Onder Mediadoctoren is een tweewekelijkse podcast waarin inhoudelijke en wetenschappelijk-geïnformeerde discussies worden gevoerd over de media. Twee mediawetenschappers – Vincent Crone en Linda Duits – bevragen iedere uitzending een mediakwestie. Ze laten daarbij andere experts, programmamakers of wetenschappers aan het woord en kijken welke antwoorden er bestaan op de centrale vraag. Onder Mediadoctoren is bedoeld voor luisteraars die een sterke interesse hebben of werkzaam zijn in media, communicatie, journalistiek, digitale media of populaire cultuur.
Muziek is belangrijk in het leven van mensen, we beleven er veel plezier op en aan, het kan steun bieden, emoties helpen reguleren. Toch gaat onderzoek vaak over de negatieve effecten van muziek. In deze aflevering verwonderen we ons over muziek en welzijn. Dat doen we met Julian Schaap, Universiteit Docent sociologie aan Erasmus Universiteit Rotterdam.
We praten over het belang van fysiek samenzijn en het 'Mozart-effect - en waarom dat bestreden moet worden. Is muziek een medicijn?
Link(s) bij deze aflevering:
Studie Goverts, Schaap en De Koster betekenisgeving aan NLse rap; Studie consortium Musician presence and its effects on physiological and psychological well-being in live versus livestreamed concerts; Studie Vandenberg, Berghman en Schaap livestreams tijdens COVID; Studie consortium The impact of different music genres on pain tolerance; Studie consortium AI-muziek en welzijn.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 203: Muziek- en jeugdcultuur onder Trump, gaat over groot Europees vergelijkend onderzoek naar welzijn; Afl 183: Hoe TMF profetisch was voor onze huidige mediacultuur; Afl 148: Livebeleving van evenementen.
Met de komst van televisie kwam een nieuw beroep: illustrator van kindertelevisie. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de geschiedenis van Nederlandse geïllustreerde en geanimeerde televisieprogramma’s voor kinderen. Dat doen we met Grietje Hoogland die recent promoveerde op het proefschrift Drawing for television: Illustration and animation in Dutch public youth television, 1951-1996: media technological, financial and cultural influences forming a professional cultural field.
We gaan chronologisch door deze geschiedenis heen, van de grafische dienst van de NTS in de jaren 50 tot Purno de Purno.
Links bij deze aflevering:
Proefschrift Hoogland.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 198: Werken in de media; Afl 151: Productiestudies; Afl 195: Volksverheffing.
Het aantal queer kroegen neemt af: in het Amsterdam van de jaren ’80 waren er ruim zestig bars, in 2021 waren dat er nog maar twintig. Tegelijkertijd zijn er allerlei initiatieven om deze cafés te behouden als een vorm van erfgoed. In deze aflevering verwonderen we ons over de geschiedenis van homo- en lesbocafés in Nederland. Dat doen we met historicus Tijmen van Voorthuizen, promovendus aan de Universiteit Utrecht.
We hebben het over de periode 1900 tot nu, met speciale aandacht voor homosocialisatie, datingapps en activisme. Hoe belangrijk is het kroegleven geweest voor de vorming van historische queer identiteiten?
Link(s) bij deze aflevering:
Artikel Jacobin Veertig jaar De Trut.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl. 205 – Ongelijkheid in de nacht; Afl. 212 – Darkrooms; Afl. 170 – Waarom fetisjen emanciperend zijn.
Het sacrale zit ook in alledaagse cultuur, je hoeft er geen religie voor te hebben, geen kerk, geen priester. Het zit in de manier waarop we afscheid nemen van een boom en je ziet het als hooligans vuurwerk afsteken ter nagedachtenis aan een vriend. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over afscheidsrituelen. Dat doen we met prof. dr. Irene Stengs, bijzonder hoogleraar Antropologie van ritueel en populaire cultuur aan de Vrije Universiteit, die op 30 januari afscheid nam met een rede over de "onbeheersbare dimensies in alledaagse cultuur".
We bespreken vier casestudies - Halloween, het potlood, bomen en hooligans - en dat wat hen bindt, maar ook paasvuren en genderrevealparties komen voorbij. Er zit een kracht in rituelen die maakt dat je nooit zeker weet waar het heen gaat.
