Historische Vertelsels - Geschiedenis van de Lage Landen

Na de Urfehde lijkt Jan Rubens gered, maar vrij is hij allerminst. In Siegen leeft de familie Rubens-Pijpelinckx jarenlang in huisarrest, onder toezicht, met schulden en sociale uitsluiting. Maria houdt het gezin recht: ze boert, verkoopt groenten en fruit op de markt, reist naar Antwerpen en probeert het familiefortuin te redden.
Ze slaagt erin dat de familie naar Keulen mag verhuizen. Maar het leven blijft er moeilijk door nieuwe tegenslagen, familiedrama’s en de blijvende druk van de Nassaus. Wanneer Jan in 1587 sterft, komt Maria er echt alleen voor te staan, maar door Jan zijn dood, is de eeuwige schuld aan de Nassau's vervallen en kunnen Maaike en de kinderen gaan en staan waar ze willen. De keuze is aan de weduwe Pijpelinckx. Stemmen: vader Paul als Jan Rubens en vrouwlief Catherine, zoals altijd de mooie stem van Maaike Pijpelinckx. Merci alweer.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Na de bekentenis van Jan Rubens in Dillenburg neemt Maria Pijpelinckx het initiatief. In de nacht van 1 april 1571 schrijft ze twee brieven: één zakelijke en één zeer persoonlijke. Daarmee vergeeft ze Jan officieel, maar zet ze tegelijk de juridische snode strategie van Johan van Nassau onder druk. In deze 6e episode volgen we hoe Maria vanuit Keulen de onderhandelingen voert met Dillenburg, Anna van Saksen opzoekt en tracht te betrekken in operatie redding, Dr. Schwarz bewerkt en uiteindelijk een financiële regeling afdwingt. Stap voor stap krijgt Maria Jan uit de dodencel, al zal zijn 'vrijheid' met een heel zware prijs komen. Mevrouw Rubens op haar best! Zeker luisteren. Stemmen: vader Paul als Jan, vrouwlief Catherine als Maria en buurman Ronny als Graaf Johan van Nassau. Wederom dank iedereen.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Deze 5e episode over het leven van Maria Pijpelinckx begint in maart 1571. Maria wacht in het Rinkenhof (Keulen) op nieuws over Jan Rubens, die naar Siegen is vertrokken, maar geen teken van leven meer geeft. Dan komt het bericht: Rubens is gearresteerd op Nassaus grondgebied en opgesloten in Dillenburg. Hij wordt ondervraagd en biecht op dat hij een affaire heeft met Anna von Saksen. Dit is majesteitsschennis! Het betekent de doodstraf! Maar Jan heeft geluk: Graaf Johan van Nassau ruikt een deal in ruil voor Jan's vrijheid en begintg Maria Pijpelinckx te chanteren. Voor Anna von Saksen worden het zeer harde tijden, ook zij wordt opgesloten! Wat een toestanden. Zeker luisteren dan. Veel plezier ermee. Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne als de bodes aan de deur, buurman Ronny als Graaf Johan van Nassau en Liene Conard als Anna von Saksen. Dank iedereen.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Na hun vertrek uit Antwerpen in oktober 1568 trekken Maria Pijpelinckx, Jan Rubens en hun kinderen via Kuringen richting Keulen, op de vlucht voor Alva en de dreiging van de Bloedraad. In deze 4e episode volgen we hun tocht via het graafschap Loon naar de vrije Rijksstad Keulen. Waarom kiezen Maria en Jan uiteindelijk voor de Rijnstad? Welke rol spelen familie, geloof, werk en bestaande netwerken van Zuid-Nederlandse vluchtelingen? En hoe reageert de Keulse bevolking op al die nieuwkomers uit de Nederlanden? Je hoort hoe Keulen uitgroeit tot een toevluchtsoord voor gevluchte kooplieden, juristen en edellieden, hoe Jan Rubens er zijn carrière opnieuw uitbouwt, en hoe het gezin zich probeert te handhaven in een stad die tegelijk kansen biedt en wantrouwig blijft. Ook Anna van Saksen, prinses van Oranje, duikt opnieuw op in het verhaal — en daarmee begint een nieuw, beslissend hoofdstuk in het leven van Maria Pijpelinckx.
Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne, buurman Ronny, collega Camille en last but not least Robin, als Blandine Rubens. Dank iedereen.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 3e episode over Maria Pijpelinckx barst de Beeldenstorm in Antwerpen (1566) los en zien we van dichtbij hoe snel het ontspoort. Maria Pijpelinckx zit thuis met de kinderen, terwijl Jan Rubens als schepen mee in het crisisoverleg belandt en het stadsbestuur vooral probeert een bloedbad te vermijden. Na de vernielingen volgt een korte periode van schijnrust, maar de politieke rekening komt snel: Filips II stuurt Alva naar de Nederlanden en de Raad van Beroerten (Bloedraad) begint met dagvaardingen en arrestaties. Antwerpen wordt extra hard aangepakt, met o.a. de plannen voor en de bouw van een dwangburcht (citadel) en de verdachtmakingen van “twijfelachtige” bestuurders. Wanneer ook mensen uit de omgeving van Maria en Jan worden opgepakt en veroordeeld (zoals Antoon van Stralen), wordt het gevaar heel concreet voor oud-schepen Jan Rubens. Het gezin kiest uiteindelijk om te vertrekken uit Antwerpen (1568).
Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine, zoonlief Senne, buurman Ronny en collega Franck. Dank iedereen.
Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>;, via Wikimedia Commons.
YouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today (no modifications were made)

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

 In deze extra aflevering neem ik je mee door de aanloop naar de Gouden Eeuw van Antwerpen: waarom de stad vanaf de late 15e en vooral in de 16e eeuw zo sterk groeit. Je hoort hoe politieke grenzen, handelsroutes en markten verschuiven, waarom Engels laken en de foren van Brabant Antwerpen een voordeel geven, en hoe de komst van de Portugezen met specerijen en de aanwezigheid van Zuid-Duitse metaalhandel de economie versnellen. Zo wordt Antwerpen het decor waar zoveel figuren uit deze podcast opduiken: van Ortelius en Plantin over Filips van Marnix tot en met Maria Pijpelinckx (en vele anderen). En oh ja, ooit was Antwerpen zelf de parking! Veel luisterplezier.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 2e episode over het leven van Maria Pijpelinckx stijgt de spanning in Antwerpen richting 1566 en de Beeldenstorm. Maria Pijpelinckx en Jan Rubens leven in een stad waar calvinistische hagenpreken, ketterplakkaten en inquisitie het dagelijkse klimaat bepalen. Je hoort hoe de overheid (met Margaretha van Parma, Granvelle en bisschop Sonnius) druk zet op Scheldestad, terwijl het stadsbestuur probeert te schipperen om handel en orde te bewaren. De zaak Christophe Plantin (1562) toont hoe snel een drukker, pamflet of gerucht iemand in gevaar kan brengen. Intussen groeit het politieke verzet tegen Filips II, met het Smeekschrift en het Verbond der Edelen, en worden de hagenpreken massaal bijgewoond. Willem van Oranje wordt naar Antwerpen gestuurd om de rust te herstellen, maar de situatie blijft explosief. En in augustus van 1566 ontspoort ze: de Beeldenstorm begint — Antwerpen houdt de adem in. Heel veel luisterplezier.
Stemmen: Vader Paul, vrouwlief Catherine en collega Pauline Delaunoy. Merci iedereen.
Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>;, via Wikimedia Commons. just Lute by Kaazoom Music by <a href="https://pixabay.com/users/kaazoom-448850/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Paul Winter</a> from <a href="https://pixabay.com//?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Pixabay</a
YouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today. No modifications were made.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 10e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen krijgt voor het eerst een vrouw de hoofdrol: Maria Pijpelinckx (1538–1608). Ik neem jullie live mee naar de Wapper en de Meir, langs plekken waar haar familie leefde en werkte. Je hoort hoe Maria’s familie vanuit Kuringen/Hasselt naar Antwerpen trekt en rijk wordt met tapijthandel—één van de grote luxe-nijverheden van het rijke Antwerpen in de 16e eeuw. Daarna maken we kennis met Jan Rubens (vader van): zijn achtergrond, zijn studies, zijn carrière als jurist en hoe hij in het Antwerpse stadsbestuur terechtkomt. Maria en Jan huwen, maar terwijl het jonge gezin groeit en Antwerpen nog een laatste economische boost krijgt, lopen de religieuze en vooral ook politieke spanningen in de Nederlanden snel op: in de strijd tegen de inmenging van Filips II, loopt Antwerpen voorop. Het gaat het jonge gezin voor de wind, maar problemen zijn al zichtbaar aan de horizon. Veel luisterplezier.
