FD Toegevoegde Waarde

Wat is jouw identiteit waard? Meer dan je denkt. Op het dark web worden gestolen persoonsgegevens massaal gekocht en verkocht. Hoe werkt die handel precies? En waarom zijn juist jouw gegevens zoveel geld waard voor criminelen? Hoogleraar internetveiligheid Roland van Rijswijk-Deij van de Universiteit Twente legt in deze aflevering uit hoe deze criminele business eruitziet en wat je kunt doen als jouw gegevens zijn gelekt. 

Deze podcast-aflevering is een samenwerking tussen het FD en de Universiteit van Nederland. Wil je vaker iets van de Universiteit van Nederland luisteren? Kijk dan op de website bij podcasts of zoek op Universiteit van Nederland in je podcast-app.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor deze Toegevoegde Waarde bestudeerden we zo’n twintig prognoses van banken en investeringsfondsen voor de tweede helft van 2026. De ene zei ons meer dan de ander, de ene was poëtischer dan de andere. En de juridische disclaimer was uitgebreider dan de andere. We halen er wat parels uit.

Het algemene plaatje zal bekend voorkomen: de VS groeien van alle ontwikkelde landen het hardst met ca 2%, Europa ploetert erachteraan met de helft daarvan. In het algemeen: economieën zijn opvallend veerkrachtig, de inflatie gaat omhoog.

We zochten naar een rode draad. Inflatie is dus een thema, net als de reactie van centrale banken daarop. Verder old school economics, en natuurlijk de grote AI-bubbel. Deels hangen de thema’s samen, want AI-investeringen drijven op korte termijn de inflatie en rente op, maar kunnen de economie meer ruimte geven.

En dus focussen wij ook op geopolitiek: AI, inflatie en monetair beleid. En we hebben speciale aandacht voor.... obligaties. Met de nodige voorbehouden, want het zijn onzekere tijden. Dus wat zien we wel en niet in de glazen bollen van de banken en investeringsfondsen?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Als luisteraars erom vragen, zijn Anna en Marijn de beroerdsten niet. Toevallig gingen drie luisteraarsvragen deze keer allemaal over energie. Die vragen staan daarom centraal in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. Is kernenergie wel zo'n verstandige investering, of zijn batterijen voor de opslag van wind- en zonne-energie een betere keuze? En hoe zit het eigenlijk met de laadpalen in Zuid-Europa waar wij als Nederlanders massaal onze elektrische auto's opladen: van wie zijn die? Tot slot kijken ze naar de rol van gasinkomsten in de Russische economie. Het Westen probeert Rusland via sancties economisch te raken, maar hoe afhankelijk is het land eigenlijk nog van die gasbaten? Tot nu toe blijkt de Russische economie opvallend robuust.

Naast de luisteraarsvragen staan we deze week stil bij de onlangs op 100-jarige leeftijd overleden voormalig Fed-voorzitter Alan Greenspan. 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Trump tekende deze week in Versailles, de plek waar in 1919 het einde van de Eerste Wereldoorlog werd bezegeld, een memorandum met Iran. Is dit eigenlijk een overwinning, of verkoopt Trump hier handig zijn verlies? Anna Dijkman en Marijn Jongsma analyseren de nasleep van de oorlog: een Iraans regime dat economisch gehavend maar geopolitiek juist sterker uit de strijd komt, Amerika dat zijn militaire reputatie beschadigd ziet, en een deal die verdacht veel lijkt op het akkoord dat Barack Obama ooit sloot, waar Trump zelf juist zo op afgaf.

Daarna duiken ze in het verrassende debuut van Kevin Warsh als nieuwe Fed-voorzitter. Hij hield de rente ongewijzigd, maar onder de oppervlakte verandert er van alles: minder communicatie, het mogelijk schrappen van de dot-plot en een opvallende voorliefde voor AI als inflatiedrukker. Volgens Fed-watchers van ABN Amro en Rabobank is Warsh ‘een duif in een havikpak’ en lijkt hij verrassend veel te lenen van Alan Greenspans beruchte mistgordijntactiek uit de jaren negentig.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Europa wordt al jaren weggezet als economische achterblijver, maar klopt dat beeld eigenlijk wel? Anna Dijkman en Marijn Jongsma waren bij een beleggersevent van J.P. Morgan, waar portfoliomanager Mayur Patel een vlammend betoog hield over waarom Europese aandelen juist nu interessant zijn voor beleggers en wat dat zegt over Europa's positie in de wereld.

