PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

Nooit Geweten

Nooit Geweten brengt verhalen uit de schatkamer van Wikipedia. Mooie verhalen, maar wel altijd met voetnoten en literatuurverwijzingen in de show-notes. Nooit Geweten is een hommage aan Wikipedia.

Afleveringen

  • #23 Wie rent sneller, mens of paard?

    Jan 17 2021

    Op pure snelheid is de mens een loser. Bijna alle dieren sprinten sneller dan wij. Maar het duurvermogen van de mens is onze super-power. Kunnen mensen op lange afstanden winnen van een paard? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Renjacht BBC docu over Renjacht bij de San: https://youtu.be/826HMLoiE_o Artikel over Renjacht/Persistence Hunting: https://www.cybertracker.org/downloads/tracking/Liebenberg-2006-Persistence-Hunting-Modern-Hunter-Gatherers.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Jesse_...more

  • Bonus: Gekke Zhang Xu

    Jan 10 2021

    De kalligrafen van de Tang dynastie waren rock 'n roll. Een mini-aflevering met een anecdote over de dichter en kalligraaf Zhang Xu. Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected] Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Whiskey on the Mississippi by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/so...more

  • #22 De RNA Tie Club vs. Marshall Nirenberg

    Jan 03 2021

    Toen de structuur van DNA was bepaald door Watson en Crick, begon meteen de volgende race: het uitpuzzelen van de genetische code. Een verhaal van hoogmoed en een verrassende winnaar. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/James_Watson https://en.wikipedia.org/wiki/RNA_Tie_Club https://en.wikipedia.org/wiki/George_Gamow#DNA_and_RNA https://nl.wikipedia.org/wiki/Marshall_Warren_Nirenberg https://en.wikipedia.org/wiki/Nirenberg_and_Matthaei_experiment https://www.nature.com/articles/464044a Vo...more

  • #21 Het 27e amendement

    Dec 27 2020

    Het laatste amendement op de Amerikaanse grondwet werd pas 202 jaar na het indienen aangenomen. Door de bemoeienis van een tweedejaars student. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Zevenentwintigste_amendement_van_de_Grondwet_van_de_Verenigde_Staten https://nl.wikipedia.org/wiki/Grondwet_van_de_Verenigde_Staten https://supreme.findlaw.com/legal-commentary/the-telling-tale-of-the-twenty-seventh-amendment.html Over (grond)wetten en toetsing: https://www.denederlandsegrondwet.nl/id/vhnnmt7l3oz...more

  • #20 De diamanten halsketting affaire

    Dec 20 2020

    Door een affaire met veel list en bedrog kwam Marie-Antoinette onterecht bekend te staan als het gat in de hand van Frankrijk. Dat heeft haar tijdens de Franse Revolutie niet echt geholpen. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Diamanten-halssnoeraffaire https://nl.wikipedia.org/wiki/Lodewijk_Ren%C3%A9_Eduard_de_Rohan https://nl.wikipedia.org/wiki/Franse_Revolutie De vrij monsterlijke halsketting zelf (replica): https://en.wikipedia.org/wiki/Marie_Antoinette#/media/File:Collier_reine_Breteui...more

  • #19 Het Paleoceen-Eoceen Thermaal Maximum

    Dec 13 2020

    Het Paleoceen-Eoceen Thermaal Maximum (of PETM) is de enige keer in de geologische geschiedenis dat eerder in zo korte tijd de temperatuur van de aarde zo snel steeg als nu. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Paleocene%E2%80%93Eocene_Thermal_Maximum https://nl.wikipedia.org/wiki/Kimberliet Filmpje over Methaan Hydraat: https://www.acs.org/content/acs/en/pressroom/reactions/videos/2018/burning-ice-from-the-ocean-floor.html https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_periods_and_events_in_climat...more

  • #18 Steen-papier-schaar

    Dec 06 2020

    Het bekende spelletje Steen-papier-schaar wordt tegenwoordig overal ter wereld gespeeld. Het komt oorspronkelijk uit het Verre Oosten. We duiken in de geschiedenis en strategie van het spel. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Steen,_papier,_schaar https://en.wikipedia.org/wiki/Rock_paper_scissors https://en.wikipedia.org/wiki/Rock_paper_scissors#Auction_house_selection https://www.artsy.net/article/artsy-editorial-christies-sothebys-played-rock-paper-scissors-20-million-consignment http...more

