Vandaag in de Geschiedenis

Op 13 juli 100 v.Chr. wordt in Rome Gaius Julius Caesar geboren, volgens de traditionele datering. Een jongen uit een oude patricische familie, met een naam die later bijna groter wordt dan Rome zelf.

Maar Caesar wordt niet geboren als onaantastbare machthebber. Hij groeit op in een Republiek die al begint te kraken. Rome is uitgegroeid tot een wereldmacht, maar haar politieke instellingen zijn gebouwd voor een kleinere stadstaat. Generaals worden machtiger, legers persoonlijker en de strijd tussen elite, volk en senaat steeds harder.

In deze aflevering volgen we Caesar van zijn gevaarlijke jeugd in de tijd van Marius en Sulla naar zijn opkomst als politicus, generaal en schrijver. We gaan naar Gallië, naar de Rubicon, naar de burgeroorlog tegen Pompeius, naar Cleopatra in Egypte en uiteindelijk naar... de moord.

Een verhaal over ambitie, afkomst, propaganda, oorlog en macht. Over een man die geboren wordt in een Republiek die bang is voor koningen en sterft omdat mensen vrezen dat hij er zelf één wil worden.

Op 6 juli 1907 wordt in Coyoacán, toen nog een dorpse plek aan de rand van Mexico-Stad, Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón geboren. De wereld zal haar leren kennen als Frida Kahlo.

Vandaag is Frida een icoon: bloemen in het haar, felle kleuren, grote sieraden en een blik die niemand ontwijkt. Maar achter dat herkenbare beeld zit een veel complexer leven. Frida groeit op in de Casa Azul, krijgt als kind polio, wil eigenlijk arts worden en raakt op haar achttiende zwaargewond bij een busongeluk dat haar lichaam voorgoed beschadigt.

In deze aflevering: Frida Kahlo vóór en achter het icoon. Over Mexico, identiteit, Diego Rivera, politiek, liefde, lichamelijke pijn, zwangerschapsverlies, zelfportretten en de vraag waarom haar werk nog altijd zo dichtbij komt.

Een verhaal over een kunstenaar die zichzelf niet mooier, gladder of makkelijker maakte... maar juist liet zien wat vaak verborgen blijft.

Op 29 juni 1904 stuit veenarbeider Hilbrand Gringhuis tijdens het turfsteken in het Weerdingerveen op een bijzondere vondst: twee lichamen, donker en leerachtig, uitzonderlijk goed bewaard door het veen.

Ze worden bekend als het Paar van Weerdinge. Lange tijd denkt men dat het om een man en een vrouw gaat, misschien zelfs een prehistorisch echtpaar. Maar later onderzoek maakt dat beeld ingewikkelder.

In deze aflevering gaan we naar Drenthe, naar het veen, de ijzertijd en een vondst die steeds opnieuw anders is geïnterpreteerd. Hoe kan veen een lichaam bewaren? Wat vertellen veenlijken ons over een tijd zonder eigen geschreven bronnen? En wat zegt het over ons dat we in twee lichamen naast elkaar meteen liefde, straf, ritueel of geweld willen zien?

Een verhaal over archeologie, nabijheid, onzekerheid en een verleden dat zich niet zomaar laat verklaren.

Op 22 juni 1633 moet Galileo Galilei in Rome zijn ideeën herroepen. De man die de telescoop op de hemel richtte, wordt door de Inquisitie gedwongen afstand te nemen van het idee dat de aarde om de zon draait.

Maar de zaak-Galileo is ingewikkelder dan het bekende beeld van wetenschap tegenover geloof. Het conflict draait vooral om gezag: wie mag bepalen hoe de Bijbel wordt uitgelegd, hoeveel ruimte nieuwe waarnemingen krijgen en wanneer een wetenschappelijke theorie als waarheid mag worden verkondigd?

