De Universiteit van Nederland Podcast

De meeste Nederlanders willen graag kinderen. Toch worden er steeds minder kinderen geboren. Hoe kan dat? En wat betekent dat voor onze samenleving én voor de mensen die hun kinderwens niet kunnen waarmaken? Bijzonder hoogleraar demografie Ruben van Gaalen bij het UMCG aan de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek en voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Demografie legt uit welke prijs we daarvoor betalen.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Ben jij iemand die razendsnel knopen doorhakt, of heb je regelmatig last van keuzestress? Keuzes maken doen we allemaal, maar wat gebeurt er eigenlijk in je brein op het moment dat je een beslissing neemt? En waarom kan de een het beter dan de ander? 

Hersenonderzoeker Anne Urai (Universiteit Leiden) onderzoekt hoe verschillende hersengebieden samenwerken om tot een keuze te komen. Groepen hersencellen verzamelen bewijs voor verschillende opties, totdat één keuze de overhand krijgt. Wist je dat je vervolgens aan de grootte van je pupillen kunt zien hoe onzeker iemand is over een beslissing? Voor de echte twijfelaars deelt Anne ook nog praktische tips om makkelijker knopen door te hakken en met meer vertrouwen achter je keuze te staan.

Voor haar onderzoek ontving Anne Urai de Heineken Young Scientists Award for Social Sciences.

00:00 Kan jij goed kiezen? 

00:56 Wat gebeurt er in je hersenen als je een keuze maakt?

02:54 Hoe snel je brein een keuze maakt verschilt per persoon

03:58 Keuzes maken onder tijdsdruk

04:30 Mensen die ouder zijn, doen langer over keuzes 

05:38 Keuze herhalen vs wisselen 

07:10 Hoe maak je een moeilijke keuze?

07:31 Het stappenplan voor het maken van een keuze! 

09:45: https://www.leidenpsychologyblog.nl/articles/how-to-make-big-decisions

10:04 Wanneer gebruik je een keuzematrix?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

China groeit, de Verenigde Staten zetten handelsmuren op en Europa lijkt achterop te raken. Maar klopt dat beeld wel? Wat maakt Europa aantrekkelijk voor bedrijven en talent? En waarom ligt onze grootste kracht misschien niet in wat we maken, maar in hoe we samenwerken? Hoogleraar internationale economie Harry Garretsen van de Rijksuniversiteit Groningen en hoogleraar leiderschap en duurzaamheid aan de universiteit van Aarhus in Denemarken geeft antwoord.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het internet is kwetsbaarder dan je misschien denkt; één programmeur liet al een keer een deel van het internet crashen, waar giganten als Netflix en Spotify last van hadden. In deze aflevering laat softwareonderzoeker Ayushi Rastogi (Rijksuniversiteit Groningen) je de wereld zien achter de apps en websites die jij elke dag gebruikt. Daar wordt namelijk wereldwijd aan gebouwd en gaat niet alleen over techniek, maar vooral ook over menselijk vertrouwen. 

Dat maakt het internet krachtig, maar is ook haar zwakte. Ayushi onderzoekt hoe we dat internet in de toekomst betrouwbaar en eerlijk voor iedereen houden. Want in een tijd waarin AI razendsnel nieuwe code genereert, maar ook onvoorspelbare fouten maakt, is dat één van de belangrijke vragen van deze tijd. 

Voor haar onderzoek ontving Ayushi Rastogi de Heineken Young Scientists Award for Natural Sciences.

Omdat veel wetenschappers die in Nederland werken Engels spreken, maar we hun onderzoek ook willen laten zien, hebben we voor het eerst in lange tijd een aflevering die deels in het Engels is. Voor wie toch liever in het Nederlands luistert, is dit de link naar de nagesynchroniseerde versie op YouTube: https://youtu.be/G1W-at8UFns.