Andere afleveringen met Irene Stengs:
Afl 39: Populaire cultuur in de regio, oa over Andre Rieu; Afl 69: Collectieve rouw; Afl 100: Jubilea; Afl 109: Aantekeningen uit het ondergrondse 5 (29 maart 2020), over hoe corona toen al verbonden was met rituelen – denk aan het applaus voor de zorg.
Verwant:
Afl 96: Uitvaarttrends, met Yvonne van der Pijl; Afl 216: Levenswijsheden uit het jaar 1000, met Carine van Rhijn.
Voetbalcommentaar is niet neutraal. Vaak worden zwarte spelers geframed als ‘natuurlijk fysiek superieur’ en krijgen witte spelers als labels als 'technisch'. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over racistische stereotypen in het voetbal. Dat doen we met Arne van Lienden, Universitair Docent Media & Journalistiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Er is meer diversiteit op het scherm dan onder de analisten achter de schermen. We bespreken verschillende fases van representatie: de productie van voetbaljournalistiek, de tekst, de receptie ervan én beleid erover. Hoe worden racistische frames in voetbalmedia in stand gehouden?
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 17: Sport, politiek en media; Afl 49: Benoemen van afkomst; Afl 150: Marokkanen in de media; Afl 175: Hoe ras niet bestaat, maar toch steeds wordt gemeten.
Amerika stond lang symbool voor vrijheid en bevrijding, en dat werd volop uitgedragen in populaire cultuur. Los van hoe terecht was, is dat beeld nu niet meer te rijmen met de politieke realiteit. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over cultureel imperialisme en Trumps Amerika. Dat doen we met Jaap Kooijman, Universitair Hoofddocent Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam.
We krijgen college in Baudrillard en praten over de universaliteit waarmee Amerikaanse popcultuur zich presenteert. Is Amerika ‘uit’? Kunnen/mogen we nog plezier hebben in Amerikaanse popcultuur?
Link bij deze aflevering:
Boek Kooijman Fabricating the absolute fake.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt, met Joke Hermes; Afl 202: 4Chan, met Sal Hagen; Afl 203: Muziek- en jeugdcultuur onder Trump, met Tom ter Bogt; Afl 213: De gedachtevorming van rechts, met Merijn Oudenampsen; Afl 215: Sinofuturisme, met Jori Snels.
Bij technologie is de blik altijd naar voren gericht: vernieuwing, innovatie, disruptie. Terugkijken gebeurt veel minder, terwijl dat juist inzicht geeft in hoe technologieën in het dagelijks leven worden ingebed en hoe ze de samenleving veranderden. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de blijvende impact van de fax en teletekst. Dat doen we met Jesper Verhoef, Universitair Docent Eigentijdse Geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Groningen.
De internalisering van neoliberale ideeën zie je terug in het alledaags mediagebruik van de jaren 90. De fax en teletekst versnelden het leven waardoor werk en privé steeds meer door elkaar heen gingen lopen. Die trends zien we nu 'on steroids'. We reconstrueren het alledaags gebruik en evalueren de emancipatoire waarde van die technologieën. Waarom wordt er zo weinig gereflecteerd op de toenmalige versnelling?
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl. 125 Over hoe we het Internet moeten redden; Afl. 183 Over de profetische waarde van TMF; Afl. 189: Over technologie en de neoliberale universiteit.
Ook in de vroege middeleeuwen konden mensen niet slapen, kregen ze bloedneuzen en zaten ze in over eventuele escapes van hun partners. Nu kijken mensen naar instagramreels of TikTokfilmpjes, maar welke antwoorden vonden mensen toen? In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de Rotulus von Mülinen: een bijna zes meter lange middeleeuwse medische rol vol alledaagse levenswijsheden. Dat doen we met Carine van Rhijn, hoofd van de afdeling middeleeuwse geschiedenis van de Universiteit Utrecht.
