Voorbij de oren

Over de ‘cris de Paris’ volgens Marcel Proust, Joseph Mainzer en Georges Kastner; volkskunde en muziektheorie ca. 1900, en de ventersroepen van Amsterdam.

Tot besluit de roep van de nachtwaker in London, Amsterdam en Leipzig, met een vergeten nachtwakersroep in Schumanns Symfonie nr. 1.

00:00 Intro
00:36 Marcel Proust: vervlogen tijd
02:11 Gregoriaans en opera
11:35 Amsterdam: een prijsvraag (1906)
18:05 Verloren erfgoed
22:07 De roepen van de nachtwaker
26:53 Schumanns Nachtwakersymfonie (1841)

Muziefragmenten:

07:55 Claude Debussy, Pelléas et Mélisande, Act 5 (Arkel). D. Ward, Covent Garden, P. Boulez. CBS (1970)
11:29 Jean Péheu, Les cris parisiens: scène d’imitations 191? https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k127305d
21:42, 22:57 Orlando Gibbons, The Cries of London. Theatre of Voices, P. Hillier, Fretwork. Harmonia Mundi (2006)
23:28, 24:23 Richard Dering, The City Cries. Theatre of Voices, P. Hillier, Fretwork. Harmonia Mundi (2006)
26:11 Richard Wagner, Die Meistersinger von Nürnberg Act 2 sc. 5, R. Pape, Bayerisches Staatorchester, W. Sawallisch EMI 7390182 (1993)
27:24, 32:35 Robert Schumann, Symfonie Nr. 1. The Hanover Band, R. Goodman. RCA 09026-61931-2 (1994)

Bronvermelding: zie https://lodewijkmuns.nl/podcast/straatroepen/

Nog rond het midden van de 19e eeuw golden de cris de Paris vooral als ergerlijke herrie. Sinds die tijd is er echter een proces in gang waarin de ambulante straathandel wordt gereguleerd en gereduceerd. Tijdens dit proces, dat zich over enkele decennia voltrekt, worden de straatroepen juist met toenemende interesse beluisterd en beschreven.

Volgens Joseph Mainzer waren de roepen een elementaire vorm van volksmuziek; Jean-Georges Kastner zag erin muziek in het proces van ontstaan. Kastners artistieke ambitie was muzikaal vorm te geven aan ‘de stemmen van Parijs’. Niet zijn eigen compositie, maar de opera Louise van Gustave Charpentier kan gezien worden als de realisatie van die ambitie.

00:00 Intro
00:52 Stadslawaai
02:53 De 19e eeuw: van ergernis tot esthetiek
08:42 Mainzer (1841): straatroepen als muziek
11:54 Kastner (1857): Les voix de Paris
18:50 Offenbach (1858): Koop hier je pleziertje, dames!
23:35 Charpentier (1900): Louise

Muziekfragmenten

00:36, 04:29, 11:29 Jean Péheu, Les cris parisiens: scène d'imitations 191? https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k127305d
07:07 Duncan MacLeod, The Cries of Columbia Road 2017
15:10, 16:41 Jean-Georges Kastner, Les voix de Paris. Ensemble Clément Janequin, D. Visse. L'écrit du cri. Harmonia mundi 2009
21:36 Jacques Offenbach, Mesdames de la Halle. M. Mesplé, J-Ph. Lafont a.o., Orchestre Philharmonique de Monte-Carlo, Manuel Rosenthal. EMI 1983
23:19 Giacomo Puccini, La bohème. R.C.A. Victor Chorus, R.C.A. Victor Orchestra, Th. Beecham. EMI 1956
24:10, 27:05 Gustave Charpentier, Louise. I. Cotrubas, P. Domingo, Ambrosian Opera Chorus, New Philharmonia Orchestra, G. Prêtre. EMI 1976

Bronvermelding: zie https://lodewijkmuns.nl/podcast/straatroepen/

Bij alles wat we zeggen is er de ‘toon’ waarop we het zeggen, oftewel de ‘spraakmelodie’. In die spraakmelodie ligt een duidelijke, maar beperkte analogie met de muziek. Willen we ons laten horen op grote afstand, dan roepen we. En daarmee komen we meer in de buurt van zingen.

Roepen had een essentiële rol in de ambulante straathandel of venterij. De ventersroepen waren een karakteristiek element van het straatklankbeeld van de grote steden. We hebben daarvan sinds de negentiende eeuw overblijfsels in de vorm van notenschrift. Een andere bron, die veel verder teruggaat, zijn de citaten van ventersroepen in gecomponeerde muziek.

Deze eerste van drie afleveringen gaat over de muzikaliteit van de spraakmelodie, de ‘speech-to-song illusion’, de roepen van venters als erfgoed en muzikaal materiaal, verse aardbeien (1250-1350), de Cris de Paris van Janequin (1530) en de Cries of London (1600 en 1974).

00:00 Intro
00:36 Spreken, roepen, zingen
02:13 Muzikale notatie
04:01 Speech to Song Illusion
09:21 Straatroepen
16:35 Muzikale citaten
18:28 Les cris de Paris
20:02 Verse aardbeien (ca. 1260-1350)
26:12 Janequin (1528)
29:41 The cries of London (ca. 1610 en 1976)

Muziekfragmenten

01:26 D. Auber, Les diamants de la couronne: Air et variations. Selma Kurz (1914) https://www.youtube.com/watch?v=d8RudRkvpqk
03:51 Jean Péheu, Les cris parisiens: scène d'imitations (191?) https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k127305d
04:35 Diana Deutsch, The sounds as they appear to you… https://deutsch.ucsd.edu/psychology/pages.php?i=212
07:27 Lodewijk Muns, Noises (looped)
08:27 Lodewijk Muns, Impromptu on Sometimes behave so strangely (piano)
13:07 Duncan MacLeod, The Cries of Columbia Road (2017)
14:39 Anonymous, Won't you buy my sweet blooming lavender. Janet Penfold. Songs of the Travelling People. Saydisc
15:40, 18:07 Edward German, Who’ll buy my lavender. Grace Moore (1937)
21:28, 22:51 Anonymous, On parole/A Paris/Frèse nouvele (Montpellier-Codex, ca 1250). Clemencic Consort, R. Clemencic. Motetus. Stradivarius STR 33398 (1996)
24:32 Anonymous, Je commence/Et je feray/Soules viex (Ivrea Codex, ca. 1350). Les Musiciens De Saint-Julien. Je Voy Le Bon Tens Venir. Alpha 189 (2013)
28:02 Clément Janequin, Les cris de Paris. Ensemble Clément Janequin, D. Visse. L'écrit du cri. Harmonia mundi (2009)
30:34 Orlando Gibbons, The Cries of London. Theatre of Voices, P. Hillier, Fretwork. Harmonia Mundi (2006)
33:19 John Cobb, These are the Cries of London Town. Deller Consort, A. Deller (1956). Vanguard Classics (1994)
33:40, 35:14 Luciano Berio, The Cries of London. Swingle II (1976). Decca 425 620-2 (1990)

Bronvermelding: zie https://lodewijkmuns.nl/podcast/straatroepen/

Over de Speech-to-Song Illusion, zie ook: https://lodewijkmuns.nl/music/music-and-language/speech-to-song-illusion/

Over momenten in de opera dat spreken een sterker effect heeft dan zingen, over nachtmerries en de schreeuw als bron van muziek, Beethovens Fidelio, Wagners Parsifal, Schopenhauer, Hegel en Rousseau.