  • #17 Neusgaten

    Nov 29 2020

    Waarom hebben we eigenlijk twee neusgaten? En waarom is het zo dat je, als je een beetje verkouden bent, altijd eerst je ene neusgat verstopt hebt zitten en dan na een tijdje je andere neusgat? Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Nasal_cycle https://nl.wikipedia.org/wiki/Pranayama https://en.wikipedia.org/wiki/Autonomic_nervous_system https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3144611/ https://www.nature.com/articles/46944 Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: nooit...more

  • #16 Guillaume Amontons

    Nov 22 2020

    Een dove Franse wetenschapper die rond 1700 baanbrekend werk deed en als eerste bepaalde wat het absolute nulpunt van temparatuur is. En toch heb je waarschijnlijk nooit van hem gehoord. Errata: In deze aflevering heb ik het over "graden Kelvin". Dat moet natuurlijk "Kelvin" zijn. Ook spreek ik over dimensies waar ik beter grootheden had kunnen zeggen. Een subtiel verschil: https://nl.wikipedia.org/wiki/Dimensie_van_een_grootheid Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Guil...more

  • #15 Het mysterie Kaspar Hauser

    Nov 15 2020

    Een mysterieuze jongeman verschijnt uit het niets in het Nürnberg van 1828. Was het een wolvenkind? Slachtoffer van kindermishandeling? Bedrieger? Verwisseld prinsenkind? Een 19-eeuwse celebrity. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kaspar_Hauser https://en.wikipedia.org/wiki/Feral_child Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected] Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-t...more

  • #14 De pornocratie

    Nov 08 2020

    De 10e eeuw is een periode waarover we bijna nooit horen of leren. Palermo was de derde stad van Europa, op de Middellandse Zee voeren vikingschepen en in Rome was een familie in staat om volledige controle te krijgen over wie er Paus werden. Waarom heeft die tijd zo'n vreemde naam: De Pornocratie? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pornocratie https://nl.wikipedia.org/wiki/Saeculum_obscurum https://nl.wikipedia.org/wiki/Marozia https://en.wikipedia.org/wiki/Pope_Sergius_III https://e...more

  • #13 Arrows onmogelijkheidstheorema

    Nov 01 2020

    Over hoe een jonge promovendus tot zijn eigen verbazing een wiskundig bewijs vond dat eerlijke verkiezingen niet mogelijk zijn. Tenminste, als je zijn definitie van eerlijk gelooft. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kenneth_Arrow https://nl.wikipedia.org/wiki/Strategische_stem https://en.wikipedia.org/wiki/2000_United_States_presidential_election Informeel bewijs van het theorema: https://en.wikipedia.org/wiki/Arrow%27s_impossibility_theorem#Informal_proof Voor wie er nog wat dieper in w...more

  • Trailer voor seizoen 2

    Oct 22 2020

    Er komt een nieuw seizoen van Nooit Geweten aan. Met nieuwe verhalen die je kan vinden in Wikipedia. Hier een klein voorproefje. Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected] Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/ Whiskey on the Mississippi by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4624...more

  • Bonus: Het maken van een podcast

    Oct 04 2020

    Een aflevering over het maken van deze podcast. Een beetje zelfbevlekking, dus als je daar problemen mee hebt, weet je waar de skip-knop zit. Ik probeer in deze aflevering de vragen te beantwoorden die ik vaak van vrienden en bekenden krijg die naar deze podcast luisteren. Over het maken, hoeveel er eigenlijk naar geluisterd wordt, dat soort dingen. Een paar links: Audacity: https://www.audacityteam.org/ Mijn website: http://podcast.nooitgeweten.net/ Voor contact of opmerkingen: Twitter: @No...more

