Om dit 'seizoen' in stijl af te sluiten bespreken we de nazi's aan de donkere kant van de maan - aan de hand van de film Iron Sky uit 2012. En we geven wat tips voor een hopelijk mooie zomer. Omdat ook wij de symbolische kracht van cijfers erkennen, vinden we 56 een mooi nummer voor de (voorlopig) laatste aflevering voor ons 'zomerreces'.
Met Hitler aan de macht wordt ook de onofficiële militaire tak van de nazipartij, de SA, steeds machtiger. Hun leider, Ernst Röhm, ziet zichzelf als de toekomstige leider van het Duitse leger. Maar de positie van SA wordt in de ogen van de partijtop steeds meer als een probleem gezien. In deze aflevering bespreken we hoe dat afliep, in de Nacht van de Lange Messen.
Bart geeft een inkijkje in zijn verzameling ietwat dubieuze T-shirts, met de afbeeldingen van dictators. Wat kan wel en wanneer gaat het te ver? We staan weer even stil bij diverse Hitler-gerelateerde en andere nieuwtjes die ons bezig houden. Met onder meer aandacht voor de campagneposters voor de voorbije verkiezingen.
In de eerste maanden van zijn bewind begint Hitler meteen door middel van geweld en intimidatie met het uitschakelen van al zijn politieke tegenstanders. In iets meer dan een jaar tijd groeit hij uit tot een dictator. In deze aflevering van Adolf bespreken we de weg daarnaartoe: de gebeurtenissen die leidden tot de alleenheerschappij.
Nadat Hitler in 1933 aan de macht is gekomen, zien we al snel de vroege voorlopers van de latere vernietigingskampen ontstaan. Als onderdeel van de grote repressiecampagne van politieke en ideologische tegenstanders worden op verschillende plekken in Duitsland de eerste concentratiekampen geopend. Geen gezellig onderwerp, maar in deze aflevering van Adolf doen we de eerste voorzichtige stapjes naar de holocaust. Ook die begon klein.
Naar aanleiding van een vondst op een rommelmarkt, gaan we op zoek naar het verhaal achter ‘De Smurführer’ en onderzoeken we of het Smurfendorp een fascistische – of andere totalitaire – samenleving is.En in het kielzog van de Smurfen zijn er nog veel meer stripboeken en films uit onze jeugd verdacht.
'Waar ligt Duitsland?' lijkt misschien een simpele vraag, maar historici, staatslieden en militairen buigen zich er al eeuwen over. De grenzen van wat we Duitsland noemen zijn in de geschiedenis nogal eens verschoven. En elke keer dat die grenzen iemand niet bevielen, brak er oorlog uit. Hitler wilde - natuurlijk - ook de grenzen van Duitsland herzien en fouten uit het verleden herstellen. In deze aflevering bespreken we de geopolitieke ambities van Hitler, die bepaald werden door zijn visie op de geschiedenis. Op de blogpagina zijn een paar kaarten te vinden die het verhaal illustreren.
Op 27 februari 1933 werd de Rijksdag grotendeels verwoest door een brand. De Nederlander Marinus van der Lubbe werd gearresteerd omdat hij de brand zou hebben aangestoken en in de nasleep werden de Duitse communisten uitgeschakeld en kreeg de regering van Hitler veel bevoegdheden. In deze aflevering bespreken we de vele geruchten en complottheorieën rond de Rijksdagbrand en de gevolgen ervan, die niet te onderschatten zijn. Weer zien we veel overeenkomsten met recente gebeurtenissen.
Hitler was weer vaak in het nieuws de afgelopen tijd. Zo reed hij rond in Sittard om de avondklok aan te kondigen. Grappig of juist niet? Gepast of ongepast? In deze aflevering hebben we het over het fenomeen van de vergelijkingen met Hitler en de oorlog in onze huidige tijd, van Nederland tot Rusland.
Een van de theorieën rond de dood van Hitler, is dat hij geen zelfmoord zou hebben gepleegd, maar Berlijn ontvlucht zou zijn en naar Argentinië ontsnapt. In deze aflevering – deel 2 van een serietje – bespreken we aan de hand van het boekje ‘Waar is Hitler?’ wat daar van waar is (spoiler alert: niks) en waarom zulke theorieën die de waarheid ontkennen zo hardnekkig zijn – en zo populair. En we hebben het toch maar weer even over complottheorieën van de twintigste eeuw.