00:00 Intro

00:36 Grensoverschrijding en randverschijnselen
03:17 Bliksemflits, bijlslag of koude douche?
05:14 Beethoven: Fidelio
12:44 Wagner en de getemde schreeuw
19:15 Schreeuwend ontwaken
22:29 Het helderziende onbewuste: Schopenhauer
24:09 Kreten en interjecties: Hegel, Rousseau
30:10 Zinnige nonsens

Muziekfragmenten:

01:13 G. Puccini: Tosca. Maria Callas, Tito Gobbi, La Scala, De Sabata. EMI 1953.
05:14 L. van Beethoven: Fidelio, Ouverture, Chamber Orchestra of Europe, Harnoncourt, Teldec 1995.
05:39 L. van Beethoven: Fidelio, Aria O wär ich schon, Ingeborg Hallstein, Gottlob Frick, Philharmonia Orchestra, Klemperer, Columbia 1962.
07:48 L. van Beethoven: Fidelio, Nr. 14 Der Tod sei dir geschoren, Angela Denoke, Berliner Philharmoniker, Rattle, EMI 2003.
11:12 L. van Beethoven: Fidelio, Nr. 14 Ach! Du bist gerettet! Margiono, Chamber Orchestra of Europe, Harnoncourt, Teldec 1995.
13:47 R. Wagner: Tannhäuser, Act 1 Kehrst du nicht wieder, Birgit Nilsson, Wolfgang Windgassen, Deutsche Oper Berlin, Gerdes, DGG 1969.
17:58 R. Wagner: Parsifal, Act 2 (scream). Christa Ludwig, Wiener Philharmoniker, Solti, Decca 1973.
20:33 idem, Waltraut Meier, Berliner Philharmoniker, Barenboim, Teldec 1991.
26:20 R. Wagner, Die Walküre, Act 3 Weh!, Symphonieorchester Des Bayerischen Rundfunks, Haitink, EMI 2008.
28:47 R. Wagner, Das Rheingold, Garstig glatter glitschriger Glimmer, Theo Adam, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Haitink, EMI 2008.
29:17 R. Wagner, Das Rheingold, Weia waga, Julie Kaufman, Symphonieorchester des Bayerischen Rundfunks, Haitink, EMI 2008.
30:20 R. Wagner, Der fliegende Holländer, Hohoje, Chor der Deutschen Staatsoper Berlin, Staatskapelle Berlin, Barenboim, Teldec 2002.
31:00 R. Wagner, Tristan und Isolde, Ha he ha he, Margaret Price, Rundfunkchor Leipzig, Staatskapelle Dresden, Kleiber, DGG 1982.

For sources and more extensive discussion, see Lodewijk Muns, Schopenhauer, Wagner (3): Screaming, Clairvoyant Dreams and Parsifal.

Zingen bij wijze van spreken is de regel, maar er zijn niet-uitzonderlijke uitzonderingen: wanneer zingen zingen voorstelt, of spreken spreken.

00:00 Intro
00:36 Zingen bij wijze van zingen
05:27 Orpheus
18:34 Spreken bij wijze van spreken
19:56 Melodrama
22:18 Méhul: Ariodant

Muziekfragmenten:

• 02:31, 09:36 W.A. Mozart, Le nozze di Figaro: arietta Voi che sapete. Cecilia Bartoli, Wiener Staatsopernchor, Wiener Philharmoniker, Claudio Abbado DGG 477 9124 (1995)
• 06:27, 10:35 Chr. W. von Gluck, Orfeo ed Euridice: Deh placatevi. Bernarda Fink, RIAS Kammerchor, Freiburger Barockorchester, René Jacobs HMY2921742.43 (2014)
• 13:38, 15:56 R. Wagner, Die Meistersinger von Nürnberg, Morgenlich leuchtend in rosigem Schein (Akte III). Ben Heppner, Chor der Bayerischen Staatsoper, Bayerisches Staatsorchester, Wolfgang Sawallisch (1993) EMI 7390182
• 20:53 Casablanca (film). Ingrid Bergman, Humphrey Bogart. Warner Brothers (1943)
• 25:56 E.-N. Méhul, Ariodant: Quelle fureur barbare! Véronique Gens, Les Talens Lyriques, Christophe Rousset, Virgin 50999 070927 2 5 (2011)

Geselecteerde bronnen:

• Abbate, Carolyn. Unsung Voices: Opera and Musical Narrative in the Nineteenth Century. Princeton, N.J.: Princeton University Press, 1991.
• Betzwieser, Thomas. Sprechen und Singen: Ästhetik und Erscheinungsformen der Dialogoper. Springer-Verlag, 2016.
• Cone, Edward T. Music, a View from Delft : Selected Essays. Chicago : University of Chicago Press, 1989.
• Kühn, Ulrich. Sprech-Ton-Kunst: Musikalisches Sprechen und Formen des Melodrams im Schauspiel- und Musiktheater (1770-1933). Tübingen: Max Niemeyer, 2001.
• Marx, Adolf Bernhard. Gluck und die Oper. Berlin: Janke, 1863.
• Méhul, Etienne Nicolas, en François Benoît Hoffman. Ariodant: opera en 3 actes. Paris: Imbault, 1811.

Een vervolg op aflevering 24, met een antwoord op de vraag: waarom zou je zingen als je ‘t kunt zeggen? Daarbij als voorbeeld de monoloog van Armide uit de gelijknamige opera van Lully, een meningsverschil tussen Rousseau en Rameau, en Glucks opera op hetzelfde libretto.

00:00 Intro
00:36 Zingen alsof het gesproken is
06:36 Absurde conventies
10:21 De ideale eenheid van zingen en spreken
12:56 Een land waar zingen de natuurlijke taal is
18:25 Gezongen declamatie
21:01 Lully: Armide (1686)
28:26 Gluck: Armide (1777)
37:25 Een tweede stem

Muziekfragmenten:

• 01:55 W.A. Mozart. Cosí fan tutte: Soave sia il vento (No. 10). Bernarda Fink, Véronique Gens, Pietro Spagnoli, Concerto Köln, René Jacobs. Harmonia Mundi HMC95 1663/5 (1999)
• 08:13 G. Verdi. La Traviata: slot. Renata Scotto, Philharmonia Orchestra, Riccardo Muti EMI 2C 167-43 127/9 (1980)
• 11:48 Jacopo Peri. L’Euridice. Françoise Masset, Les Arts Baroques, Mireille Podeur (1993) Maguelone MAG 358.415
• 20:19 J.-B. Lully. Armide: Enfin il est en ma puissance (Akte II, scène 5, introductie). Les Talens Lyriques, Christophe Rousset. Tragédiennes. Virgin Classics – 00946 346762 2 9 (2006)
• 21:42 J.-B. Lully. Armide: Enfin il est en ma puissance (Akte II, scène 5). Véronique Gens, Les Talens Lyriques, Christophe Rousset. Tragédiennes. Virgin Classics – 00946 346762 2 9 (2006)
• 29:29 C.W. von Gluck. Armide: Enfin il est en ma puissance (Akte II, scène 5). Véronique Gens, Les Talens Lyriques, Christophe Rousset. Tragédiennes. Virgin Classics – 00946 346762 2 9 (2006)