  • Bonus: De makers achter Wikipedia

    Sep 18 2020

    Een extraatje. Hoe werkt die wereld van Wikipedia. Ik stelde een aantal vragen aan de harde kern van de Nederlandse wikipedia gemeenschap. Deze aflevering is een samenvatting van de antwoorden. Hoe werkt het achter de schermen? Hoeveel tijd besteden mensen hieraan? Wat zou je zelf kunnen bijdragen? Leeslijst: De vragen en antwoorden: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Teunduynstee/Vragen_Community_2020 https://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Statistieken https://stats.wikimedia.org/#/nl.wi...more

  • #12 De optische telegraaf - een verhaal over latency

    Aug 09 2020

    Een enorme stap in de technologie om berichten te versturen was de optische telegraaf. Een merkwaardig systeem met beweegbare palen en telescopen bovenop kerktorens. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Optical_telegraph#/media/File:Chappe_semaphore.jpg https://krisdedecker.typepad.com/photos/uncategorized/2008/03/05/optische_telegraaf.jpg https://nl.wikipedia.org/wiki/Semafoor_(communicatie) https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Road https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Marathon https://h...more

  • #11 Hoe Crassus zo rijk werd

    Aug 01 2020

    De allerrijkste Romein was Marcus Licinius Crassus. Hij bezat half Rome. Hoe was hij zo rijk geworden? Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Marcus_Licinius_Crassus https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Carrhae https://en.wikipedia.org/wiki/Harran https://en.wikipedia.org/wiki/Cataphract https://en.wikipedia.org/wiki/First_Triumvirate http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Crassus*.html Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected]...more

  • #10 De ultieme kalender

    Jul 25 2020

    Als je denkt dat het opdelen van de dag in 24 uur van 60 minuten een ongelukkige keuze is, dan is de kalender die wij gebruiken met al die maanden van verschillende lengtes en schrikkeldagen helemaal een idioot ontwerp. Toch doen we het er al heel lang mee. Er zal wel iets goed aan zijn. Maar het kan ook zeker beter. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Kalender https://nl.wikipedia.org/wiki/Franse_republikeinse_kalender https://nl.wikipedia.org/wiki/Eastman_Kodak https://en.wikipedia.org/w...more

  • #9 Melkwit

    Jul 18 2020

    Een koel glas pastis op een zonnig Zuid-Frans terras. Kan iets meer voelen als vakantie? En dan dat misterieuze verkleuren bij het mengen met water. Hoe werkt dat eigenlijk? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Pastis https://nl.wikipedia.org/wiki/Absint https://en.wikipedia.org/wiki/Anethole https://en.wikipedia.org/wiki/Ouzo_effect Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected] Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: htt...more

  • Bonus: Babylonische astronomie

    Jul 14 2020

    Nog een paar leuke weetjes die overbleven. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Enlil-bani https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.2307/1359707 https://www.metmuseum.org/blogs/now-at-the-met/2017/solar-eclipse-substitute-king http://david-ancienthistory.blogspot.com/2011/11/gardener-who-became-king.html Voor contact of opmerkingen: Twitter: @NooitPodcast Email: [email protected] Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/...more

  • #8 Babylonische astronomie

    Jul 11 2020

    De oude Babyloniërs hadden een geavanceerde wiskunde en astronomie. Ze konden zelfs maansverduisteringen voorspellen. Indrukwekkend toch? Wat konden ze eigenlijk precies? Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Babylonian_astronomy https://www.jstor.org/stable/542419?seq=1 (gratis te lezen als je een account aanmaakt) https://sunearthday.nasa.gov/2006/locations/babylon.php http://biblicalscholar.org/excerpts/assyrian-substitute-king.html https://www.metmuseum.org/blogs/now-at-the-met/2017/sol...more

  • #7 Het vierlandenpunt

    Jul 04 2020

    Drielandenpunten, daarvan zijn er honderden. Niets bijzonders. Maar bestaan er ook vierlandenpunten? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Drielandenpunt_(Vaals) https://nl.wikipedia.org/wiki/Drielandenpunt vs https://de.wikipedia.org/wiki/Dreil%C3%A4ndereck https://nl.wikipedia.org/wiki/Vierlandenpunt https://nl.wikipedia.org/wiki/Neutraal_Moresnet https://nl.wikipedia.org/wiki/Esperanto Een foto van uw presentator voor het bijna-vierlandenpunt in Afrika: https://podcast.nooitgeweten.net/s1...more