Want terwijl Amerikaanse aandelen historisch gezien op het punt staan waarop rendementen negatief worden, zijn Europese aandelen goedkoper, beter gespreid én minder afhankelijk van de AI-hype. Sterker nog: Europese banken deden het de afgelopen jaren beter dan de Magnificent Seven. Anna en Marijn duiken in de cijfers en vragen zich af: zijn we te somber over Europa, of blijft samenwerking — zoals het mislukte Frans-Duitse straaljagerproject na acht jaar — toch het grote struikelblok?

Ook behandelen ze vragen van luisteraars: over het rentebesluit van de ECB en de vraag wat dat betekent voor de Nederlandse en Europese economie, over de inmiddels bijna vergeten term ‘indexknuffelaar’ en over een luisteraar die in 1990 zelf het idee voor een indexfonds bedacht — maar het te snel wegschoof als ‘al eens geprobeerd’.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Wordt de grootste beursgang uit de geschiedenis een triomf van technologische vooruitgang of juist een testcase voor de grenzen van passief beleggen?

In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma in de aanstaande beursgangen van SpaceX, OpenAI en Anthropic. Samen zouden deze bedrijven zo'n $200 mrd ophalen, met waarderingen die oplopen tot duizenden miljarden dollars. Vooral de beursgang van SpaceX houdt beleggers bezig. Is de astronomische waardering op zijn plaats, of kopen beleggers vooral een droom van Elon Musk?

Aanleiding voor de discussie is een vraag van luisteraar Felice Verbeek, die zich afvraagt of indexbeleggers straks de rekening betalen van de AI-hype. Want door versoepelde regels wordt SpaceX al kort na de beursgang opgenomen in de Nasdaq 100. Dat betekent dat passieve fondsen miljarden dollars aan aandelen moeten kopen ongeacht de prijs.

Anna legt uit hoe SpaceX is uitgegroeid tot een combinatie van ruimtevaartbedrijf, satellietgigant Starlink en AI-speler, en waarom de waardering zowel bewondering als argwaan oproept. Marijn onderzoekt vervolgens wat deze beursgangen betekenen voor passief beleggen. Kan een markt waarin steeds meer geld automatisch naar de grootste bedrijven stroomt zichzelf uit balans brengen? En wat gebeurt er als de verwachtingen rond AI uiteindelijk niet worden waargemaakt? 

Met inzichten van wetenschappers, vermogensbeheerders en indexspecialisten bespreken Anna en Marijn de vraag die steeds urgenter wordt op Wall Street: maakt passief beleggen de markt efficiënter, of juist kwetsbaarder voor de volgende bubbel? 

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma

Redactie en Montage: Jort Siemes

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Is private credit een tikkende tijdbom binnen het financiële systeem? Of gewoon een handige financieringsvorm die onterecht in een slecht daglicht staat? In deze aflevering duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma samen in de wereld van onderhandse leningen en schaduwbanken.

Want deze week spraken DNB, AFM én het CPB zich allemaal uit over de risico's van private credit. DNB-president Olaf Sleijpen waarschuwde voor een ‘potentieel giftige cocktail’. Maar wat zit er precies in dat mixdrankje? Anna en Marijn leggen uit hoe private credit verweven is geraakt met pensioenfondsen, verzekeraars en grote private-equitypartijen en waarom juist die ondoorzichtigheid de toezichthouders wakker houdt.

Marijn bespreekt ook een alarmerend stuk van vermogensbeheerder Lane Generational, die de markt omschrijft als een ‘illiquid jenga tower’. Wat gebeurt er als bedrijven hun rente niet meer betalen maar bij de schuld optellen en verzekeraars gedwongen worden illiquide beleggingen te dumpen? En waarom is het faillissement van een kleine Amerikaanse verzekeraar in Connecticut misschien wel de kanarie in de kolenmijn?

Ook kijken ze terug in de geschiedenis: hoe somber waren Nederlanders eigenlijk in 1906 over hun kleermakers en bakkers? En wat zegt het dieptepunt in het Amerikaanse consumentenvertrouwen van deze week (het laagste sinds 1952) over wat er nog aan kan komen?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we het figuurlijke wapengekletter tussen de VS en Europa van deze week. Dat ging over toekomstige gasleveringen door de Amerikanen aan Europa. Daar zijn afspraken over, maar Europa komt met nieuwe eisen over methaanuitstoot en daar zijn de Amerikanen ongelukkig mee.