Stemmen: vader Paul, vrouwlief Catherine en collega Julie Nevejan. Merci allemaal.
Music credits: intro: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:John_Dowland_(1563-1626)_M._George_Whitehead_His_Almand,_Lachrimae,_No.21_for_Treble,_Tenor_%26_Bass_Viols_with_Great_Bass_Violone_in_G_1604.ogg. Phillipwserna, CC BY-SA 4.0 <https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0>;, via Wikimedia Commons. just Lute by Kaazoom Music by <a href="https://pixabay.com/users/kaazoom-448850/?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Paul Winter</a> from <a href="https://pixabay.com//?utm_source=link-attribution&utm_medium=referral&utm_campaign=music&utm_content=363314">Pixabay</a
YouTube: John Dowland // Come away, come sweet love – View/save archived versions on archive.org and archive.today No modifications were made. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 7e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Tine Meganck. Zij heeft de netwerken van Ortelius onderzocht en is op het onderwerp gedoctoreerd aan Princeton University in de US. Deze luistervoer gaat nog dieper in op de netwerken van Ortelius en zijn humanistische vrienden en kennissen op het einde van de 16e eeuw. Dit is eigenlijk een perfect vervolg op de vorige episode over het Album Amicorum, dat ook in dit gesprek ruimschoots aan bod komt. Via Ortelius zijn netwerk komen we uit bij Pieter Breugel de Oude, Tine haar grote liefde. Ze legt met heel veel passie en vuur uit hoe beide heren elkaar kenden en respecteerden en hoe hun netwerken werkten. Luister gewoon, u zal het wel merken. Dit verhaal is nog niet af, dat hebben we ook al afgesproken! Heel veel dank aan Tine voor haar tijd, drive en gastvrijheid. Veel luisterplezier. Deze luistervoer is voorlopig ook het einde van de 9e reeks over het leven van Abraham Ortelius. Dank aan iedereen die heeft meegwerkt aan dit 'erudiete' en humanistische verhaal uit het laat 16e eeuwse Antwerpen.  

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 6e Luistervoer ga ik in gesprek met professor Gerrit Verhoeven. Hij onderzoekt al enkele decennia hoe mensen reisden in de vroeg-moderne periode (16e tot 18e eeuw). Omdat Ortelius zo veel reisde, wilde ik met Gerrit deep diven in het onderwerp. Hij kwam zelf met het voorstel om één specifieke soort reizen onder de loepe te nemen, de Grand Tours van adellijke en burgerlijke jongelui, die in de 17e en 18e eeuw op reis naar het buitenland werden gestuurd om 'man' te worden! Deze kerels waren soms 2 tot 3 jaar onderweg. Eens weer thuis brachten de meesten braaf verslag uit van hun reis, maar uit de brieven naar huis komen de meer smeuïge verhalen naar boven. 
