In de EO-NPO Klassiek podcast 'Alle Registers Open' gaat Elsbeth Gruteke in gesprek met bekende Nederlandse organisten.
Binnenkort kun je weer genieten van de podcast Alle registers open. De eerste aflevering van het nieuwe seizoen begint op maandag 3 maart en daarna is er elke week weer een nieuwe aflevering. Maar geniet vooral nog even van deze mannen en vrouwen, die vaak verborgen zitten achter dat kolossale instrument.
Elsbeth Gruteke zoekt de organisten bij hun orgels op. Wat inspireerde hen om orgel te gaan spelen? Welke betekenis heeft de muziek voor hen? En wanneer trekken zij alle registers open?
Ditmaal is Elsbeth Gruteke voor ‘Alle registers open’ in de Grote-of St. Janskerk in Wijk bij Duurstede. Daar maakt ze kennis met Pim Schipper en het Harrison & Harrisonorgel. Al van jongs af aan werd Pim diep geraakt door de klank en de kracht van het orgel. Hij is ook geïnteresseerd in de techniek van het orgel en bouwde op jonge leeftijd zijn eigen orgel met papieren pijpen. Naast organist werkte hij ook als intonateur bij de firma Jacques Stinkens orgelpijpenmakers in Zeist.
Bij het spelen van een werk speelt muzikaliteit een belangrijke rol. Iedere organist heeft een eigen manier van spelen en ‘kleurt’ het muziekstuk zelf in. Dat maakt hem of haar uniek. Muziek is voor Pim niet alleen een vak, maar ook een manier om zijn geloof te verdiepen/beleven
Sander was als kind al gefascineerd door het orgel, geïnspireerd door zijn opa. Muziek speelde ook een belangrijke rol in het gezin waarin hij opgroeide. Als organist begeleidt hij de samenzang en laat hij het orgel spreken. Van ingetogen zacht tot krachtig en uitbundig. Als orgelmaker restaureert hij historische instrumenten met respect, waarbij hij vaak de sporen ontdekt van vakmensen van eeuwen terug. Elsbeth Gruteke maakt kennis met Sander Booij in deze aflevering van ‘Alle registers open’. Ze ontmoet hem in de Grote Kerk in Wijk bij Duurstede waar een Albert Kiespenningorgel staat. Zijn verhaal laat horen dat een orgel zoveel meer is dan hout en pijpen; het is een brug tussen verleden en heden
Elsbeth Gruteke ontmoet in deze aflevering van ‘Alle registers open’ organist Egbert Schoenmaker. Hij bespeelt het Hinsz-orgel in de Buitenkerk of Onze-Lieve-Vrouwe ten Hemelopneming kerk in Kampen.
Egbert ontdekte al op jonge leeftijd dat muziek niet alleen iets is om te horen, maar iets wat je van binnen moet voelen en begrijpen. Muziek werd voor hem een toevluchtsoord en houvast, vooral na het vroege verlies van zijn vader. Een onverwacht moment achter het kerkorgel opende de deur naar zijn toekomst als organist en bracht zijn muzikale droom tot leven. In een tijd waarin mensen steeds minder weten van de oude kerkmuziek ziet Egbert het als zijn taak om de rijkdom van deze muzikale traditie voor het voetlicht te blijven brengen
Elsbeth Gruteke moest er deze keer een aardig stukje voor rijden maar haar bezoek aan organiste Poppeia Berden maakte dat meer dan goed. Poppeia is de vaste organiste van de Onze Lieve Vrouwe Basiliek in Maastricht maar voordat ze die prachtige functie ging bekleden was er al het nodige aan voorafgegaan. Zo vond ze bijvoorbeeld notenlezen maar niets...
Deze keer is Elsbeth Gruteke op bezoek bij één van de jongste deelnemers aan deze podcast. Organist Andries Bogerd is pas 23 jaar maar zit al helemaal in het vak. Hij geniet van 'zijn' orgel in de Maranathakerk in Den Haag maar als er ergens een groot, historisch orgel vrijkomt doet hij dat er graag bij!
