Studio Energie

Wie zijn de winnaars van Trumps oorlog tegen Iran? Dat zijn vooral Noord- en Zuid-Amerika. Of beter gezegd: het hele Westelijk Halfrond, dat Trump tot de invloedssfeer van de VS heeft bestempeld. Vergeet het Midden-Oosten...Go West, want in The Americas is olie en gas booming.

In deze aflevering bespreken Jilles van den Beukel en Remco de Boer hoe de geopolitieke verschuivingen doorwerken op de energiemarkt. Ook kijken ze naar de nieuwe EU Arctic Strategy, die vorige week werd gepresenteerd. De boodschap: laat olie en gas daar in de grond, maar als je het wint, verkoop het dan alsjeblieft wel aan ons.

Verder: de Britse premier die vorige week via een video groen licht gaf voor het omstreden gasveld Jackdaw en waarom de EU en NL daar een voorbeeld aan zouden moeten nemen. Ook: Singapore gaat vanaf volgend jaar Saoedi-Arabische olie opslaan in rock caverns, als reactie op de oorlog in het Midden-Oosten.

Jilles heeft 'goed' nieuws over de gasprijzen deze winter. Moeten we ons daar inderdaad geen zorgen over maken? En hoe vertel je dat aan de ruim 1,1 miljoen huishoudens die, volgens onderzoek in opdracht van Essent, met een inkomen tot 40.000 euro bruto nu al 8 tot 10 procent van hun netto-inkomen kwijt aan energie.

Ook voor de Britten gaat energie inmiddels meer dan ooit óók over strategische autonomie, veiligheid en vooral betaalbaarheid. Net als z’n voorganger wil ook de nieuwe regering onder leiding van premier Burnham daarin een veel grotere rol voor de overheid.
Wat is precies de strategie? Is er nog een rol voor olie en gas van de Noordzee? En waar kunnen Nederland en Groot-Brittannië samenwerken? Dat en meer bespreek ik met Chris Rampling, de Britse ambassadeur in ons land.

Nog een kleine week ligt een wetsvoorstel van JA21 ter consultatie. Met die wet wil de partij ervoor zorgen dat het Groningen-gasveld beschikbaar blijft als noodreserve en dús dat de ontmanteling – die in volle gang is – zo snel mogelijk stopt.
Waarom moet Groningen beschikbaar blijven? En hoe past het gasveld in de bredere energievisie van JA21? Ik praat erover met Daniël van den Berg, energiewoordvoerder voor de partij in de Tweede Kamer.

In 2022 presenteerde het toenmalige kabinet de Nationale Grondstoffenstrategie. Want terwijl we onze fossiele afhankelijkheid proberen af te bouwen, dreigt een nieuwe afhankelijkheid: die van kritieke grondstoffen, en dan vooral uit China.
Hoe gaat het met die strategie? Maakt Nederland al meters? En wat kunnen we eigenlijk, in de mondiale strijd om grondstoffen? Ik vraag het Allard Castelein, de Speciaal Vertegenwoordiger Grondstoffenstrategie van Nederland.

Volgende week is Den Haag met een driedaags, internationaal congres, het kloppend hart van de Ocean Renewable Energy-wereld. Onderzoekers, beleidsmakers, investeerders en de top van het bedrijfsleven bespreken de toekomst van energie uit water.
Over de potentie van deze energiebron, de nieuwste ontwikkelingen en de haalbaarheid praat ik met Peter Scheijgrond, een van de organisatoren, voorzitter van de Dutch Energy from Water Association en CEO van Bluespring.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over het strategisch gasbeleid van Nederland. Vlak voordat ze deze podcast op vrijdagochtend 25 september opnamen, verscheen eindelijk de langverwachte strategie van het kabinet. Wat staat erin? En welke lessen trekt Nederland uit de energiecrises van de afgelopen jaren?

Ook gaat het uitgebreid over diesel. De prijs is hoog door verstoringen op de wereldmarkt, maar er speelt een fundamenteler probleem: Europa wordt steeds afhankelijker van de import van olieproducten. Wat betekent dat voor onze leveringszekerheid? Hoe kwetsbaar zijn we? En wat gebeurt er als president Trump besluiten de export van diesel aan banden te leggen?

Tot slot kort nieuws. De Franse president Macron vraagt Ursula von der Leyen om uitstel van de nieuwe Europese methaanregels die op 1 januari ingaan – iets waar de olie- en gassector al langer op aandringt. En Chevron heeft het succesvolle hoofd exploratie van TotalEnergies weggekaapt.

