PodNL is gratis maar niet goedkoop. Wil je ons steunen? Neem dan je...

Podcast

Podcast Filosofie

Eén filosoof staat centraal. Eén hoofdgast, één side-kick en één presentator gaan over zijn of haar denken in gesprek. Dat is het simpele recept van de Podcast Filosofie van het Centre Erasme.

Afleveringen

  • Thomas van Aquino

    Oct 15 2020

    “De mens is geordend tot God, als tot een doel dat het bevattingsvermogen van zijn rede overstijgt.” Op deze manier drukte de middeleeuwse filosoof Thomas van Aquino dat theologie én filosofie nodig zijn om de vraag naar de bestemming van de mens te beantwoorden. Op welke manier verbond hij Griekse en Arabische filosofie en de theologie? Waarom zette hij zich af tegen scheiding van lichaam en ziel; en van het aardse en het hemelse? En hoe laat hij zien dat de vraag naar God niet alleen ee...more

  • Albert Borgmann

    Oct 01 2020

    “Als we de grip van technologie op ons leven willen aanvechten, kunnen we dat alleen doen door ons te engageren.” Zo drukte de Duits-Amerikaanse filosoof Albert Borgmann uit dat technologie geen neutraal gegeven is, maar ons vormt. Welke grip heeft technologie op ons leven? Hoe past de Wok to Go in Borgmanns device paradigm? En op welke manier kunnen we voorkomen dat moderne technologie ons reduceert tot couch potato’s? Te gast is Cees Zweistra De denker die centraal staat is Borgmann

  • Simone de Beauvoir

    Sep 24 2020

    “Je wordt niet als vrouw geboren, je wordt het.“ Op deze manier drukte de Franse filosofe Simone de Beauvoir uit dat de mens door niets bepaald is en zichzelf vanuit vrijheid heeft te denken. Wat zag De Beauvoir als het “vrouwenprobleem”? Hoe verhouden sekse en identiteit zich tot elkaar? En welk licht werpt haar denken op huidige discussies over gender? Te gast is Ruud Welten De denker die centraal staat is De Beauvoir

  • Maurice Merleau-Ponty

    Sep 10 2020

    “Het bewustzijn is oorspronkelijk geen 'ik denk', maar een 'ik kan'". Zo drukte Maurice Merleau-Ponty uit dat je de wereld niet in eerste instantie met het denken tegemoet treedt, maar door middel van de mogelijkheden van het lichaam. Wat was de kritiek van Merleau-Ponty op Descartes? Hoe kan kunst ons bevrijden uit het reflexieve denken? En welk licht werpt zijn denken op discussies over gender en etniciteit? Te gast is Jenny Slatman De denker die centraal staat is Merleau-Ponty

  • Hong Zicheng

    Sep 03 2020

    “De steegjes van competitie zijn smal; elke stap terug is een stap naar meer ruimte en evenwichtigheid. De smaak van weelde beklijft kort; elk stukje soberheid is een beetje meer kalmte en gemoedsrust.” Dit is een van de vele aforismen die de Chinese filosoof Hong Zicheng verzamelde vanuit het daoisme, confucianisme en boeddhisme. Welke denklijnen zijn zichtbaar in zijn geschriften? Waarin verschilt het Chinese van het westerse denken? En welke invloed heeft de structuur ...more

  • Seizoen 3 komt eraan en we hebben een vraag aan je!

    Aug 27 2020

    Volgende week start seizoen 3 van de Podcast Filosofie. We willen je graag kort vertellen over onze plannen en we hebben je hulp nodig, want we hebben een vraag.

