NRC Het Uur

Jante Wortels eetstoornis kwam voort uit een gebrek aan controle in haar leven. „Ik had een project nodig waarbij ik zelf kon bepalen of het lukt of niet.” Dat werd eten. „Ik zag echt wel dat het op een gegeven moment niet meer goed was en ik vond het ook niet mooi. Maar ik was echt als de dood om iets in mijn regime te veranderen.”

Toen haar huisarts zei: „Je hebt anorexia,” dacht Wortel: „Dat kan niet.” Ze herkende zichzelf niet in het stereotype beeld en voelde zich „niet ziek genoeg.” Volgens haar is een eetstoornis veel complexer dan alleen eten: „Het gaat om een verlangen om ziekelijk dun te zijn, niet zomaar dun.” Daarachter zit de behoefte om ergens uitzonderlijk in te zijn. Daarom vindt ze dat de beeldvorming moet veranderen, zeker omdat eetstoornissen op steeds jongere leeftijd voorkomen en de aantallen blijven stijgen.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Thomas Hertog deed jarenlang onderzoek naar het ontstaan van het heelal met Stephen Hawking. Het groeide uit tot een hechte vriendschap, waarin ze samen „de oude grote filosofische vragen vastpakten en herkneedden op een wiskundige manier”. Hun kosmologisch onderzoek draaide niet alleen om natuurwetten maar juist om existentiële vragen: „Wie zijn wij? En waar komen wij vandaan?”

De aantasting van onze eigen planeet roept intussen de vraag op of we ooit de Melkweg zullen koloniseren. Elon Musk en Jeff Bezos spelen daarop in, maar hun ruimtevisie baadt volgens Hertog in escapisme. „Het heelal lijkt bijzonder levensvatbaar”, zegt hij, „en toch lijken we alleen. Er is dus blijkbaar geen enkele beschaving op die miljarden exoplaneten in de Melkweg, die erin geslaagd is om die Melkweg te exploreren. ” Hertog vraagt zich af: waar zit die bottleneck?

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Joris Luyendijk heeft de journalistiek verlaten. Zijn rol was buitenstaander en beschouwer, maar met Oekraïne is dat voor het eerst niet zo. „Ik hoor nu bij een kamp. Het gaat ook over mijzelf. Ik zit in een rouwproces om de wereld die er niet meer is en ik word ook nog eens gek van het feit dat ik dat met mensen moet bespreken die dat nog ontkennen.”

De bedachtzame intellectueel en golden boy is nu fel en strijdvaardig: „Ik heb heel lang me aangepast en toen dacht ik: ze doen het er maar mee.” Sindsdien voelt hij zich „ontketend”. Hij wijst ons op een conflict dat we volgens hem maar niet onder ogen willen komen. „De kern is cognitieve oorlogsvoering: het slagveld zit in de hoofden van mensen en Russen zaaien verwarring zodat we fouten maken, zonder zichtbare explosies die tot actie leiden.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie: Merel van Waalwijk van Doorn

Productie: Rhea Stroink

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Het Uur strijkt neer in een tijdelijke studio op Terschelling tijdens Oerol. Te gast is Meral Polat, die op het festival speelt met de voorstelling En ze maakte een kind.

In de voorstelling bevraagt ze de verwachtingen rondom moederschap. „Wil ik dit nou echt zelf of is dit toch iets wat wordt opgelegd?” Tegelijkertijd onderzoekt ze de muur tussen moederschap en kunstenaarschap. Nu dient zich een nieuwe levensfase aan: de menopauze. „Dat wil ik durven aankijken: wie ben ik zonder mijn vruchtbaarheid?”