Het draait allemaal om de Europese methaanverordening die volgens plan begin volgend jaar ingaat. Energieleveranciers, ook Amerikaanse, moeten hun uitstoot nauwgezet rapporteren en terugdringen, op straffe van boetes. En dat zet kwaad bloed. Of zoals de Amerikaanse ambassadeur bij de EU het zegt: het zou wel eens een koude winter kunnen worden in Europa als die regels blijven zoals ze zijn. Een staaltje powerdiplomatie met een duidelijke boodschap: wij zijn de bovenliggende partij.

We hebben het ook over de positie van rijken in een democratie. Zijn zij een gevaar of juist een onmisbare schakel? Dat laatste is het uitgangspunt van een boek dat we allebei lazen met de prikkelende titel Why Democracy Needs the Rich, van John O. McGinnis. Marijn sprak hem, voor de nodige context bij zijn stellingen in het boek.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie.

Staat Iran als een ‘rope-a-dopende’ Muhammad Ali tegenover de Verenigde Staten in de ring? En hoe lang duurt het nog voordat de wereld zonder kerosine of kunstmest komt te zitten? In deze aflevering analyseren Anna Dijkman en Marijn Jongsma de economische gevolgen van de oorlog in Iran en waarom een relatief zwakke partij als Iran toch erin slaagt de wereldeconomie maandenlang in zijn greep te houden.

Aan de hand van het legendarische boksgevecht ‘rumble in the jungle’ uit 1974 bespreken ze hoe asymmetrische conflicten werken. Waarom winnen zwakkere partijen steeds vaker van veel machtigere tegenstanders? En waarom lijken de Verenigde Staten de Iraanse strategie structureel te onderschatten? Met inzichten uit de speltheorie, geopolitiek en diplomatie kijken Anna en Marijn naar de oplopende economische én politieke kosten van het conflict.

Daarnaast duikt Marijn in een uitgebreide stresstest van Rabobank naar de wereldwijde oliemarkt. Wat gebeurt er als de Straat van Hormuz langdurig geblokkeerd blijft? Welke regio’s krijgen als eerste te maken met fysieke tekorten aan olieproducten? En waarom dreigen bloemenexporteurs en vakantiegangers straks als eersten de rekening te betalen?

Ook beantwoorden ze een luisteraarsvraag over kunstmest. Kan dierlijke mest een alternatief worden voor dure kunstmest uit de Golfregio? En waarom blijkt het verwerken van mest tot bruikbare kunstmestkorrels in de praktijk zo ingewikkeld en duur?

Redactie & Montage: Jort Siemes

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Iedere week in Toegevoegde Waarde duiken Anna Dijkman en Marijn Jongsma van het FD in de fascinerende wereld van de economie.

FD columnist Anna Dijkman en FD journalist Marijn Jongsma duiken samen in The Wage Standard, het nieuwe boek van econoom Arindrajit Dube. Daarin beschrijft hij hoe grote bedrijven steeds meer macht kregen op de arbeidsmarkt, vakbonden verzwakten en lonen achterbleven zelfs terwijl de economie groeide. Wat deed Walmart met de Amerikaanse arbeidsmarkt? Waarom werden schoonmakers, beveiligers en receptionisten ineens structureel slechter betaald? En waarom ziet Dube Nederland juist als een verrassend positief voorbeeld?

Daarna duiken Anna en Marijn in het veelbesproken nieuwe rapport van het Centraal Planbureau over ongelijkheid en belastingen. Betaalt de rijkste Nederlander echt minder belasting dan de middenklasse? Is box 2 vooral een slimme belastingconstructie? En worden de verschillen in Nederland daadwerkelijk zorgwekkender of trekt het CPB te grote conclusies uit de cijfers?

Ook komt de vragen ze zich af waar de echte vermogenskloof in Nederland zit. Bij miljonairs? Of juist tussen have’s and have-not’s op de huizenmarkt, de kloof turen je huis huren of kopen. Is dat niet de daadwerkelijke kloof binnen onze samenleving? Anna en Marijn zoeken het uit, 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Volgens econoom Flip de Kam en fiscaal jurist Jan Donders gebeurt er iets merkwaardigs met de sociale fondsen. Fondsen als het arbeidsongeschiktheidsfonds en het Algemeen Werkloosheidsfonds worden gevuld met premies van werkgevers en werknemers en zijn wettelijk verplicht hun vermogen uit te lenen aan het ministerie van Financiën. Daarmee worden de uitkeringen gefinancierd die bij deze fondsen horen. 