Carine schetst de context van de vroege middeleeuwen en het belang dat toen aan kennis gehangen werd en aan de kracht van ingrediënten en woorden. Ook in de elfde eeuw wilden mannen niet kaal worden en wilden vrouwen af van haar op 'gekke' plekken. Wat betekent een herwaardering van middeleeuwse medische en praktische kennis voor het nu? En kijken we hierdoor anders naar onze eigen praktische kennispraktijken?
Links bij deze aflevering:
Zie hoe we de Rotulus uitrollen in dr. Duits' woonkamer. Rotulus von Mülinen online.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 191: De inventieve middeleeuwen; Afl 200: Deskundigheid; Afl. 47: Religie en populaire cultuur; Afl 132: Moderne manieren; Afl 195: Volksverheffing.
Inmiddels heeft AI zijn weg gevonden naar grootschalige, commerciële toepassingen en popt het op in tal van apps, klantenservice en huishoudelijke apparaten. Deze industrialisatie vereist niet veel rekenkracht, grote datacenters en dus veel geld. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zicht over de platformisering van AI. Dat doen we met Fernando van der Vlist, Universitair Docent Media & Informatie aan de Universiteit van Amsterdam.
De AI-wedloop gaat om platformen waar gebruikers, makers, adverteerders en andere partijen samenkomen en waar nieuwe afhankelijkheden ontstaan. We praten onder andere over machtsconcentratie, alternatieve infrastructuren en maatschappelijke gevolgen. Wie is de baas van AI?
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl. 130: AI in het journalistieke proces; Afl. 169: Waarom transparantie niet helpt tegen de macht van platformen; Afl. 182: Hoe we dankzij AI betere docenten worden; Afl. 189: Technologie en de neoliberale universiteit.
In het Westen zorgt de snelle groei van China voor angst over de toenemende geopolitieke macht van het land. 'China is de toekomst', krijgen we vaak te horen, een uitspraak die wordt onderschreven door de Chinese regering. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over Sinofuturisme, met Jori Snels, docent aan de Universiteit Leiden en University College Utrecht en onlangs gepromoveerd op het proefschrift Sinofuturism as worlding: Imagining futures in sinophone digital art.
Sinofuturisme is geen kunststroming maar een concept. We hebben het over techno-orientalisme, belichaming en hegemonie. Op welke manier geeft sinophone digitale kunst vorm aan de wereld?
Link bij deze aflevering:
Proefschrift Snels.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 157: Het einde van de mens; Afl 139: Oost/west-denken; Afl 67: Seksrobots.
Het is dit jaar veertig jaar geleden dat Watching Dallas werd gepubliceerd, een standaardwerk over publieksonderzoek waarin betekenisgeving aan de Amerikaanse soap Dallas wordt onderzocht. Het boek luidde de opkomst van televisiestudies in en wordt wereldwijd nog steeds veel gelezen. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over dat bepalende moment in mediastudies, samen met niemand minder dan Ien Ang, de auteur zelve en recent emeritus hoogleraar Cultural Studies aan de Western Sydney University.
Watching Dallas is een bewerking en verdieping van Angs doctoraalscriptie Het Geval Dallas, in 1982 geschreven aan de Universiteit van Amsterdam en gepubliceerd bij SUA. Ang was een van de eersten die populaire cultuur als object van serieuze studie nam. We bevragen haar over de context van het onderzoek, de inzichten en de ontvangst. Wat is de waarde geweest van Watching Dallas?
Links bij deze aflevering:
Boek Het Geval Dallas; Boek Watching Dallas.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 200: Deskundigheid, met Liesbet van Zoonen; Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt, met Joke Hermes; Afl 151: Productiestudies, met Judith Keilbach; Afl 133: Mediageschiedenis en de De Mol-dynastie, met Jaap Kooijman.
Hoewel Nederland nog nooit een links kabinet heeft gehad, associëren veel Nederlanders links met de zittende macht. Er bestaat een opvallend felle afkeer van links onder een deel van de bevolking, zo disproportioneel fel dat je je wel moet afvragen waar dat vijandbeeld vandaan komt. In deze afleveringen verwonderen de Mediadoctoren zich over de gedachtevorming van cultureel rechts. Dat doen we met Merijn Oudenampsen, docent Politicologie aan de UvA.