Het alevitisme, de levensbeschouwing waarmee zij is opgegroeid, draait om de vraag hoe je een volwaardig mens wordt. Volgens Polat begint dat met naar binnen kijken en jezelf kritisch onderzoeken. „Het heeft duizenden jaren geduurd voordat wij in dit systeem terechtkwamen: ongelijkwaardig en destructief. Verwacht niet dat jij in je leven dat systeem in één keer kantelt. Jij voegt je druppel toe.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

De voorstelling 'En ze maakte een kind' is gemaakt door Orkater, in regie van Nita Kersten en in een tekst van Sarah Sluimer.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We leven in een tijd waarin niet alleen oorlog, maar ook klimaatverandering, asielzoekers en mannen als bedreigend worden ervaren. Jongeren zouden zich zelfs aanzienlijk angstiger voelen dan tien jaar geleden. Psycholoog Merel Kindt vraagt zich daarbij zich af: „Is het een engere tijd of zijn mensen minder veerkrachtig?” In zekere zin praten we elkaar volgens Kindt ook angst aan, doordat we de hele tijd worden blootgesteld aan slecht nieuws: „Want goed nieuws is geen nieuws."

Wel heeft één op de vijf jongvolwassenen daadwerkelijk irrationele angsten. In Kindts werk behandelt ze zulke mensen met een revolutionaire methode die soms onterecht de „vergeetpil” wordt genoemd. Die methode roept ethische vragen op over wat ingrijpen in het geheugen betekent voor iemands identiteit en of bijvoorbeeld een dader verlost mag worden van emotionele pijn. „Wat wij doen is ook niet wissen. Mensen vergeten niet dat ze bang zijn, alleen ze reageren niet meer angstig.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voormalig Europarlementariër Samira Rafaela eist meer aandacht voor vrouwengezondheid. „Doordat het vrouwenlichaam vrijwel nooit centraal heeft gestaan, zijn we pijn gaan normaliseren die helemaal niet normaal is.” Zelf kon ze door haar vleesbomen één dag per maand niet werken en kreeg ze moeite met lopen. Toch blijven veel vrouwen zoals Rafaela doorgaan: „Eén op de drie vrouwen werkt door en verbergt haar klachten op de werkvloer.”

Rafaela noemt de baarmoeder „het tweede hart van het vrouwelijk lichaam” en benadrukt dat klachten „niet in isolement gezien moeten worden”. „Zelfs met hart- en vaatziekten zien we een relatie.” Daarom wil ze het onderwerp uit de taboesfeer halen. „Ik weet als oud-politica als geen ander: als je er geen probleem van maakt, komt het ook niet op de agenda. Dan blijft het onder de deken van schaamte.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Na succesvolle jaren televisie maken werd Paul de Leeuw ineens minder gevraagd. Die gedachte brengt twijfel: wat is je houdbaarheidsdatum? In de jaren negentig werkte grensoverschrijdende humor bevrijdend. „Dat was niet altijd om mensen te beledigen of af te zeiken, maar het was een soort viering. Nu kunnen we van alles tegen elkaar zeggen, dachten we toen." Nu ziet De Leeuw dat veel van die fragmenten uit z'n context gehaald worden. Elke paar jaar komt er weer „een soort hoos” over hem heen. „Een parodie met een jongetje werd tot één minuut geknipt en ging viraal, waarna ik de grootste pedofiel van Nederland werd genoemd.”

Ooit ontving De Leeuw zelfs een doodsbedreiging: „Een uitgevijlde kogel in een brief naar het kantoor van de VARA.” Maar hij laat zich niet verzuren door kritiek en twijfel over zijn relevantie. Als kind stond hij al met een haarborstel te oefenen voor de spiegel, en daar staat hij zichzelf tot op de dag van vandaag nog steeds toe te spreken. Zijn houdbaarheidsdatum is nog niet verstreken. „Je moet jezelf opnieuw uitvinden. Maar dat is enorm gelukt.” 

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Op het eerste gezicht lijkt de nieuwe film van Muriël d'Ansembourg over porno te gaan, maar in wezen draait 'Truly Naked' om de hunkering naar intimiteit. In haar werk onderzoekt ze hoe „we steeds verder verwijderd lijken te raken van echt contact”. Ze benadrukt hoeveel heftiger echte nabijheid is dan de beelden die we online zien: „Ga elkaar maar eens twee minuten lang in de ogen kijken.”