In deze aflevering gaan we naar het zeventiende-eeuwse Italië. Naar Galileo’s telescoop, zijn waarnemingen van de maan, Jupiter, Venus en de zon, zijn beroemde boek over de twee wereldsystemen en het proces dat hem uiteindelijk tot herroeping dwingt.

Een verhaal over nieuwsgierigheid, macht, bewijs, interpretatie... en een aarde die blijft draaien, ook als iemand wordt gedwongen iets anders te zeggen.

Op 15 juni 1215 bezegelt koning Jan zonder Land de Magna Carta, een document dat later zou uitgroeien tot een van de beroemdste teksten uit de geschiedenis.

Maar in 1215 is het geen feestelijke geboorte van de democratie. Het is een noodoplossing in een politieke crisis. Jan heeft gebieden in Frankrijk verloren, zijn baronnen zwaar belast, ruzie gemaakt met de kerk en zoveel wantrouwen opgebouwd dat zijn edelen in opstand komen.

In deze aflevering gaan we naar Runnymede, aan de oever van de Theems. Wie was Jan zonder Land? Waarom kwamen zijn baronnen tegen hem in opstand? Wat stond er eigenlijk in de Magna Carta? En hoe kon een middeleeuws document, bedoeld om een burgeroorlog te voorkomen, later uitgroeien tot symbool van rechtsstaat, vrijheid en machtsbegrenzing?

Een verhaal over conflict, wantrouwen, macht — en het idee dat zelfs een koning niet boven de wet staat.

Op 8 juni 1783 begint op IJsland een van de meest ingrijpende vulkaanuitbarstingen uit de historische tijd: Laki.

De aarde scheurt open in het zuiden van het eiland. Maandenlang komen lava, as en vooral giftige gassen vrij. Niet de lava, maar de nevel en neerslag worden het dodelijkst: gras raakt vergiftigd, vee sterft massaal en IJsland belandt in een hongersnood die bekend wordt als de Móðuharðindin... De mist-hongersnood.

Maar de ramp blijft niet beperkt tot IJsland. Ook boven delen van Europa verschijnt een vreemde droge mist. Mensen zien een doffe zon, voelen benauwde lucht en proberen te begrijpen wat er gebeurt, zonder de bron te kennen.

In deze aflevering: de vergeten vulkaanramp van 1783. Over vuur, gas, honger, religieuze duiding, kwetsbaarheid en een wereld die veel sterker verbonden blijkt dan mensen toen konden overzien.

Op 1 juni 1926 wordt Norma Jeane Mortenson geboren, de vrouw die de wereld later zal kennen als Marilyn Monroe.

In deze aflevering duiken we in het leven achter het icoon. Van haar onrustige jeugd in pleeggezinnen en tehuizen tot haar ontdekking als model, haar doorbraak in Hollywood en haar gevecht om serieus genomen te worden als actrice.

Marilyn Monroe werd een van de beroemdste vrouwen van de twintigste eeuw: een sekssymbool, stijlicoon en filmster. Maar achter het beeld van glamour en verleiding zat een vrouw die haar eigen imago zorgvuldig opbouwde, maar er uiteindelijk ook door werd opgeslokt.

Een verhaal over roem, kwetsbaarheid, ambitie, Hollywood, liefde, eenzaamheid... en de prijs van bekeken worden zonder echt gezien te worden.

Op 25 mei 1895 wordt Oscar Wilde veroordeeld tot twee jaar gevangenisstraf met dwangarbeid. Niet voor geweld, niet voor diefstal, maar omdat hij relaties had met mannen.

In deze aflevering duiken we in het leven van Wilde: zijn jeugd in Dublin, zijn opkomst als briljante schrijver en societyfiguur, zijn verhouding met Lord Alfred Douglas, de rechtszaken die hem ten val brengen en de Victoriaanse moraal die van zijn privéleven een misdaad maakt.

Wat gebeurde er precies in de rechtszaal? Waarom was homoseksualiteit in die tijd strafbaar? En hoe kon een gevierd schrijver zo publiek worden vernietigd?