0:00 Kan één iemand het hele internet laten crashen?
0:54 Wat is het internet?
1:19 Hoe werkt programmeertaal?
1:46 Wie werkt er aan het internet?
1:53 Hoe werkt open source software?
2:26 Wat gebeurt er als een programmeur bepaalde codes weghaalt?
3:48 Kunnen programmeurs niet elke keer zelf hun code schrijven?
4:38 Wat zijn gate keepers in programmeren?
5:16 Wat gebeurde er tijdens de laatste grote wereldwijde IT-storing?
6:01 Wat is het Blue Screen of Death (BSoD)?
6:10 Waarom maakt het uit wie software ontwikkelt?
7:15 Waarom is er ongelijkheid tussen mannelijke en vrouwelijke ontwikkelaars?
8:08 Wat gebeurt er als AI onze codes gaat schrijven?

Benieuwd naar de studies die Ayushi noemt? Je vindt ze hier: 

1. Article on how self-tracking apps exclude women https://www.theatlantic.com/technology/archive/2014/12/how-self-tracking-apps-exclude-women/383673/
2. Study showing how factors influencing the decision to accept or reject incoming software changes are both technical and social. https://doi.org/10.1109/TSE.2022.3165056 and https://arxiv.org/pdf/2106.01885
3. Study showing how contributions from women are evaluated in comparison to their male counterparts: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.111
4. Similar differences were seen across geographical location https://doi.org/10.1145/3239235.3240504
5. Humans are likely to miss errors AI introduces: https://doi.org/10.48550/arXiv.2607.08885 and https://doi.org/10.1109/CHASE66643.2025.00016
6. Future of human-AI collaboration: https://doi.org/10.1016/j.jss.2025.112699
7. Balancing Speed, Reliability, and Fairness: https://doi.org/10.1145/3786583.3786888 and https://doi.org/10.1145/3757060 and https://doi.org/10.1007/s10664-023-10401-z

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een financiële crisis betekent vaak onzekerheid, werkloosheid en dalende huizenprijzen. Toch leiden crises ook tot nieuwe ideeën en hervormingen. Waarom is dat zo? En kunnen we voorkomen dat dezelfde fouten zich blijven herhalen? Hoogleraar economie Irene van Staveren van de Erasmus Universiteit legt het uit.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Zit de angst voor vreemdelingen eigenlijk gewoon in onze menselijke natuur? Worden we in Europa nou écht overspoeld door migranten? En waarom gaan mensen niet gewoon terug als ze hier eigenlijk ongelukkig zijn? Migratie is een hot topic in het publieke en politieke debat, en er zijn een hoop kijkersvragen binnengekomen. Saskia Bonjour doet onderzoek naar migratiepolitiek aan de Universiteit van Amsterdam en in deze video deelt zij de feiten over de immigratie naar Nederland en Europa, en legt ze uit waarom de manier waarop wij grenzen en paspoorten controleren eigenlijk relatief nieuw is.

0:00 Worden we in Europa overspoeld door migranten? 
0:41 Komen er teveel migranten naar Nederland?
1:01 Hoeveel asielzoekers komen er naar Nederland?
1:48 Hoeveel procent van de migranten is legaal in Europa?
2:00 Hebben we grip op migratie?
2:24 Zit het in onze natuur om tegen migratie te zijn?
2:59 Waarom zijn we tegen mensen van andere culturen?
3:35 Waarom zijn we eigenlijk bang voor migratie?
4:09 Waarom migreren mensen niet terug als ze ongelukkig zijn?
5:39 Is er een verschil tussen migratie binnen en buiten onze grenzen?
6:00 Is migratie van alle tijden?
6:16 Wanneer kregen we paspoorten en visums?
6:36 Wat is de natiestaat en de welvaartsstaat?
7:27 Hoe gaat migratie in de toekomst eruit zien?
7:40 Waarom migreren mensen naar Nederland?
8:33 Waarom hebben we in Nederland juist een grote vraag naar migranten?