30 januari 1933 wordt gezien als het 'geboorte-uur van het Derde Rijk'. Op die dag werd Hitler met instemming van de Rijksdag benoemd tot Rijkskanselier. Hoewel hij nog 'geketend door de democratie' was, kwam hij die dag daadwerkelijk aan de macht. Omdat we nog wat toe te voegen hebben, gaan we in deze aflevering wat dieper in op de gebeurtenissen van die maand.
Hitler zou diverse kwalen onder de leden hebben gehad. Wat klopt daarvan? We praten erover met onze gast, uroloog Paul Veenboer.En omdat Paul uroloog is, is er speciale aandacht voor Hitlers 'zaakje'.
Op 20 juli 1944 vond een van de meest beroemde moordaanslagen op Hitler plaats. Een aantal militaire officieren wilde graag van hem af. Aan de hand van de film 'Valkyrie' uit 2008 bespreken we de toedracht van dit complot - en niet voor het eerst de vraag 'wat als...?'
In het jaar 1932 zijn er twee keer verkiezingen voor de Rijksdag, met Hitler als figuur van politieke betekenis. De gevestigde partijen kunnen eigenlijk niet om hem heen, maar willen hem geen machtsfunctie geven. In deze aflevering bespreken we de gebeurtenissen in het laatste democratische jaar van de Weimarrepubliek en proberen we antwoord te geven op de ongemakkelijke vraag: is Hitler democratisch aan de macht gekomen?
'Pokeren om de macht' is de titel van het hoofdstuk in de Hitlerbiografie van Ullrich over het jaar 1932. Dat jaar van politieke chaos, waarin maar liefst vier verkiezingen plaatsvonden, culmineerde in een spel van intriges en bluf, waarin Hitler nog steeds werd onderschat maar wel eindelijk de macht naar zich toe trok, of in de schoenen geschoven kreeg. Doordat Hitlers politieke tegenstanders nog steeds niet wisten wat ze met hem aan moesten, tekenden ze in feite het doodvonnis van de Weimarrepubliek. Ging een en ander nou eigenlijk democratisch in z'n werk? Deze week deel 1 van een poging tot een antwoord op die vraag.
Gelukkig nieuwjaar! Op de eerste dag van 2021 een kleine ‘oudejaarsconference’ met een compilatie van cabaretfragmenten over Hitler.Als je erover nadenkt zijn Hitler en de nazi’s eigenlijk inderdaad het makkelijkste en meest dankbare doelwit om belachelijk te maken. Oordeel zelf.
In deze donkere coronadagen ziet kerst er anders uit dan we gewend zijn. Weet je wanneer dat ook zo was?In deze kerstaflevering van Adolf bespreken we hoe de nazi’s kerst vierden, wat Hitler met kerst deed en wat hij er zelf van vond (spoiler: een feestbeest was hij niet). Frohe Weihnachten!
Meerdere malen hebben we al de vraag van luisteraars gehad of Hitler ooit wel eens in Nederland is geweest. Voor zover we weten niet, maar ook in Nederland waren er voor de Duitse inval (behalve de NSB) diverse fascistische en nationaal-socialistische bewegingen actief. De meeste ervan zijn we vergeten. Wat deden en wilden deze bewegingen (meestal kleine beweginkjes)? Hoe was de band met Hitler? En hoe keek de Führer zelf tegen het Nederlandse fascisme aan? We vragen het in deze aflevering aan Luuk Bouwman, maker van de documentaire 'Allen tegen allen'.
‘Waar is Hitler? De valse speurtocht naar een verdwenen Führer’ is de titel van een boekje van Tim Trachet, namens het onderzoekscollectief Skepp. Rond de dood van Hitler en de verdwijning van zijn lichaam doen veel geruchten en theorieën de rondte.We nemen een sprongetje vooruit in de tijd om eens een kleine serie te besteden aan die geruchten en de complottheorieën rond het einde van de Führer. Voor wie het niet helemaal paraat heeft beginnen we met de feiten. Wat gebeurde er nu echt in Berlijn eind april, begin mei 1945.