Een aflevering over literatuur, reputatie, hypocrisie, queer geschiedenis — en een man wiens leven werd gebroken, maar wiens woorden bleven bestaan.

Op 18 mei 1190 komt het leger van Frederik Barbarossa aan bij Iconium, het huidige Konya in Turkije. De Duitse keizer is onderweg naar Jeruzalem, dat enkele jaren eerder door Saladin is veroverd.

Maar de route over land blijkt loodzwaar. Het kruisvaardersleger is uitgeput, de voorraden raken op en Iconium wordt ineens veel meer dan een stad onderweg.

In deze aflevering duiken we in de Derde Kruistocht, de macht van Barbarossa, de gevaarlijke tocht door Anatolië en komen we achter dat zelfs triomf de geschiedenis niet altijd verder helpt.

Een verhaal over geloof, macht, uitputting en de kwetsbaarheid van grote ambities.

Op 11 mei 1960 wordt Adolf Eichmann opgepakt in een buitenwijk van Buenos Aires.

Eichmann was een van de sleutelfiguren in de uitvoering van de Holocaust. Hij stond niet bekend als kampcommandant of militair leider, maar als organisator: de man van deportaties, treinen, schema’s en aantallen.

In deze aflevering duiken we in zijn rol binnen het naziregime, hoe hij in Argentinië terechtkwam, hoe de Mossad hem op het spoor kwam en het proces dat daarna volgt in Jeruzalem.

Een proces waarin overlevenden centraal komen te staan en de Holocaust voor een wereldwijd publiek een stem en een gezicht krijgt.

Een aflevering over bureaucratie, verantwoordelijkheid, gerechtigheid en de ongemakkelijke vraag hoe gewone mensen kunnen meewerken aan buitengewoon kwaad.

Op 4 mei 1929 wordt Audrey Hepburn geboren. Later zal ze uitgroeien tot een van de grootste filmiconen van de twintigste eeuw, maar haar verhaal begint niet in Hollywood.

Het begint in Europa, in een familie met Nederlandse adellijke wortels en banden met het fascisme, een afwezige vader en uiteindelijk de Tweede Wereldoorlog. Audrey groeit deels op in Arnhem en maakt de bezetting en de daarbij horende Hongerwinter van dichtbij mee.

Na de oorlog droomt ze van ballet, maar haar lichaam is getekend door honger en ontbering. Wat volgt, is een onverwachte weg naar toneel, film en wereldroem.

In deze aflevering: het verhaal achter het icoon. Over oorlog, elegantie, kwetsbaarheid, succes — en waarom Audrey op latere leeftijd een drastische ommezwaai in haar leven maakte.

Op 27 april 1521 sterft Ferdinand Magellaan op het eiland Mactan in de Filipijnen. Niet in Europa, niet op zee, maar aan de andere kant van de wereld — midden in een conflict met lokale krijgers.

Zijn naam is onlosmakelijk verbonden met een van de grootste ondernemingen uit de geschiedenis: de eerste poging om de wereld rond te varen.

In deze aflevering volgen we zijn reis vanaf Portugal, via Spanje, door onbekende oceanen, langs honger, muiterij en ontdekking. Tot het moment waarop alles eindigt op een strand dat hij nooit had moeten bereiken.

Een verhaal over ambitie, over grenzen verleggen — en over de prijs daarvan.

Op 20 april 1653 ontbindt Oliver Cromwell het Engelse parlement: een gebeurtenis die laat zien hoe complex en tegenstrijdig revoluties kunnen zijn.

In deze aflevering duiken we in een periode waarin Engeland alles op z’n kop zet. Eeuwenlang werd het land geregeerd door koningen, die hun macht ontleenden aan God. Maar onder Charles I komt dat systeem onder druk te staan. Spanningen met het parlement lopen zo hoog op dat ze uitmonden in een burgeroorlog.

Na de overwinning van de parlementariërs wordt Charles I geëxecuteerd - een ongekende stap die de monarchie beëindigt en Engeland verandert in een republiek.