Aanleiding is zijn essay in De Groene Amsterdammer over 'de aanval op de ‘linkse elite’. We praten over wie wat met die term bedoeld. We gaan in op 'woke' en haar voorganger 'politiek-correct', en bespreken de Amerikaanse wortels van dit gedachtegoed. Waarom is de aanval op links zo aansprekend?
Links bij deze aflevering:
Essay De Groene Amsterdammer De aanval op de ‘linkse elite’; Boek De aanval op links.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 211: Mediamythes over kiesgedrag, met Armen Hakhverdian; Afl 204: De statusval-angst van hogeropgeleiden, met Dylan van Rijsbergen; Afl 126: Dissonante stemmen, met wijlen Meindert Fennema; Afl 103: Uiterst rechts, met Sarah de Lange.
Gezichtsloze seks is een historisch onderdeel van een specifieke, seksuele subcultuur. Toen homoseksualiteit meer open beleefd kon worden, gingen gay bars en clubs deze praktijk faciliteren met donkere ruimtes waar bezoekers anonieme seks kunnen hebben. Zulke plekken bestonden in Amsterdam ooit in overvloed, tegenwoordig zijn ze schaars. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over darkrooms. Dat doen we met ondernemer en activist Richard Keldoulis, ook bekend als Jennifer Hopelezz. Hij is mede-oprichter van (onze sponsor) Club Church en Sauna NZ, en eigenaar van café Free Willie.
We praten onder andere over de mate van obscuriteit en over regelgeving, maar ook over de romantiek van de darkroom. Uiteraard gaan we in op de concurrentie van apps. Wat is de culturele betekenis van darkrooms voor een stad als Amsterdam?
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 44: Datecultuur; Afl 53: Uit de kast; Afl 128: Eindelijk weten wat seks is; Afl 170: Fetisj; Afl 205: Ongelijkheid in de nacht.
Het is de ergernis van iedere politicoloog: op verkiezingsavond duiden niet-politicologen de uitslagen, ongehinderd door enige kennis. Ook in de periode daarvoor (en daarna) verkondigen journalisten hun hypotheses als waarheden, bijvoorbeeld door voortdurend te verwijzen naar de weggelopen linkse kiezer die nu onderdak zou hebben gevonden bij de PVV. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over mediamythes over kiesgedrag. Dat doen we met Armèn Hakhverdian, Universitair Hoofddocent Politicologie aan de UvA.
We tackelen de volgende mythes: kiezers zijn rationele actors; vroeger stemden arbeiders op sociaaldemocraten; Nederland was ooit links; campagnes bepalen stemgedrag; en jongeren zijn links. Waarom luisteren journalisten toch zo slecht naar politicologen?
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 192: Het tekort van de parlementaire journalistiek, met de verloren mediadoctor; Afl 196: Misverstanden over migratie, met Saskia Bonjour; Afl 206: Politieke meningsverandering, met Katerina Manevska; Afl 200: Deskundigheid, met Liesbet van Zoonen; Afl 141: Statistiekgeletterdheid, met Casper Albers (geen politicoloog!)
Links bij deze aflevering: Politicologenblog Stuk Rood Vlees.
Het migratiedebat wordt gekenmerkt door wantrouwen en een diepgewortelde angst voor een zogeheten aanzuigende werking. In die context lijkt het haast paradoxaal dat Nederland zich historisch graag presenteerde als een land van vrijheid en verdraagzaamheid, een toevluchtsoord voor wie elders niet welkom was. Maar hoe gastvrij was de Nederlandse Republiek? In deze afleveringen verwonderen de Mediadoctoren zich over vroegmoderne vluchtelingen. Dat doen we met historicus Lotte van Hasselt, afgelopen januari gepromoveerd op haar proefschrift getiteld Deserving Refugees? The Evolution of a Concept in the Dutch Republic (1570-1730s).
We bespreken vier groepen migranten: mensen uit het Zuiden van de Republiek die naar het Noorden trokken ca. 1550-1600; mensen uit de Paltsgraafschap in het Heilige Roomse Rijk ca. 1620-1648; Hugenoten die vanuit Frankrijk naar Nederland kwamen ca. 1680-1710; en protestanten uit Salzburg die zich vestigen in Zeeland (jaren 1730). De vraag wat iemand tot een 'deserving' vluchteling maakt speelde toen ook al, net als ideeën als opvang in de regio, gezinshereniging, loyaliteitstoets en gelukszoekers.
