Even Denken

Soulmates, je perfecte match en koppels met een gezamenlijk Instagram-account: in onze maatschappij lijkt het ideaal dat je volledig samensmelt met de persoon van wie je houdt. Je deelt alles, vertelt elkaar alles en kent elkaar door en door.

En dat geldt niet alleen voor je partner. Ook van beste vrienden en familie verwachten we dat ze precies weten wie we zijn en wat er in ons omgaat. Maar kan dat eigenlijk wel? Kun je een ander ooit écht volledig kennen? En misschien nog belangrijker: moet je dat wel willen?

Sophie en Damiaan beginnen deze aflevering bij misschien wel het bekendste filosofische liefdeskoppel: Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir, en hun onconventionele relatie. Wat kunnen we daarvan leren over onze eigen relaties? En blijft liefde misschien juist bestaan doordat een deel van de ander altijd onbekend blijft?

Het zit op je huid, vaak al je hele leven lang: een moedervlek. Maar heb je je weleens afgevraagd waarom we die eigenlijk zo noemen? Want waarom is het geen vadervlek?

Die simpele vraag zegt meer over onze taal dan je misschien denkt. Want de woorden die we gebruiken, vertellen iets over hoe we naar de wereld kijken. Daarom duiken Sophie en Damiaan deze aflevering in de taalkunde. Wat zegt onze taal over hoe we naar het leven kijken? En welke ideeën over mannen en vrouwen zitten er verstopt in woorden die we elke dag gedachteloos gebruiken?

Tijdens hun zoektocht komen ze uit bij een van de beroemdste verhalen uit de Griekse mythologie: Oedipus, die zonder het te weten zijn vader doodt en met zijn moeder trouwt. Eeuwen later gebruikt Sigmund Freud dit verhaal als inspiratie voor het Oedipuscomplex: zijn theorie over de onbewuste verlangens van een kind naar de ene ouder en rivaliteit met de andere.

Maar wat hebben Oedipus, Freud en onze verhouding tot onze ouders te maken met de woorden die we vandaag de dag nog steeds gebruiken?

Je kunt niet meer helder nadenken, je bent jezelf even niet en je kunt je nergens meer op concentreren. Verliefdheid is misschien wel een van de mooiste dingen die je kan overkomen, maar ook een van de vreemdste. Verliefde mensen gedragen zich vaak tijdelijk behoorlijk irrationeel. Wat gebeurt er eigenlijk allemaal in je lichaam als je verliefd bent?

In deze aflevering reizen Damiaan en Sophie door de psychologie, de neurowetenschappen en de literatuur om verliefdheid tot op het bot te ontleden.

Je opent Netflix om even lekker te ontspannen, maar twintig minuten later ben je nog steeds aan het scrollen. En uiteindelijk kijk je maar helemaal niks. Herkenbaar? We hebben meer keuze dan ooit: van welke yoghurt je koopt en wat je kijkt tot met wie je date, waar je werkt en hoe je je leven inricht. Maar maakt al die keuzevrijheid ons eigenlijk wel gelukkiger?

In deze aflevering onderzoeken Sophie en Damiaan waarom kiezen zo vermoeiend kan zijn. Waarom zijn we zo bang om de verkeerde keuze te maken? 

"Try hard. Fail even harder." Je wordt doodgegooid met inspirerende quotes die zeggen dat je vooral vaker moet falen. Maar is daar eigenlijk nog wel ruimte voor? In een wereld waarin alles maakbaar lijkt, voelt mislukken steeds vaker alsof het iets zegt over wie jij bent, in plaats van wat je hebt gedaan.
In deze aflevering onderzoeken Sophie Frankenmolen en Damiaan Denys waarom falen zo zwaar is geworden. Waarom durven we steeds minder nieuwe dingen te proberen? En mag je eigenlijk alleen falen als er uiteindelijk een succesverhaal uit voortkomt?
Ze duiken in perfectionisme, schaamte en de angst om tekort te schieten. Ook spreken ze met CDA-Tweede Kamerlid André Poortman, die vertelt hoe het was om voor het eerst hardop uit te spreken dat hij Kamerlid wilde worden, met alle kans op publiek falen die daarbij hoort.
Hoe maak je weer ruimte voor mislukking? En kun je eigenlijk wel leren om goed te falen?