In deze nieuwe aflevering van ‘Alle registers open’ spreekt Elsbeth Gruteke met organist Kirstin Gramlich, cantor-organist van de Lebuïnuskerk in Deventer. Zij vertelt over haar muzikale jeugd en opleiding in Duitsland. Ook over haar liefde voor Bach en haar kennismaking met de Nederlandse orgelcultuur. Ze vertelt waarom dit orgel een verborgen pareltje is en deelt haar ervaringen met de restauratie van het Holtgräve-orgel.
Kirstin is een bevlogen musicus die met haar spel muziek en geloof met elkaar verbindt en mensen weet te raken.
Voor deze aflevering van ‘Alle registers open’ reist Elsbeth Gruteke af naar Amsterdam. Ze ontmoet daar Matthias Havinga, organist van het Vater-Müllerorgel van de Oude Kerk en hoofdvakdocent aan het conservatorium. Matthias ontdekte al op jonge leeftijd dat zijn toekomst in de muziek lag en die vroege liefde voor muziek groeide uit tot een levenslange passie. Muziek is voor Matthias meer dan noten spelen. Het is verhalen vertellen en weten noten tot leven te brengen waardoor je mensen weet te raken met je spel. Als organist ‘kleurt’ hij elk muziekstuk op zijn eigen manier. Matthias hoopt dat zijn beleving van de muziek mensen inspireert. Hij vertelt ook over zijn passie voor orgelmuziek en hoe techniek, creativiteit en muzikale geschiedenis samenkomen in zijn spel .
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering van Alle Registers Open in gesprek met de vaste organist van de Oude Kerk in Rotterdam-Charlois. Matthijs Breukhoven kreeg pas laat in de gaten dat hij de muziek in wilde. Tijdens een verblijf in Australië besloot hij dat hij op geheel eigen wijze in de voetsporen van zijn vader wilde treden...
In deze 3e aflevering van ‘Alle registers open’ neemt Elsbeth Gruteke ons mee naar de Laurenskerk in Rotterdam. Daar maakt ze kennis met Hayo Boerema. Hij vertelt hoe zijn fascinatie voor het orgel al begon in zijn jeugd in Oldekerk. Op jonge leeftijd raakte hij al gefascineerd door het indrukwekkende geluid van het instrument en wist hij dat hij organist wilde worden.
Tijdens zijn studie leerde hij het Marcussen-hoofdorgel in de Laurenskerk van dichtbij kennen. Het is het grootste orgel van Nederland, ook wel ‘de rooie reus’ genoemd. Het hoofdorgel wordt momenteel gerestaureerd, daarom bespeelt Hayo nu het transeptorgel. Hij vertelt ook over zijn composities en hoe hij nieuwe muziek voor het orgel creëert. Het is zijn passie om op een bevlogen manier muziek tot leven te brengen, in het besef dat de uitvoerende het voertuig is van de muziek.
In deze aflevering van ‘Alle registers open’ praat Elsbeth Gruteke met Jeroen de Haan. Hij is al ruim 25 jaar organist van het Bätz-orgel in de Evangelisch-Lutherse Kerk in Woerden. Jeroen vertelt over zijn jeugd, zijn studie aan het conservatorium en zijn liefde voor het orgel. Hij deelt hoe muziek voor hem de kern van zijn geloof vormt en hoe hij jong en oud wil inspireren met zijn spel. Deze aflevering biedt een uniek inkijkje in het leven van een bevlogen kerkmusicus. Jeroen houdt graag de lofzang gaande! Luisteraars worden meegenomen in de wereld van orgelmuziek en Lutherse liedtradities.
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering in gesprek met de voormalige organist van de Oude Kerk in Zoetermeer: Ronald de Jong. Hij begon pas laat met orgelspelen maar werd in korte tijd klaargestoomd om naar het Conservatorium in Den Haag te gaan. Op veelzijdige wijze heeft de inmiddels gepensioneerde organist zijn rijke muzikale leven ingevuld met het geven van concerten, lesgeven en het dirigeren van koren. Hij vertelt er enthousiast over...