De Europese vraag naar olieproducten daalt, maar de Europese raffinagecapaciteit daalt harder. En die krimp versnelt, zo blijkt uit een nieuwe studie voor de Nederlandse raffinagesector. Europa wordt nóg afhankelijker van import.
Waarom sluiten Europese raffinaderijen? Hoe kwetsbaar maakt dat ons continent? En wat kunnen we daaraan doen? Ik vraag het Jan-Willem van den Beukel, directeur van brancheorganisatie VEMOBIN.

De Europese chemische industrie is in crisis. Hoge energie- en klimaatkosten, regeldruk, een zwakke vraag en steeds meer goedkope import, vooral uit China, maken het bedrijven moeilijk. Enkele EU-lidstaten willen inmiddels harde actie van Brussel.
Hoe is de chemie zo diep in de problemen gekomen? Is het tij te keren? En zo ja, hoe? Ik vraag het Ronald van Klaveren, voorzitter van de VNCI, de Koninklijke Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie, en in het dagelijks leven Vice President Global Chemical Sales & Sustainability bij chemiebedrijf LyondellBasell.

In Sluiskil is maandag 7 september het eerste grensoverschrijdende CCS-project ter wereld feestelijk geopend. Vijftien jaar lang gaat het Noorse kunstmestbedrijf Yara jaarlijks maximaal 800.000 ton CO2 opslaan. Niet in Nederland maar ... in Noorwegen.
Wat waren de grootste uitdagingen? En kan CO2-opslag financieel wel uit? Oftewel: is er toekomst van CCS in Europa? Ik vraag het Gijsbrecht Gunter, een van de directieleden van Yara Sluiskil. Hij was eerder te gast bij de aankondiging van het project, in 2023: https://soundcloud.com/studio-energie/gijsbrecht-gunter-yara-over-het-eerste-grensoverschrijdende-co2-opslag-project-ter-wereld

De oorlog in het Midden-Oosten laaide afgelopen week opnieuw op en Iran komt steeds verder onder druk te staan. Toch blijft de olieprijs vooralsnog onder de 100 dollar per vat – relatief laag, gezien de geopolitieke spanningen.

Dat geldt niet voor olieproducten. Benzine en diesel zijn fors duurder geworden en zelfs een prijs van 3 euro voor een liter Euro 95 lijkt niet langer uitgesloten. President Trump ontbood afgelopen week vertegenwoordigers van de raffinagesector op het Witte Huis, in een poging de prijzen aan de pomp te drukken. Met de Amerikaanse midterms in aantocht: dreigen er exportbeperkingen?

Ook bespreken we de opmerkelijke oliedeal die Trump ruim een week geleden in Venezuela aankondigde: 65 miljard vaten olie en volgens hemzelf “the biggest oil deal in world history”. Maar hoe groot en bijzonder is die deal werkelijk?

Tot slot aardgas. De Europese gasprijs is sterk opgelopen, terwijl Nederland met relatief lage voorraden de winter ingaat. Minister Stientje van Veldhoven blijft geruststellende woorden spreken, maar hoe groot zijn de risico’s voor de gasprijs deze winter? En hoe reëel is de kans op fysieke tekorten? Dat en nog veel meer in deze aflevering met Hans van Cleef!

Met de Tweede Kamer terug van reces, het nieuwe parlementaire jaar dat bijna begint en de energietransitie die piept en kraakt, is het hoog tijd voor een aantal welgemeende adviezen aan het kabinet. Daarvoor schuiven in café Luden drie gasten aan: Paul Nillesen, energie-econoom en partner bij PwC, Chris de Ruyter van Steveninck, CEO van ONE-Dyas en Marinus Tabak, COO van RWE Generation en country chair RWE Nederland.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over de veranderende machtsverhoudingen op de oliemarkt. Hadden de olieproducerende OPEC-landen lange tijd de touwtjes in handen, sinds het begin van de Straat van Hormuz-crisis blijkt hoe groot de macht van China als ’s werelds belangrijkste olie-importeur inmiddels is.

En over die crisis gesproken: volgens Jilles is het niet zozeer een oliecrisis, maar vooral een olieproductencrisis. En dus duiken ze in de wereld van raffinaderijen en de crack spread: het verschil tussen de prijs van ruwe olie en die van geraffineerde producten. Wat zegt die over de huidige markt? En hoe kwetsbaar is Europa nu zijn eigen raffinagecapaciteit afneemt en de afhankelijkheid van import groeit? Ook kijken ze naar Rusland, waar Oekraïense aanvallen de ene na de andere raffinaderij treffen en inmiddels lange rijen bij tankstations ontstaan.