D’Ansembourg stelt zich vragen bij de normalisering van porno nu jongeren al heel vroeg achter het scherm zitten. „Stel je voor: je hebt nog nooit gezoend en je haalt je voorbeelden van pornografie.” Tegelijkertijd is Truly Naked geen anti-porno film, de filmmaker werkte met een echte pornoactrice als adviseur en personage. „Zij voelt zich enorm geaccepteerd door de mensen uit de pornoindustrie. Wel werkt ze in een vak dat wordt veroordeeld door dezelfde mensen die het kijken."

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We leven „in onzekere tijden” waarin „de collectieve verwachting dat morgen beter wordt” ontbreekt, stelt socioloog Beate Völker. Daarom zijn vrienden belangrijk: „We staan niet alleen en we redden het ook niet alleen.” Völker zegt: „Ik ben geïnteresseerd in wat mensen verbindt, meer dan wat mensen scheidt van elkaar.” Volgens haar kan vriendschap de sociale cohesie herstellen.

Völker ziet vriendschap als antwoord op polarisatie. „Het leert je dat je solidair kan zijn met iemand die een ander levensperspectief heeft.” Volgens haar mogen we dan ook meer buiten onze bubbel treden: „We missen zoveel door om te gaan met mensen die hetzelfde zijn, maar er is juist zoveel te leren van mensen die anders zijn. Je hele leven is een mogelijkheid om vrienden te maken. Iedere dag.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Volgens Arnon Grunberg is moralisme niet alleen streng, maar ook onhaalbaar. „Mij zijn echt heel veel slechte dingen niet vreemd. Ik ben niet zonder fouten.” Wie verwacht dat mensen perfect zijn, vraagt volgens hem het onmogelijke: „Dan ben je voortdurend teleurgesteld.”

De mens is verleidbaar, volgens Grunberg. Die overtuiging hangt samen met zijn achtergrond. Als iemand die in de schaduw van de Holocaust is opgegroeid, nu in de Verenigde Staten woont onder de zweep van Trump en een zus heeft die in een Israëlische nederzetting leeft, vindt hij de belofte van een perfecte wereld misleidend: „Waarom zouden wij recht hebben op een paradijs, totale gelijkheid en de ware rechtvaardigheid? De geschiedenis is een aaneenschakeling van catastrofes.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ooit gaf Sophie van Gool een salaris met zes cijfers op als consultant op de Zuidas. „Na de seksistische grapjes op het werkuitje begon ik het ineens overal te zien,” zegt ze. „Dat er maar één vrouw aan de top zat bijvoorbeeld.” Ze stortte zich op intern onderzoek en werd „de feminist bij het koffiezetapparaat”, tot ze stuitte op een oud dossier: „Vrouwenproject 2001, in de la gegooid.”

„Zwangerschapsdiscriminatie is al 15 jaar even hoog,” zegt Van Gool. „En werkgevers betalen soms al het invriezen van eicellen van hun werknemers, uit eigen belang.” Marktdenken zit overal, merkte ze toen ze zwanger werd: „donorzaad in een winkelmandje stoppen en afrekenen met iDEAL”, draagmoederschap en de kinderopvang, die in handen is van private equity-investeerders. Overal wordt aan marktdenken gedaan, behalve thuis. „Zorgtaken nemen we niet mee in ons bbp, terwijl dat onbetaalde werk een kwart daarvan is. Als we ermee stoppen, stort alles in.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Els van Steijn begeleidt familieopstellingen en leerde: „Rationeel verwerken kunnen de meeste mensen wel, maar bij hun gevoel komen is lastiger. Een opstelling maakt dat zichtbaar”.

Het bracht haar ook persoonlijke inzichten. „Ik voelde me door mijn vader niet gezien”, zegt Van Steijn, „maar feitelijk verweet ik hem het gedrag dat ik zelf vertoonde. Ik zag mijn vader ook niet. Ik zag alleen maar wat hij niet kon leveren.” Als kind was ze vaak ziek: „Mijn moeder was doodsbenauwd dat er iets met mij zou gebeuren. Dus ik werd lief en braaf.” De opstellingen hielpen haar: „Ik ging van een meisje met een ongelooflijk minderwaardigheidscomplex naar de versie die ik nu ben.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

De levensgeschiedenis van Maarten van Rossem begint dramatisch. Als baby lag hij achtergelaten in een tuin die gebombardeerd werd. Misschien ligt daar de oorsprong van de bekende brombeer. Over zijn roem vertelt hij droog: „Plotseling kreeg ik verse champignons bij de groenteboer.” Ook zijn carrière relativeert hij: „In het land der blinden is één oog koning. Ik heb weleens een weddenschap gedaan dat ik de Australiëdeskundige van Nederland zou worden. Dat kan natuurlijk, omdat ze nooit verder vragen dan de actualiteit van de dag.”