In deze laatste Alle Registers Open-special van 2025 brengen we een bezoek aan de Grote Sint-Laurenskerk in Alkmaar. Remco Hakkert gaat in gesprek met stadsorganist Pieter van Dijk. Met grote passie vertelt hij over zijn favoriete orgel. Hij zou nergens anders organist willen zijn dan hier in Alkmaar...
De Fransen lieten tijdens de plundering van de kerk in 1795 het orgel met rust. Gelukkig maar, want we hebben deze keer in de Alle Registers Open-special te maken met een prachtig Barokorgel waar je ook romantische werken op kunt spelen. Elsbeth Gruteke gaat in gesprek met de organist van de Grote- of Jacobijnerkerk in Leeuwarden, Peter van der Zwaag...
De één z'n dood is de ander z'n brood! Door de sluiting van de Hersteld Evangelisch-Lutherse kerk in Amsterdam belandde het prachtige Strumphler-orgel uiteindelijk in de Eusebiuskerk in Arnhem. In deze special gaat Elsbeth Gruteke in gesprek met de 'organist titulaire' van de Eusebiuskerk: Johan Luijmes. Met passie vertelt hij over dit bijzondere instrument met een bijzondere geschiedenis...
Ook in deze tweede special van Alle Registers Open staat niet de organist maar het orgel zelf centraal. Elsbeth Gruteke gaat met organist Jaap Kroonenburg op ontdekkingsreis rond én in het schitterende orgel van de Grote Kerk in Maassluis. Feike Asma was zijn leraar en volgens Jaap kun je bijna alles spelen op dit prachtige instrument...
In deze eerste special van Alle Registers Open staat niet de organist maar het orgel centraal. Elsbeth Gruteke duikt met organist Sietze de Vries dieper in het wel en wee van het prachtige orgel van de Martinikerk in Groningen. Sietze noemt het orgel liefkozend zijn 'groene monster'...
Deze keer kun je luisteren naar een wel hele speciale aflevering van ‘Alle registers open’. Elsbeth Gruteke ontmoet twee bijzondere organisten, namelijk de broers Euwe en Sybolt de Jong. Al jarenlang spelen zij met veel plezier quatre-mains op het orgel, een vorm van samenspel die de nodige afstemming en behendigheid vraagt. Hoe voorkom je dat je elkaar letterlijk in de weg zit tijdens het spelen? De broers vertellen er enthousiast over. Daarnaast willen ze hun kennis en ervaring doorgeven aan een nieuwe generatie via het ‘DeJongDe JongverJongt’. Ze werken aan een boek waarin ze hun aanpak en inzichten delen. Elsbeth ontmoet de broers in de Petruskerk in Leens. Daar laten ze niet alleen het hoofdorgel horen, maar bespelen ze ook de twee koororgels en kofferharmoniums
In deze aflevering van ‘Alle registers open’ maken we kennis met een Nederlandse organist die een internationale carrière heeft. André Knevel, geboren in Bussum, ontwikkelde al jong een passie voor orgelmuziek. In 1975 emigreerde hij naar Canada om zijn studie voort te zetten. Hij werd daar een gewaardeerd kerk- en concertorganist. Met een voorliefde voor romantische Franse componisten geeft hij jaarlijks concerten in Nederland, waardoor hij nauw verbonden blijft met de Nederlandse orgeltraditie. Voor André is muziek een gave van God, een talent om te dienen en te verbinden. Hij maakt zich zorgen over de ontkerkelijking en het verdwijnen van orgels, maar hoopt dat jonge organisten het erfgoed levend houden. Elsbeth Gruteke ontmoet hem achter het Wolfferts-Heijneman-orgel van de Sint-Maartenskerk in Zaltbommel
Jacob Schenk is een veelzijdig musicus en vaste organist van de Ichthuskerk op Urk, waar hij het grootste kerkorgel van Flevoland bespeelt. Zijn liefde voor muziek begon al op jonge leeftijd, geïnspireerd door zijn vader. Klaas Jan Mulder was zijn grote voorbeeld. Na een opleiding aan het conservatorium in Zwolle ontwikkelde Jacob zich tot een bevlogen organist en multi-instrumentalist. Zijn spel wordt gekenmerkt door expressie, diepgang en improvisatie. Voor Jacob is muziek meer dan klank: het is een manier om geloof, troost en verbondenheid te delen. Hij ziet het als zijn roeping om mensen te raken. Voor deze aflevering van ‘Alle registers open’ gaat Elsbeth Gruteke naar dit prachtige vissersdorp om met hem in gesprek te gaan
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering in gesprek met de jonge organist Evan Bogerd. Na een jaar waarin hij een medische studie volgde en voorman was bij een glasvezelbedrijf, besloot hij toch maar de muziek in te gaan. Geen foute keuze want door talent en hard werken is hij nu al een succesvol organist met een vaste aanstelling in de prachtige Westerkerk in Amsterdam...