  • #6 Dieren die mieren eten

    Jun 27 2020

    Over de overeenkomsten en verschillen tussen Miereneters en Aardvarks. En hoe dat zo gekomen is. En over spiermagen, homologieën, convergentie en meer. Leeslijst: Plaatje van miereneter en aardvark: https://podcast.nooitgeweten.net/s1/e6/episode_image.jpg Plaatje 2, van de familiestamboom van de zoogdieren: https://podcast.nooitgeweten.net/s1/e6/placentalia.png https://nl.wikipedia.org/wiki/Miereneters https://nl.wikipedia.org/wiki/Aardvarken https://nl.wikipedia.org/wiki/Convergente_evolutie D...more

  • #5 De revolutionaire decimale tijd

    Jun 20 2020

    De decimalisering maakte een eind aan de onderverdeling van guldens in 20 stuivers van elk 8 duiten. De voet en de roede werden ingeruild voor meters, centimeters en kilometers. Maar tijdmeting werkt nog steeds heel onhandig met zestig minuten in een uur en 24 uren in een dag. Het is wel geprobeerd hoor: in 1790. Leeslijst: https://en.wikipedia.org/wiki/Decimalisation https://nl.wikipedia.org/wiki/Nederlandse_gulden#Tot_1816 https://en.wikipedia.org/wiki/Decimal_time Foto van een decimale klok:...more

  • #4 De co-prinsen van Andorra

    Jun 13 2020

    Waarom heeft dwergstaat Andorra twee staatshoofden? En waarom komen die staatshoofden bijna nooit in hun eigen land? Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Co-prins_van_Andorra https://nl.wikipedia.org/wiki/Andorra https://nl.wikipedia.org/wiki/Emmanuel_Macron https://nl.wikipedia.org/wiki/Joan_Enric_Vives_i_Sic%C3%ADlia https://www.vorsten.nl/vorstenhuizen/andere-huizen/andorra-loopt-uit-voor-co-prins-emmanuel-macron/ Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: htt...more

  • #3 De posthume moordenaar van Orkney

    Jun 06 2020

    Het bijzondere moordverhaal van Sigurd, de eerste Jarl van Orkney. Een bizar verhaal over vikingen en mondhygiène. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Harald_I_van_Noorwegen https://en.wikipedia.org/wiki/Sigurd_Eysteinsson https://en.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1el_Brigte_of_Moray https://en.wikipedia.org/wiki/Orkneyinga_saga Attributions Music: Waltz (Tschikovsky Op. 40) by Kevin MacLeod Link: https://incompetech.filmmusic.io/song/4605-waltz-tschikovsky-op-40- License: http://creativecommon...more

  • #2 Artemisia Gentileschi

    May 29 2020

    Het opmerkelijke leven en werk van deze vrouwelijke topschilder uit de 17e eeuw. Haar verkrachting op haar 17e, de afschuwelijke rechtsgang daarna en hoe ze uiteindelijk moreel wraak nam op alle mannen met haar kunst. Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/Artemisia_Gentileschi https://en.wikipedia.org/wiki/Baroque_painting#Baroque_painters Het schilderij in het Ufizzi https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b7/Judit_decapitando_a_Holofernes%2C_por_Artemisia_Gentileschi.jpg https:/...more

  • #1 Kwik vertragingslijn geheugen

    May 24 2020

    Het geheugen van de eerste computers was heel klein en gebruikte de raarste technieken. Bijvoorbeeld buizen vol kwik met luidsprekertjes en microfoontjes. Niet meer voor te stellen, maar in 1946 state of the art... Leeslijst: https://nl.wikipedia.org/wiki/John_von_Neumann https://nl.wikipedia.org/wiki/Manhattanproject_(operatie) https://nl.wikipedia.org/wiki/Alan_Turing https://en.wikipedia.org/wiki/Delay_line_memory#Acoustic_delay_lines https://en.wikipedia.org/wiki/First_Draft_of_a_Report_on_...more