Benieuwd naar meer over dit thema? 📽️ Eerder beantwoordden we de vraag ‘Is Nederland vol?’, check ‘m hier: https://www.universiteitvannederland.nl/college/18-miljoenste-inwoner-is-nederland-vol

🎤 Waarom spreken we eigenlijk van een ‘migratiecrisis’? Luister onze podcast hierover: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/al-jaren-minder-migratie-maar-toch-een-crisis---hoe-kan-dat 🧑‍🎓

En luister de podcast over de vraag ‘Heeft massa-immigratie Nederland rijk gemaakt?’ hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/heeft-massa-immigratie-nederland-rijk-gemaakt Meer wetenschap?

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: https://universiteitvannederland.substack.com/ 
Check onze podcast in je favoriete podcast-app.
Instagram ► https://www.instagram.com/UniversiteitNL
TikTok ► https://www.tiktok.com/@UniversiteitNL
Wil je meer weten over onze stichting? ► http://www.universiteitvannederland.nl/
Wil je ons iets vragen? Of heb je een opmerking? Dat kan via dit formulier: https://forms.gle/5YTUR72pTwzXRAFk6

Over de Universiteit van Nederland: Wij geloven dat iedereen moet kunnen leren van de topwetenschappers die we hebben in Nederland. Zonder collegegeld of tentamens. Zet je nieuwsgierigheid aan en kijk, luister of volg de Universiteit van Nederland.

Voor niet-commercieel gebruik is het toegestaan om fragmenten (mits de context behouden) te gebruiken. Vermeld wel altijd bron: Universiteit van Nederland. Bij twijfel, mail ons op info@universiteitvannederland.nl.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In Nederland betalen we nauwelijks meer met cash. Maar wat gebeurt er als contant geld helemaal verdwijnt? En welke functies van cash kunnen we niet zomaar vervangen door digitaal betalen? Jurist en econoom Annelieke Mooij van Tilburg University legt uit waarom contant geld veel meer is dan een betaalmiddel.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Misschien denk je alles te weten over de bevruchting: een eicel en een spermacel komen samen. Maar wat gebeurt er precies binnenin die cellen? Structuurbioloog Miguel Leung van het Hubrecht Instituut probeert daar achter te komen door deze minuscule cellen te bekijken onder een metershoge microscoop. Want als je weet wat zich afspeelt in bijvoorbeeld het staartje van de spermacel, dan kun je ook ontrafelen hoe onvruchtbaarheid ontstaat. En wie weet, levert dit unieke inkijkje zelfs nieuwe inzichten op voor vruchtbaarheidsbehandelingen.

Voor zijn onderzoek ontving Miguel Leung de Heineken Young Scientists Award for Medical/Biomedical Sciences.

Toch liever in het Nederlands luisteren? Dan vind je hier de nagesynchroniseerde versie: https://youtu.be/7rm7H_uCEOU

00:00 Onvruchtbaarheid verhelpen?

00:46 Hoe bekijk je een cel?

01:36 Hoe werkt een cel?

02:43 Wat zijn eiwitten?

03:43 Oplossen van de eiwit-puzzel.

04:06 Cellen voorbereiden voor de microscoop

06:31 De cel écht bekijken 07:14 De afbeelding is een beeld vol ruis…

07:50 150 eiwitten zijn belangrijk bij de staart van een spermacel

08:49 Wat betekent dit voor de toekomst?

09:43 Waarom is fundamenteel onderzoek belangrijk?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier alle afleveringen van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Je doet het misschien elke week, of jouw conflictvermijdende karakter gaat het liever uit de weg: ruziemaken. Toch is ruziemaken soms juist goed. Maar wat is dan de beste manier om het te doen? Is er überhaupt wel één manier? Om dat te onderzoeken gaan Damiaan en Sophie met de billen bloot en bellen ze hun partners op. Hoe brengen zij het er eigenlijk vanaf? En ligt dat in lijn met de wetenschap?