Voornaamste bronnen:

• Diderot, Denis, and Jean Baptiste Le Rond d’Alembert, eds. Encyclopédie, ou dictionnaire raisonné des sciences, ses arts et des métiers. A Paris: chez Briasson …, 1751-1780. https://encyclopedie.uchicago.edu/
• Diderot, Denis, Jean Baptiste Le Rond d’Alembert, and Jean Baptiste René Robinet, eds. Supplément à l’Encyclopédie. Amsterdam: M.M. Rey, 1776. https://encyclopedie.uchicago.edu/
• Felsenstein, Walter, and Joachim Herz. Musiktheater: Beiträge zur Methodik und zu Inszenierungskonzeptionen. 2. veränder. Aufl. Leipzig: Reclam, 1976.
• Rameau, Jean Philippe. Observations sur notre instinct pour la musique, et sur son principe […]. Paris: Prault, 1754. https://chmtl.indiana.edu/tfm/18th/RAMOBS_TEXT.html
• Rousseau, Jean-Jacques. Lettre sur la musique françoise. [s.l., s.n.] 1753. https://play.google.com/store/books/details?id=PnqhnbuZWtIC&rdid=book-PnqhnbuZWtIC&rdot=1
• Wagner, Richard. Sämtliche Schriften und Dichtungen. Leipzig: Breitkopf & Härtel, C.F.W. Siegel (R. Linnemann), 1911.

Over de menselijke stem, de spraakmelodie, het recitatief, en Jean Cocteaus La voix humaine als opera en gesproken drama.

00:00 Intro 
00:37 Het spreek-zingvermogen 
07:41 De spraakmelodie 
09:38 Vormen van betekenis 
13:01 Prosodie: tonen en glijders 
17:42 Iets ertussenin? 
19:39 Declamatie, recitatie, recitatief 
22:23 La voix humaine 

Muziek- en geluidsfragmenten:

02:17, 06:52 Luciano Berio. Sequenza III. Tony Arnold (2006) Naxos 8.557661-63 
03:29, 15:47, 26:25 Francis Poulenc. La voix humaine. Denise Duval (1959) Warner Classics 0190295738105 
05:43 Roepende maki’s (lemuren)  https://www.youtube.com/watch?v=4d3vFI5UpIc 
12:13 Wolfgang Amadeus Mozart. Kwartet in g KV 478* 
16:26 Frédéric Chopin. Prélude op. 28 nr. 4 in e* 
21:53 Jacopo Peri. L’Euridice. Françoise Masset, Les Arts Baroques, Mireille Podeur (1993) Maguelone MAG 358.415 
27:44 Gaby Morlay in La voix humaine (1955). Decca FMT 163622 http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb38075247b 
28:29 Anna Magnani in La voce umana (L’amore), Roberto Rossellini (1948). PSV7807 
29:15 Ingrid Bergman in The Human Voice (1960). Caedmon Records-TC 1118 
*Lodewijk Muns, piano 

Geciteerde tekst:

A. Barker. Greek Musical Writings Vol. 2, Harmonic and Acoustic Theory. Cambridge 1989. 
S. Buckland and M. Chimènes. Francis Poulenc: Music, Art and Literature. Aldershot 1999. 
J.F.Rochlitz. Blicke in das Gebiet der Künste und der praktischen Philosophie. Gotha 1796.

Over de onweerstaanbare effecten van Mendelssohns Frühlingslied, deuntjes die van de straat komen aanwaaien, en het nostalgisch modernisme van Charles Ives. Het onderwerp heeft aanknopingspunten met eerder besproken thema’s: citaat (5, 6), metamuziek (12), en Darling They’re Playing Our Tune (2).

00:00 Intro
00:36 Herinnering, herhaling
03:48 Muziek rond 1900
05:11 That Mesmerizing Mendelssohn Tune
10:27 Herman, Let’s Dance That Beautiful Waltz
13:06 The Song That Stole My Heart Away
16:13 Ives: Memories
24:05 Ives: Central Park in the Dark

Muziekfragmenten:

02:46 Robert Schumann, Fantasie in C op. 17 (piano)*
05:11 Irving Berlin, That Mesmerizing Mendelssohn Tune. Collins and Harlan. Victor 16472 (1910)
07:19 Felix Mendelssohn Bartholdy, Lied ohne Worte op. 62 nr. 6, ‘Frühlingslied’ (piano)*
11:13 Ted Snyder, Herman, let's dance that beautiful waltz. Ada Jones. Zonophone 5735 (ca. 1910).
13:31 Nelson Kneass, Ben Bolt. John McCormack (1914/15). Naxos 8.111315
14:48 Harry von Tilzer, The Song That Stole My Heart Away. Irving Gillette (= Henry Burr) (ca. 1916). Pathe B.5015
16:13 Charles Ives, Memories: B. Rather Sad (piano)*
19:11 Charles Ives, Memories: A. Very Pleasant. Julia Sophie Wagner, Steffen Schleiermacher. In The Alley: Songs And Chamber Music MDG 613 2178-22
20:06 Charles Ives, Memories: B. Rather Sad. Zie voorgaande.
23:36 Charles Moreland, My mother's old red shawl. Vernon Dalhart, Murray Kellner (violin), Carson Robison (guitar) (1926) Columbia 15062-D
25:14 Charles Ives, CPD. James Sinclair, Northern Sinfonia. Naxos 8.559087
26:16 Joseph E. Howard and Ida Emerson, Hello, Ma Baby. 1923 Autopiano Player Piano. Player Piano Classics Vol 1. Carlisle Music Co.
34:55 Maurice Ravel, Valses nobles et sentimentales*
37:13 Charles Ives, Frühlingslied (piano, arr. Lodewijk Muns) * **

*Lodewijk Muns, piano

** Ca. 1897. Oorspronkelijk op tekst van Heinrich Heine (Die blauen Frühlingsaugen), gepubl. in 114 Songs (1922) met tekst van William Wordsworth (I travelled among unknown men).

Bronvermelding:

J. P. Burkholder. All Made of Tunes: Charles Ives and the Uses of Musical Borrowing. New Haven etc.: Yale University Press, 1995.
Ch. E. Ives, Memos. New York: Norton, 1972.
Overige verwijzingen in: L. Muns, That Mesmerizing Mendelssohn Tune (blog).

Over muziek die muziek voorstelt zoals iemand die zich herinnert (bestaat er zoiets?). Aan de orde komen onder meer de beroemde flashback in de film Casablanca, Schumanns Carnaval, muzikale ‘souvenirs’ en ‘réminiscences’. Met een complete opname van Liszts (ietwat muffe?) etude Ricordanza. Het thema sluit aan bij de afleveringen 2 (Darling they’re playing our tune), 6 (Muzikale aanhalingstekens) en 19 (Metamuziek).