Elsbeth Gruteke bezoekt voor deze aflevering van ‘Alle registers open’ de Nicolaasbasiliek in Amsterdam voor een gesprek met Jos Maters. Zijn liefde voor het orgel begon toen hij als jongen op de orgelbank mocht zitten bij zijn achterneef. Sindsdien liet het instrument hem niet meer los. Wat klonk het orgel mooi, meeslepend en magisch. Op een rommelmarktkeyboard begon hij zijn muzikale reis. Jos ziet zichzelf als ambassadeur van het orgel en wil met zijn spel mensen raken en verwonderen.
Na zijn studie in Groningen en Amsterdam bespeelt hij nu het bijzondere Sauer-orgel in de Nicolaasbasiliek in Amsterdam. Elsbeth ontmoet hem op deze buitengewone plek en spreekt met hem over zijn jeugd, zijn passie voor muziek én het geloof dat alles draagt in zijn bestaan
Elsbeth Gruteke maakt in deze aflevering van ‘Alle registers open’ kennis met Dorien Schouten. Op jonge leeftijd ontdekte zij al haar liefde voor het orgel, mede dankzij haar mentor Ko Zwanenburg. Ze studeerde aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Ze kreeg les van Jos van der Kooy, die haar een brede muzikale basis meegaf in uiteenlopende stijlen. Later volgde ze lessen bij Leo van Doeselaar, die haar Bach-interpretaties uniek noemde. Na haar afstuderen specialiseerde ze zich verder in Berlijn, waar haar technische interesse in orgelbouw werd aangewakkerd. Sinds 2019 bespeelt ze het bijzondere Ruprecht-orgel in de Tuindorpkerk in Utrecht. Naast concerten begeleidt ze daar ook de kerkmuziek met hart en ziel. Voor Dorien is muziek onlosmakelijk verbonden met haar geloof. Het is een bron van troost en verbinding
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering van Alle Registers Open in gesprek met organist, pianist en klavecimbelist Henk van Zonneveld. Begonnen als leraar en geleidelijk steeds meer concerten gevend vulde Henk zijn werkende leven met grote passie. Toch is orgelspelen een ambacht; ook religieuze muziek dient met vakmanschap bij de mensen gebracht te worden. Geloven staat hier in principe los van...
Wietse Meinardi staat ditmaal centraal in ‘Alle registers open’. Elsbeth Gruteke ontmoet hem achter het Van Dam-orgel in de Jozefkerk in Assen.
Al op jonge leeftijd raakte Wietse gefascineerd door het orgel. Zijn muzikale ontwikkeling kreeg vorm aan het conservatorium in Groningen en Arnhem, waar hij orgel en kerkmuziek studeerde. Muziek is voor hem niet alleen een vak, maar blijkt ook verbonden met zijn geloof te zijn. Daarnaast is hij actief als orgeladviseur en componeert hij regelmatig voorspelen. Ook geeft hij met plezier les, begeleidt hij koren, geeft hij concerten en is hij opgeleid tot orgeladviseur. Wietse ademt en doorleeft muziek en haalt daaruit voldoening en levensvreugde.