Toch is Van Rossem optimistischer dan je zou denken: „Het is niet alsof 8 miljard mensen elkaar lopen te beschieten.” Een noodpakket heeft hij niet: „Ik heb de ijskastdeur opengedaan en dacht: als ons wat gebeurt, houden we het wel een half jaar vol. Die tetterende oorlogszorg vind ik bezwaarlijk… donder nou op, wat is dit nou voor onzin.” De meermaals gecancelde brombeer is optimistisch en zelfs in voor een gesprek over de liefde en seks.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Nanoah Struik is de eerste non-binaire persoon met een X in het paspoort en kreeg daarop veel kritiek: „Mensen voelden dat er iets van hen werd afgenomen, terwijl ik er juist alleen iets bij kreeg, zonder dat iemand iets kwijtraakte.” Diens Nigeriaanse vader wees Struik de deur: „Er werd mij verteld dat ik zijn kind niet meer was. Want in Afrika bestaat dat niet.” Ook zei hij dat God Struik niet zo gemaakt zou hebben. Door diens autisme kan Struik zich voorstellen dat mensen schrikken van nieuwe dingen: „Maar we moeten wat meer zijn als honden die aan elkaar snuffelen, in plaats van wat de boer niet kent dat vreet die niet.” 

Waar Struik zich altijd al queer voelde, voelde die zich niet zwart. De moord op George Floyd was een kantelpunt: „De black community ging trots staan voor wie ze zijn en ik dacht: daar ben ik nog niet.” In Nigeria kon Struijk de aanvankelijk tegengestelde identiteiten onverwachts meer en meer samenbrengen. Mede door de nieuwe, Nigeriaanse naam, die die daar kreeg: „Iwinossa: handgemaakt door God.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Na zeven jaar is Carice van Houten terug in een speelfilm, over scheiden. Als kind maakte ze meerdere scheidingen mee. „Ik was heel introvert, alles speelde zich van binnen af. Ik kon mijn gevoel niet goed uiten.” In haar jeugd was ze bang voor explosiviteit in het gezin. „Ik hield me op de vlakte. Om de liefde van mijn stiefvader te waarborgen, leerde ik niets te zeggen: don’t rock the boat.”

„Ik moest het toneel op om gezien te worden.” Daar vond ze haar bestaansrecht. Net als thuis werd ze ook bij de pers lange tijd het lievelingetje, „totdat ik mijn bek opendeed.” De ooit conflictvermijdende Van Houten spreekt zich nu uit. Ze groeide vrij op, zonder duidelijke grenzen tussen goed en fout. Nu neemt ze juist een moralistisch standpunt in. „Die stille muis in mij denkt: hoe is dit gebeurd?”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Michiel van Poelgeest

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

„Het idiote van zelf oud worden is dat het toch net iets anders voelt dan dat je het altijd hebt bestudeerd,” zegt geriater Rudi Westendorp, die zelf 67 jaar is. Toen hij dacht dat hij uitgezaaide prostaatkanker had, realiseerde hij zich: „Er is geen programma voor de dood, er is een programma voor onderhoud en herstel… en daarna is de benzine op.” De dood ziet hij als een supernova: „energie klontert… en knalt weer uit elkaar.”