In de praktijk blijken deze inkomstenstromen echter ook te worden ingezet, en soms zelfs verhoogd, om andere overheidsuitgaven te dekken. Voor ministers is dat aantrekkelijk, omdat deze route buiten de Tweede Kamer om loopt. 

In deze aflevering spreekt Anna Dijkman met De Kam en Donders over de vraag of sociale fondsen zo niet zijn verworden tot een flexibele manier om (extra) belasting te heffen.

Daarnaast aandacht voor de spanningen in het Midden-Oosten en de mogelijke gevolgen voor de positie van de dollar als wereldmunt. Kort na het uitbreken van de Iran-oorlog werd veel gespeculeerd over die rol. Doordat olie grotendeels in dollars wordt afgerekend, bezitten landen in de regio grote dollarreserves, die vaak worden belegd in Amerikaanse staatsobligaties. Dat versterkt de internationale positie van de dollar. 

Nu de vraag rijst of de Verenigde Staten hun bondgenoten in de regio wel effectief kunnen beschermen tegen de Iraanse dreiging, komt ook het ‘afrekenen in dollars’ ter discussie te staan. Zet dit de rol van de dollar als wereldmunt onder druk? FD-journalist Marijn Jongsma nuanceert in deze aflevering het belang van de oliehandel en legt uit welke factoren écht doorslaggevend zijn.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde staan we stil bij het Hollandse mirakel van deze week. Altijd kommer en kwelverhalen over de arbeidsproductiviteit in Nederland, maar nu ineens: een enorme stijging van 2,4%! Nog even voor de duidelijkheid: dit gaat dus over wat we met z’n allen produceren in de economie, gedeeld door het aantal gewerkte uren. Dat aantal gewerkte uren daalde licht, maar de economie groeide en dat betekent dat we dus efficiënter zijn gaan werken. 

En dan gaan we het hebben over handelstekorten en -overschotten. Die zijn er altijd, maar als ze groot en langdurig zijn, dan betekent dat opbouw van de industrie in exporterende landen en afbouw in importerende landen. ING luidt de noodklok over Europa: het handelsoverschot zal wegsmelten, en bij een lange oorlog zelfs omslaan in een tekort. Is dat erg? Een handelsoverschot is geen doel op zichzelf. De VS hebben al decennia een tekort, en behoren tot de meest welvarende landen ter wereld. Simpelweg omdat ze veel geld kunnen lenen, mede omdat de dollar de wereldmunt is. Ze kunnen zo dus boven hun stand leven. Maar: het Europese groeimodel is anders, en gericht op industriële export. 

En deze week was ook de week van de hoorzitting van Kevin Warsh, de man die Trump heeft aangedragen om de nieuwe voorzitter van de Fed te worden, de Amerikaanse centrale bank. Die hoorzitting was ergens wel vermakelijk. Sommige Democraten gingen er met gestrekt been in en sommige Republikeinen hadden de lauwerkransen mee. Het ging natuurlijk over de onafhankelijkheid van Warsh. Want Trump heeft een aantal keer gezegd dat hij Warsh niet zou hebben gekozen als die de rente niet zou willen verlagen en dat hij erg teleurgesteld zou zijn als hij niet de rente zou verlagen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De toekomst van de wereldeconomie voorspellen was altijd al een hachelijke onderneming, maar in deze turbulente tijd lijkt het bijna onmogelijk. Toch presenteerde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) deze week, zoals ieder jaar, zijn nieuwste economische prognoses. FD‑redacteur Marijn Jongsma was in Washington om te doorgronden hoe het IMF probeert orde te scheppen in de mondiale chaos. 

Vanuit de studio in Amsterdam spreekt Anna Dijkman met hem over de ramingen. Wat betekenen die vooruitzichten voor de wereldeconomie als geheel? Welke landen worden het hardst geraakt door de sterk gestegen olie- en gasprijzen? En is er, ondanks alles, ook nog een sprankje goed nieuws te ontdekken?

Dichter bij huis publiceerde ook het Centraal Planbureau (CPB) deze week nieuwe ramingen voor de Nederlandse economie. Het kabinet kondigde bovendien aan €1 mrd uit te trekken om burgers en bedrijven te compenseren voor hogere transport- en energiekosten. Is die steun verstandig?

Redactie: Floyd Bonder & Jort Siemes 

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We bestaan een jaar! In onze allereerste aflevering in april 2025 ging het over het Liz Truss-moment van Donald Trump. De obligatiemarkt sloeg op hol en de rente liep snel op toen Trumps plannen voor importheffingen niet zo goed vielen.