Maar de nieuwe machthebbers blijken verdeeld. Het parlement functioneert slecht en verliest het vertrouwen van het leger. Cromwell, inmiddels de dominante figuur, grijpt in en stuurt het parlement naar huis.

Wat volgt is zijn bewind als Lord Protector, een periode waarin Engeland officieel geen koning heeft.

LET OP: er zit een lichte galm in deze aflevering, dit omdat de podcast op een andere plek is opgenomen. Excuses mocht het je storen.

-----

Op 13 april 1743 wordt Thomas Jefferson geboren in Virginia. Hij groeit op in een wereld waarin vrijheid en ongelijkheid naast elkaar bestaan: een samenleving gebouwd op idealen, maar ook op slavernij.

In deze aflevering volgen we Jefferson van zijn jeugd op een plantage tot zijn rol in de Amerikaanse Revolutie. We kijken naar het moment waarop hij de Declaration of Independence schrijft — een document dat het idee van gelijkheid en vrijheid wereldwijd op de kaart zet. En waardoor de Verenigde Staten een onafhankelijk land worden.

Maar we staan ook stil bij de spanning die door zijn hele leven loopt. Want hoe verhouden die idealen zich tot de werkelijkheid waarin hij zelf leeft? En wat zegt dat over het ontstaan van de Verenigde Staten?

Een verhaal over ideeën die de wereld veranderen en de complexiteit van de mensen die ze opschrijven.

Op 6 april 1896 beginnen in Athene de eerste moderne Olympische Spelen. Wat start als een bescheiden evenement met 241 atleten uit 13 landen, groeit uit tot een wereldwijd fenomeen dat miljarden mensen samenbrengt.

Maar de oorsprong van deze Spelen ligt meer dan 2000 jaar terug, in het oude Olympia. Daar werden atletiekwedstrijden georganiseerd ter ere van Zeus, waarbij zelfs oorlogen tijdelijk werden stilgelegd.

In deze aflevering hoor je hoe deze traditie verdween na het verbod van keizer Theodosius I, en hoe ze in de 19e eeuw opnieuw tot leven werd gebracht door Pierre de Coubertin.

Van een marmeren stadion in Athene tot een wereldwijd sportevenement: dit is het verhaal van de wedergeboorte van de Olympische Spelen.

Op 30 maart 1853 wordt in het Brabantse Zundert Vincent van Gogh geboren. Vandaag kennen we hem als een van de beroemdste schilders ter wereld, maar tijdens zijn leven is daar weinig van te merken.

In deze aflevering volgen we zijn levensverhaal: van een zoekende jonge man die verschillende beroepen probeert, tot een kunstenaar die pas laat zijn roeping vindt. We duiken in zijn jaren in Nederland, zijn ontwikkeling in Parijs en zijn meest productieve periode in het zuiden van Frankrijk.

We staan stil bij zijn mentale worstelingen, de beroemde episode met zijn oor en de intense relatie met zijn broer Theo, die hem jarenlang financieel en emotioneel ondersteunt.

Waarom werd Van Gogh tijdens zijn leven nauwelijks erkend?
Hoe ontstonden zijn bekendste werken?
En hoe groeide hij na zijn dood uit tot een van de grootste kunstenaars uit de geschiedenis?

Dat hoor je in deze aflevering van Vandaag in de Geschiedenis.

Op 23 maart 1530 wordt het eiland Malta geschonken aan een ridderorde: de Johanniters. Op het eerste gezicht een opmerkelijke beslissing — waarom geef je een strategisch eiland aan een groep ridders zonder land?

In deze aflevering gaan we terug naar de oorsprong van deze orde, die begint als een hospitaalorde voor pelgrims in Jeruzalem en uitgroeit tot een militaire macht van formaat. We volgen hun geschiedenis door de kruistochten, het verlies van hun bolwerken in het Heilige Land en hun zoektocht naar een nieuw thuis.