Links bij deze aflevering:
Proefschrift Van Hasselt; Boekentip 1: Tijl van Daniel Kehlmann; Boekentip 2: Leve de koning van Martijn Neggers.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl. 196: Misverstanden over migratie; Afl. 150: Marokkanen in de media; Afl. 49: Benoemen van afkomst; Afl 208: De Nederlandse Revolutie.
De Haagse Cribs hebben zich gespiegeld naar Amerikaans voorbeeld. Over criminelen bestaan beeldvorming en representatie, maar zien hun praktijken er echt zo uit? In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over straatbendes en motorclubs. Dat doen we met Robby Roks, criminoloog aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Hoe zien hun werelden eruit, online en offline? Wat doen deze mensen de hele dag? En waarom willen criminelen eigenlijk meewerken aan onderzoek?
Links bij deze aflevering:
Studie From Breakers to Bikers: The Evolution of the Dutch Crips ‘Gang’; Studie Dutch Gang Talk: A Reflection on the Use of the Gang Label in the Netherlands; Studie The Hybridization of Street Offending in the Netherlands; Hoofdstuk 'What Happens on the Digital Street, Stays on the Digital Street? An Examination of Provocations, Threats, and Beefs in the Online Drill Culture in Rotterdam'.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 66: Drugs in de media;
Afl. 173: Straattaal; Afl 90 De verheerlijking van misdaad in de media.
De grondwet van 1798 maakte Nederland van zeven losse provinciën tot een eenheidsstaat met een parlement, met scheiding der machten en tussen kerk en staat. U leest het goed 1798, niet 1848. De Mediadoctoren blijken gaten te hebben in hun kennis van de politieke geschiedenis van Nederland. In deze aflevering verwonderen we ons over de Nederlandse Revolutie, een revolutie waarvan we niet wisten dat hij bestond. Dat doen we met historicus Dirk Alkemade, vers gepromoveerd op zijn proefschrift getiteld Radicale democratie. Pieter Vreede (1750-1837) en de Nederlandse revolutie.
De Nederlandse Revolutie beslaat twee periodes, de patriottentijd (1780-1787) en de periode van de Bataafse Republiek (1795-1801). Bespreken beide periodes en zoomen in op de rol van Pieter Vreede, volgens historica Annie Romein ’de stichter van het moderne Nederland’. Welke lessen biedt de Nederlandse Revolutie voor het begrijpen van populisme nu?
Link bij deze aflevering:
Handelseditie proefschrift Alkemade.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 194: Waarom je niets van het Perzisch Rijk weet; Afl 191: De inventieve middeleeuwen; Afl 186: Het Nederlandse verhaal van de Vietnam-oorlog.
Journalisten richten zich niet alleen op de waan van de dag: soms nemen zij de tijd om diepgravend en langdurig onderzoek te doen. Ze werken met bronnen, zoeken naar patronenen en zijn kritisch en onafhankelijk. Eigenlijk net als wetenschappers. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over onderzoeksjournalistiek versus wetenschappelijk onderzoek. Dat doen we met Joris Veerbeek, promovendus aan de afdeling Media- en Cultuurwetenschappen van de Universiteit Utrecht én journalist voor De Groene Amsterdammer.
We proberen onze vinger te leggen op het verschil tussen deze twee soorten onderzoek: zit die in het type onderzoeksvraag, in de methode, in de resultaten of alleen in de manier van verslag leggen?
Links bij deze aflevering:
Website Veerbeek met overzicht van de projecten waaraan hij heeft gewerkt.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 141: Statistiekgeletterdheid; Afl 159: Publieke betrokkenheid en de universiteit; Afl 174: Waarom wetenschappers zich niet kunnen permitteren niet-geëngageerd te zijn; Afl 192: Het tekort van de parlementaire journalistiek.