Neonazi's in Duitsland en de VS, 'omvolking' in India, een politicus die met een borrel op Hitler nadoet... en ja, Forum voor Democratie. In deze aflevering van Adolf wilden we het eigenlijk over iets anders hebben, maar er was zoveel Hitler in de actualiteit te bespreken, dat we daar niet aan toe komen. Waar ligt eigenlijk de grens? Wat mag je wel zeggen en wat niet? We proberen een rangschikking aan te brengen in de vele Hitler-nieuwtjes.
Wat deed de SS in de jaren '30 in Tibet? En waarom zitten de nazi's in 'Raiders of the Lost Ark' eigenlijk achter de Ark aan? Het verhaal van Indiana Jones (en vele andere films en computergames) is minder vergezocht dan gedacht. Naar aanleiding van suggesties van meerdere luisteraars bespreken we in deze aflevering van Adolf het bizarre en fascinerende verhaal van het SS-onderzoeksinstituut Das Ahnenerbe en hun pogingen om wetenschap en mythologie te verenigen.
In de rijkdsagverkiezingen van 1930 werd Hitlers NSDAP de tweede partij van Duitsland, de grootste oppostiepartij. Wat voor mensen voelden zich tot die partij aangetrokken? In deze aflevering van Adolf bespreken we - naast het laatste nieuws over Hitler - het begin van de woelige jaren '30.
'Wij zijn geen psychologen' hebben we in deze serie al een keer gezegd. Maar onze gast is wél psycholoog!In deze bijzondere aflevering is psycholoog Judith te gast, die Adolf Hitler op de spreekwoordelijke divan legt en haar licht laat schijnen over zijn persoonlijkheidsstoornis(sen).
Bart verrast Jaap met een speciale aflevering ter gelegenheid van zijn verjaardag. En dat bracht ons op het onderwerp: hoe vierde Hitler eigenlijk z'n verjaardag?Hitler was zoals we weten geen feestbeest, maar zijn verjaardag was wel een officiële feestdag.
Een van de beste en bekendste films over Hitler bestaat 80 jaar: The Great Dictator. In deze serieus bedoelde komedie zet de beroemde komiek Charlie Chaplin een sterk persiflage van Hitler neer en laat bovendien zien dat hij de tijdgeest bijzonder goed aanvoelde.Naar aanleiding van het jubileum van ‘The Great Dictator’ bespreken we in deze aflevering de humor en serieuze kant van deze tijdloze film en de invloed die hij heeft gehad.
Nog vóór de dood van zijn nichtje Geli, leerde Hitler de vrouw kennen wier naam (bijna) iedereen wel kent, die de rest van zijn leven aan zijn zijde zou blijven: Eva Braun Maar zijn relatie met haar moest geheim blijven voor het Duitse volk. Dat maakte de relatie en haar leven er niet makkelijker op. In deze aflevering bespreken we het leven van de bekendste vrouw in Hitlers leven.
Hoe zat het nu precies met Hitler en de vrouwen? Er doen veel geruchten de ronde over zijn liefdes- en seksleven. In deze aflevering bespreken we wat daarvan waar is en wat niet. En we pikken er één interessant geval uit: Geli Raubal.
In deze aflevering van Adolf bespreken we aan de hand van een bericht uit het nieuws van de afgelopen week de Duitse worsteling met het verleden. Hoe lang zal Duitsland zijn verleden nog aangerekend worden? Zal dat ooit veranderen? En waarom word je überhaupt - omdat je toevallig in een bepaald land woont - geacht trots te zijn of spijt te hebben over het nationale verleden? Welke rol spelen politiek en educatie hierin?In het Duits heet dit Vergangheitsbewältigung
Een comedyserie met Hitler in de hoofdrol?? Jazeker!Bart duikelde weer een pareltje uit het televisiearchief op. Aan de hand van de eerste - en enige - aflevering van 'Heil honey I'm home' bespreken we het fenomeen comedy over Hitler. Kan dat überhaupt en hoe bepaal je wanneer iets te ver gaat?En we ontkomen er weer niet aan om over de actualiteit te praten.
In 1929 ging het beter met de economie en leek het gevaar van het nationaalsocialisme geweken. Maar een jaar later stonden Duitsland en Hitler er heel anders voor. 'Het volk staat op en de storm breekt los', zei Hitler. In deze aflevering van Adolf bespreken we een belangrijk keerpunt in de politieke carrière van Hitler en een belangrijk jaar in zijn leven, zowel als politcus als privé.