Met veel passie vertelt Gerrit over Balthasar III Moretus en de exploten van enkele jonge edellieden uit belangrijke en bekende families uit de Nederlanden. Hoe reisden ze, waar gingen ze op bezoek, wat aten ze... en wat met spel en erotiek? Het passeert allemaal de revue! Heel veel dank aan Gerrit en Lucie de labrador voor hun tijd en de sappige anekdotes. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In de 5e episode duiken we in Ortelius’ Album Amicorum: zijn beroemde vriendenboek met bijdragen van humanisten, kunstenaars, dichters en politici uit heel Europa. Je hoort waarom zo’n album veel meer was dan een “poëzieboekje”: het was een netwerk, een monument van vriendschap en humanisme, een houvast in extreem turbulente tijden van oorlog en geweld.  Tegelijk moest het boekje voorzichtig circuleren omdat het een netwerk kon blootleggen aan ‘foute’ ogen. Het album belandt uiteindelijk in Pembroke College (Cambridge) en bevat meer dan 140 namen, al zijn er pagina’s verdwenen (mogelijk met tekeningen). Met bijdragen van onder meer Arias Montanus, Marnix van Sint Aldegonde, Janus Dousa en Joannes Vivianus zie je hoe dit netwerk (religieuze) grenzen overstijgt. Het verhaal eindigt met Peter Heyns, die het Album Amicorum opent met een sterk symbolische bijdrage over Daphne en de laurier — en zo meteen de toon zet voor het hele boek. Veel luisterplezier.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In de 4e episode gaat het over Ortelius zijn Opus Magnum: de Theatrum Orbis Terrarum (1570): de eerste atlas in de moderne zin van het woord. Je hoort wat er precies nieuw was: kaarten op eenzelfde formaat, een vaste volgorde (wereld–continenten–landen), en verklarende teksten bij de kaarten. We kijken ook naar de productie: koperplaten, papier, drukken en verspreiding — en waarom Ortelius niet bij uitgever Christophe Plantin start, maar met Gillis Coppens van Diest in zee gaat. Het project wordt een mega succes: herdrukken, edities in meerdere talen, en verkoop tot ver buiten Antwerpen. We staan stil bij reacties van tijdgenoten zoals Mercator, en we komen aan het hof van Filips II (met het verhaal rond Espinosa): de koning geeft Ortelius’ de titel Geographus Regius. Tot slot komt ook Ortelius’ vervolgwerk aan bod, zoals de Additamenta en het Parergon met historische kaarten. Ik dank graag Nicolas Brondfort en buurman Ronny Vermeersch voor hun zeer gesmaakte vocale bijdrage. Veel luisterplezier.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 3e episode zien we hoe Abraham Ortelius een echte cartograaf wordt in Antwerpen tussen 1550 en 1570. Zijn atelier (met zijn zussen) kleurt kaarten in en werkt ze af, in een stad die in het midden van de 16e eeuw tot een belangrijk centrum van kaartdruk en kaartverkoop uitgroeit. Maar Ortelius was een product van zijn tijd: er was al een zeer bedrijvige handel in kaarten in Europa: portolaankaarten, grote wandkaarten, Ptolemaeus-edities en Italiaanse kaartbundels. En dan volgt de kernvraag: waarom werd Ortelius de man van de “eerste moderne atlas”? Via Gillis Hooftman en uit de brieven van Joannes Radermacher blijkt dat Ortelius de eerste was die sleutel vond om van een kaartenbundel een verkoopbaar iets te maken, een echte uitgave, iets waar Gerard Mercator pas later in zou slagen. Het idee van de Theatrum Orbis Terrarum (1570) was geboren. Veel luisterplezier. Met heel veel dank aan Dr Roger Van der Linden en Marc Telders, collega-gidsen, dat ik hun stemmen weer eens mocht roven. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel interessant om weten om het hele plaatje in de juiste context te kunnen plaatsen. 
In dit 'wist-je-datje' vertel ik over de Continental Drift en de platentectoniek. Ortelius had al een vermoeden op het einde van de 16e eeuw dat de continenten uit elkaar waren gedreven, want hij zag dat Zuid Amerika en Afrika heel mooi in elkaar pasten. Maar hij had geen idee van hoe dat kwam en dus kon hij het ook niet verklaren. Pas 300 jaar later, in de 20e eeuw, komt er een wetenschappelijke uitleg voor de Continental Drift, die Ortelius wel degelijk juist had vastgesteld. 
Veel luisterplezier. Blogpost: https://www.gidsnummer53.com/post/ortelius-en-de-continental-drift-historisch-wist-je-datje-002

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Dit is een nieuw, korte format in de podcast Historische Vertelsels. Om nog meer duiding te kunnen geven bij de Verstelsels, publiceer ik regelmatig 'wist-je-datjes', weetjes waarvoor er in de verhalen zelf soms geen plaats is. Maar ze zijn wel interessant om weten om het hele plaatje in de juiste context te kunnen plaatsen. 