Een functionerende democratie heeft goed geïnformeerde burgers nodig, die steeds op basis van feiten hun positie bepalen. Maar in de praktijk lijken denkbeelden vaak vastgeroest of het resultaat van wat we ‘de onderbuik’ noemen. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over politieke socialisatie. Dat doen we met Katerina Manevska, Universitair Docent Politicologie aan de Radboud Universiteit.
Veranderingen in denken zijn notoir lastig te onderzoeken, zowel als het gaat om plotse schokken als om geleidelijke ontwikkelingen. Macroveranderingen zoals een economische crisis zorgen niet meteen voor veranderingen voor alle groepen, maar functioneren vaak als catalysator. We bespreken wat het verschil is tussen politieke opvattingen over losse issues en over grote verhalen. Wat is de relatie tussen politieke meningsverandering en een gezonde democratie?
Afl 204: De statusval-angst van hogeropgeleiden; Afl 179: Hoe populaire cultuur de democratie kapotmaakt; Afl 171: Wat wij kunnen leren van complotdenkers; Afl 129: Links van links; Afl 103: Uiterst rechts.
Het nachtleven is meer dan een uitlaatklep, het is een ontmoetingsplek waar mensen hun identiteiten vormen en uitdrukken, en waar gemeenschappen elkaar kunnen vinden. Maar niet iedereen gaat met elkaar uit, ook in clubs vindt uitsluiting plaats. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over ongelijkheid in de nacht. Dat doen we met Timo Koren, Universitair Docent Culturele economie aan de Universiteit van Amsterdam.
Hij legt uit hoe de economische organisatie van clubs in elkaar zit en wat het effect daarvan is op toegang tot bepaalde ruimtes. We staan uitgebreid stil bij deurbeleid en bij het fenomeen 'te weinig vrouwen'. Hoe kunnen clubs ongelijkheid tegengaan en is dat eigenlijk nodig?
Links bij deze aflevering:
Proefschrift Spatialising Genre: How Music Genres Shape Socio-Spatial Inequalities in Nightclub Production in Amsterdam; Crowdfunding voor Linda's nieuwe boek 'Leuk!' kan via lindaduits.nl of bit.ly/boekleuk
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 131: De dode nacht, met Mirik Milan (dec 2020 dus coronatijd); Afl 180: Waarom Amerikanen house niet begrijpen; Afl 170: Waarom fetisjen emanciperend zijn; Afl 73: Disco; Afl 43: Genres en drugs.
Veel hogeropgeleiden wanen zich de elite, maar zijn dat net niet. Het zijn arbeiders met een hoog salaris en vaak een zekere mate van autonomie, maar het ontbreekt ze aan werkelijke macht. Bovendien zijn ze voortdurend bang hun klassepositie kwijt te raken. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de angst voor statusval van deze net-niet elite. Dat doen we met Dylan van Rijsbergen, schrijver en mede-oprichter van Jacobin Nederland.
We hebben het over manieren om naar klasse te kijken en over het verschil tussen klassen en standen. We ontleden het ideaal van meritocratie en burnout-millennials. Moeten we deze net-niet elite geruststellen of ze radicaliseren naar klassenstrijd?
Links bij deze aflevering:
Boek Van Rijsbergen De net-niet elite; Het genoemde model van Erik Olin Wright.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 195: Volksverheffing; Afl 146: Klasse(n) en ongelijkheid in het onderwijs; Afl 65: Schoonheidsidealen; Afl 71: Klasse en consumptie.
Toen na de Tweede Wereldoorlog popmuziek ontstond, ontstond er ook een automatische associatie met jongeren en met progressiviteit. Maar popmuziek is volwassen geworden en niet langer voorbehouden aan de jeugd. Bovendien zien met de politieke ontwikkelingen in de VS ook popsterren 'verschuiven' naar rechts. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over muziek- en jeugdcultuur onder Trump. Dat doen we met Tom ter Bogt, emeritus hoogleraar Populaire muziek en jeugdcultuur aan de Universiteit Utrecht.
We staan uitgebreid stil bij fenomenen als Taylor Swift en Andrew Tate. We trekken parallellen met de jaren 80, toen ook een minderheid van jongens conservatief was. Het gaat over mentale gezondheid en de effecten van sociale media daarop. Is er sprake van een fundamentele verandering in popmuziek en jeugdcultuur?