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een studieschuld voelt soms als een enorme last. Maar is dat wel terecht? Wat betekent een studieschuld voor je kansen op een huis, je toekomstige inkomen en het krijgen van kinderen? Onderzoeker en docent economie Kim Fairley van de Radboud Universiteit legt uit hoe het echt zit en waarom deze schuld ook een investering kan zijn.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcastapp.

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je het nieuws volgt, lijkt de relatie tussen Joden en moslims vooral uit conflict te bestaan. Maar klopt dat ook als je honderden jaren teruggaat? Historicus en religiewetenschapper Yusuf Çelik van de Vrije Universiteit Amsterdam gebruikt AI om duizenden historische teksten te doorzoeken en stuit op verrassende verhalen die een ander perspectief geven. Zo vindt hij verhalen waarin Joden en moslims niet tegenover elkaar staan, maar juist samenwerken en elkaar vertrouwen. Welke geschiedenis kennen we eigenlijk níét? Voor zijn onderzoek ontving Yusuf Çelik de Heineken Young Scientists Award for Humanities.

00:00 Terug in de geschiedenis voor beter begrip

01:28 Is de Davidster Joods of islamitisch?

02:27 Hoe leest AI twee miljard woorden?

03:37 Hebben moslims een afkeer van honden?

05:31 Standpunten kunnen veranderd worden

06:10 Hoe kijken moslims naar vrouwen?

08:15 Wat dappere vrouwen uit de geschiedenis laten zien

09:16 Zit Jodenhaat in de cultuur van moslims?

11:43 Conflict is niet het hele plaatje

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. 
Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van het Financieele Dagblad luisteren? Zoek dan de podcasts ‘Dagkoers’ en ‘Toegevoegde Waarde’ op in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Is bronwater uit een fles beter dan een glas kraanwater? Waarom horen we steeds vaker over de poepbacterie in ons drinkwater? En moeten we ons eigenlijk zorgen maken dat ons drinkwater ooit opraakt? Er gaan een hoop vragen de ronde over de kwaliteit van ons drinkwater. 

Doris van Halem (Hoogleraar Drinkwaterkwaliteit en Zuivering aan de Technische Universiteit Delft) checkt in deze aflevering de feiten over ons watersysteem (zoals de zin en onzin van waterfilters voor thuis) en legt uit waarom we niet zomaar de Noordzee kunnen gebruiken voor ons drinkwater. 

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Doris nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments.

Benieuwd naar meer? Bekijk onze eerdere video’s over water!
🚿 Krijgen we een watercrisis?
🌊 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?

0:15 Is fleswater beter dan kraanwater?
0:32 Wat is het verschil tussen mineraalwater en bronwater?
1:21 Komen er microplastics vrij bij het drinken van flessenwater?
1:33 Is het water in Nederland betrouwbaar?
2:10 Moet ik écht mijn water koken als er een bacterie is gevonden?
2:59 Moet ik een thuisfilter nemen voor mijn kraanwater?
3:37 Waarom smaakt kraanwater op sommige plaatsen zoeter dan op andere plaatsen?
3:53 Wat is het verschil tussen hard en zacht water?
4:34 Hoe kan het dat water in het buitenland naar chloor smaakt?
5:30 Moet ik me zorgen maken dat het drinkwater op raakt?
6:30 Hoe goed is het Nederlandse drinkwatersysteem tijdens droogte?
7:18 Waarom kunnen we geen drinkwater van zeewater maken?
7:42 Wat is (omgekeerde) osmose?
8:42 Wat zijn de nadelen van drinkwater uit de Noordzee?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier naar onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

Hebben jouw dromen een diepere betekenis? Of zijn ze niet meer dan wat ruis in je slapende brein? In deze aflevering duiken we in de wetenschap achter dromen. Hoe kijken neurowetenschappers en psychologen naar iets dat zo mysterieus en ongrijpbaar is? 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het is een veelgebruikte zoekopdracht op Google: wat is het nut van wespen? Uit onderzoek blijkt dat de wesp zelfs een van de meest gehate insecten wereldwijd is. Toch zijn wespen volgens entomoloog Marcel Dicke (Wageningen University) veel belangrijker dan de meeste mensen denken. In deze aflevering vertelt hij hoe wespen een compleet ecosysteem overeind houden, waarom ze ineens op je cola duiken en waarom een wesp slaan het domste is wat je kunt doen.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een beat die je laat ontspannen, focussen, beter laat slapen of zelfs je pijn laat verminderen; het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. Even de juiste toon opzoeken, oortjes in en je luistert je stress weg.