Dat deed denken aan de toenmalige premier van het Verenigd Koninkrijk Liz Truss, die in 2022 de financiële markten in beweging zette door haar ongedekte belastingplannen. De rente schoot omhoog, pensioenfondsen kwamen in de problemen doordat hun obligaties minder waard werden en er ontstond een soort verkoopspiraal des doods.

En nu lijkt de geschiedenis zich te herhalen. De oorlog in Iran laat parallellen zien met de twee eerdere Liz Truss-momenten.

En we hebben het deze keer over Tata Steel. Daaraan viel deze week niet te ontkomen. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over €2 mrd aan overheidssteun voor vergroening van de staalproductie in IJmuiden. Goed idee? Of toch sluiten? We vinden het een moeilijke keuze, maar zetten de verschillende argumenten op een rij. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Nu de brandstofprijs aan de pomp gegarandeerd gemopper oplevert, klinkt de roep om ‘hulp uit Den Haag’ steeds luider. Andere landen hebben al wel besloten burgers financieel ‘op weg te helpen’. Maar die steun is niet gratis en kan leiden tot hogere staatsschulden, die wereldwijd al oplopen. 

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma hoe overheden zulke schulden op termijn proberen terug te dringen. Een van de middelen die politici zelden hardop noemen, maar wel toepassen, is financiële repressie. Marijn legt uit wat dat is en hoe het in de praktijk werkt.

Hogere brandstofprijzen hebben nog een ander effect: de vraag naar elektrische auto’s neemt toe. Een luisteraar vroeg zich af of dat op termijn niet leidt tot lagere accijnsinkomsten voor de overheid — en of dat gat dan elders wordt gedicht. Anna zocht uit hoeveel maatschappelijke kosten elektrische weggebruikers veroorzaken en of zij daar voldoende aan bijdragen. Het antwoord wint waarschijnlijk geen populariteitsprijs.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde blikken we terug op Liberation Day. Volgende week is het precies een jaar geleden dat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen aankondigde en daarmee een handelsoorlog ontketende. We zouden het bijna vergeten door die andere 'echte’ oorlog die hij met Iran is begonnen. Kunnen we na dit jaar al zeggen of het Amerika het gewenste resultaat heeft opgeleverd? Of zijn andere landen als winnaars aan te wijzen? 

We kijken ook of de handelsoorlog en de Iran-oorlog elkaar versterken. Ja, is het antwoord. Want door een recente uitspraak van het Hooggerechtshof moet Trump voor importheffingen andere wetsartikelen inzetten, die eerst onderzoek vergen en inspraak mogelijk maken. En een mogelijke tijdelijke regeling mag maximaal 10% zijn. Daardoor kan de president nu niet direct dreigen met hogere heffingen tegen landen die niet willen 'helpen’ in de Straat van Hormuz.   

En tot slot komen we nog één keer, wel voorlopig voor het laatst wat ons betreft, terug op box 3. Want we kregen er verschillende vragen over en beloofden die deze week te bespreken.  

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

De gevolgen van de blokkade in de Straat van Hormuz worden steeds beter zicht- en voelbaar. In deze aflevering vragen Anna Dijkman en Marijn Jongsma zich af: hoe nu verder? Beetje bij beetje lijkt het duidelijk te worden dat Iran de tijd aan zijn zijde heeft en inzet op het destabiliseren van de wereldwijde oliemarkt ter verdediging. Heeft Trump zijn tegenstander simpelweg onderschat? De situatie heeft namelijk steeds meer weg van een asymmetrisch gevecht met kenmerken van een guerrillaoorlog. Amerikaanse raketten van soms meer dan een miljoen dollar per stuk nemen het op tegen Iraanse drones van soms slechts twintigduizend dollar. 

Wat gaan wij ervan merken? Behalve de voor de hand liggende hogere prijzen aan de pomp en hoge kosten voor energie zijn er tweede-orde effecten. Hogere kosten voor energie maken productieprocessen duurder, met een hogere prijs voor de consument tot gevolg. Vakbonden zullen roepen om loonstijgingen, zodat de consument niet te veel koopkracht verliest. En zo ligt hoge inflatie op de loer. Wat moet Den Haag doen, of is geen actie juist de beste remedie? 