Westendorp vergelijkt mensen met wasmachines: „Wij zijn geen Miele die honderd jaar meegaat, maar eerder een Zanussi van veertig, vijftig jaar.” Daarna begint de „vrije uitloop,” de fase waarin je volgens hem evolutionair niet meer nuttig bent. „Als je je hebt voortgeplant en kinderen hebt grootgebracht, waarom ben je er dan nog?” Toch worden „baby’s die nu geboren worden, 100 jaar,” met uitschieters richting „130”. „Maar als je mooi oud wil worden, doe dat dan alsjeblieft in Nederland in 2026.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ooit droomde Dick Zijp van een carrière als cabaretier. Nu onderzoekt en recenseert hij humor. „Humor ontleden is als het ontleden van een kikker,” zegt hij. „De kikker gaat dood.” Daarom kijkt hij vooral de politiek achter grappen. Zelf dacht hij vroeger dat humor vooral bevrijdend en liberaal was. Inmiddels kijkt hij er anders naar. Humor kan volgens hem ook machtsverhoudingen bevestigen. 

Zijps kritiek op grensoverschrijdende grappen, levert hem geregeld reacties op. Cabaretier Hans Teeuwen noemde hem ooit een „genderneutrale kutkop”, en GeenStijl gaf hem de bijnaam „Suck my Dick Zijp”. Volgens Zijp roepen sommige comedians te snel dat woke de humor kapot maakt: „Kritiek wordt vaak verward met censuur.” Of links nog humor heeft, wordt hem vaak gevraagd. Volgens hem zit linkse humor in een identiteitscrisis en neemt die kant te vaak het frame van rechts over. Daar moet links volgens Zijp onmiddellijk mee stoppen.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Voordat Tamar Valkenier de wereld introk, werkte ze als sterrenchef en later als recherchepsycholoog. Toch besloot ze haar vaste leven op te geven en opnieuw te beginnen. „Ik kreeg het opeens heel benauwd.” Inmiddels leeft ze al elf jaar leeft ver onder de armoedegrens, maar ze voelt zich rijker dan ooit. „Ik heb extreme hike-expedities gedaan, met een kameel door Mongolië getrokken en als vegetariër op dieren moeten jagen.”

Vroeger werd Valkenier al van de kleinste dingen ontzettend bang: „Ik durfde niet in de bus, ik durfde niet in de lift. In grote mensenmassa's raakte ik helemaal in paniek.” Toch besloot ze zich daar niet door te laten tegenhouden. „Met angst gaat het ook. Dat leerde mijn vader mij altijd.” Angst is volgens haar een hartstikke goede raadgever, maar op reis leerde ze te onderscheiden: „Is dit een gegronde angst?” Een beer tegenkomen is toch iets anders dan een deadline.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

In Amsterdam-Zuid groeide Doortje Smithuijsen op als typische randstedelijke millennial: „De hele cast van Goede Tijden Slechte Tijden woonde op een gegeven moment bij ons in de straat.” Haar analytische blik kreeg ze mee van haar vader, die socioloog was. Tijdens een Ibiza-feest van de buren hoorde ze hoe haar andere buurman demonstratief keihard Bach opzette en merkte ze op: „Hier is een soort cultuuroorlog gaande.”

Smithuijsen behoort tot de eerste generatie „gewenste kinderen”, die van jongs af aan te horen kregen dat ze „speciaal” waren. Ze herinnert zich hoe ze na toneelstukjes thuis „een doorlopend applaus” kreeg van haar ouders. In haar boekenweekessay onderzoekt Smithuijsen hoe deze bevestiging heeft geleid tot een generatie vol teleurgestelde millennials in een wereld waarin niet alles zomaar bereikt kan worden. „Als je je hele leven altijd ja te horen krijgt, is het moeilijk om nee te horen."

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Splinter Chabot groeide op in een huis dat hij omschrijft als een kruising tussen Pippi Langkous en Alice in Wonderland, waar fantasie overal aanwezig was. Toch merkte hij dat zelfs in een warm en vrijzinnig gezin, waar alles mocht, uit de kast komen moeilijk kan zijn. Over zijn interne worsteling schreef hij Confettiregen, waarop hij duizenden reacties ontving. De brief over het verhaal van Richard, die zelfmoord pleegde nadat zijn coming-out door zijn vader werd beantwoord met “een vuistenregen”, liet hem niet los. “Er zijn nog elke dag Richards.”

