Wegens Hitler

Wat stond er eigenlijk in die vervalste dagboeken? We lezen mee over de Kristallnacht, over Himmler en over de Jodenvervolging. En we zien hoe Hitler daarin wel heel gemakkelijk wordt witgewassen.

Uitgeverij Gruner + Jahr, bekend van Stern, ruikt de sensatie van de eeuw en trekt in het geheim miljoenen uit. Journalist Gerd Heidemann krijgt alle ruimte, maar echt controleren doet niemand. Hoe kon dit zo ver komen?

Aan een keukentafel in Stuttgart zit Konrad Kujau, handelaar in nazispullen en een handige fantast. Met oude schriften, thee en een nagemaakt handschrift begint hij aan de dagboeken van Hitler. Eén journalist trapt er volledig in.

April 1945: in de laatste oorlogsdagen stort een vliegtuig uit Berlijn neer, met aan boord geheime documenten van Hitler. Bijna veertig jaar later zorgt juist dat toestel voor een van de grootste journalistieke schandalen ooit. Deze week: de dagboeken die Hitler nooit schreef.

In de laatste aflevering gaat het over Katinka zelf: wat erf je van een vader die vindt dat hij niet meer had mogen leven? Ze vertelt over erfschuld, therapie en haar ontmoeting met nabestaanden uit Weert. Wil je het hele verhaal weten, lees dan Mijn vader, een verrader? (Hollands Diep, 2026).

In september 1944 staan er twee mannen van het verzet voor Bobs deur, met grote gevolgen. Katinka vertelt over de bevrijding en over de rechtszaak die later in de studieboeken belandde. En over het leven van haar vader na de oorlog.

Bob wordt verhoord door de Sicherheitsdienst en verzint een opdrachtgever: "Hugo". Dan loopt een verzetsvergadering in het Limburgse Weert slecht af, en acht mannen worden opgepakt. 

We gaan terug naar het begin van de oorlog en naar de man achter de schuilnaam Peter Vos. Bob Jesse hielp honderden mensen aan valse papieren en onderduikadressen, tot hij in 1944 uitgeput wilde stoppen. Twee weken later wordt hij in de trein opgepakt.

Deze week schuift Katinka Jesse aan met haar boek Mijn vader, een verrader?. Haar vader Bob was verzetsman, maar stond na de oorlog bekend als "de verrader van Weert". Katinka vertelt hoe ze in 1988 als rechtenstudente zijn verhaal ineens in de collegezaal hoorde.

We eindigen waar het begon. Kamp Schoorl in de Noord-Hollandse duinen was het allereerste kamp dat de bezetter in Nederland inrichtte. Eerst voor Britten, Fransen en Belgen, daarna als doorgangskamp voor Joden en politieke gevangenen. Met een bekende naam als commandant: Karl Peter Berg, die later commandant van Kamp Amersfoort werd.

Het ongemakkelijke hart van Erika: de bewaking was Nederlands. Wie waren de KK'ers en commandant Diepgrond? En hoe kon Herbertus Bikker, "de Beul van Ommen", ontsnappen en tot zijn dood ongestraft in Duitsland blijven wonen? Tot slot: hoe het kamp onder een vakantiepark verdween, en de verborgen letters E-R-I-K-A.

Een zware aflevering: honger, dwangarbeid bij boeren in de buurt en dagelijkse mishandeling. Over de acht Joodse gevangenen, van wie er maar twee de oorlog overleefden, en over de drie gefusilleerde verzetsmensen, onder wie kinderredder Jaap Musch. Ook: de gedwongen voettocht richting Westerbork in april 1945 en het kamp als interneringskamp na de bevrijding.

Misschien wel het minst bekende kamp van Nederland. Vroeger kampeerden de theosofen van Krishnamurti op dit terrein, in de oorlog werd het een Justizlager waar Nederlandse rechters zwarthandelaren naartoe stuurden. We vertellen hoe het kamp steeds van karakter veranderde, wat de cijfers zeggen en waarom de rechters in 1943 niemand meer stuurden.