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met private credit. Weet je nog, eind vorig jaar, toen vroeg een van onze luisteraars waar de volgende financiële crisis verstopt zat. We hebben toen in de aflevering van 8 november 2025, Kan onze economie nog groeien? En waar zit de volgende financiële crisis verstopt?, een aantal dingen op een rijtje gezet, zoals de gevaren van een mogelijk AI-bubbel. Maar we hebben het ook gehad over private credit en de waarschuwingen van IMF over schaduwbankieren. We blijken toch enigszins voorspellende gaves te hebben, want de zorgen rond private credit stijgen. Er komen nu allerlei trends samen: stijgende rentes, disruptie door AI, deregulering, geopolitieke chaos. En dan zou Blue Owl, een privatecreditfonds dat nu in zwaar weer verkeert, mogelijk de kanarie in de kolenmijn zijn. Marijn geeft een lesje private credit om te zien of de sector echt in de fik staat. 

We gaan het vandaag hebben over de belasting op inkomen uit sparen en beleggen! Ja ja, box 3 houdt de gemoederen altijd bezig en we kregen van drie luisteraars precies dezelfde vraag daarover: waarom is er niet gewoon een vermogensrendementsbelasting zoals we die hadden van 2001 tot 2016? Toen werd er 30% geheven over een forfaitair rendement van 4%. Dat kwam dus in feite neer op 1,2%. Waarom doen we dat niet wéér, dan ben je van alle ingewikkelde administratie, juridische ellende en gedoe af toch? We bellen met econoom Bas Jacobs om te horen waarom we dat toch echt niet zouden moeten willen.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de economische gevolgen van het conflict tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran. Iran zegt de Straat van Hormuz te hebben afgesloten, een cruciale route waar ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gastransporten doorheen gaat. Dreigt daarmee een nieuwe oliecrisis zoals in de jaren zeventig? Marijn zet op een rijtje hoe groot de economische schade kan worden, waarom energieprijzen nu anders doorwerken in de economie dan vroeger, en wie er eigenlijk profiteren van hogere olie- en gasprijzen.

Ook kijken we naar een onverwacht neveneffect van het conflict: het internationale luchtverkeer. De Golfstaten zijn een belangrijk knooppunt voor overstappers wereldwijd. Wat gebeurt er met de wereldwijde luchtvaart als reizigers het gebied gaan mijden?

En dan een luisteraarsvraag van een oude bekende: voormalig BlackRock-strateeg en oud-FD-columnist Lukas Daalder. Hij vraagt zich af of kunstmatige intelligentie iets kan wat centrale planners vroeger niet konden: een hele economie aansturen. Kan AI de ‘onzichtbare hand’ van de markt zichtbaar maken en misschien zelfs vervangen? Of blijft de economie daarvoor simpelweg te complex?

Presentatie: Anna Dijkman & Marijn Jongsma

Montage: Jort Siemes

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde bespreken we de wending in het potje heffingenschaak van president Trump. Door de uitspraak van het Hooggerechtshof dat zijn heffingen onwettig zijn, werd hij schaakmat werd gezet. Hoe nu verder en hoe staan de spelers op bord? Marijn zet op een rijtje waarom we wel en waarom we niet beter af zijn met deze uitspraak van ‘Scotus’, Supreme Court of the United States.

En een deel van het land is al weken in paniek vanwege de plannen voor Box 3 en de vermogensaanwasbelasting. We zijn niet ineens een fiscale podcast geworden maar we zetten op een rijtje wat nu eigenlijk de voor- en nadelen zijn van de verschillende vormen van vermogensbelasting en wat voor gevolgen ze voor een economie hebben.

Maar we beginnen met een reactie op de aflevering van vorige week, over Rusland. Pieter Visser mailde ons, hij komt regelmatig in Rusland en spreekt daar veel mensen. “Uw weergave van de situatie aldaar klopt op bepaalde zaken, maar er is ook een andere waarheid.” Anna belde hem om daar een toelichting op te krijgen.  

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Dinsdag 24 februari is het precies vier jaar geleden dat Rusland Oekraïne binnenviel. In eerste instantie dachten veel mensen in de westerse wereld dat fikse sancties tegen de Russen hun economie, en daarmee ook hun agressie, zouden kunnen afremmen. Niets van deze verwachtingen lijkt te zijn uitgekomen. Is de Russische economie echt zo weerbarstig als de groeicijfers doen vermoeden? Of zijn deze cijfers niet te vertrouwen? En als het positieve beeld wél klopt, hoe komt het dan dat die economie zo sterk is?

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna Dijkman en Marijn Jongsma de Russische economie.