  • Alexander Herzen

    Jun 25 2020

    “Het was eenvoudiger voor het liberalisme het volk uit te vinden dan het te bestuderen. Liberalen construeerden hun volk a priori, schiepen het uit herinneringen aan dingen die het eens gelezen had, kleedden het in Romeinse toga of met de mantel van een schaapshoeder. Niemand dacht aan echte mensen.” Zo drukte Alexander Herzen uit dat zolang materiële ongelijkheid in stand blijft, democratische idealen nooit gerealiseerd worden. Hoe laveert hij tussen illusie en idealisme? Waarom eten revoluties...more

  • Plato

    Jun 16 2020

    “Rechtvaardigheid en verstandige gematigdheid moeten aanwezig zijn in wie gelukkig wil zijn. Hij mag niet toestaan dat zijn begeerten teugelloos zijn, hij mag niet proberen die te verzadigen door een roversleven te leiden." Zo drukte Plato het belang van de deugden uit voor het goede leven. Waarom is Plato zo’n ijkpunt in de filosofiegeschiedenis? Wat was volgens hem het goede leven? En wat moeten we vandaag de dag met rechtvaardigheid, moed en verstandige gematigdheid? Te gast is Emma Cohen de ...more

  • Alexis de Tocqueville

    May 27 2020

    “Aan de mensen laten zien wat ze moeten doen om aan de tirannie en de ontaarding te ontsnappen, wanneer de samenleving zich van een aristocratie richting een democratie ontwikkelt.” Dat was volgens Alexis de Tocqueville het kernidee van zijn beroemde werk "Over de democratie in Amerika". Welke spanning ziet hij tussen vrijheid en gelijkheid? Wat zag hij als de kansen en gevaren van de moderne democratie? En waarom was volgens hem de Franse Revolutie niet de breuk die de revolutie zelf vond dat z...more

  • Simone Weil

    Apr 30 2020

    “Als wij God liefhebben, overwegende dat hij niet bestaat, dan zal hij zijn bestaan openbaren.” Zo ging de Franse filosofe Simone Weil in op de plek van God, religie en het ik in de moderne tijd. Hoe bracht zij haar politiek-maatschappij engagement in praktijk? Hoe verbond zij de socialistische arbeidersbeweging en het christendom? Welke rol speelde mystiek in haar denken? Te gast is Marc de Kesel De denker die centraal staat is Weil

  • Charles Peirce

    Apr 16 2020

    “Net zoals we zeggen dat een lichaam in beweging is en niet beweging in een lichaam, zo moeten we zeggen dat wij in denken zijn en niet dat denken in ons is.” Met deze woorden geeft Charles Peirce aan dat denken en materie niet gescheiden kunnen worden. Hoe wordt dit uitgedrukt in zijn pragmatisme, categorieënleer en semiotiek? Waarom introduceert hij tegenover inductie en deductie, abductie? En welke rol speelt de ‘educated guess’ in zijn werk? Te gast is Ciano Aydin De denker die centraal staa...more

  • Coronaspecial: De Pest van Albert Camus

    Apr 02 2020

    In 1947 verscheen De Pest van Albert Camus. Het werd direct een bestseller en ook nu staat het boek wereldwijd weer hoog op de boekenlijstjes door het Coronavirus. We gaan in deze speciale aflevering van de Podcast Filosofie in gesprek met Ruud Welten over deze nog altijd actuele klassieker.

  • Desiderius Erasmus

    Mar 19 2020

    “Bomen kunnen wellicht opschieten als bomen, ook al blijken ze onvruchtbaar of dragen ze wilde vruchten; paarden worden als paard geboren, ook al kun je er niets mee aanvangen. Mensen echter, neem dat van mij aan, worden niet geboren, maar gevormd.” Hiermee drukt Desiderius Erasmus het belang van opvoeding en geestelijke inspanning uit. Hoe verbindt Erasmus de klassieke filosofie en de christelijke traditie? Op welke manier was hij van zijn invloed op het denken over kerk, politiek en samenlevin...more

  • Michel Serres

    Mar 05 2020

    “Aan mijn gymleraren, aan mijn trainers, aan mijn berggidsen, die mij hebben leren denken." Zo drukt Michel Serres uit dat we voelen, waarnemen en denken met ons lichaam. Wat bedoelt hij met “denken op alle plaatsen”? Wat is de waarde van ruis voor onze communicatie? En wat heeft zijn filosofie te maken met sport? Te gast is Aldo Houterman De denker die centraal staat is Serres