Dit eerste 'wist-je-datje' gaat over de geschiedenis van de Buchmesse van Frankfurt, ontstaan uit de middeleeuwse jaarmarkt van dezelfde stad en ook vandaag nog zeer levend! Ortelius was er bijna kind aan huis tijdens zijn leven.
Veel luisterplezier. Blogpost: https://www.gidsnummer53.com/post/frankfurter-buchmesse-15e-21e-eeuw.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 2e episode volgen we Abraham Ortelius als reiziger in de 16e eeuw: waarom hij zo veel onderweg is, hoe het reizen toen verliep, en wat hij ermee wint voor zijn werk in Antwerpen. We komen op de Frankfurter Messe, waar Ortelius in 1554 Gerard Mercator ontmoet, een contact dat later cruciaal wordt voor zijn cartografische ambities. Daarna trekken we mee op studiereis (1560) met een groep kaartenmakers en graveurs, waar kennis en netwerk letterlijk “op de weg” gedeeld worden. Ook Engeland komt aan bod: Ortelius reist in 1575 naar en mee met Emanuel van Meteren en gebruikt de trip om kaarten, contacten en informatie over de Britse eilanden te verzamelen. Vervolgens is er de grote reis met Joris Hoefnagel (vanaf 1577) via Duitsland naar Italië, waar Ortelius jaagt op kaarten, munten en inscripties en waar onderweg ook “content” ontstaat (schetsen die later als prenten/atlasmateriaal circuleren). Op de achtergrond speelt de onrust in Antwerpen mee (o.a. de Spaanse Furie van 1576), wat reizen én vertrekken plots ook een veiligheidskwestie maakt. Al deze reizen zullen uiteindelijk de Theatrum Orbis Terrarum mee voeden. Ondertussen houdt zus Anna de zaak in Antwerpen draaiende. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 9e reeks van Historische Vertelsels – Geschiedenis van de Lage Landen neem ik jullie mee in het leven van Abraham Ortelius (1527–1598), geograaf in Antwerpen in de 16e eeuw. Zijn bekendste, baanbrekende werk: het Theatrum Orbis Terrarum, vaak gezien als de eerste moderne atlas. Je hoort hoe Ortelius niet alleen kaarten maakte en verkocht, maar ook  koopman, cartograaf, humanist en vooral een fanatieke verzamelaar (munten, boeken, prenten, instrumenten en rariteiten) was met een huis dat hij zelf zijn “museum” noemde. We kijken naar zijn familieachtergrond en de link met het protestantse netwerk rond o.a. Jacob van Meteren en Emanuel van Meteren (Coverdale Bible), en hoe religie en inquisitie als achtergrond meespelen in zijn wereld. Ook komen zijn netwerk en reputatie aan bod: vrienden, correspondentie, en de kring rond mensen als Plantin, Clusius en anderen. Ortelius als man van kaarten én als mens in een tijd van ontdekkingen, handel, wetenschap en geloofsconflicten. Welkom in het Antwerpen van de 16e eeuw. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 5e Luistervoer ga ik in gesprek met Tom Dieusaert, journalist maar vooral ook Antwerpenaar, die, net als hijzelf - Tom woont en werkt in Argentinië - boeken en artikels schrijft over 16e en 17e eeuwse Sinjoren die in het buitenland furore maken. Een van hen is Emanuel Van Meteren, volle neef van cartograaf Abraham Ortelius, calvinist en "merchant", die vanuit Londen kijkt en schrijft over de 80-jarige Oorlog. Hij kent half Antwerpen en correspondeert met zijn vrienden en kenissen aan de Schelde. Eén van hen is ook Filips van Marnix van Sint Aldegonde. De burgemeester levert insight information over het reilen en zeilen van de Opstand en de oorlog tegen Filips II. Een gesprek opgenomen in het Museum Plantin-Moretus over leven als Antwerpenaar in het buitenland en over een passie voor de geschiedenis van de Koekenstad. Heel veel dank aan Tom voor zijn tijd en sappige anekdotes. Lees meer op zijn blog: https://medium.com/de-antwerpenaars-van-de-republiek.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