 Gedragswetenschapper Kirsten van den Bosch (Rijksuniversiteit Groningen) doet onderzoek naar deze tonen, die bekend staan als ‘binaural beats’. Wanneer je in je linkeroor een andere toon hoort dan in je rechteroor, creëren je hersenen de illusie van een derde toon. Die derde toon zou zich kunnen nestelen in het ritme van je hersenen. De resultaten van haar onderzoek zijn al net zo mysterieus als de beats zelf.

Voor het onderzoek werkte Kirsten samen met onderzoeker Tassos Sarampalis en kunstenaars Delic en Huda. ReCharge is een immersieve kunstervaring van Delic & Huda waarin geluid, licht en storytelling samenkomen in een zintuiglijke reis, met als doel bezoekers even uit het alledaagse te tillen en mee te nemen naar een andere wereld, terwijl het tegelijkertijd het zenuwstelsel helpt kalmeren. Meer informatie: https://www.therechargedome.com/recharge/

00:00 Wat is een binaural beat?

00:46 De wonderen van een binaural beat

01:13 Binaural beats uittesten in een proefopstelling

01:41 Geluid is een golf

02:05 Na een botsing vormen twee tonen samen een nieuwe toon

03:20 Binaural beat: één toon in het linker oor, andere toon in het rechteroor

04:24 Verschillende frequenties met hun eigen doel

05:10 Kunnen binaural beats pijn verminderen?

06:45 Hersengolven en geluidsgolven synchroniseren

07:53 Een experiment met binaural beats

09:16 Wat zeggen de proefpersonen?

09:41 Onderzoek met grote testgroep laat effect zien

10:43 Advies van Kirsten

See omnystudio.com/listener for privacy information.

"Vroeger was alles beter”, misschien heb je het je oma weleens horen zeggen, of ouders, of misschien betrap je jezelf erop. Maar was dat echt zo, of houdt ons geheugen ons voor de gek? In deze aflevering vertelt Deniece Nazareth van de Universiteit Twente over haar onderzoek naar herinneringen. Waarom lijken mooie momenten met de jaren steeds mooier te worden? En wat gebeurt er eigenlijk met de minder leuke herinneringen? Met behulp van interviews, gezichtsanalyses en stemonderzoek ontdekte ze iets opvallends over hoe ons brein het verleden inkleurt.

Luister de aflevering over nepherinneringen hier: https://www.universiteitvannederland.nl/podcast/waarom-kloppen-jouw-herinneringen-soms-niet

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Luister hier de allereerste aflevering van onze nieuwe podcast-serie 'Even Denken'. Abonneer je hier en mis niets.

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee op een wetenschappelijke zoektocht naar jezelf. In een wereld die steeds sneller draait, is het immers makkelijk om jezelf kwijt te raken. Wie ben je? En waarom?

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom maak je zoveel foto's die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen eigenlijk over jou? waarom heeft iedereen tegenwoordig een trauma?

Via inzichten uit de psychologie, psychiatrie, filosofie, antropologie en neurowetenschap duiken Damiaan en Sophie diep in elke vraag. Soms vinden ze een antwoord. Soms eindigen ze met nog meer vragen dan waarmee ze begonnen.