  • Theodor Adorno

    Feb 20 2020

    “Reeds de mythe is Verlichting, en; Verlichting slaat om in mythologie.” Zo drukte de Duitse filosoof Theodor Adorno uit dat de Verlichting zelf kan uitmonden in een totalitair systeem. Wat bedoelde Adorno met het niet-identiteit? Waarom was hij kritisch op de cultuurindustrie? En waarom is hij ook nu weer buitengewoon actueel? Te gast is Thijs Lijster De denker die centraal staat is Adorno

  • Friedrich Nietzsche

    Feb 06 2020

    "De geschiedenis in een notendop. De meest serieuze parodie die ik ooit hoorde is deze: 'In den beginne was de onzin. En de onzin was, bij God. En God (goddelijk) was de onzin.'" Met deze woorden drukte Friedrich Nietzsche uit dat onzin het eerste of het laatste woord is over de werkelijkheid. Wat bedoelde Nietzsche hiermee en wat kunnen we zeggen over de meeste bekende begrippen uit zijn denken: - God is dood - Eeuwige wederkeer van hetzelfde - Übermensch - Wil tot macht? Te gast is Paul van To...more

  • Charles Taylor

    Jan 23 2020

    “In het bijzonder wil ik onderstrepen dat noch het pad dat de uitgesproken fans aanbevelen, noch hetgeen de regelrechte criticasters voorstaan, juist is.” Zo houdt de hedendaagse Canadese filosoof Charles Taylor een pleidooi voor openheid en een blijvende kritische beschouwing van uitersten. Wat bedoelt Taylor met sterke evaluaties? Hoe keek hij aan tegen het zelf en secularisatie? En op welke manier werkt de dialectiek van Hegel door in zijn denken? Te gast is Guido Vanheeswijck De denker die c...more

  • Martin Heidegger

    Jan 09 2020

    “Hebben we tegenwoordig een antwoord op de vraag wat we eigenlijk bedoelen met het woord ‘zijnd’? Allerminst. En dus is het zaak de vraag naar de zin van zijn opnieuw te stellen.” Zo drukte de Duitse filosoof Martin Heidegger uit dat in de filosofie de vraag naar het zijn vergeten is. Wat leert het hanteren van een hamer ons over hoe we met het zijn moeten omgaan? Wat is de keerzijde van onze focus op kijken, in plaats van de andere zintuigen? En wat is het belang van eindigheid? Te gast: Dirk d...more

  • Gilles Deleuze

    Dec 19 2019

    “Niettemin bestaat de moeilijkheid hierin: blijk te geven van de positieve kracht van de schizofrenie en op haar, als positiviteit, niet het brandmerk te drukken van tekortkoming of van vernieling die zij in de persoon aanricht” Zo drukte filosoof Gilles Deleuze uit dat we waanzin en verlangen niet moeten begrijpen als een negatieve kracht, maar als een positieve kracht. Waarom noemde Deleuze zijn hoofdwerk anti-Oepidus? Wat bedoelt hij met de soepelheid van het leven? En welke invloed heeft zij...more

  • Immanuel Kant

    Dec 05 2019

    “Het belang van mijn hele rede is verenigd in deze drie vragen: 1. wat kan ik weten? 2. wat moet ik doen? 3. waarop mag ik hopen?” Het antwoord op deze vragen is volgens Immanuel Kant het antwoord op de vraag: wat is een mens? Welke antwoorden gaf Kant op deze vragen? Wat bedoelde hij met de noumenale en fenomenale wereld? Welke revolutie ontketende in de filosofie? Te gast: Donald Loose De denker die centraal staat: Kant

