Dat zal Dinant geweten hebben. In 1466 laat Filips de Goede op de stad platbranden. Achthonderd mannen worden in de Maas gegooid. Wat heeft dat alles met de keiharde 'couque de Dinant' te maken?
Het rijk van Filips de Goede wordt alsmaar groter. Op 13 maart 1429 beklimt hij in Namen de Pas-des-Géants, die hem naar de heuveltop voert waar vandaag de beroemde citadel staat. Zijn paard is met een kleurig dekkleed omhangen en hij is meer dan in zijn nopjes. Zonder bloederig voorspel dit keer, mag hij zich nu ook graaf van Namen noemen. Maar zover is het nog niet wanneer Bart Van Loo in de stad aankomt. Er staat eerst nog heel wat te gebeuren. De 'Oorlog van de Koe' bijvoorbeeld!
Bart Van Loo reist vandaag naar de burcht van Châteauneuf-en-Auxois, op 43 km van Dijon in het Bourgondische hertogdom. De aanblik van het kasteel doet vanzelf aan een grimmig een sprookje denken. En een donker verhaal, dat is precies wat daar te rapen valt. Luister naar het bloedstollende verhaal van La belle poisoneuses. En ontdek hoe een moord een gouden kans voor Filips de Goede betekent. Er is ware liefde in het spel, een ontrouwe echtgenote en…vergif in een flan karamel.
Op 23 juli 1453 trekken Gentse milities naar Gavere om er het leger van de Bourgondische hertog aan te vallen. Wanneer hun eigen buskruitvoorraad ontploft, stuiven de Gentenaars uiteen. Veel vluchtende soldaten springen in de Schelde en verdrinken. Anderen worden afgemaakt. De Genste Opstand die begonnen was met een belastinghervorming en uitmondde in een oorlog die twee jaar lang het graafschap Vlaanderen teisterde, komt hiermee tot een einde. Voortaan staat Filips de Goede sterker dan ooit.
Het kasteel van Poeke ziet er vandaag uit als een roomsoes en dateert dan ook uit de 18de eeuw. Maar in 1453 is het nog een middeleeuwse bouwwerk en op 14 juni verschijnt hier een deel van het Bourgondische leger. Aanvoerder is Jacques de Lalaing! Als tornooiridder reisde hij Europa af op zoek naar tegenstanders, maar niemand kon hem verslaan. Hij was dan ook een acrobaat te paard. Tragisch: in Poeke is het een stomme kanonskogel die aan het leven van deze legendarische ridder een einde maakt.
Weinig gebouwen in het Waasland zijn zo mythisch als de Graventoren in Rupelmonde. Onder andere Gerard Mercator zat hier ooit maandenlang opgesloten wegens ketterij. In het Bourgondisch epos zijn de restanten van het kasteel van Rupelmonde verbonden met een droevige gebeurtenis. In juni 1452 verslaat Filips de Goede hier op de Hanewijkkouter de Gentenaars en hun Waaslandse medestanders. Maar Corneille van Bourgondië sneuvelt. Hij is Filips geliefde bastaardzoon en zijn wraak is verschrikkelijk.
Van de voormalige Sin-Adriaansabdij rest vandaag bijna niets meer, maar de weinige sporen in het Abdijpark zetten de historische verbeelding aan Bart Van Loo weer aan het werk. Hoe komt Geraardsbergen aan de klinkende naam Adrianopolis en wat heeft de Heilige Adrianus met onze Bourgondiërs te maken? Na deze vraag ontrolt zich een film waarin zowel de pest, Margaretha van Male, Filips de Goede, een leger woedende Gentenaars...en Manneke Pis een rol spelen.
In 2025 bestaat de Universiteit van Leuven 600 jaar. Al even lang betrekt ze de oude Lakenhal in de Naamsestraat. In die periode was de lakennijverheid ingestort en de universiteit gaf de stad in weer aanzien. Symbolischer kon deze herbestemming in 1425 niet zijn. De universiteit is de oudste Alma Mater van de Lage Landen. Toen de eerste rector Willem Neve de met bont versierde kaproen opgezet kreeg, had hij dat meer dan verdiend. Hij was het die de zaak in Rome met succes had bepleit.