00:00 Intro
00:35 Herinnerde muziek
01:53 Flashback: Casablanca
09:26 Herhaling en herinnering
12:32 Schumann, alias Florestan
18:03 Muzikale souvenirs
23:29 Réminiscences
25:23 Liszt: Ricordanza

Muziekfragmenten:

01:53 e.v. Casablanca (film). Ingrid Bergman, Humphrey Bogart. Warner Brothers 1943
11:03 L. van Beethoven, An die ferne Geliebte. F. Wunderlich, H. Schmidt. Philips 420.852-2
12:41 R. Schumann, Carnaval op. 9: Florestan*
17:15 R. Schumann, Carnaval op. 9: Florestan. Ch. Rosen 1983 (bijlage bij The Romantic Generation, 1995)
19:37 C. Wieck, Souvenir de Vienne*
22:03 M. Glinka, Souvenir d'une mazurka*
27:09 F. Liszt, Ricordanza. Etudes d'exécution transcendante No. 9 (compleet; slot volgens de door Busoni aanbevolen versie in Lina Ramanns Liszt-Pädagogium, 1901.)*

*Lodewijk Muns, piano

Bronvermelding:

L. Muns, Music Remembered – in Music (2). 
F. Busoni: Zum hundertsten Geburtstage Franz Liszt's: Sechs Klavier-Abende von Ferruccio Busoni [Berlin] 1911 (programmatoelichting).

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Over de vraag of en hoe muziek een verhaal kan ‘vertonen’ of vertellen. Met muziek van Debussy (prélude La sérénade interrompue), Liszt (Die Loreley) en Chopin (ballades).

00:00 Intro
00:36 Fictie
02:49 La sérénade interrompue
10:00 ‘Programmamuziek’
11:29 Kan muziek een verhaal vertellen?
12:19 Die Loreley
24:48 Een muzikale verteltoon?
29:47 Chopins ballades
35:39 De muzikale verteller

Muziek:

02:55 C. Debussy, Prélude Livre I No. 9, La serenade interrompue (compl.)*
12:50 F. Liszt, Die Loreley S. 532 (2e versie) (compl.)*
26:18 R. Schumann, Fantasie op. 17 (fragment)*
27:24 F. Silcher, Die Loreley (fragment)*
28:34 F. Liszt, Die Loreley S. 531 (1e versie) (fragment)*
30:28 F. Chopin, Ballade No. 4 op. 52 (fragment)*
32:59 D.-F.-E. Auber, Fra Diavolo, Romance. Mesplé, Soustrot, Orchestre Philharmonique de Monte-Carlo. His Master's Voice EX 157 27 0068 3
34:46 F. Chopin, Ballade No. 3 op. 47 (fragment)*

*Lodewijk Muns, piano

Zie verder:

L. Muns. Concert Song and Concert Speech around 1800. Music & Letters 98, no. 3 (2017): 365–93 .
———. Fiction, Truth, and Lies: The Nonassertion Theory of Fiction, Quotation, and Music as Fiction, 2021.
———. Who’s “I” in Music?: Unmasking the Musical Persona, 2021.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Over abstracte en ‘absolute’ muziek, de kaleidoscoop van Eduard Hanslick, het oercontrapunt van Heinrich Schenker, en de fuga’s van Bach. 

Met een geschreven bijlage: ‘Art playing with itself’: the anti-contrapuntal prejudice.

00:00 Intro 
00: 36 Twee dogma’s 
04:56 Muziek zonder toevoegselen 
06:16 De auditieve kaleidoscoop 
08:40 ‘Kunst die met zichzelf speelt’ 
13:03 Complementariteit: harmonie en contrapunt 
18:02 Die Kunst der Fuge 
24:42 Metacontrapunt 
27:55 Heinrich Schenker 
35:11 Bach: Preludium en fuga in F BWV 880 

Muziekfragmenten:

• 03:51 J.S. Bach, Sinfonia Nr. 1 BWV 787 
• 13:48 Melodie en harmonisaties 
• 16.42 J.S. Bach, Präludium F dur BWV 880, Das wohltemperierte Klavier II nr. 11 
• 20:43 J.S. Bach, Contrapunctus I, Die Kunst der Fuge BWV 1080 
• 26:23 H. Schenker, Zweistimmige Invention op. 5 nr. 1 
• 35:41 J.S. Bach, Präludium und Fuge F dur BWV 880, Das wohltemperierte Klavier II nr. 11 

Bronvermelding: zie ‘Art playing with itself’

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Recital als aanvulling op aflevering 18 over het thema ‘metamuziek’. Met dansfantasieën van Schubert-Liszt, Schumann en Ravel. 

00:00 Intro 
00:37 Gesproken toelichting 
03:57 F. Liszt, Soirees de Vienne. Valses-Caprices d’après Fr. Schubert. No. 6 (eerste versie, 1852) 
10:27 R. Schumann, Papillons op. 2 (1832) Introduzione. Moderato – I. – II. Prestissomo – III. – IV. Presto – V. – VI. – VII. Semplice – VIII. – IX. Prestissimo – X. Vivo – XI. – XII. Finale 
23:46 M. Ravel, Valses nobles et sentimentales (1911) I. Modéré – très franc – II. Assez lent – avec une expression intense – III. Modéré – IV. Assez animé – V. Presque lent – dans un sentiment intime – VI. Vif – VII. Moins vif – Épilogue. Lent 
38:07 Afkondiging

Lodewijk Muns, piano

Het maken van deze podcastvergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Een concertwals is een wals. Maar het is geen wals om te dansen. Is het dan nog wel een wals? Het is een wals die zelf walst. Het is een voorstelling van een wals, muziek die muziek voorstelt, en een voorbeeld van wat je 'metamuziek' zou kunnen noemen. 

00:00 Intro 
00:37 De zelf-walsende wals 
01:42 ‘Meta-’ 
03:22 Muziek die muziek voorstelt 
06:50 Niet-meer-functionele muziek 
08:41 Wals en metawals 
11:06 Weber: Aufforderung zum Tanz 
13:45 Schumann: Papillons 
18:30 Grenzen van ‘meta’ 
19:54 Ravel: Valses nobles et sentimentales 
22:15 Muziek als herinnerde muziek 
27:18 Een opgestapeld verleden 

Muziekfragmenten: 

00:37 F. Chopin, Grande valse brillante op. 18 
04:20 L. van Beethoven, Sonate in d op. 31 nr. 2, Largo - Allegro 
06:33 F. Chopin, Sonate in bes op. 35, Marche funèbre 
07:42 Begrafenisprocessie Margaret Thatcher https://www.youtube.com/watch?v=c2AmgZSIFY4 
09:51 F. Schubert, Valses nobles op. 77 D969 no. 10 
10:28 F. Liszt, Soirees de Vienne No. 6 
11:49 C.M. von Weber, Aufforderung zum Tanz op. 65 
14:06, 16:05 R. Schumann, Papillons op. 2 
17:46 C. M. von Weber: Der Freischütz (Berliner Philharmoniker, Harnoncourt) Teldec 4509-97758-2  
21:20, 22:43 M. Ravel, Valses nobles et sentimentales  
26:16 F. Liszt, Soirees de Vienne No. 6 

Voor meer toelichting en tekstbronnen zie: Lodewijk Muns, On 'metamusic'.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

De activiteit van het spinnnen, de beweging en het geluid van het spinnewiel zijn veel voorkomende motieven in de muziek van de negentiende eeuw. Je kunt de vraag stellen hoe succesvol die muziek is als ‘voorstelling’ of ‘uitbeelding’ van het spinnen, en waarom. Maar ook: wat de sociaal-culturele context was waarin deze muzikale interesse is ontstaan. Het spinnen als handwerk, en als vrouwenwerk.