  • Adriaan Koerbagh

    Nov 21 2019

    “De rede moet rechter zijn in alles, in zowel politieke, natuurwetenschappelijke, als godsdienstige zaken.” Zo drukte de zeventiende-eeuwse filosoof Adriaan Koerbagh uit dat de rede de sleutel is tot kennis, geluk en vrede. Waarom hecht hij zo’n belang aan de rede? Waarom introduceerde hij de term ipstantie? En wat was zo radicaal aan zijn denken, dat hij uiteindelijk stierf in een tuchthuis? Te gast is Hannah Laurens De denker die centraal staat is Koerbagh

  • Claude Lefort

    Nov 07 2019

    “We herkennen de moderne democratische revolutie het best aan de volgende omwenteling: geen enkele macht is aan een lichaam verbonden. De macht verschijnt als een lege plaats en zij die haar uitoefenen als eenvoudige stervelingen die haar slechts tijdelijk bezetten. (...) De democratie luidt de ervaring in van een ongrijpbare en onbeheersbare samenleving, waarin het volk (...) voortdurend zijn identiteit ter discussie zal stellen” Met deze woorden typeert de Franse filosoof Claude Lefort de demo...more

  • José Ortega y Gasset

    Oct 24 2019

    “Het meest radicale onderscheid dat men bij de menselijke soort kan maken, is het onderscheid tussen twee typen schepsels: degenen die hoge eisen stellen aan zichzelf, met alle moeilijkheden en verplichtingen van dien, en anderzijds degenen die niets speciaals van zichzelf vragen, voor wie het leven zijn onveranderlijke gangetje gaat (..) zonder poging boven zichzelf uit te stijgen.” Met deze woorden introduceerde de Spaanse filosoof Ortega y Gasset de massamens. Wie is de massamens? Wat is de h...more

  • Giorgio Agamben

    Oct 10 2019

    “Wat andere levende wezens kunnen of vermogen, hangt af van hun potentialiteit: ze kunnen dit of dat. Mensen zijn daarentegen de dieren die in staat zijn tot hun impotentialiteit.” Met deze woorden geeft de hedendaagse filosoof Agamben aan dat het in onze samenleving niet alleen gaat om kunnen, maar ook om niet-kunnen. Waarom neemt ‘kunnen’ zo’n centrale plek in in zijn denken? Wat bedoelt Agamben met het begrip homo sacer? En hoe kijkt hij naar gemarginaliseerden? Te gast is René ten Bos De den...more

  • Georg Wilhelm Friedrich Hegel

    Jun 26 2019

    "Alleen het absolute is waar en alleen het ware is absoluut". Dit is een van de vele hersenkrakers van de Duitse filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel. Hij wordt gezien als een van de meest complexe filosofen allertijden, die meende dat we we de absolute waarheid kunnen kennen. Dat gaat een hoop vragen opleveren, en daar gaan we het de komende drie kwartier hebben. Te gast is Jaap Embregts. De denker die centraal staat is Hegel

  • Emmanuel Levinas

    Jun 12 2019

    "Gehoor geven aan de ellende die om gerechtigheid schreeuwt, bestaat er niet in zich een beeld voor te stellen, maar zich verantwoordelijk te stellen, tegelijk als meer en als minder dan het zijnde dat zich aandient in het gelaat.” Met deze woorden drukt Levinas uit dat het niet alleen om het ik, maar om de ander draait, die een appel op ons doet. Welke rol kende Levinas toe aan de ander? Wat was zijn kritiek op de westerse filosofische traditie? En hoe kan de ander ons bevrijden van onszelf? ...more

  • Baruch Spinoza

    May 29 2019

    “God oftewel de natuur” Zo zag de Nederlandse filosoof Baruch Spinoza de werkelijkheid: dat alles bestaat uit één substantie en dat die substantie gelijk is dus aan God en aan de natuur. Wat zijn de consequenties van deze gedachte? Waarom vond Spinoza de ratio zo belangrijk? En wat betekent dit voor zijn ethiek? Te gast is Maarten van Buuren De denker die centraal staat is Spinoza