Uiteindelijk leidt dat tot een opvallend besluit van keizer Karel V, die de ridders Malta schenkt. Niet uit idealisme, maar uit strategie.

Wat maakt Malta zo belangrijk?
Waarom komst juist deze orde op Malta terecht?
En hoe groeit dit eiland uit tot een cruciaal bolwerk in de strijd om de Middellandse Zee?

Dat hoor je in deze aflevering.

Op 16 maart 1968 trekken Amerikaanse soldaten het Vietnamese dorp My Lai binnen. Wat volgt, groeit uit tot een van de beruchtste oorlogsmisdaden van de Vietnamoorlog.

Honderden ongewapende burgers – mannen, vrouwen en kinderen – worden gedood door militairen van het Amerikaanse leger. Lange tijd blijft het bloedbad verborgen voor de buitenwereld, tot journalisten en klokkenluiders het verhaal naar buiten brengen.

In deze aflevering vertellen we wat er die dag in My Lai gebeurde, hoe het zo ver kon komen en waarom het incident uitgroeide tot een symbool van de morele crisis rond de Vietnamoorlog.

We volgen de gebeurtenissen van het dorp zelf tot de politieke naschokken in de Verenigde Staten: de onthullingen in de pers, de militaire rechtszaak tegen luitenant William Calley en de wereldwijde verontwaardiging die volgt.

Een verhaal over oorlog, verantwoordelijkheid en de vraag hoe gewone mensen betrokken kunnen raken bij buitengewoon geweld.

In 1959 verschijnt op een speelgoedbeurs in New York een pop die er totaal anders uitziet dan wat kinderen tot dan toe kennen. Geen baby om te verzorgen, maar een volwassen vrouw met een eigen garderobe, een eigen stijl en — in potentie — een eigen leven. Haar naam: Barbie.

Wat begint als een opvallend stuk speelgoed groeit uit tot een wereldwijd cultureel fenomeen. Barbie wordt astronaut, dokter, presidentskandidaat, filmster en ondernemer. Tegelijkertijd roept ze ook vragen op over schoonheidsidealen, rolpatronen en de manier waarop we naar vrouwen kijken.

In deze aflevering duiken we in het ontstaan van Barbie, het idee achter de pop en de vrouw die haar bedacht. We kijken naar de enorme invloed van Barbie op generaties kinderen, maar ook naar de kritiek en de discussies die haar al decennia begeleiden.

Een verhaal over speelgoed, maar ook over cultuur, identiteit en de vraag hoe een plastic pop uitgroeide tot een van de meest herkenbare iconen ter wereld.

Adrianus VI is een uitzondering in de pauselijke geschiedenis. Geboren als Adrianus Floriszoon Boeyens in Utrecht groeit hij uit tot theoloog, docent en adviseur van keizer Karel V. In 1522 wordt hij, tegen de verwachtingen in, gekozen tot paus.

Hij treft een kerk in crisis. De kritiek van Maarten Luther verspreidt zich snel door Europa, het vertrouwen in Rome staat onder druk en hervormingen zijn onvermijdelijk. Als buitenstaander probeert Adrianus orde op zaken te stellen in een systeem dat gewend is aan macht, invloed en traditie.

In deze aflevering duiken we in zijn onverwachte verkiezing, zijn moeizame positie in Rome en de betekenis van zijn korte pontificaat. Wie was deze paus uit de Lage Landen? En waarom wordt zijn naam vaak vergeten, terwijl hij regeerde op een kantelpunt in de kerkgeschiedenis en misschien wel belangrijker is dan we ons ooit zouden kunnen voorstellen?

Op 23 februari 1836 omsingelt het Mexicaanse leger onder generaal Santa Anna de Alamo in San Antonio de Béxar. Binnen bevinden zich Texaanse opstandelingen — onder hen namen die later legendarisch worden.

Dertien dagen lang houden ze stand. De uitkomst lijkt onvermijdelijk, maar de betekenis van de slag groeit juist ná de val van de missie.