Verder bespreken ze waarom het de Verenigde Staten wél lijkt te lukken hun afhankelijkheid van China voor kritieke grondstoffen te verkleinen, terwijl Europa daar veel minder in slaagt. Wat doen de Amerikanen anders? Tot slot is er kort nieuws over een miljardeninvestering in Argentijnse schalieolie door de illustere Harold Hamm en over Iraanse hackers die naar verluid vier dagen lang een Britse energiecentrale hebben platgelegd.

In deze aflevering hebben Jilles van den Beukel en Remco de Boer het onder meer over de vraag hoeveel verstoring het wereldwijde energiesysteem nog aankan. Nu de Houthi's zich nadrukkelijker in de oorlog mengen, kijkt de markt steeds meer naar de Straat van Bab el-Mandeb en de Rode Zee. Staat de wereld nu écht aan de vooravond van de grootste energiecrisis ooit?

Ook werpen ze een blik onder de motorkap van Shell. Hoe er in Nederland tegen het bedrijf wordt aangekeken, is genoegzaam bekend. Maar hoe kijkt de internationale olie- en gaswereld naar de voormalige 'koninklijke'? Daarnaast bespreken ze de aanstaande kwartaalcijfers van Big Oil.

Verder is er kort nieuws, onder meer over het nieuwe Europese sanctiepakket tegen Rusland, dat na veel politiek gesteggel alsnog is aangenomen, en over de Europese methaanregels die op 1 januari ingaan. Zullen die inderdaad de import van olie en gas bemoeilijken, zoals de sector waarschuwt?

In Search of Europe’s Energy Future gaat Remco de Boer weer in gesprek met Hans van Cleef, dé marktanalist van Nederland en Hoofd Energie Onderzoek bij Eqolibrium.

China gebruikt z’n dominante positie in kritieke grondstoffen steeds vaker als wapen. Ook Europa staat onder steeds grotere druk, zowel economisch als politiek. Zonder ingrijpen zal de Chinese macht alleen maar groter worden. Tijd dus, voor actie.
Wat Europa kan doen, staat in het rapport ‘Beijing’s critical raw material weapon – And how to dismantle it’ (https://www.iss.europa.eu/publications/chaillot-papers/beijings-critical-raw-material-weapon-and-how-dismantle-it). Ik praat erover met de auteur, Joris Teer, analist bij het EU Institute for Security Studies.

Vorige week legde het kabinet in de Tweede Kamer een dilemma op tafel: de eerste twee nieuwe Nederlandse kerncentrales, passen wél in Groningen op het net, maar Groningen wil ze niet. Zeeland wil ze wél, maar daar passen ze niet op het net. En dus is de vraag: wat nu?
Welke opties zijn er voor nieuwe kernreactoren in ons land? En hoe gaat het kabinet daarvoor lokaal de handen op elkaar krijgen? Ik vraag het Jo-Annes de Bat, staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei.

In deze aflevering bespreken Jilles van den Beukel en Remco de Boer drie nieuwe boeken over drie fascinerende onderwerpen: het opblazen van Nord Stream, de donkere kant van mijnbouw-voor-de-transitie in Afrika en de LNG-avonturen van TotalEnergies in Mozambique. Natuurlijk bespreken we de Straat van Hormuz, en we blikken ook terug: waarom werd het niet dé crisis die was voorspeld? En Jilles schreef een uitgebreid artikel over de Nederlandse gasvoorziening en de nieuwe – noodzakelijke – rol van de gasopslagen.

The Nord Stream Conspiracy — The Inside Story of the Explosions That Shook the World
https://www.amazon.nl/Nord-Stream-Conspiracy-Inside-Explosions/dp/1250410436

The Elements of Power — a Story of War, Technology and the Dirtiest Supply Chain on Earth
https://www.amazon.com/Elements-Power-Technology-Dirtiest-Supply/dp/0593492013

Blood will flow: the murderous business of oil and gas
https://www.amazon.nl/Blood-Will-Flow-murderous-business/dp/1804182729

In Search of Europe’s Energy Future gaat Remco de Boer weer in gesprek met Hans van Cleef, dé marktanalist van Nederland en Hoofd Energie Onderzoek bij Eqolibrium. Deze maand gaat het onder meer over de gasvoorraden, of beter: het gebrek eraan. Afgelopen vrijdag kwam minister Van Veldhoven met een langverwachte brief over de ‘capaciteitsmarkt’ – wat staat er in? 15 juli is D-day voor de aanpassing aan het ETS, maar we beginnen in de Straat van Hormuz, met twee cruciale vragen: is die Straat nu open of dicht, en doet dat er veel too, voor de olieprijs?