Jouw telefoon staat waarschijnlijk vol met foto's van je laatste concert, festival of vakantie. En natuurlijk met honderden foto's van je kat, steeds nét vanuit een andere hoek. Grote kans dat je na het maken van al die foto's er nooit meer naar omkijkt. Waarom voelen we toch massaal de drang om alles vast te leggen? In deze aflevering scrollen Sophie en Damiaan door hun eigen fotobibliotheek en vragen ze presentator, fotograaf en schrijver Stijn de Vries, die meer dan 60.000 foto's op zijn telefoon heeft staan, hoe het ook anders kan.

Je doet het misschien elke week, of jouw conflictvermijdende karakter gaat het liever uit de weg: ruziemaken. Toch is ruziemaken soms juist goed. Maar wat is dan de beste manier om het te doen? Is er überhaupt wel één manier?
Om dat te onderzoeken gaan Damiaan en Sophie met de billen bloot en bellen ze hun partners op. Hoe brengen zij het er eigenlijk vanaf? En ligt dat in lijn met de wetenschap?

Grote kans dat jij deze zomer op vakantie gaat: even ontsnappen aan de drukte van het alledaagse. Zodra de deur achter je dichtvalt, lijkt er ineens van alles te mogen. Je slaapt uit, bestelt nog een drankje, laat je planning los en doet misschien zelfs dingen die je thuis nooit zou doen. Je voelt je vrijer dan ooit. Alsof je eindelijk helemaal jezelf kunt zijn.

Maar wie is die echte jij eigenlijk? De versie die op vakantie rondloopt? Of degene die na twee weken weer thuiskomt?

Deze week nemen Damiaan en Sophie je mee langs de verschillende 'zelven' die in ons kunnen schuilgaan. Waarom voelen we ons op vakantie zo anders? En wat zegt die vakantieversie eigenlijk over wie we écht zijn?

Hebben jouw dromen een diepere betekenis? Of zijn ze niet meer dan wat ruis in je slapende brein? 

In deze aflevering duiken we in de wetenschap achter dromen. Hoe kijken neurowetenschappers en psychologen naar iets dat zo mysterieus en ongrijpbaar is? En natuurlijk kan ook onze oude vriend Sigmund Freud niet ontbreken.

Want zodra je na een lange dag eindelijk in slaap valt, begint het: ineens sta je naakt op een podium voor een uitverkochte theaterzaal, vallen je tanden één voor één uit, of word je achtervolgd door iets waar je maar niet aan kunt ontsnappen.

Is dat allemaal pure willekeur? Of probeert je brein je iets te vertellen?

Leg je droomdagboek maar alvast klaar op je nachtkastje, want aan het einde van deze aflevering kijk je hopelijk nét iets anders naar de vreemde wereld van je dromen.

Je hoeft TikTok of Instagram maar te openen en de psychologische termen vliegen je om de oren: ‘grenzen’, ‘triggers’, ‘hechting’, ‘toxisch’ en natuurlijk ‘trauma’. Het lijkt alsof iedereen tegenwoordig door iets is getraumatiseerd.
Wat gebeurt er eigenlijk als zo’n zwaarbeladen woord mainstream wordt? Is dat een goede ontwikkeling, omdat er meer aandacht komt voor mentale gezondheid? Of kleven er ook nadelen aan deze trauma-inflatie? Want als iedereen een trauma heeft, heeft dan uiteindelijk nog wel iemand een trauma?

Waarom kruipen we niet gewoon eens bij een vriend of vriendin in bed? Seks is leuk, je vrienden zijn leuk, en toch zouden de meeste mensen vreemd opkijken als je vertelt dat je het met je vrienden doet. Komt dat alleen doordat we bang zijn voor gedoe, of zit er iets diepers achter?
Wist je bijvoorbeeld dat er culturen bestaan waarin seks tussen vrienden heel normaal is? In deze aflevering duiken we in de ideeën van Sigmund Freud, Immanuel Kant en vele andere denkers en wetenschappers. Na afloop kijk je misschien wel heel anders naar je vrienden. 

In Even Denken nemen psychiater en filosoof Damiaan Denys en journalist Sophie Frankenmolen je mee in de zoektocht naar jezelf. Want in een wereld die steeds sneller lijkt te gaan, is het makkelijk om jezelf kwijt te raken. Elke aflevering begint met een alledaagse vraag waar een hele wereld achter schuilgaat. Waarom heb je geen seks met je vrienden? Waarom maak je zoveel foto’s die je daarna nooit meer bekijkt? Wat zeggen je dromen over je? Van daaruit duiken Damiaan en Sophie via wetenschap, filosofie en psychologie dieper in de vraag, om erachter te komen waarom je bent zoals je bent.

Even Denken is vanaf 22 juni overal te horen en te zien.