  • Hannah Arendt

    May 15 2019

    “Wat ik beoog is heel eenvoudig. Het pretendeert niet meer te zijn, dan een nadenken over wat wij doen.” Deze woorden schreef Hannah Arendt aan het begin van haar boek De Menselijke Conditie uit 1958. Hoe dacht Arendt over wat wij doen? Waarom legt ze een nadruk op Vita Activa? En hoe kijkt ze aan tegen actuele kwesties als identiteit, consumentisme en duurzaamheid? Te gast is Hans Achterhuis De denker die centraal staat is Arendt

  • Carl Schmitt

    May 01 2019

    "Wie ervan uitgaat dat er sprake is van een abnormale situatie (..) zal het probleem van politiek, moraal en recht anders oplossen dan wie overtuigd is van de principiële, slechts door kleine storingen vertroebelde normaliteit." Met deze woorden drukte de Duitse rechtsgeleerde en politiek filosoof Carl Schmitt uit dat eeuwige vrede een illusie is. Wat bedoelt hij met de tegenstelling tussen vriend en vijand? Hoe keek hij aan tegen staat en macht? En hoe zou hij onze hedendaagse politieke sit...more

  • Jacques Lacan

    Apr 17 2019

    “Het verlangen van de mens is het verlangen van de ander.” Met deze woorden duidde de Franse psychoanalyticus Jacques Lacan de mens. Welke rol speelt het verlangen in het leven van de mens? Welke rol spelen anderen in het definieren van wie wij zelf zijn? En zullen we ooit bereiken wat we verlangen. Te gast is Marc de Kesel. De denker die centraal staat is Lacan.

  • Alfred North Whitehead

    Apr 06 2019

    “Als je de relativiteitstheorie aanvaardt, dan moet je ook aanvaarden dat punten complexe en onderling verbonden entiteiten zijn. Het is deze implicatie die het fundamentele verschil maakt tussen het nieuwe en het oude wereldbeeld.” Met deze woorden drukte Alfred North Whitehead uit dat de relativiteitstheorie van Einstein ook revolutionaire filosofische gevolgen heeft. Wat zijn die gevolgen? Wat betekent het dat de wereld ook uit relaties bestaat? En wat doet dat met hoe we naar onszelf, ander...more

  • Jean-Paul Sartre

    Mar 20 2019

    "De mens is het niet, dat denkt iets te zijn." Zo beschreef Jean-Paul Sartre in 1943 de mens. Wat betekent zijn idee, dat de mens een ‘niet’ is, dat zichzelf moet definiëren? Wat bedoelt hij met dat we “veroordeeld zijn tot de vrijheid?” En welke verantwoordelijkheid geeft ons dat? Te gast is Ruud Welten. De denker die centraal staat is Jean-Paul Sartre

  • Aristoteles

    Mar 08 2019

    "Iedere kunst en ieder onderzoek en iedere handeling en iedere keuze, (..) is op een bepaald goed gericht; daarom heeft men wel met recht gezegd, dat het goede datgene is waarop alles is gericht" Met deze woorden start de Ethica van Aristoteles. Wat bedoelde hij met de doelmatigheid van het zijn? Wat houdt zijn deugdethiek in en hoe vertaalde hij dat naar zijn politieke ideeën? Te gast is Gerard Versluis. De denker die centraal staat is Aristoteles.

  • Karl Jaspers

    Feb 07 2019

    “Wat het individu, het subject, het zelf is, is eeuwig problematisch. De mens weet niet wat hij is.” Met deze opbeurende woorden omschreef Karl Jaspers in 1925 de staat waarin de mens zich bevindt. Wat zegt dit over het mensbeeld van Jaspers? Hoe verhield hij zich tot tijdgenoten als Heidegger, Arendt, Camus en Sartre? En wat kunnen we vandaag de dag nog met zijn ideeën over metafysica? Te gast is Jozef Waanders. De denker die centraal staat is Karl Jaspers.