En in deze aflevering duiken we in de vraag: Waarom kruipen we niet gewoon eens bij een vriend of vriendin in bed? Seks is leuk, je vrienden zijn leuk, en toch zouden de meeste mensen vreemd opkijken als je vertelt dat je het met je vrienden doet. Komt dat alleen doordat we bang zijn voor gedoe, of zit er iets diepers achter?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We vergeten bijna alles wat we in ons geheugen stoppen. Het grootste deel daarvan verliezen we al in de allereerste seconde. Geheugenonderzoeker Hedderik van Rijn (Rijksuniversiteit Groningen) ontwikkelde een test waarmee hij ontdekt hoe goed je nog kunt leren. Daarmee kan hij achterhalen hoe snel je iets vergeet. Je probeert in acht minuten zoveel mogelijk vogels, landen of pastavormen te onthouden, waarna de test jouw score vergelijkt met andere mensen van jouw leeftijd. Dat zegt niet alleen iets over je geheugen, maar ook over de rest van je gezondheid. In deze aflevering legt Hedderik uit hoe deze test helpt bij het onderzoek naar verschillende vormen van dementie.

Wil jij de geheugentest van Hedderik zelf ook doen, dat kan hier: https://demo.sgma.memorylab.app/#/demo

0:00 Eén geheugentest om te meten hoe snel je iets vergeet

1:18 Waarom vergeet ik bijna alles?

2:04 Hoe werkt de geheugentest?

3:42 Hoe werkt je geheugen?

4:50 Welke invloed heeft leeftijd op hoe goed je kan onthouden?

6:06 Wat als je slecht scoort op een geheugentest?

8:13 Wat zegt je geheugen over je gezondheid?

9:36 Doe zelf de test! 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Knallende koppijn, schitteringen zien en moeite met fel licht en hard geluid; het zijn kenmerkende symptomen van migraine. Dagelijks hebben zeventigduizend mensen hiermee te maken. Maar wat veel mensen niet weten, is dat migraine ook invloed kan hebben op je hart. Hoe dat precies zit hoor je van arts-onderzoeker Linda Al-Hassany van het Erasmus MC.

Informatie over migraine: https://www.thuisarts.nl/migraine

Informatie over verlagen risico hart- en vaatziekten: https://www.thuisarts.nl/risico-op-ziekte-van-hart-en-bloedvaten-kleiner-maken

En ben je benieuwd naar de nieuwe podcast van de Universiteit van Nederland, 'Even Denken', hier vindt je meer informatie. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Leuk nieuws! We hebben de afgelopen maanden hard gewerkt aan de nieuwe podcast: ‘Even Denken’. 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken.

Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent.

Dwaal met ons mee. Vanaf maandag 22 juni is 'Even Denken' overal te beluisteren. Wil je niks missen, dan kun je je hier abonneren. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Het witte schuim op het strand ziet er onschuldig uit, maar het is eigenlijk een geconcentreerde wolk van gif. Het zit vol met PFAS: chemische stoffen uit je pannen en regenjas die moeilijk vergaan en schadelijk zijn voor de natuur en jouw gezondheid. Maar wetenschappers hebben ontdekt dat de reden waarom PFAS in dit schuim kruipt, precies de sleutel is om onze natuur en drinkwater te redden. In deze aflevering laat Joséphine van Ruiten van de TU Delft zien hoe ze water kunnen zuiveren door PFAS te vangen met schuim.

00:00 Waarom is zeeschuim giftig?
00:51 Waar zit PFAS in?
01:57 Wat maakt PFAS gevaarlijk?
03:00 Waarom verdwijnt PFAS niet uit de natuur?
03:45 Hoe komt PFAS in ons kraanwater terecht?
04:47 Waarom trekt schuim giftige stoffen aan?
05:33 Hoe haal je PFAS uit het water?
08:00 Waarom kan PFAS niet helemaal uit ons water worden gehaald?
10:35 Hoe goed werkt schuim om PFAS uit het water te halen?