00:00 Intro
00:37 Muziek van zolder
03:27 “Vlijtig, vroom en deugdzaam”: J.A.P. Schulz
10:05 Haydn: “Knurre, schnurre”
12:01 Schuberts Gretchen
17:45 Mendelssohn: spinlied of niet?
20:43 Wagner: “Summ und brumm”
24:37 Beweging en klankkleur
30:41 Van Gretchen tot Louise

Voor een meer uitgebreide behandeling en bronvermelding, zie L. Muns, Purring and Whirring: Music of the Spinning Wheel, https://hcommons.org/deposits/item/hc:52961/

Muziekfragmenten:

00:37 B. Godard, Au rouet op. 85 (piano*)
05:40 J.A.P. Schulz, Spinnerlied (piano*)
08:31 J.A.P. Schulz, Die Spinnerin (piano*)
10:41 J. Haydn, Knurre, schnurre, Rädchen, schnurre, uit Die Jahreszeiten (Norrington, Oelze, RIAS Kammerchor, Chamber Orchestra of Europe) Hänssler PH07076
12:12, 15:15 F. Schubert, arr. F. Liszt, Gretchen am Spinnrade (piano*)
13:33 F. Schubert, Gretchen am Spinnrade (Auger, Olbertz) Berlin Classics
17:57 F. Mendelssohn, Lied ohne Worte op. 67 nr. 4 (piano*)
20:08 F. Mendelssohn, Lied ohne Worte op. 67 nr. 4 (Rachmaninoff, 1920) Victor
21:54 R. Wagner, Summ und brumm, du gutes Rädchen, uit Der fliegende Holländer (Barenboim, Chor der Berliner Staatsoper, Staatskapelle Berlin) Teldec
22:57 R. Wagner, arr. F. Liszt, Spinnerlied aus Der fliegende Holländer (piano*)
26:28 Collage: F. Mendelssohn, Lied ohne Worte op. 67 nr. 4 – 27:10 A. Jungmann, Schnurre, Rädchen, schnurre! op. 294 – 27:39 R. Joseffy, Spinnlied – 28:02 H. Litolff, Zweites Spinnlied op. 104 – 28:32 F. Spindler, Le chant de la fileuse op. 164 – 28:40 H. Ketten, Marguérite au rouet op. 12 – 28:49 B. Godard, Au rouet op. 85 – 29:13 J. Raff, La fileuse op. 157 No. 2 (piano*)
32:31 G. Charpentier, Interlude uit Louise, Acte II (Prêtre, New Philharmonia Orchestra) Sony S3K 46429
34:28 M. Moessorgskij, Sjveja (De naaister) (piano*)

*Lodewijk Muns, piano

Het vervolg op aflevering 14, met muzikale egodocumenten van Dowland en Froberger, zwartgalligheid en 'zoete melancholie', en de samenhang tussen melancholie, troost en schoonheid.

00:00 Intro
00:35 Dowland: immer treurend
04:45 Froberger: memento mori
09:31 Zwartgalligheid en zoete melancholie
14:50 Smelten en smachten: Burke
21:04 Fatale gevoeligheid: Lacépède
28:25 Melancholie en verlies

Muziekfragmenten

• 02:42 J. Dowland, Semper Dowland semper dolens (piano*)
• 05:57 J.J. Froberger, Allemande uit Suite Nr. 20 in D FbWV 620 (piano*)
• 14:01 L. Couperin, Pavane (Pavanne) in fis (piano*)
• 19:33 L. Couperin, Pavane (Pavanne) in fis (piano*)
• 23:51 Chr. W. von Gluck, Aria Che farò senza Euridice uit Orfeo ed Euridice. Bernarda Fink, Freiburger Barockorchester, René Jacobs. Le Louvre des musiciens. Harmonia Mundi HMX2908977.78
• 27:09 J.S. Bach, Partita Nr. 6 in e BWV 830, Sarabande (piano*)

*piano: Lodewijk Muns

Tekstbronnen

• E. Burke. A Philosophical Enquiry into the Origin of Our Ideas of the Sublime and Beautiful. 2nd ed. London: Dodsley 1759.
• R. Burton. The Anatomy of Melancholy. London: Crips & Lloyd 1652. Early English Books Online
• E. de Lacépède. La poétique de la musique. Paris: Monsieur 1785. Gallica
• Zie verder:

L. Muns, Melancholy, Memory, and Music (1)
L. Muns, Melancholy, Memory, and Music (2)

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen. 

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe.  

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Recital rond het thema ‘muziek en melancholie’ met twee werken van C.P. E. Bach, besproken in aflevering 14, samen met J.S. Bachs Partita nr. 6 en L. Couperins Pavane.

00:00 Intro
00:36 Gesproken inleiding
02:21 Louis Couperin, Pavane (Pavanne) in fis (ca. 1655)
06:10 Carl Philipp Emanuel Bach, Fantasia (Freie Fantasie) in fis, ‘C.P.E. Bachs Empfindungen’ Wq 67 (1787)
17:50 Johann Sebastian Bach, Partita Nr. 6 in e BWV 830 (1731),  Toccata
24:36 idem,  Allemande
27:53 idem, Corrente
30:31 idem, Sarabande
34:40 idem, Gigue
37:59 Carl Philipp Emanuel Bach, Abschied von meinem Silbermannischen Claviere, in einem Rondo Wq 66 (1781) 

Lodewijk Muns, piano 

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Een eerste verkenning van het thema ‘muziek en melancholie’, met drie werken van C.P.E. Bach. 'Gesprek tussen een sanguineus en een melancholicus' is een experiment in 'sprekende muziek'. Twee andere werken kunnen als melancholieke ‘egodocumenten’ beschouwd kunnen worden: de fantasie 'C.P.E. Bachs gevoelens' (C.P. E. Bachs Empfindungen) en het 'Afscheid van mijn Silbermann-klavier'. Deze zijn volledig te horen in het recital van aflevering 15.

00:00 Intro
00:36 Gespräch zwischen einem Sanguineus und Melancholicus
08:04 Humor, humores
11:51 Emanuel Bachs melancholische gevoelens
25:39 Abschied von meinem Silbermannischen Claviere

Bronnen: zie https://lodewijkmuns.nl/2020/04/30/melancholy-memory-and-music-2/

Muziekfragmenten:

• C.P.E. Bach, Sonata a 2 violini e basso in C minor, ‘Gespräch zwischen einem Sanguineus und Melancholicus’ Wq 161/1 (piano*)
• C.P.E. Bach, Fantasia (Freie Fantasie) in fis, ‘C.P.E. Bachs Empfindungen’ Wq 80 (piano*)
• J.S. Bach, Chromatische Fantasie und Fuge BWV 903 (piano*)
• C.P.E. Bach, Andenken an den Tod. 30 Geistliche Gesänge mit Melodien 2 Wq 198/12. Klaus Mertens, Ludger Remy CPO CX 9708
• Carl Philipp Emanuel Bach, Abschied von meinem Silbermannischen Claviere, in einem Rondo Wq 66 (piano*)
• D.E. von Grotthuss, Freude über den Empfang des Silbermannschen Claviers, in einem Rondo (piano*)

*Lodewijk Muns, piano

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Recital rond het instrumentaal recitatief als aanvulling op afl. 12. Muziek van J.S. Bach, C.P.E. Bach en Beethoven. 