De 8e reeks over het leven van Filips van Marnix van Sint Aldegonde speelt zich af tijdens de godsdiensttwisten in de Nederlanden in de tweede helft van de 16e eeuw. In deze 4e Luistervoer ga ik in gesprek met Leen Huet, alom gevierde kunsthistorica, filosofe en Breugelkenner bij uitstek. Met haar bespreek ik de impact van de godsdiensttwisten op de kunst van Pieter Breugel de Oude en op de schilderkunst in het algemeen in de 2 helft van de 16e eeuw. Leen Huet op haar best! Wendy Wauters gaf me reeds haar review: "Rijk, genuanceerd, inhoudelijk sterk doorwrocht maar nooit te zwaar"! Een gesprek dus dat je moet gehoord hebben. Heel veel luisterplezier. Volg de podcast hierboven en krijg automatische updates! Heel veel dank aan Leen voor haar tijd en visie. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze 3e Luistervoer ga ik in gesprek met Kristof Selleslach, archivaris van het Museum Plantin Moretus en kenner van het drukkersgeslacht. Met hem onderzoek ik hoe tijds- en stadsgenoot van Filips van Marnix van Sint Aldegonde, Christoffel Plantijn schippert en laveert in deze troebele tijden om zijn bloeiende Officina Plantiniana recht te houden. Hij werkt zelfs voor alle partijen in het conflict. Is hij katholiek of protestants? En hoe overleeft hij? Heel veel luisterplezier. Volg de podcast hierboven en krijg automatische updates! Heel veel dank aan Kristof voor zijn tijd en visie.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Antwerpen valt op 17 augustus 1585. In Beveren tekent Filips van Marnix met Alexander Farnese de overgave: de stad wordt gespaard maar wordt weer katholiek, een Spaans garnizoen komt weer in de citadel, en er volgt een zware oorlogsschatting. Voor de protestanten is bekeren of vertrekken: velen kiezen voor het laatste. Na de overgave blijft Marnix lang rond Farnese hangen, wat de roep als was hij een “landverrader”enkel maar luider doet klinken. Hij kriijgt lang huisarrest maar zal in ere worden hersteld door de familie van Nassau. Vanaf dan gaat Marnix werken voor de jonge Republiek der Zeven Provinciën: hij decodeert Spaanse brieven, gaat op diplomatieke missies en krijgt een laatste grote opdracht: een Nederlandse Calvinistische Bijbelvertaling. Filips overlijdt in Leiden in 1598. Dit is het einde van de reeks, maar niet van de vraag: redde Marnix Antwerpen… of leverde hij het uit? Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

De Nederlanden breken in twee. Na de Gentse Calvinistische coup (1577) ontstaan radicale stadsrepublieken die Oranjes droom van godsdienstvrede ondergraven. Het Zuiden haakt af met de Unie van Atrecht (1579), het Noorden antwoordt met de Unie van Utrecht, terwijl landvoogd Alexander Farnese stap voor stap terrein terugwint voor Spanje. Intussen zet Willem van Oranje alles op Frankrijk: Frans van Anjou moet een nieuwe soeverein worden, maar het experiment ontspoort in Antwerpen met de “Franse Furie”. Marnix betaalt de politieke prijs en verdwijnt even uit beeld… tot hij terugkeert als buitenburgemeester van Antwerpen. Dan begint het echte eindspel: de stad raakt geïsoleerd, Oranje wordt vermoord (1584), en Farnese sluit de Antwerpse levensader af met zijn Scheldebrug. Met bomschuiten, dijkdoorbraken en wanhoopspogingen vecht Antwerpen tegen de klok, tot onderhandelen voor de overgave de enige uitweg wordt. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Episode 5 start met de Spaanse Furie in Antwerpen. Vanuit Alva’s citadel barst het geweld los: plundering, brand, moord en paniek. Maar achter het iconische horrorverhaal schuilt ook nuance: cijfers worden opgeblazen, propaganda doet haar werk. De politieke impact is enorm. Filips van Marnix van Sint-Aldegonde loopt voorop in de politieke strijd van Oranje, terwijl de Nederlanden in een machtsvacuüm belanden. De muitende Spaanse troepen en de schok van de Antwerpse Furie versnellen wat al in de lucht hing: de Pacificatie van Gent. Noord en Zuid sluiten een Generale Unie om de Spaanse soldaten weg te krijgen en het land te stabiliseren. Maar de “vrede” is fragiel. Nieuwbakken landvoogd Don Juan arriveert, het Eeuwig Edict lijkt even ademruimte te geven aan de strijdende partijen, en toch kantelt alles opnieuw: de Unie van Brussel wordt hertekend en de oorlog laait weer op. Ondertussen verschijnt een nieuwe hoofdrolspeler aan Spaanse zijde: Alexander Farnese, de man die later het lot van het Zuiden zal bezegelen. Van Spaanse Furie naar de grote politieke breuklijnen: Marnix staat midden in de storm die uiteindelijk leidt naar de scheiding van de Nederlanden en de Val van Antwerpen. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In 1571 wordt Filips van Marnix van Sint Aldegonde officieel gezant en raadgever van Willem van Oranje. Zijn opdracht: bondgenoten zoeken, propaganda voeren, geld vinden en de protestantse stromingen op 1 lijn krijgen. Dat laatste blijkt heel moeilijk. Dan volgt een kantelpunt: de val van Den Briel (1 april 1572). De Watergeuzen nemen het stadje in en geven de Opstand een nieuw elan. Veel steden sluiten zich aan bij Oranje. Maar 1572–1574 is ook het verhaal van mislukte veldtochten en belegeringen (Haarlem, Leiden), de schok van de Sint-Bartholomeusnacht, en Marnix’ eigen drama: hij wordt bij Maassluis gevangengenomen en probeert vanuit de cel (met brieven aan Oranje) vrede en een gevangenenruil af te dwingen.Tussendoor zie je Marnix als “fixer” in Oranjes privéleven (de affaire Anna van Saksen – Jan Rubens) én als diplomaat richting Elizabeth I in Londen. Deze 4e episode eindigt met een nieuwe fase in het conflict: na de dood van landvoogd de Requesens en het uitblijven van soldij beginnen Spaanse troepen te muiten — de oorlog schuift opnieuw gevaarlijk richting Brabant en Vlaanderen. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Na de Beeldenstorm (1566) probeert landvoogdes Margaretha van Parma met het Accoord van 23 augustus de gemoederen te bedaren, maar het noodverband valt direct uit elkaar. In deze 3e episode vertel ik hoe ontevredenheid aan beide kanten uitmondt in een open conflict: de calvinistische synode in Gent, het geheime overleg in Dendermonde en de radicalisering van de geuzenbeweging. Voor Filips van Marnix van Sint Aldegonde wordt het persoonlijk én gevaarlijk: zijn broer Jan van Marnix sneuvelt bij Oosterweel (13 maart 1567), de start van het gewapende gewapend conflict, de Tachtigjarige Oorlog is begonnen. Kort daarna marcheert de hertog van Alva de Nederlanden binnen en begint de repressie met de Raad van Beroerten (Bloedraad). Marnix vlucht, belandt in ballingschap in Duitsland (Bremen/Emden) en zet de strijd verder met de pen — terwijl Oranje en de Nassaus in 1568 de eerste, mislukte veldtochten ondernemen en Egmont en Horne hun dramatische einde tegemoet gaan. Heel veel luisterplezier. 
(c) Het Wilhelmus - Bestevaer, prachtige versie gebruikt van Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=s2a_CZKtOuk. Check it out!