De grote vraag achter dit actuele voorbeeld is: werken sancties in het algemeen eigenlijk wel? Hoe oud is deze tussenstap tussen oorlog en vrede? Welke varianten zijn er en welke daarvan zijn het effectiefst?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze Toegevoegde Waarde nemen we een duik in de geschiedenis, want we gaan het hebben over de godfather van het kapitalisme. Zo wordt hij wel eens genoemd —  al dan niet terecht, maar daar gaan we het over hebben — en dat is niemand minder dan Adam Smith. Marijn ging in Schotland op zoek naar zijn wortels om te kijken wat zijn betekenis nog is en wat we nog van hem kunnen leren. 

Verder onderzoeken we de mogelijkheden van een 28e regime binnen de EU. Dat is een plan om het voor start-ups en scale-ups makkelijker te maken in Europa te groeien.  We zoeken uit wat dit regime nou precies is en of we dit wel moeten willen. 

In de aflevering verwijzen we naar een oude Toegevoegde Waarde, die kun je hier beluisteren: Waar gaat het mis op de vrije markt?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Loskomen van de Verenigde Staten vanwege de grillen van Donald Trump is een onderwerp dat momenteel veelvuldig de revue passeert. Het voedt het verlangen naar sterke Europese bedrijven die onafhankelijk opereren. Maar hoe kunnen Europa en Nederland zulke ‘nationale kampioenen’ het best faciliteren? 

Door bedrijven actief te subsidiëren en soepeler om te gaan met fusies en overnames? Of juist door de vrije markt zo veel mogelijk zijn werk te laten doen, zodat de winnaar vanzelf boven komt drijven? Anna Dijkman en Marijn Jongsma bespreken deze vragen als hoofdonderwerp in deze aflevering van Toegevoegde Waarde. 

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We kijken in deze Toegevoegde Waarde naar de 'moeder aller handelsakkoorden’ die de Europese Unie sloot met India. Een boost voor beide partijen, en een teken dat Europa nog lang niet klaar, over en uit is, zoals ons graag door onder andere Trump wordt voorgehouden. Is Europa wakker geschud? Is er sprake van de herrijzenis van Europa?

En we gaan het hebben over de Japanse yen, daar is van alles mee aan de hand namelijk. We kregen ook een vraag hierover van luisteraar Marius van den Assem. Hij had ons in december gemaild met een vraag over de yen. Hij woont nu zelf in Tokio als uitwisselingsstudent Business Information Management en merkte dat de yen snel in waarde daalde. Dat is op zich fijn voor hem, want het maakt Japan goedkoop, maar andersom is het een teken dat de yen zwak is en dat maakt alles buiten Japan duur voor de Japanners. Maar wat zit er nou achter? Dat zoeken we uit. Daarvoor verwijzen we ook naar een eerdere aflevering van Toegevoegde Waarde: Is de Japanse schuldenberg een tikkende tijdbom?

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Toen Donald Trump uitsprak dat hij geen militaire operatie zou uitvoeren om Groenland bij de Verenigde Staten te trekken, ging in Davos een zucht van verlichting door de zaal. Maar is daarmee ook echt alle kou uit de lucht? In deze aflevering van Toegevoegde Waarde bespreken Anna en Marijn de mogelijke oorzaak van Trumps draai in zijn opstelling in dit conflict en kijken ze vooruit. Wat was nu eigenlijk Trumps intentie om Groenland bij de Verenigde Staten te willen trekken? En hoe kan Europa het beste reageren op de ‘wake-upcall’ die het wederom kreeg vanuit Zwitserland?

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Floyd Bonder 

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

We beginnen deze Toegevoegde Waarde met de toch wel ongekende aanval afgelopen week van de regering-Trump op de Fed, en dan specifiek op voorzitter Jerome Powell. De onafhankelijkheid van de centrale bank staat op het spel, en we gaan kijken wat dat voor gevolgen kan hebben.

Verder hebben we het deze week over staatsobligaties, want daar kregen we een aantal vragen over binnen. Zoals over waarom particulieren in Nederland niet direct staatsobligaties kunnen kopen, wat bijvoorbeeld wel kan in de Verenigde Staten. En ook bij onze zuiderburen trouwens: ‘staatsbons’ heten ze daar. 

We verwijzen naar een tweetal eerdere afleveringen van Toegevoegde Waarde: Wat als Trump aan de renteknop gaat draaien? En maakt het basisinkomen echt gelukkig? (van 6 september) en Weg met de koopkrachtplaatjes! En is de basisbaan een beter idee dan het basisinkomen? (van 20 september).