00:00 Intro
00:36 Gesproken inleiding
01:49 J.S. Bach, Chromatische Fantasie BWV 903 (ca. 1720?)
10:45 C.P.E. Bach, Andante uit Sonate Wq 48 nr. 1 in F (‘Pruisische sonates’, nr. 1) (1740)
13:11 C.P.E. Bach, Fantasia in c uit Sonate Wq 63 nr. 6 (‘Probestücke’, nr. 18) (1753)
19:28 L. van Beethoven, Sonate op. 110 in As (1821): Moderato cantabile molto espressivo – 25:06 Allegro molto – 27:14 Adagio ma non troppo – Allegro ma non troppo..

Niet op Spotify.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Thema: muziek en taal. Over de vraag in hoeverre muziek kan ‘spreken’. Met o.m. Beethovens Sonate op. 110, werken van C.P.E. Bach en (nogmaals) J.S. Bachs Chromatische Fantasie. Meer uitgebreide muziekvoorbeelden zijn te horen in het recital van aflevering 13.

00:00 – Intro
00:37 – Arioso dolente
05:42 – Muziek die muziek voorstelt
07:37 – Muzikaal proza
10:43 – Recitatief, improvisatie
15:00 – Bach-Vivaldi
17:37 – De vrije klavierfantasie
22:27 – 'Sprekende' muziek
24:41 – Het muzikale 'ik'
26:18 – Melancholie

Muziekfragmenten:

• Beethoven, Sonate op. 110 in As (piano*)
• J.S. Bach, Chromatische Fantasie BWV 903 (piano*)
• Vivaldi-Bach, Adagio uit Concert in C BWV 594 (piano*)
• C.P.E. Bach, Fantasie in c uit Sonate Wq 63 nr. 6 (piano*)

* Pianomuziek gespeeld door Lodewijk Muns.

Voor literatuur zie L. Muns, C.P.E. Bach, Haydn, and the Art of Mixed Feelings (2008) en idem, Fiction, Truth, and Lies: The Nonassertion Theory of Fiction, Quotation, and Music as Fiction (2021).

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Anders dan de vorige afleveringen gaat deze aflevering over één werk. Een wonderlijk stuk, dat veel controverses heeft losgemaakt over de ‘juiste’ uitvoering. Met inzichten van o.a. Felix Mendelssohn, Franz Liszt, Ferruccio Busoni en Heinrich Schenker. 

00:00 – Intro
00:36 – Een verrassend, vreemd begin
02:27 – Arpeggio’s
09:00 – Een stem die spreekt
14:25 – Geannoteerde uitgaven
25:34 – Secco, maestoso…
31:59 – …of espressivo?

Tekstcitaten: 

Zie de bronvermelding bij Bach on the Piano, https://lodewijkmuns.nl/2022/10/08/bwv-903/ 

Muziekfragmenten: 

• J.S. Bach, Chromatische Fantasie und Fuge d-moll BWV 903. L. Muns 
• idem. G. Sándor. Columbia Masterworks ML 4304 
• idem. E. Fischer. Warner Classics 6294992 

Thema: muziek en film.

Mickey-mousing – de nauwe synchronisatie van muziek en beeld, zoals in de klassieke tekenfilm – heeft een kwalijke reputatie als vulgaire,  simplistische en zinloze verdubbeling van het beeld. Toch wordt het interessant als we ons gaan afvragen hoe de muziek zich precies verhoudt tot de wereld van geluid en beeld. 

00:00 – Intro
00:36 – De filmische functies van geluid
02:48 – De geluidsbarrière doorbreken
08:03 – “Kwalijke verdubbeling”
11:09 – Tom-and-Jerrying
14:33 – Ritme voor oren en ogen
18:08 – Geanimeerde vormen

Muziekfragmenten:

• C. Berberian. Stripsody. The Unforgettable Cathy Berberian. Classic Options CO-3505.
• W. Jackson en Bert Lewis. Steamboat Willy (tekenfilmmuziek). Walt Disney Animation Studios. https://www.youtube.com/watch?v=BBgghnQF6E4
• H. Eisler. Vierzehn Arten den Regen zu Beschreiben op. 70. F.-C. Erben, Kammermusikvereinigung der Deutschen Staatsoper Berlin. Berlin Classics 0092552BC 1997.
• S. Bradley. The Invisible Mouse (tekenfilmmuziek). Hanna and Barbera. Tom en Jerry: De collectie dl. 3. Turner s.a.
• Z. Confrey. Kitten on the Keys. Z. Confrey (piano), 1921. https://www.loc.gov/item/00694031/
• E. Chabrier. Joyeuse Marche. E. Ysaye, Cincinnati Symphony Orchestra, 1919. Eugène Ysaÿe, violinist and conductor: the complete violin recordings. Sony Classical MHK 62337

Tekstcitaten:

• Th.W. Adorno en H. Eisler. Komposition für den Film. Frankfurt am Main: Suhrkamp, 2006.
• E. Hanslick, E. Vom Musikalisch-Schönen: ein Beitrag zur Revision der Aesthetik der Tonkunst. Leipzig: Weigel, 1854.

Zie ook de bronvermeldingen bij:

• L. Muns. ‘The Acousmatic Experience’. Lodewijk Muns (blog). 19 November 2020. https://lodewijkmuns.nl/2020/11/19/acousmatic-experience/
• L. Muns. ‘The Archaic Ear’. Lodewijk Muns (blog). 9 November 2020. https://lodewijkmuns.nl/2020/11/09/the-archaic-ear/
• L. Muns. ‘The Fine Art of Mickey-Mousing’. Lodewijk Muns (blog). 6 December 2020. https://lodewijkmuns.nl/2020/12/06/mickey-mousing/
• L. Muns. ‘Rhythm for the Ears and for the Eyes’. Lodewijk Muns (blog). 23 December 2020. https://lodewijkmuns.nl/2020/12/23/rhythm/

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Thema: muziek en film. Wat voor 'ding' is muziek? In hoeverre horen we muziek als geluid, als iets met bron en oorzaak? En waar komt in de film die muziek toch vandaan?

00:00 – Intro
00:36 – Sommige dingen zijn meer ding-achtig dan andere
03:08 – De driedimensionaliteit van geluid
04:48 – De akoesmatische ervaring
08:12 – Is muziek akoesmatisch?
15:09 – Waar komt die muziek vandaan?

Muziekfragmenten:

• L. Muns, Le chien acousmatique: petit essai de musique concrète. 
• F. Schubert, Sonate in Es D568 (piano*). 
• L. van Beethoven, Sonate in cis op. 27 nr. 2 (Mondschein) (sinustonen/piano*). 
• C. Debussy, Pelléas et Mélisande. C. Abbado, Wiener Philharmoniker. DGG 4353442. 
• Casablanca (film). Ingrid Bergman, Humphrey Bogart, Dooley Wilson, Max Steiner. Warner Brothers 1943. 

* Pianomuziek gespeeld door Lodewijk Muns

Tekstcitaten:

R. Scruton, The Aesthetics of Music. Oxford: Clarendon Press 1997.

Zie ook de bronvermeldingen bij: 

L. Muns, ‘The Acousmatic Experience’. Lodewijk Muns (blog). 19 November 2020.  https://lodewijkmuns.nl/2020/11/19/acousmatic-experience/. 