Dit is een verhaal over kolonisatie en immigratie. In deze aflevering duiken we daar dieper in. Ook in de context van de Texaanse Revolutie, de spanningen tussen Mexico en Amerikaanse kolonisten, de mythevorming rond “Remember the Alamo” en de vraag wat feit is — en wat later een mooi verhaal werd. We kijken naar hoe Amerikanen deze slag herinneren én wat de Mexican ervan denken.

Toetanchamon regeert nog geen tien jaar over Egypte wanneer hij rond 1323 v.Chr. sterft. Hij is jong, zijn regering is kort en zijn naam lijkt aanvankelijk geen blijvende indruk achter te laten op de geschiedenis.

Totdat, ruim drieduizend jaar later, een graf in de Vallei der Koningen vrijwel intact wordt teruggevonden.

In deze aflevering reconstrueren we het leven van de jonge farao: de religieuze onrust waarin hij opgroeit, de politieke belangen achter zijn troon en de omstandigheden van zijn vroege dood. We volgen ook de spectaculaire ontdekking van zijn graf in 1922, gaan dieper in op de vloek van de farao, en onderzoeken hoe archeologie, media-aandacht en mythevorming samen een vergeten koning veranderden in een wereldwijd icoon.

Wie was Toetanchamon werkelijk? En waarom spreekt zijn verhaal ons nog altijd zo aan? Alles over het gouden masker en de man die daarachter zat, hoor je in deze aflevering.

Op 9 februari 1854 wordt Aletta Jacobs geboren in het Groningse Sappemeer. Een meisje in een tijd waarin vrouwen geen universiteit mogen bezoeken, geen arts kunnen worden en geen stemrecht hebben. Op papier lijkt haar toekomst vast te liggen... en juist daar begint haar verhaal.

In deze aflevering volgen we hoe Aletta Jacobs zich, tegen de vanzelfsprekendheden van haar tijd in, een weg baant naar kennis, invloed en maatschappelijke verandering.

Aletta Jacobs wordt een centrale figuur in de Nederlandse vrouwenbeweging en een bekende naam ver buiten de landsgrenzen. Ze raakt betrokken bij internationale netwerken, mengt zich in debatten over vrouwenrechten en vrede, en blijft haar hele leven geloven dat vooruitgang mogelijk is, mits iemand bereid is haar plaats op te eisen.

Een aflevering over volharding, intellectuele moed en de vraag wat er kan gebeuren wanneer één persoon weigert zich neer te leggen bij wat “nu eenmaal zo is”.

Tussen de zomer van 1942 en februari 1943 verandert Stalingrad in het zwaartepunt van de Tweede Wereldoorlog. Wat bedoeld was als een snelle Duitse overwinning aan de Wolga mondt uit in een maandenlange uitputtingsslag, waarin geen van beide partijen zich nog kan terugtrekken zonder gezichtsverlies.

In deze aflevering duiken we in de Slag om Stalingrad: waarom Hitler deze stad koste wat kost wilde innemen, waarom Stalin weigerde haar prijs te geven, en hoe de gevechten zich verplaatsten van strategische kaarten naar trappenhuizen, kelders en ruïnes. We volgen de soldaten aan beide kanten, de rol van de winter, de fatale overschatting van eigen kracht en de Sovjet-omsingeling die het Duitse Zesde Leger definitief insloot.

Stalingrad markeert het moment waarop het initiatief aan het oostfront onomkeerbaar verschuift. Niet door één beslissende aanval, maar door een opeenstapeling van keuzes, fouten en menselijk lijden. Een aflevering over een slag die niet alleen werd gewonnen of verloren, maar die de loop van de oorlog voorgoed veranderde.

Wat gebeurde er écht toen de Britse Union Jack werd gehesen aan de oevers van Port Jackson? Voor de Britten was het een nieuwe kolonie, een oplossing voor overvolle gevangenissen. Voor de Eora, Gadigal en andere Aboriginal-groepen was het het begin van verlies van land, ziekte en verdringing.