Het slot over Kamp Amersfoort, met drie verhalen. De 101 Sovjet-krijgsgevangenen die als propaganda door de stad werden gevoerd en in april 1942 werden geëxecuteerd. De razzia van Putten, waarna 601 mannen naar Neuengamme gingen. En de 49 verzetsmensen die na de aanslag op Rauter op de schietbaan werden doodgeschoten. Verder: de Stenen Man, Titus Brandsma en Floris Bakels.

Over het nietsontziende terreurbewind binnen Kamp Amersfoort. Wat was de gevreesde Rozentuin? Wie waren commandant Karl Peter Berg en "de Beul van Amersfoort" Joseph Kotälla? Daarnaast aandacht voor Loes van Overeem, "de Witte Engel", die via het Rode Kruis hulp probeerde te bieden.

Links:

Nationaal Monument Kamp Amersfoort

Oorlogsbronnen: Kamp Amersfoort

Gedenkplaats Kamp Amersfoort (4 en 5 mei)

Het beruchte Polizeiliches Durchgangslager aan de zuidrand van Amersfoort. Niels en Sjoerd bespreken het ontstaan van dit doorgangs- en strafkamp, de tienduizenden gevangenen die er vastzaten, de beruchte "Palestina Express" en de transformatie tot het huidige monument en museum.

Links:

Nationaal Monument Kamp Amersfoort

Tijdlijn Kamp Amersfoort

Oorlogsbronnen: Kamp Amersfoort

Twee van de meest ingrijpende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Vught. Over de kindertransporten naar Sobibor in juni 1943, vastgelegd in de dagboeken van Helga Deen en David Koker, en het gruwelijke bunkerdrama in cel 115 in januari 1944.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Joods Monument

Oorlogsmonumenten Vught (4 en 5 mei)

Een bijzonder verhaal binnen het prikkeldraad: de werkplaats van Philips in Kamp Vught. Hoe de SOBU-groep en het Philips-Kommando ontstonden, wat de beruchte "Philips-prak" betekende voor gevangenen, en hoe honderden Joodse arbeiders via Reichenbach en Auschwitz wisten te overleven.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Stichting Philips-Kommando

Joods Monument: SOBU en Philips-Kommando

Andere Tijden: Philips en de gevangenen

Het enige officiële SS-concentratiekamp op Nederlandse bodem: Konzentrationslager Herzogenbusch. Niels en Sjoerd bespreken het ontstaan van het kamp in de bossen bij Vught, de indeling en het zware dagelijkse kampleven. Ook komt de ontruiming rond Dolle Dinsdag aan bod en wat er na de oorlog met het terrein gebeurde.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Oorlogsmonumenten Vught (4 en 5 mei)

In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van Kamp Westerbork. Oorspronkelijk gebouwd als opvangkamp voor Joodse vluchtelingen, groeide Westerbork tijdens de Duitse bezetting uit tot het belangrijkste doorgangskamp van Nederland. We bespreken het dagelijks leven in het kamp, de transporten naar Auschwitz en Sobibor, en de rol die Westerbork speelde in de vervolging van meer dan honderdduizend Nederlandse Joden, Sinti en Roma. Een aangrijpende aflevering over een plek die symbool staat voor één van de donkerste hoofdstukken uit de Nederlandse geschiedenis.

In deze zomeraflevering staat Albert Speer centraal: Hitlers favoriete architect en later minister van Bewapening. Lange tijd werd hij gezien als de ‘goede nazi’, de technocraat die afstand zou hebben gehouden van de grootste misdaden van het regime. We bespreken zijn snelle opkomst binnen de nazi-top, zijn rol in de Duitse oorlogsindustrie, zijn relatie met Hitler en de vraag of zijn zorgvuldig opgebouwde imago na de oorlog wel terecht was. Een fascinerend portret van een man die zich presenteerde als apolitieke bestuurder, maar diep verweven was met het Derde Rijk.

Twee honderd afleveringen. Ooit begonnen als een slecht idee, inmiddels uitgegroeid tot een nog slechter idee met een jubileum. In deze speciale aflevering blikken we terug, kijken we vooruit en doen we vooral waar we al 199 afleveringen goed in zijn: afdwalen. Bedankt voor het luisteren en welkom bij aflevering 200 van Wegens Hitler. 🎉🎙️

In deze laatste aflevering van het seizoen bezoeken we een aantal vliegvelden rondom Berlijn en wat daar nu nog van te zien is.