L. Muns, ‘The Archaic Ear’. Lodewijk Muns (blog). 9 November 2020. https://lodewijkmuns.nl/2020/11/09/the-archaic-ear/.

In 1932 produceerden twee jonge Poolse kunstenaars, Stefan en Franciszka Themerson, een korte stomme film, getiteld Europa. Die film geldt als het eerste memorabele product van de avant-garde-cinema in Polen. De film werd sinds de confiscatie door de nazi’s in 1940 verloren gewaand, maar werd in 2019 teruggevonden in Berlijn. Ze had een duidelijke relevantie voor de tijd waarin ze gemaakt werd, en is daarmee ook nu weer actueel. 

Europa kreeg in 2021 zijn na-oorlogse première met een nieuwe soundtrack van de maker van deze podcast. Die soundtrack is in deze aflevering te horen. 

Het was ook een aanleiding om dieper te duiken in het probleem van de multimedialiteit van muziek en film. Daar zullen de volgende afleveringen op voortgaan. 

Thema: muziek en film.

00:00 Intro
00:36 Stefan en Franciszka Themerson
02:53 Functies van de soundtrack
09:01 Destructieve krachten
13:30 Muziek voor de film Europa

Wat blijft er over van een lied als je de tekst negeert? Wat maakt een lied zonder woorden tot lied? En waarom wordt er zo zelden zonder tekst gezongen? 

00:00 – Intro
00:36 – Nonchalant luisteren
07:53 – Muziek als poëzie
11:03 – Het lied zonder woorden
19:15 – Kinderachtige spelletjes
26:05 – Zingen zonder tekst: de vocalise

Muziekfragmenten: 

• F. Schubert, An de Mond D259. Wolfgang Holzmair, Gérard Wyss. Tudor 791. 1992.
• F. Schubert, An de Mond D296. Dietrich Fischer-Dieskau, Jörg Demus. Deutsche Grammophon 00289 479 6018.
• F. Schubert, An de Mond D296. Piano*
• F. Liszt, Sonetto 104 del Petrarca. Piano*
• F. Mendelssohn, Lied ohne Worte op. 62 nr. 1. Piano*
• M. Ravel, Vocalise en forme de habanera. Teresa Berganza, Dalton Baldwin. EMI 7243 5 69299 2 0.
• R. Glier, Concert voor coloratuursopraan en orkest op. 82. Erna Berger, Sergiu Celibidache, Berliner Philharmoniker. Berlin 1946/47. Audiophile.
• L. Muns, Aria-Vocalise uit de kameropera Pedrillo Botón. 

* Pianomuziek gespeeld door Lodewijk Muns 

Voornaamste bronnen: 

• Cooper, J. M. “Words without Songs?: Of Texts, Titles, and Mendelssohn’s ‘Lieder Ohne Worte.’” In Musik als Text Bd. 2. Kassel: Bärenreiter 1998.
• Mendelssohn-Bartholdy, F. Sämtliche Briefe. Kassel: Bärenreiter 2008-2017.
• Todd, R. L.“Mendelssohn’s Lieder ohne Worte and the Limits of Musical Expression.” In Nicole Grimes and Angela Mace (eds). Mendelssohn Perspectives. Farnham: Ashgate 2012.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Thema’s: muziek en taal; citaat; herinnering. 

Over het citeren als een bijzondere vorm van ontlenen, met aandacht van een interessant twijfelgeval: Schumanns Fantasie in C op. 17.

00:00 – Intro
00:36 – Woorden en waar ze voor staan
03:08 – Ontlening
11:06 – Een twijfelgeval: Schumanns Fantasie
13:40 – De verre geliefde
17:13 – Een verwijzing?
23:11 – Spirituele ontmoetingen
30:33 – Muziek als herinneringsproces

Muziek-/geluidsfragmenten: 

• J.S. Bach, Das wolhtemperierte Klavier I, Präludium in C BWV846.*
• W.A. Mozart, Ave verum corpus KV 618.*
• W.A. Mozart, Symfonie in g KV 550.*
• J.S. Bach, Matthäuspassion BWV 244, aria Aus Liebe will mein Heiland sterben.*
• J. Haydn (?), Divertimento (Sonate) in A Hob. XVI:12.*
• W.A. Mozart, Pianoconcert in A KV 488, deel 2 (Adagio).*
• R. Schumann, Fantasie in C op. 17, deel 1.*
• L. van Beethoven, An die ferne Geliebte. F. Wunderlich, H. Schmidt. Philips 420.852-2
• L. van Beethoven, An die ferne Geliebte.*
• F. Schubert, An die Musik.*
• F. Chopin, Variaties op Là ci darem la mano uit Mozarts Don Giovanni  op. 2.*
• R. Schumann, Fantasie in C op. 17, deel 3.*

Schumanns Fantasie, deel 1, compleet*

Schumanns Fantasie, deel 3, compleet* 

*Pianomuziek gespeeld door Lodewijk Muns.

Voornaamste bronnen:

• Marston, N. Schumann: Fantasie, Op. 17. Cambridge: Cambridge University Press 1992.
• Rice, J. A. ‘Adding to the Galant Schematicon: The Lully’. Mozart-Jahrbuch 2015.
• Rosen, Ch. The Romantic Generation. Cambridge MA: Harvard University Press 1995.
• Rosen, Ch. Romantic Poets, Critics, and Other Madmen. Cambridge MA: Harvard University Press 1998.
• Schumann, C. en R. Briefwechsel: Kritische Gesamtausgabe. Ed. by Eva Weissweiler. Basel: Stroemfeld 1984.
• Seiffert, W.-D. ‘Will versus Caprice. On the the Closing Measures of Robert Schumann’s C-Major Fantasy Op. 17’. G. Henle Verlag (blog). 2012.
• Todd, R. L., 'On Quotation in Schumann’s Music'. In R. Larry Todd (ed.). Schumann and His World. Princeton NJ: Princeton University Press 1994.

Thema’s: muziek en taal, citaat, herinnering. 

Citeren in muziek heeft veel gemeen met citeren in de taal. De analytische filosofie kan daarbij enig inzicht bieden. In Bachs Cantate BWV 158, Der Friede sei mit dir, vinden we een voorbeeld van ‘muzikale aanhalingstekens’.

00:00 Intro
00:36 I’ll hum it for you
04:16 Het muzikale citaat
08:54 Gebruik en vermelding
14:24 Aanhalingstekens
19:04 Bachs Cantata 158, Der Friede sei mit dir
23:56 De derde dimensie 

Voor een uitgebreide bespreking met literatuurverwijzingen: zie L. Muns, ‘Musical Quotation and the ‘Use-Mention’ Distinction’, 2019. 

Muziek-/geluidsfragmenten: 

• Casablanca (film). Ingrid Bergman, Dooley Wilson, Max Steiner. Warner Brothers 1943.
• O. Respighi, Impressioni brasiliane. Antal Dorati, London Symphony Orchestra. Fontana 1959?
• J.S. Bach, Cantate BWV 158 Der Friede sei mit dir. Stephan MacLeod, Gli Angeli Genève. Cantatas for Bass. Claves 2022.
  

…en waarom mensen zeggen van wel.

De leus ‘muziek is een taal’ is letterlijk genomen onzin, maar verhult het feit dat muziek wel belangrijke overeenkomsten heeft met taal. Die analogie berust hoofdzakelijk op de relatie tussen de spreekmelodie en de muziek, en op de functie van de harmonie als een muzikale syntaxis.