De olie- en gassector maakt zich grote zorgen over de methaan-regels die de EU op 1 januari invoert. Een flink deel van de productie zal niet aan de regels voldoen, en dús dreigen er deze winter hoge prijzen en mogelijk zelfs tekorten, zo is de claim. Maar, is die angst terecht? En zo ja, zal de soep in Brussel uiteindelijk wel zo heet worden gegeten? Ik praat erover met Stefaan Van Severen, Lead Country Manager van ExxonMobil Nederland.

Terwijl het met het concurrentievermogen van de EU nog altijd niet bijzonder goed gaat, Donald Trump nog altijd in het Witte Huis zit en China dreigt met maatregelen als de EU maatregelen tegen China neemt, is in Brussel de strijd om het ETS inmiddels in volle hevigheid losgebarsten. In Blik op Brussel praat Remco de Boer erover met Leon de Graaf, managing partner bij Business Advisers on Climate & Competitiveness (BACC).

In deze aflevering bespreken Jilles van den Beukel en Remco de Boer onder meer de nog altijd toenemende dominantie van Amerikaans LNG en de methaanregulering die de EU op 1 januari 2027 wil invoeren, maar die tot mislukken is gedoemd, in ieder geval op de korte termijn. Verder komt de continuing story van het niet-vullen van de Europese gasopslagen aan bod, net als gaswinning in Europa – en wel in het oostelijk deel van de Middellandse Zee: Israël, Egypte en Cyprus.

In Search of Europe’s Energy Future praat Remco de Boer weer over de internationale energiemarkt met Hans van Cleef, dé marktanalist van Nederland en Hoofd Energie Onderzoek bij Eqolibrium.

As fossil fuels face growing competition from renewables, a new global order is emerging. A world of powerful 'petrostates' and rising 'electrostates' where energy security, industrial power and geopolitics are becoming deeply intertwined.
What does that mean for the US, China, Russia, the Gulf and Europe? To discuss this, I’m joined by Tatiana Mitrova, a Global Fellow at Columbia University’s Center on Global Energy Policy.

In het artikel The Energy Transition Paradox – Why Electrification Could Stall Without a Policy Rethink beschrijven de auteurs hoe goedkope hernieuwbare stroom niet automatisch leidt tot een lagere energierekening of meer elektrificatie. Die rekening gaat juist omhoog, elektrificatie blijft achter.
Over deze paradox, maar vooral over hoe de politiek die kan doorbreken, praat ik met Paul Nillesen, een van de auteurs. Nillesen leidt de Nederlandse energie- en economiepraktijk van consultant PwC.

In deze aflevering behandelen Jilles van den Beukel en Remco de Boer uiteraard 'de crisis'. Ook gaat het over het vertrek van de Verenigde Arabische Emiraten uit OPEC+, over waarom Big Oil z'n oog op Cananda heeft laten vallen – zie de 16,4 miljard kostende overname door Shell, over de First Conference on Transitioning Away from Fossil Fuels, georganiseerd door Colombia en Nederland, en over het voornemen van de Belgische regering om de kernenegievloot – of wat daar nog van over is – over te nemen van Engie.

Silicium is door de EU aangemerkt als een van de 17 kritieke en bovendien strategische grondstoffen. Een grondstof voor onder meer zonnecellen, halfgeleiders en ook batterijen. En een grondstof waarvoor Europa nu vooral afhankelijk is van import. De Nederlandse start-up Resilicon wil daar verandering in brengen. Over strategische autonomie in de praktijk praat ik met Gosse Boxhoorn en Remco Rijn, respectievelijk oprichter en CEO.

Een nieuwe aflevering met dé marktanalist van Nederland, Hans van Cleef. Over de prijs van olie, gas, elektriciteit en CO2, maar vooral over de wereld daarachter. Centraal staat de oorlog in het Midden-Oosten en de gevolgen voor de prijs van olie en gas – en daarmee voor het wereldwijde energiesysteem. EXTRA Opening Straat van Hormuz

Met hogere elektriciteitsprijzen in Europa dan in de VS en China, is er al geruime tijd een roep om hervorming van de elektriciteitsmarkt. Die is er ook voor méér interconnectie. Tegelijk is er tegen beiden ook flinke oppositie.
Over de Europese elektriciteitsmarkt in turbulente tijden, praat ik met Lukas Gresnigt, CEO van EPEX SPOT, de grootste beurs in Europa voor fysieke elektriciteitslevering.

The Barroso Lithium Project has been designated a Strategic Project by the EU under the Critical Raw Materials Act. At the same time, it is facing strong opposition from environmental groups and local residents who are determined to stop it.
To discuss the project against the backdrop of Europe’s push for greater strategic autonomy, I’m joined by Emanuel Proença, CEO of Savannah Resources, the project’s developer.