Ooit stond in Brussel het grote Koudenbergpaleis. Filips de Goede liet er een gigantische pronkzaal verrijzen: de Aula Magna, die zo hoog was dat men ze overal in de stad kon zien. In 1731 verwoestte een brand het paleis, maar godzijdank zijn de resten bewaard in een ondergrondse historische site. Bart Van Loo daalt af en legt zijn historische stethoscoop te luister: de stem van Filips de Goede, de voetstappen van Maria van Bourgondië… zelfs registreert hij de voetstappen van keizer Karel V!.
In 1444 legt de 10-jarige Karel de Stoute de eerste steen van de tweede vleugel van het Brusselse stadhuis. Vader Filips de Goede heeft voor de bouw van het nieuwe stadhuis kosten noch moeiten gespaard. Het zet het prestige van de stad Brussel als belangrijkste hertogelijke residentie mee in de verf. De beste ambachtslui worden ervoor ingezet. En drie jaar later mag de 18-jarige Karel de Stoute vlak voor het afgewerkte stadhuis deelnemen aan zijn eerste riddertornooi. Een spannend evenement!
Sint-Omaars is één van de grootste religieuze hoofdsteden van de vroege middeleeuwen en de begraafplaats van verscheidene Vlaamse graven. Lodewijk van Male blaast er zijn laatste adem uit, Filips de Goede organiseert er een groots banket, en zijn amper 7-jarig zoontje Karel de Stoute huwt in er in de abdij van Sint-Bertinus met de 12-jarige Catharina van Valois. Zij is de dochter van de Franse koning, de moordenaar van Karels grootvader Jan zonder Vrees. Wat heeft dat te betekenen?
Bart Van Loo arriveert in Beaune en dat belooft. Daar leiden alle wegen naar de wereldberoemde Hospices met de kleurrijkste daken uit de middeleeuwen. De bouwheer is kanselier Nicolas Rolin, één van de talentrijkste figuren uit de entourage van Filips de Goede. Het levert hem een duizelingwekkend fortuin op waarmee hij in 1443 dit luxueuze armenhospitaal laat optrekken. Bijzonder: op zondag werden in de ziekenzaal de panelen van ‘Het Laatste Oordeel’ van Rogier van der Weyden opengedraaid!
De Jeruzalemkapel is een verborgen parel in Brugge. Deze 15de-eeuwse kapel is een kopie van de Heilige Grafkerk in Jeruzalem, en hier staat het grafmonument van Anselm Adornes en zijn vrouw Margaretha. Iedereen kende de toernooiridder, internationaal handelaar in aluin en laken, en bouwheer in Brugge. Maar vooral het reisverslag van de pelgrimstocht naar het Heilige Land die hij samen met zijn zoon Jan ondernam verdient het om verfilmd te worden. Herkende men toen al kamelen en krokodillen?
De drempel van de Naaldenstraat 19 overschrijden is de 15de eeuw binnenstappen. Dit is het somptueuze stadspaleis van Pieter Bladelin. Wie is die man? Hij is duidelijk puissant rijk. Hij huwde dan ook een dame met een even diepe portemonnee als tot de verbeelding sprekende naam: Margriete Van de Vagheviere. Haar naam doet het niet vermoeden maar zij wijst hem de weg naar de Brugse hemel. Bladelin maakt een fenomenale carrière aan het hof van Filips de Goede.
Het is 1435 en Jan Van Eyck staat op een stelling voor het Brugste stadhuis. Hij moet een aantal beelden in de nissen van de gevel beschilderen, de stenen versies van de Bourgondische hertogen. Vanop zijn stelling heeft Jan ook een goed zicht op de Sint-Donaaskerk. Hij zal er 6 jaar later worden begraven. De kanunnik daar is Joris van der Paele, intussen een ziekelijke geestelijke die een klein fortuintje veil heeft om zijn intussen wereldberoemde portret door Van Eyck te laten schilderen.