00:00 – Intro
00:36 – Een gemeenplaats
02:36 – Een metafoor?
05:38 – ‘Taal van de gevoelens’
11:51 – Grammaticale en ongrammaticale muziek
20:03 – Universaliteit

Het thema komt uitgebreid aan de orde in: L. Muns, Classical Music and the Language Analogy. Proefschrift, Humboldt-Universität zu Berlin, 2014. 

Een belangrijke bron voor het cognitieve en neurologische onderzoek naar de samenhang tussen muziek en taal is: A. Patel, Music, Language, and the Brain. Oxford University Press, 2008. 

Tekstcitaten: 

• Th. W. Adorno, Fragment über Musik und Sprache. Gesammelte Schriften Bd. 16. Suhrkamp, 2003. 
• I. Kant, Kritik der Urteilskraft. Werke Bd. 10. Suhrkamp, 1977. 
• F. Nietzsche, Menschliches, Allzumenschlisches. Werke in Drei Bänden, Bd. 1. München: Hanser, 1954. 

Muziekfragmenten: 

• Madonna als Singing Telegram Girl in de film Blue in the Face (1995).https://www.youtube.com/watch?v=s6Rw20NF-Sk 
• L. van Beethoven, Sonate in As op 26, deel 1 (thema en variatie nr. 4). Piano* 
• L. Muns, ‘Grammaticaal’ en ‘ongrammaticaal’ stukje muziek. Piano*

* Pianomuziek gespeeld door Lodewijk Muns, tenzij anders aangegeven.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe.

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Thema: herinnering. De melodie die bekend staat als ‘Webers laatste muzikale gedachte’ is niet van Weber, maar wel een merkwaardig stukje cultuurgeschiedenis. Met uitstapjes naar Kierkegaard, E.A. Poe, Debussy, en een weergave van Erik Saties Avant-dernière pensée nr. 2. 

00:00 Intro
00:37 Toevallige ontmoetingen met een hardnekkig deuntje
06:58 DTPOT… alweer!
09:26  Een déjà vu in Berlijn: Kierkegaard
12:38 ‘Douce et mélancolique’: Debussy
16:06 Onweerstaanbare alliteraties: E.A. Poe
17:19 Voorlaatste gedachten: Satie

Tekstcitaten:

• C.G. Reissiger, Suum cuique. Niederrheinische Musik-Zeitung fur Kunstfreunde und Künstler. Köln 1855 Jg. 3 nr. 29
• N. Perry, That Waltz of Von Weber's. Marin County Journal vol. 13 nr. 23, 21-8-1873
• S. Kierkegaard, Journals and Papers: Autobiographical, 1829-1848. Edited by Gregor Malantschuk. Indiana University Press, 1978.
• S. Kierkegaard, Die Krankheit zum Tode: Furcht und Zittern : Die Wiederholung : Der Begriff der Angst. Edited by Niels Thulstrup, Hermann Diem, and Walter Rest. Philosophisch-Theologische Schriften. Köln etc.: Hegner, 1956.
• Th. de Banville, Les Stalactites. Lemerre, 1889.
• M. Fuchs, Théodore de Banville, 1823-1891. Cornély, 1912.
• H. Berlioz, Mémoires de Hector Berlioz comprenant ses voyages en Italie, en Allemagne, en Russie et en Angleterre 1803-1865. Levy Frères, 1870.
• E.A. Poe, Selected Writings. Penguin, 1967.

Muziekfragmenten:

01:45 C.M. von Weber, Aufforderung zum Tanz. Piano*
04:04 C.G. Reissiger, Danses brillantes op. 26 no. 5. Piano* (ook: draaiorgel, harp)
12:51 C. Debussy, Nuits d’étoiles. Véronique Gens, Roger Vignoles. Nuit d'Étoiles: Mélodies Françaises. Virgin Classics 2000
15:22 C.G. Reissiger, Danses brillantes op. 26 no. 5. Jacqueline Bonneau. Classiques favoris du piano. Ducretet Thomson 1958
18:15 E. Satie, Avant-dernières pensées, nr. 2, Aubade. Piano* (met voordracht)

*Piano: Lodewijk Muns, tenzij anders aangegeven.

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen. 

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Thema: herinnering. Muziek heeft een bijzonder vermogen herinneringen op te wekken. DTPOT, ‘ons deuntje’, is min of meer als grap geïntroduceerd in de muziekpsychologie, maar is nu een technische term. Het is ook een onuitputtelijk dramaturgisch hulpmiddel in film, opera enz.

00:00 Intro
00:37 Play it, Sam
04:45 DTPOT
06:43 Behaviourism
11:01 De factor tijd
13:41 The Enemy’s Tune
15:23 De parelvissers

Tekstcitaten:

• U. Eco, Casablanca, or, the Clichés Are Having a Ball. In S. Maasik and J. Solomon (eds). Signs of Life in the U.S.A.: Readings on Popular Culture for Writers. Bedford, 1994.
• J.B. Davies. The Psychology of Music. Hutchinson, 1978.

Muziek-/geluidsfragmenten:

• Casablanca (film). Ingrid Bergman, Humphrey Bogart. Warner Brothers 1943
• H. Hupfeld, As Time Goes By. Piano*
• S. Fain, You Brought a New Kind of Love to Me. Frank Sinatra. Songs for Swinging Lovers, Capitol 1956.
• G. Bizet, Les pêcheurs de perles, duet Au fond du temple saint. Jussi Björling, Robert Merrill. HMV 1954
• G. Bizet, Les pêcheurs de perles, Ah! Adieu! Janine Micheau, Nicolai Gedda, Ernest Blanc, Théâtre National De L'Opéra-Comique, Pierre Dervaux. EMI 1961

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen.

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe. 

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm

Een voorwoord bij de serie. Gedachten over de teloorgang van klassieke muziek in de hedendaagse cultuur. 

00:00 Intro
00:38 Nog 5 miljard jaar
05:08 Vervlakking
12:26 ‘Klassieke muziek’
18:40 – Een opgestapeld verleden 

Muziek-/geluidsfragmenten 

• W.A. Mozart, Pianoconcert in A KV 488, deel 2 (Adagio) (00:41, 07:50) Piano* 
• W.A. Mozart, Die Zauberflöte KV620, aria Der Hölle Rache. Edda Moser, Orchester der Bayerischen Staatsoper, Wolfgang Sawallisch, EMI 1973 (3:10)
• Collage van stemmen van The Voyager Golden Record: Greetings and Sounds of the Earth. NetFilm Music © 2013 (05:55)
• L. van Beethoven, Große Sonate für das Hammerklavier op. 106, deel 3 (Adagio sostenuto) (10:37) Piano* 
• W.A. Mozart, Menuet KV315a nr. 1 (14:01) Piano* 
• J.S. Bach, Das wolhtemperierte Klavier II, Präludium in fis BWV 883 (17:35) Piano* 

*Piano: Lodewijk Muns, tenzij anders aangegeven 

Het maken van deze podcast vergt wat inspiratie, veel werk, een leven lang ervaring en een beetje geld. Als je enthousiast bent, kun je overwegen om een eenmalige of terugkerende donatie te doen. 

Whydonate biedt o.m. iDEAL. Buymeacoffee (sandwich) werkt met Stripe.  

https://whydonate.com/nl/fundraising/voorbij-de-oren 

https://www.buymeacoffee.com/lodewijkm