PFAS is schadelijk voor gezondheid en voor de natuur. Onderzoeken kan je vinden op RIVM (https://www.rivm.nl/pfas) en rijksoverheid (https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/pfas/zijn-pfas-schadelijk-voor-mijn-gezondheid)

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dompel je onder in de geluiden van de oceaan. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We weten meer over Mars dan over onze eigen oceaan. Op sommige plekken is de diepzee zelfs dieper dan de Mount Everest hoog is. En we hebben nog steeds geen idee wat er allemaal leeft. Paleoceanograaf Mei Nelissen van de Universiteit Utrecht en het NIOZ neemt je mee naar een wereld van lichtgevende dieren, reuzeninktvissen en onderwatervulkanen. En vertelt ze je waarom we zo ontzettend weinig weten over deze wereld.

633. 56 Miljoen jaar geleden was er ook klimaatverandering, net als nu. Huh?! - https://open.spotify.com/episode/2s52aBPGSyXOTeLpQrkwSR?si=16705df2e2044979

Diepzeemeditatie - https://open.spotify.com/episode/7aB8qYg4ZRtm6jUdpSDDAP?si=b6c2737688964cbb

See omnystudio.com/listener for privacy information.

HEY U! Heb jij ADHD of ken je iemand die het heeft? Dan is deze video misschien wel heel herkenbaar. Want kun je alleen ADHD hebben als je ‘druk’ bent? Waarom versterken jouw symptomen zodra je ongesteld moet worden? En waarom is die ene vriend(in) met ADHD altijd te laat? Neurowetenschapper Lara Wierenga (Universiteit Leiden) legt het je uit! 

00:00 Wat is ADHD 'time blindness'?

00:20 ADHD zonder druk gedrag (onoplettend type)

01:39 Heb je meer energie als je ADHD hebt?

02:12 De impact van hormonen op ADHD

03:29 Ritalin slikken zónder ADHD

04:00 Hoe werkt Ritalin in de hersenen?

05:49 ADHD verschillen vrouwen en mannen

07:55 Waarom zijn mensen met ADHD altijd te laat?

Zat jouw vraag er nou niet tussen? Geen zorgen! Op de socials van Universiteit van Nederland (@universiteitnl) beantwoordt Lara nog meer kijkersvragen. En als je nog een extra vraag hebt kun je die stellen in de comments ⬇️

Benieuwd naar de onderzoeken uit de video? Hier vind je de linkjes.

📚 https://link.springer.com/article/10.1186/s12888-025-07593-7

📖 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37315143/

📕 https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/1087054720978557

tags: ADHD, ADD, neurowetenschap, wetenschap, gezondheid, universiteit, neurodiversiteit, menstruatiecyclus, diagnose, prikkels, hormonen, oestrogeen, medicatie, dopamine, concentratie, ADHD bij vrouwen en meisjes, time blindness

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Waarom vinden we sommige huizen spuuglelijk, terwijl we er jaren later ineens verliefd op worden? In deze aflevering duikt onderzoeker Lidwine Spoormans (TU Delft) in de wereld van architectuur, smaak en woningwaarde. Van verguisde jaren 70- en 80-wijken tot geliefde jaren 30-huizen: na deze aflevering kijk je gegarandeerd met andere ogen naar de gebouwen waar je normaal gesproken aan voorbijfietst.

Lidwine's website: love80sarchitecture.nl

Wil je meer weten over het meest recente onderzoek naar buurten? Check dan: https://wijkwijzer.tudelft.nl 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Autisme: voor sommigen is het een herkenbare term waar 'we allemaal wel een beetje' in passen, voor anderen roept het eenzijdig beeld op van wiskundegenieën of jongens zonder empathie. In deze aflevering ontkracht pedagogisch wetenschapper Rachel Plak (Universiteit Leiden), samen met ervaringsdeskundige Michelle, deze hardnekkige mythes en leggen ze uit wat autisme wél is.