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

 

We beginnen deze aflevering met het land waar ze ooit te maken hadden met 10 miljoen procent inflatie in een jaar, maar dat om heel andere redenen het nieuws beheerste deze week: Venezuela. Trump zei zaterdag in zijn speech dat de VS Maduro gevangen hadden genomen om een einde te maken aan drugstransporten naar de VS en de instroom van criminele migranten. Maar na een minuut of vijf in die speech kwam er een andere aap uit de mouw. Het gaat de Amerikaanse president om olie! Hij wil gewoon geld verdienen! Maar dat zit toch wat ingewikkelder in elkaar dan hij het doet voorkomen, dus we gaan uitpluizen hoe dat nou zit met die olie en de economie van Venezuela.  

En daarna gaat het over de inflatie in eigen land. Want die bleek in 2025 te zijn uitgekomen op 3,3%! Is het nou erg dat die al jaren boven de gewenste 2% zit? En wat voor intergenerationeel trauma kan inflatie brengen? Daar gaat Marijn alles over vertellen. Tipje van de sluier: het heeft te maken met kruiwagens vol Duitse marken. 

We beloven in de aflevering een linkje naar de allereerste Toegevoegde Waarde omdat die ook over inflatie gaat: Waarom streven we naar 2% inflatie? En het Duitse fragmentje over hyperinflatie komt hier vandaan.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie & montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

In deze aflevering van Toegevoegde Waarde (uit het eerste seizoen) hoor je alles over de Nederlandse staatsschuld. Al decennia kent Nederland een torenhoge schuldenberg, maar aan wie is de staat dat geld eigenlijk verschuldigd? Hoe komen die leningen tot stand en nog belangrijker: moeten we die schulden niet aflossen?

Daar gaan we het over hebben met Karen van der Wiel,  econoom en plaatsvervangend directeur bij het Agentschap bij ministerie van Financiën, het instituut dat zich dagelijks bekommert over onze staatsschuld. Van der Wiel legt uit hoe en waarom staatsobligaties worden uitgegeven en vertelt hoe dat eeuwen geleden ging toen er nog geen snelle computers of dealingrooms waren.

Ook spreken we met econoom en ESB-hoofdredacteur Jasper Lukkezen, die bij het Centraal Planbureau jarenlang onderzoek deed naar de staatsschuld. Hij vertelt je meer over de rol van een staatsschuld in de economie én legt uit waarom het zelfs voor heel rijke landen goed kan zijn om een staatsschuld te hebben.

Volgende week zijn Anna en Marijn weer terug met een nieuwe aflevering.

Presentatie: Anna Dijkman
Redactie: Anna de Haas, Paulien Sewuster en Anna Dijkman
Audiovormgeving: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week in Toegevoegde Waarde kritiek op het rapport-Wennink én op onze behandeling ervan. Want we vroegen om jullie reacties en kregen die ook! We laten ze allemaal de revue passeren en pakken er ook nog wat reacties op het rapport zelf bij. 

En het is de laatste aflevering van dit jaar dus we gaan ook terugblikken. Het was toch wel ‘the year of the tariffs’, ja sorry in het Engels, maar dat klinkt toch beter dan het Jaar van de Importheffingen. Maar de vraag is: wat was nou het effect op de economie? Want die is nog niet ingestort vooralsnog... Daar gaan we op in en we pakken er ook wat geschiedenisboeken bij.

Presentatie: Anna Dijkman en Marijn Jongsma

Redactie en montage: Nelleke van der Heiden

Muziek: Gijs Friesen

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Deze week stond in het teken van het rapport van Peter Wennink. De oud-topman van ASML is door het kabinet gevraagd advies te geven over de Nederlandse economie en hoe we ons verdienvermogen kunnen vergroten. Al maanden wachten we hierop en vrijdag was het dan eindelijk zover, het rapport: De route naar toekomstige welvaart kwam uit, met de ondertitel: Een sterk Nederland in een relevant Europa.

We gaan in op de zorgen van Wennink en kijken naar de oplossingen die hij biedt. We hebben lof, maar moeten zeker ook wat kritische kanttekeningen plaatsen. 

In zijn rapport oppert Wennink ook een Nationale Investeringsbank. Daar hebben wij het eerder over gehad in Toegevoegde Waarde, zoals beloofd een link naar die aflevering.

See omnystudio.com/listener for privacy information.