Links bij deze aflevering:
Nederlandse website HBSC onderzoek; Podcast over Dolly Parton.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 14: Muzieksmaak en maatschappelijke veranderingen; Afl 43: Genres en drugs; Afl 51: Dood van de popster; Afl 165: Waarom cabaret progressief lijkt, maar het niet is; Afl 199: Langetermijn fandom.
Het is het meest beruchte online platform uit de geschiedenis, een plek waar anonieme gebruikers ongefilterd ideeën en content konden delen die de vervolgens doorsijpelden naar de rest van het internet en uiteindelijk de mainstream. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over 4chan. Dat doen we met Sal Hagen, post-doc bij Mediastudies aan de Universiteit van Amsterdam. Vorig jaar promoveerde hij op zijn proefschrift getiteld Reactionary rhythm: Quali-quantitative studies on 4chan/pol/.
4chan is een levende omgeving die niet met één lens te vatten is. We hebben het over vergankelijkheid en anonimiteit, en over hoe je die kunt onderzoeken. Hoe invloedrijk is 4chan (geweest)? Waarom gaan extreem-rechts en memecultuur zo goed samen? En hoe spreek je eigenlijk het woord memecry uit?
Mode draait om het constant vernieuwen van je kleding en dat is niet goed voor de wereld: de industrie kampt met ernstige problemen op het gebied van fossiele brandstoffen, broeikasgassen, milieu, landbouw en mensenrechten. Allerlei stemmen roepen op tot hervorming. Vandaag verwonderen we ons over mode & de klimaatcrisis. Dat doen we met Luuc Brans, docent sociologie.
We bespreken de inzichten uit zijn proefschrift Fashioning Ideology, Ideologizing Fashion: How the Climate Crisis Transforms the Cultural Field of Fashion. Daarbij gaat het onder andere over de (on)macht van modejournalisten en de lobby van high fashion. In hoeverre leiden nieuwe ideologieën over klimaat in de modewereld tot verandering? Moet niet het idee van mode op de schop?
Links bij deze aflevering:
Website Luuc Brans; Podcast Culture & Inequality.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 169: Waarom transparantie niet helpt tegen de macht van platformen, met Jan Teurlings; Afl 154: Gedragsverandering; Afl 142: Ecomodernisme; Afl 65: Schoonheidsidealen; Afl 180: Waarom Amerikanen house niet begrijpen.
Ter gelegenheid van de tweehonderste aflevering nodigden de Mediadoctoren eindelijk hun oud-promotor Liesbet van Zoonen uit, nu hoogleraar Sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, toen hoogleraar Populaire Cultuur aan de Universiteit. We blikken met haar terug op de allereerste aflevering over de deskundige. Wat voor deskundigheid brengt wetenschap eigenlijk voort?
We hebben het over democratisering van kennis, over de waarde van wetenschap voor de media en over legimiteit behouden versus waarheidsvinding.
Links bij deze aflevering:
Project Bold Cities; Boek Ons Huis Aan Het Spoor.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 174: Waarom wetenschappers zich niet kunnen permitteren niet-geëngageerd te zijn; Afl 168: Special over 10 jaar Onder Mediadoctoren; Afl 100: De 100ste; Afl 1: De deskundige.
Terwijl fandom vaak wordt geassocieerd met jonge, tijdelijke obsessies, blijven fans soms betrokken terwijl ze nieuwe levensfasen ingaan. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over langetermijn fandom. Dat doen we met Simone Driessen, Universitair Docent mediastudies en populaire cultuuraan de Erasmus Universiteit Rotterdam.
Jonge fans hebben meer tijd, volwassen fans hebben meer geld te beseden. Nu kan je daarom met de Backstreet Boys op cruise, zijn er prijzige meet & greet pakketten en speciale listening parties. Alleen optreden is niet genoeg, artiesten moeten zichzelf opnieuw relatable'maken, bijvoorbeeld door 'het verhaal achter' te vertellen. Wat levert levenslang fandom op?