Volgens Chabot bestaat er “een verschil tussen de papieren vrijheid in Nederland en de ware werkelijkheid”, omdat onze vrijheid niet altijd voelbaar is op straat of in steegjes. Zelf werd hij bespuugd, geslagen en bedreigd om zijn geaardheid en zijn invulling van mannelijkheid. De crisis waarin mannelijkheid tegenwoordig verkeert ligt volgens hem in zwijgen over gevoelens, een mensbeeld waar niemand aan kan voldoen. “Als je zacht durft te zijn, wordt het leven zachter. Hard en stoer zijn zit je alleen maar in de weg.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Ina Brouwer komt haar hele leven al op voor zichzelf en het lot van de onderdrukten. Vroeger als lid van de Communistische Partij van Nederland (CPN) – „wij wilden de wereld redden” – tegenwoordig als advocaat van de slachtoffers van de bangalijsten die rondgingen bij het Utrechtsch Studenten Corps. Ze verdedigt hen, ook als dat haarzelf in gevaar brengt: „Op de vierde bangalijst ben ik bedreigd.”

Brouwer was zelf lid van het studentencorps in Groningen. „Twee jaar, want ik ben gillend weggerend.” Ze vergelijkt de lijsten van nu met het seksisme uit haar eigen studententijd: „Dat je vroeger aangerand werd was ook heel erg, maar nu word je digitaal aangerand en gaat het de hele wereld over.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

We houden een gevaarlijke mythe in stand over geld volgens Thomas Bollen. „Ik had altijd het idee dat er een vaste hoeveelheid geld is die rondgaat,” zegt hij, maar zo werkt het systeem niet. „De geldpers staat bij commerciële banken”, al merkt Bollen op dat dat nauwelijks bekend is. Het beeld van geld als een stuk metaal met intrinsieke waarde noemt hij „ideologisch”. In werkelijkheid is geld geen neutraal ruilmiddel, legt hij uit, maar „geld is een sociale afspraak over de verdeling van economische zaken en daarmee ook een machtsmiddel.” 

Bollen heeft het met eigen ogen gezien: je banksaldo ligt niet in een kluis. „Je hebt je geld uitgeleend aan de bank”. Als iedereen het tegelijk wil opnemen, „dan blijkt dat het geld er niet is en dan stort het systeem in”. Toch worden banken gesteund met publiek geld. Bollen benadrukt dat dit het moment is om nieuwe afspraken te maken. „De wereld die we heel lang voor lief hebben genomen met Amerika als bondgenoot wordt wankel. Op zo'n moment gaan de deuren open." Nu is het moment dat er volgens hem echte verandering kan plaatsvinden.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Al 6,5 jaar drinkt Jeanneke Scholtens niet meer. Niet omdat ze verslaafd was, maar omdat ze steeds bezig was met „het volgende glas”. Ze dronk „elke dag”, totdat ze op een ochtend „met bloeddoorlopen ogen” wakker werd nadat ze ’s avonds „een fles had geledigd”, terwijl de kinderen op bed lagen. De vraag: „Wat was er gebeurd als er brand was uitgebroken?” gaf haar een diep schuldgevoel dat ze besloot aan te gaan.

Als futurologe zegt Scholtens: „We behandelen onze toekomstige zelf net zo slecht als een volslagen vreemde.” Ze vindt het een verdienste dat haar kinderen haar niet zullen herinneren met een glas wijn in haar hand. Daarom zocht ze een alternatieve roes, die niet afhankelijk is van het middel.

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

‘De stem van een nieuwe protestgeneratie’ is een titel waar punkzanger Abel van Gijlswijk zelf niet bepaald blij mee is: „Je geeft me zoveel macht. Dat is super gevaarlijk.” In plaats daarvan roept hij op tot zelfstandig nadenken en tot vraagtekens zetten bij wat ons als realiteit wordt gepresenteerd. „Ik geloof geen enkele waarheid 100%,” zegt hij: „Werkelijkheid is wat mensen projecteren op chaos.” 