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Episode 2: Marnix houdt zich jarenlang schuil na Genève, maar dat zal veranderen wanneer hij via Lodewijk van Nassau en zijn broer Jan van Toulouse calvinistische netwerk in de Nederlanden binnen rolt. Intussen escaleert de crisis in de Nederlanden. Filips II blijft hard, Margaretha van Parma laveert, en de invloed van Granvelle blijft nazinderen. We volgen de radicalisering van de lage adel: het Eedverbond der Edelen, het Smeekschrift van 5 april 1566, het ontstaan van de naam Geuzen, de opkomst van de hagepreken en de georganiseerde calvinistische consistorieën. En dan barst de bom in Steenvoorde en Frans-Vlaanderen, waarna de Beeldenstorm (1566) razendsnel overslaat naar onder meer Antwerpen. Marnix schrijft een felle verdediging van de beeldenvernieling — radicaal calvinistisch, scherp van pen — terwijl de gevolgen onvermijdelijk worden: voor de edelen, voor Oranje én voor Marnix. De wraak van Filips II zal deze keer niet zoet zijn! Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

In deze eerste episode van Reeks 8 over de rol van Filips van Marnix van Sint Aldegonde in de 80-jarige Oorlog zet ik het context van de 16e-eeuwse Nederlanden scherp: Karel V en zijn centralisatiepolitiek, de Reformatie van Maarten Luther, de Inquisitie en de harde vervolging van “ketterij”, en daarna de snelle opmars van het Calvinisme van Johannes Calvijn. We volgen Marnix’ vroege jaren: van Leuven en Parijs naar Padua en uiteindelijk Genève, waar hij gevormd wordt in het hart van de gereformeerde wereld. Zo groeit een Brusselaar uit de ambtsadel uit tot een overtuigde calvinist — en tot een man die straks een sleutelrol zal spelen naast Willem van Oranje in de Nederlandse Opstand en de 80-jarige Oorlog. Heel veel luisterplezier. 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Dit is de 5e episode over het leven van Martial Van Schelle, een vergeten "Bekende Belg" uit Merksplas. Ook dit is weer een extraatje. Op 27 november 2022 organiseerde de VZW Vrienden van het Fort van Breendonk een nocturne ter nagedachtenis aan de 207 slachtoffers van de executieplaats van het fort. Dag op dag 80 jaar geleden stierven hier 8 gijzelaars onder de Duitse kogels. Aan de hand van een 8-tal afscheidsbrieven krijgen deze mensen terug een stem. Aan het einde van de wandeling krijgen alle 207 allen een gezicht! Heel pakkend! Veel dank aan de VZW Vrienden van het Fort van Breendonk en een dikke pluim voor mijn collega-gidsen die de brieven hebben voorgelezen. Veel luisterplezier! 

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Dit is de eerste historische "Luistervoer", een special edition bij het Vertelsel over het leven van Martial Van Schelle, een vergeten "Bekende Belg" uit Merksplas. Het is een  duidingsinterview, met als gast één van dé experten mbt de Duitse rechtspraak in bezet België tijdens WOII: dr. Dimitri Roden, historicus en oud-conservator van het Fort van Breendonk. Met hem bespreek ik de terechtstellingen en het systeem van gijzelaars, ingesteld door de bezetter als afschrikmiddel voor het verzet en de bevolking.  Veel dank aan Dimitri voor het gesprek en de vele insights. Veel luisterplezier! Ook te bekijken op Youtube: https://www.youtube.com/@gids5352

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated. 

Wanneer Nazi Duitsland België bezet in 1940, duurt het niet lang of Martial gaat actief in het verzet in binnen- én buitenland: hij heeft een eigen verzetsgroep in Jette (Brussel), werkt voor de resistance in Parijs, runt een vluchtroute voor piloten en verzetslui naar Spanje en Engeland, smokkelt wapens en pleegt aanslagen tegen de bezetter. In 1943 wordt hij verraden en rolt de Gestapo zijn netwerk op; hij wordt in de SS gevangenis van Breendonk opgesloten. Hij zit in Geiselhaft en hij beseft dat maar al te goed. Uiteindelijk schrijft hij in het Fort van Breendonk zijn testament, waaruit zijn patriottisme voor België blijkt: “je vais mourir pour la Belgique” schrijft hij. Veel luisterplezier met deze wat langere episode over de laatste jaren in het "wonderbaarlijke leven" van Martial Van Schelle.

Volg de podcast en krijg automatische updates! 
@luisteraars op Spotify en Apple Podcast: en rating of review wordt zeer sterk geapprecieerd. 
Alle artwork is AI generated.