Links bij deze aflevering:
Docuserie Backstreet Boys/Lou Perlman Dirty Pop: The Boy Band Scam (Netflix); Publicaties Simone Driessen.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 7: Nostalgie; Afl 26 YouTube-sterren; Alle afleveringen met Jaap Kooijman: 51, 73, 98 en 182.
Heel veel jongeren willen in de media werken: om het te maken, of met het idee iets goeds te willen doen - bijvoorbeeld als journalist. De competitie is hoog, net als de uitval. Freelancers lijken extra kwetsbaar voor mentale problemen. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over werken in de media. Dat doen we met Mark Deuze, hoogleraar Journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam.
Het gesprek gaat over roeping, de waarde van kijk-, lees- en luistercijfers en over hoe het beter kan. We hebben het ook over nepobaby's, kliekjes en andere typische mediawerkverschijnselen. Kan de wetenschap het werken in de media beter maken?
Link bij deze aflevering:
Deuze's boek Well-Being and Creative Careers: What Makes You Happy Can Also Make You Sick (verwacht sept. 2025).
Verwante afleveringen uit het archief:
• Afl 21: Hoge aantallen media- en communicatiestudenten; • Afl 62: Creatieve industrie; • Afl 130: AI in het journalistieke proces.
De fotostrip combineert de esthetiek van stilstaande beelden met de narratieve kracht van tekst, wat resulteert in een unieke vorm van storytelling. Toch is het een zeldzaam medium. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de onderbelichte fotostrip. Dat doen we - uiteraard - samen met de enige fotostripmaker van Nederland, Ype Driessen.
Het gesprek gaat onder andere over de affordances van de fotostrip, echtheid & emoties, autobiografisch werken, emancipatie en lage cultuur.
Leugens over aantallen nareizigers speelden een grote rol bij de val van kabinet Rutte IV, en migratie werd hét thema van de verkiezingen die de PVV vervolgens won. Het verschil tussen feit en fictie leek veel kiezers niet te deren. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over misverstanden over migratie. Dat doen we met Saskia Bonjour, Universitair Hoofddocent Politicologie aan de UvA. Ze kreeg in 2019 een VIDI-beurs voor 5 jaar onderzoek in het project Strange(r) Families.
Gender en seksualiteit spelen historisch een grote rol in het vaststellen van welke migranten 'anders' en daarmee ongewenst zijn, zoals via het idee dat bepaalde mannen buiten gehouden moeten worden om vrouwen te beschermen. We bespreken opvattingen over het kerngezin en monogamie in het licht van het Vreemdelingenrecht. Welke rol spelen gender en seksualiteit bij misverstanden over migratie?
Links bij deze aflevering:
Project Strange(r) Families; Artikel Bonjour en Diepenmaat over ‘de facto families’; Artikel Westra, Bonjour en Vermeulen over familiemigratierechten na Suriname’s onafhankelijkheid; Podcast De Verbranders van Universiteit Leiden over migratie.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 175: Hoe ras niet bestaat, maar toch steeds wordt gemeten, met Amada M’Charek; Afl 150: Marokkanen in de media, met Nadia Bouras; Afl 139: Oost/west-denken, met Remco Beuker; Afl 188: De Indonesische verbeelding van ons koloniaal verleden.
Aan het einde van de negentiende eeuw gingen gegoede mannen en vrouwen zich inzetten voor de verbetering van het lot van de ‘gewone burger’. Zij geloofden dat scholing, morele ontwikkeling, en cultuur het leven van minderbedeelden fundamenteel konden verrijken. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over volksverheffing. Dat doen we met Christianne Smit, Universitair Hoofddocent Politieke Geschiedenis bij de Universiteit Utrecht.
Het gesprek gaat over de hervormers, hun strategieën en methoden, en de te hervormen. We wegen voor- en nadelen van deze beweging en staan stil bij de impliciete controlezucht die achter de beweging schuilgaat. Zou een terugkeer van volksverheffende initiatieven een goed idee zijn?
Link bij deze aflevering:
Boek Smit De volksverheffers: sociaal hervormers in Nederland en de wereld 1870-1914.
Verwante afleveringen uit het archief:
Afl 32: Bewustwordingscampagnes; Afl 71: Klasse en consumptie.