Elsbeth Gruteke ontmoet in deze aflevering van ‘Alle registers open’ Gerrit Christiaan de Gier achter het Garrels/Meere-orgel van de Jacobikerk in Utrecht. Gerrit Christiaan raakte als kind al geboeid door het indrukwekkende geluid van het orgel. Gefascineerd door de rijke klankkleuren begon hij met experimenteren op het harmonium en werd al op jonge leeftijd aangemoedigd om orgelles te nemen. In zijn carrière beleefde hij talloze markante momenten. Hij hoopt dat muziek hem heeft gevormd en dat hij via zijn spel ook anderen heeft kunnen raken. Zijn doel was altijd om op hoog niveau te spelen en zijn vak eer aan te doen. Hij ziet zichzelf als een bevlogen musicus, in alles wat hij doet: van gemeentezang begeleiden en concerten geven tot aan lesgeven toe.
Elsbeth Gruteke ontmoet in deze aflevering van ‘Alle registers open’ Casper Struijk achter het Blank-orgel van de Oude Helenakerk in Aalten. Casper is een jong muzikaal talent dat aan het conservatorium orgel, beiaard en musicologie studeert. Muziek zit in zijn familie en van jongs af aan was hij gefascineerd door het orgel. Hij heeft een voorliefde voor barokmuziek en hecht waarde aan historische orgels. Daarnaast pleit hij voor een meer toegankelijke uitvoering van klassieke muziek, geïnspireerd door de praktijk uit de 17e en 18e eeuw. Hij zet zich graag in om een grotere waardering van muziek in de kerk te verwezenlijken. Een belangrijke vraag waar hij zich mee bezighoudt is hoe hij onervaren luisteraars kan betrekken bij klassieke muziek. Dit ziet hij als een uitdaging voor de toekomst.
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering van Alle Registers Open in gesprek met de kerkmusicus van de Oosterkerk in Zeist: Willem Harold Boog. Hij is dolgelukkig met het romantische Flentrop orgel dat zich in deze kerk bevindt. Het diepe geloof van zijn veel te vroeg overleden vrouw Corine heeft nog steeds grote invloed op het leven van Willem. Haar rotsvaste vertrouwen op God inspireert hem nog iedere dag, zowel in het dagelijks leven als op de momenten dat hij achter de 'Koning der instrumenten' zit...
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering van Alle Registers Open in gesprek met een nestor uit de Nederlandse orgelmuziek: Aad van der Hoeven. Inmiddels is Aad 84 jaar en na een rijke carrière als organist en dirigent doet hij het nu een stukje rustiger aan. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en dus is Aad vrijwel iedere zondag nog achter het orgel te vinden voor het begeleiden van de eredienst. Zijn geloof is onlosmakelijk verbonden met het muziek maken; in iedere dienst probeert hij muzikaal vorm te geven aan de sfeer en het thema van de samenkomst...
Elsbeth Gruteke gaat in deze aflevering van Alle Registers Open in gesprek met één van de twee organisten van de Bovenkerk in Kampen: Gerwin van der Plaats. Gerwin is een duizendpoot; naast het geven van orgelconcerten is hij dirigent, heeft hij een geluidsopnamebedrijf, organiseert hij fundraisingbijeenkomsten en doet hij nog veel meer.
Gerwin heeft twee missies: het orgel populair maken bij de jeugd en zijn geloof uitdragen door middel van z'n muziek. Voor hem kan de muziek niet zonder het geloof...
Deze keer is Elsbeth Gruteke te gast in het prachtige Heerde op de Veluwe. De Ontmoetingskerk is de plek waar ze organist/pianist/componist Henk van de Maten ontmoet en kennismaakt met het Reil-orgel dat door Henk al lange tijd bespeeld wordt.
Henk speelt al orgel vanaf z'n zesde en ging op z'n zeventiende naar het Zwols conservatorium waar hij als hoofdvak orgel en als bijvak piano volgde. Ook het componeren en dirigeren bleken zijn interesse te hebben en dat zorgde ervoor dat Henk inmiddels een veelzijdig musicus is geworden. De zondagse eredienst is voor hem iedere keer weer een hoogtepunt in z'n geloofsleven. Hij zou de muziek absoluut niet willen missen...