🎧 Dus luister nu en ontdek de geschiedenis achter een beladen datum.

In deze aflevering duiken we in de Bataafse Republiek: een korte, vaak vergeten periode in de Nederlandse geschiedenis, maar een die enorme gevolgen had.

In 1795 vlucht stadhouder Willem V naar Engeland en roepen revolutionairen — met steun van Frankrijk — de Bataafse Republiek uit.

Frankrijk is niet alleen bondgenoot, maar ook machtsfactor. De Bataafse Republiek balanceert voortdurend tussen hervorming en buitenlandse druk.

Maar... De Bataafse Republiek kent tot op de dag van vandaag een grote invloed op ons allemaal.

🎧 Luister nu en ontdek waarom deze ‘tussenperiode’ allesbehalve een voetnoot is.

----

Afleveringen waar in deze podcast naar wordt verwezen:

#3: 2 april - Karel de Grote: de grootste van allemaal

#20: 14 juli - Liberté, Egalité, Fraternité: de Franse Revolutie

Agatha Christie overleed op 12 januari 1976.
Ze liet een oeuvre achter dat miljoenen mensen kennen — maar een leven dat verrassend weinig wordt verteld.

In deze aflevering kijken we niet alleen naar haar boeken, maar naar de vrouw erachter.
Een vrouw die haar tijd scherp observeerde, die sociale rollen doorzag, en die begreep hoe dun de lijn is tussen vertrouwen en wantrouwen.

Haar verhalen draaien zelden om geweld.Ze draaien om wat mensen verbergen.

Je hoeft geen Christie-lezer te zijn om dit verhaal te volgen.
Dit is een aflevering over menselijk gedrag — en over hoe goed we onszelf eigenlijk kennen.

Op 29 december 1890 vindt bij Wounded Knee Creek in South Dakota een van de meest beruchte massaslachtingen uit de Amerikaanse geschiedenis plaats. Meer dan 250 Lakota Sioux — naar schatting zelfs meer dan 300 — worden gedood door het Amerikaanse leger. Meer dan de helft van hen is vrouw of kind.

In deze aflevering reconstrueren we hoe het zover kon komen. We kijken naar de systematische vernietiging van de bizon, het gedwongen leven in reservaten en het beleid dat gericht was op het breken van inheemse culturen.

We staan stil bij de rol van Sitting Bull, zijn dood en de vlucht van Big Foot en zijn groep Miniconjou-Lakota — een tocht die eindigt bij Wounded Knee. We vertellen wat er gebeurde, hoe een enkel schot leidde tot totale chaos, en hoe vrouwen, kinderen en ouderen werden neergemaaid in de sneeuw.

Deze aflevering gaat niet alleen over het verleden, maar over wat er gebeurt wanneer angst regeert, wanneer spiritualiteit wordt gezien als gevaar, en wanneer sommige levens structureel minder waard worden geacht dan andere.

Op 22 december 1849 staat een 28-jarige schrijver op een plein in Sint-Petersburg. Geblinddoekt. Voor een vuurpeloton. Hij is ervan overtuigd dat hij gaat sterven.

Die man is Fjodor Dostojevski.

In deze aflevering vertellen we het verhaal van zijn bijna-executie en hoe deze ene winterochtend zijn leven, geloof en schrijverschap voorgoed veranderde.

Op 15 december 1675, 350 jaar geleden, sterft Johannes Vermeer in Delft.
43 jaar oud. Arm. Onbekend.

In deze aflevering vertellen we het verhaal van een schilder die langzaam werkte, bijna vergeten werd, en pas eeuwen later werd herkend als meester van het licht. Over stilte, schulden, een weduwe met elf kinderen — en schilderijen die de tijd overleefden, ook toen zijn naam verdween.

Hoe hij werd herontdekt en hoe die laatste maanden van zijn leven moeten zijn geweest? Je hoort het in deze aflevering.