De machthebbende bepaalt volgens de zanger het narratief. „Alternatieven daarvoor bedenken wordt ons steeds lastiger gemaakt, doordat het kapitalisme onze verbeelding kaapt. Dat komt tot uiting in hoe wij als maatschappij korten op cultuur." Hij merkt op dat kritiek op het systeem vaak als complottheorie bestempeld wordt om het te ondermijnen. „Dat is een tool van macht om het tegengeluid in diskrediet te brengen.” Hij vindt het bijna naïef om te denken dat die theorieën allemaal niet waar zijn. „Kijk naar de Epstein-files: wat is dat als het geen elitenetwerk van pedofielen is?”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

„Humor is mijn manier om de werkelijkheid te verwerken,” zegt Arjen Lubach. Tijdens dagelijkse televisie ging hem dat goed af: „De werkelijkheid werd gekneed naar een wereld die ik aankan door relativerende opmerkingen en grapjes van mijn redactie.” Maar na een seizoen valt dat collectief weg en dat leidde zelfs een keer tot „zwarte wolken”.

Voor het komende seizoen ziet Lubach grote uitdagingen. Er staat veel in beweging: Groenland, Venezuela, Cuba, Colombia, Oekraïne, Taiwan. „Dat is een opgave: doen we Iran een keer twintig minuten op een donderdag, of wekenlang elke dag vijf minuten?” Te veel ernst achter elkaar werkt niet volgens hem. „Als ik elke dag zeg: vanavond Soedan, dan wordt het Nieuwsuur.” Lubach vindt het een angstig idee dat zijn voorbeelden in de Verenigde Staten, zoals Jimmy Kimmel, met censuur te maken kregen. „Amerika voelt als ons voorland: dat wat er daar gebeurt, gebeurt hier vijf jaar later. Het gebeurde met McDonald's en Levi's 501. Waarom niet met het fascisme?”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Een leven tussen Zuid-Afrika, Groot-Brittannië, Frankrijk en Leiden maakte van Simon Kuper een wereldburger. „In deze tijd van nativisme en Geert Wilders is dat geen populair ding." Toch voelt hij zich verbonden met Nederland, met name met ons voetbal: „Mijn hart slaat voor Oranje. En dat is raar, want ik ben nooit Nederlander geworden.” Als kosmopoliet raakt hij gefrustreerd als hij Nederlanders hoort klagen: „Dan denk ik: je moet je bewust zijn van waar je over klaagt.”

Kupers liefde voor voetbal sluit kritiek op haar misstanden niet uit. Mussolini, Videla, Poetin, Trump... „Het uitleveren van het WK aan dictators zat er vanaf het begin al ingebakken.” Toch moet je toeschouwers het plezier niet ontzeggen: „Veel van die mensen hebben weinig plezier in hun leven.” En het WK verbindt volgens Kuper. Bij Nederland–Uruguay in 2010 keek driekwart van de bevolking. „Dat is waarschijnlijk het meest gemeenschappelijke moment dat Nederland statistisch gezien ooit heeft gehad."

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

„Nu ik moeder ben geworden denk ik vaak aan mijn abortussen terug,” zegt Rodante van der Waal. Het spijtargument bij abortus noemt zij „paternalistische, emotionele manipulatie”. In werkelijkheid valt die spijt volgens haar mee, maar wordt die door moralisme zwaarder gewogen dan spijt over andere levenskeuzes. Ze merkt op dat het abortusdebat dan ook niet over de bescherming van leven gaat, maar over macht: „Het gaat om welk leven het waard is om beschermd te worden.”

Ook in de geboortezorg zijn vrouwen volgens Van der Waal nog geen baas in eigen buik. Ze spreekt over „institutioneel geweld”, zoals „inwendig onderzoek of een knip zonder toestemming”. „Eén op de tien bevallingen in Nederland wordt als traumatisch ervaren,” zegt ze, „niet door het natuurgeweld, maar door de communicatie. Dat klompje cellen vinden we belangrijker dan het volwassen leven van de vrouw.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Het interview is ook op YouTube te bekijken.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Als dertienjarig meisje woonde journalist Nicole Terborg bij haar tante Sonja, nadat haar moeder haar gezin had verlaten om haar dromen na te jagen. Ze was een kweekje: een informeel pleegkind, iets wat binnen de Surinaamse traditie heel normaal is. Zo vanzelfsprekend zelfs dat er nooit vragen over werden gesteld. Op de vraag waarom zij als enige van de drie kinderen ergens anders moest wonen, kreeg Nicole dan ook nooit antwoord. Er werd niet over gesproken. Pas veel later durfde ze dat patroon te doorbreken. „Voor het eerst stelde ik vragen, die ik nooit eerder durfde te stellen.”