(0:00) Welke vooroordelen zijn er over autisme?
(1:12) Heeft iedereen een beetje autisme?
(2:42) Wat is autisme? Wanneer heb ik autisme?
(4:44) Komt autisme alleen voor bij jongens? Autisme onderzoek bij vrouwen en non-binaire mensen
(5:47) Wat is camoufleren bij autisme? Waarom krijgen vrouwen vaak de foute diagnose?
(7:31) Hebben autistische mensen empathie?
(9:43) Welke rol speelt omgeving bij autisme?
(10:58) Welk effect had corona op mensen met autisme?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Alsjeblieft! Speciaal voor jou (nog) een bonusaflevering van de Quantuuuuhm podcast. Wil je meer horen? Klik dan hier. 

In Delft spreken Sander en Adriaan met Barbara Terhal, hoogleraar en pionier op het gebied van quantumfoutencorrectie aan de TU Delft. Ze leren dat een quantumcomputer extreem foutgevoelig is door invloeden van buitenaf, zoals straling. De uitdaging is om deze fouten te herstellen zonder de kwetsbare superpositie te verstoren door te meten.

In deze mini-serie van de Universiteit van Nederland gaan Sander Denneman (presentator) en Adriaan ter Braack (wetenschapsjournalist) op onderzoek uit in Nederland, Quantumland.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Van ronddraaiende katten tot Italiaans sprekende AI-wezens: overspoelen brainrotvideo’s ook jouw TikTok en Instagram? Met honderden miljarden views behoort het tot de populairste content op social media. De naam ‘brainrot’ verwijst ook naar wat die video’s met je brein zouden doen: je brein langzaam laten wegrotten.

In deze aflevering vertelt ontwikkelingspsycholoog en hersenonderzoeker Wouter van den Bos van de Universiteit van Amsterdam wat brainrot doet met je ontwikkeling, waarom het verslavend is, en of je brein er ook echt van gaat rotten.

Wil je meedoen aan het onderzoek van Wouter (en een VVV bon van 5 euro ontangen)? Meer info vind je hier: https://leidenuniv.eu.qualtrics.com/jfe/form/SV_1HYXttbYzxh56sK

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als je online even kijkt, lijkt ultrabewerkt eten de boosdoener van deze tijd. Maar als je de wetenschappelijke literatuur in duikt kom je ook claims tegen die het tegendeel bewijzen. Is dat ultrabewerkte eten dan echt zo slecht voor je of valt het eigenlijk wel mee? In deze aflevering duiken we in ultrabewerkte voeding met vier topwetenschappers met allemaal hun eigen expertise:

• Levensmiddelentechnoloog Remko Boom (Wageningen Universiteit) vertelt waarom we eten überhaupt bewerken en wat E-nummers eigenlijk zijn
• Neurowetenschapper Anne Roefs (Maastricht University) onderzoekt eetstoornissen en obesitas en legt uit waarom sommige producten moeilijk te weerstaan zijn
• Marlou Lasschuijt (Wageningen Universiteit) gespecialiseerd in zintuigen en eetgedrag, laat zien hoe de textuur van voeding invloed heeft op onze eetsnelheid en calorie-inname
• En arts-onderzoeker Carlijn Wagenaar (Amsterdam UMC) onderzoekt hoe gezonde voeding kan helpen in de behandeling van ziektes. En welke invloed bewerkt of onbewerkt eten precies heeft op onze darmen

Na deze aflevering begrijp je beter wat ultrabewerkt eten precies is, waarom het zoveel discussie oproept en wat de wetenschap er op dit moment daadwerkelijk over zegt.

00:00 Is ultrabewerkt eten echt zo slecht voor je?

01:35 Wat is ultrabewerkt eten?

02:00 Waarom wordt eten bewerkt?

03:20 Waarom is ultrabewerkt eten zo aantrekkelijk?

05:07 Is het gezond om langzamer te eten?

08:15 Hoe herken je ultrabewerkt eten?

09:25 Is ultrabewerkt eten ongezond?

10:40 Waarom zijn vezels belangrijk voor je darmen?

12:55 Zijn E-nummers gevaarlijk of ongezond?

14:44 Word je ziek van ultrabewerkt eten?

See omnystudio.com/listener for privacy information.