„Toen voelde het dubbel: ik was trots op mijn moeder die als eerste zwarte cabaretière deuren openbrak, maar ik was ook eenzaam." Nu ziet ze de kracht van deze informele pleegzorg: „We hoeven het wiel niet opnieuw uit te vinden. Weet je hoeveel het zou schelen als we in Nederland meer voor elkaars kinderen zouden zorgen? Er zouden minder scheidingen zijn als we meer zouden leunen op die uitgebreide familie." Ze mist dat nu. „We zouden wat minder individualistisch moeten zijn.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Michiel van Poelgeest

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Het interview is ook op YouTube te bekijken.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Oorlogsfilms zet Rob de Wijk nooit aan: „Dat kan ik niet aanzien.” Toch draait zijn hele leven om oorlog. Hij is historicus, maar kijkt vooral naar de toekomst. Misschien juist omdat een groot deel van zijn eigen geschiedenis ontbreekt. Door een ongeluk was hij bijna blind aan één oog en heeft hij geen herinneringen van voor zijn veertiende.

Met Pieter blikt De Wijk terug op 2025: „Het jaar dat ons idee van de wereld instortte.” Dat vraagt volgens hem om een cultuuromslag: stoppen met wensdenken en met het moraliserende vingertje. „Je moet er rekening mee houden dat het ongehoord fout kan gaan.”

Zijn analyses maken hem impopulair. „Men wil je monddood maken.” Toch vallen de scheldpartijen en haatberichten van „bots, het Kremlin en meelopers in Nederland” volgens hem mee. Hij werd meerdere keren bedreigd, bijna ontvoerd door de Taliban, en ontsnapte net aan een bomaanslag. „Dat calculeer je in.” Het ergste vond hij dat zijn uitspraak over de schuilplaats van Osama bin Laden niet geloofd werd. „Dat heeft mij enorm geraakt.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Michiel van Poelgeest

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Het interview is ook op YouTube te bekijken.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.

Mark Vermeulen leeft met hiv en ziet hoe het virus is verschoven van een medisch naar een mensenrechtenprobleem. „Medisch gezien hebben we alles in handen om mensen goed te testen, behandelen en infecties te voorkomen,” zegt hij, „maar die doorbraken zijn niet voor iedereen beschikbaar.” Vooral gemarginaliseerde groepen, zoals „de allerarmsten, homomannen, transpersonen en drugsgebruikers”, worden nu extra hard geraakt door het wegvallen van Amerikaanse steun aan hiv-bestrijding. 

Trumps bezuinigingen op USAID noemt hij wreed: „Naar schatting zijn er dit jaar al meer dan 400.000 mensen overleden.” Daarmee komt ook zijn ambitie van nul nieuwe hiv-infecties in Nederland onder druk te staan. „Virussen houden zich niet aan landsgrenzen,” waarschuwt hij. Hiv raakt bovendien vooral dertigers en veertigers, de ruggengraat van onze arbeidsmarkt. Zelfs vanuit een cynisch economisch perspectief is de hulp uit de VS dus nodig, stelt hij: „Een hiv-infectie kost zo’n €500.000 op een mensenleven.”

Heeft u vragen, suggesties of ideeën over onze journalistiek? Mail dan naar podcast@nrc.nl.

Presentatie: Pieter van der Wielen

Redactie en productie: Merel van Waalwijk van Doorn

Mixage: Audiochef

Muziek: Rufus van Baardwijk

Foto: NRC

Het interview is ook op YouTube te bekijken.

Zie het privacybeleid op https://art19.com/privacy en de privacyverklaring van Californië op https://art19.com/privacy#do-not-sell-my-info.