Wegens Hitler

De invloed van de Obersalzberg zie je ook in heel gewone gebouwen. Het station van Berchtesgaden, het postkantoor en de kleine Rijkskanselarij staan er nog altijd. En we ontwarren het theehuis aan de Mooslahnerkopf, dat vaak wordt verward met het Adelaarsnest.

Wil je ons steunen? https://vriendvandeshow.nl/wegens-hitler

Vanaf 1943 keert de oorlog en verdwijnt de nazitop onder de grond. Onder de Obersalzberg verrijst een stelsel van gangen, schuilruimtes en technische installaties. Het is het tegenovergestelde van het panoramaraam van de Berghof: de bunker moest de wereld juist buiten houden.

Wil je ons steunen? https://vriendvandeshow.nl/wegens-hitler

Waar Hitler woonde, wilde de rest van de nazitop ook zitten. Göring, Speer en Bormann kregen allemaal een huis op de Obersalzberg, naast SS-gebouwen en een modelboerderij. We kijken ook wat er na 1945 van overbleef en waar je de resten nog kunt vinden.

Wil je ons steunen? https://vriendvandeshow.nl/wegens-hitler

Op 23 oktober 2026 brandde het Adelaarsnest, en dat is voor ons de aanleiding om de Obersalzberg op te zoeken. We vertellen hoe Hitler in de jaren twintig op deze rustige vakantieberg belandde en hoe zijn huis uitgroeide tot de Berghof. Daarna maakte Martin Bormann er een afgesloten machtscentrum van, en de oorspronkelijke bewoners moesten weg.

Wil je ons steunen? https://vriendvandeshow.nl/wegens-hitler

Hamburg, 25 april 1983: de wereldpers verzamelt zich voor de grote presentatie van Stern. Maar al tijdens de persconferentie slaat de twijfel toe, en het onderzoek van papier en inkt doet de rest. De laatste aflevering van deze reeks, met een duidelijke les.

Wat stond er eigenlijk in die vervalste dagboeken? We lezen mee over de Kristallnacht, over Himmler en over de Jodenvervolging. En we zien hoe Hitler daarin wel heel gemakkelijk wordt witgewassen.

Uitgeverij Gruner + Jahr, bekend van Stern, ruikt de sensatie van de eeuw en trekt in het geheim miljoenen uit. Journalist Gerd Heidemann krijgt alle ruimte, maar echt controleren doet niemand. Hoe kon dit zo ver komen?

Aan een keukentafel in Stuttgart zit Konrad Kujau, handelaar in nazispullen en een handige fantast. Met oude schriften, thee en een nagemaakt handschrift begint hij aan de dagboeken van Hitler. Eén journalist trapt er volledig in.

April 1945: in de laatste oorlogsdagen stort een vliegtuig uit Berlijn neer, met aan boord geheime documenten van Hitler. Bijna veertig jaar later zorgt juist dat toestel voor een van de grootste journalistieke schandalen ooit. Deze week: de dagboeken die Hitler nooit schreef.

In de laatste aflevering gaat het over Katinka zelf: wat erf je van een vader die vindt dat hij niet meer had mogen leven? Ze vertelt over erfschuld, therapie en haar ontmoeting met nabestaanden uit Weert. Wil je het hele verhaal weten, lees dan Mijn vader, een verrader? (Hollands Diep, 2026).

In september 1944 staan er twee mannen van het verzet voor Bobs deur, met grote gevolgen. Katinka vertelt over de bevrijding en over de rechtszaak die later in de studieboeken belandde. En over het leven van haar vader na de oorlog.

Bob wordt verhoord door de Sicherheitsdienst en verzint een opdrachtgever: "Hugo". Dan loopt een verzetsvergadering in het Limburgse Weert slecht af, en acht mannen worden opgepakt. 

We gaan terug naar het begin van de oorlog en naar de man achter de schuilnaam Peter Vos. Bob Jesse hielp honderden mensen aan valse papieren en onderduikadressen, tot hij in 1944 uitgeput wilde stoppen. Twee weken later wordt hij in de trein opgepakt.

Deze week schuift Katinka Jesse aan met haar boek Mijn vader, een verrader?. Haar vader Bob was verzetsman, maar stond na de oorlog bekend als "de verrader van Weert". Katinka vertelt hoe ze in 1988 als rechtenstudente zijn verhaal ineens in de collegezaal hoorde.

We eindigen waar het begon. Kamp Schoorl in de Noord-Hollandse duinen was het allereerste kamp dat de bezetter in Nederland inrichtte. Eerst voor Britten, Fransen en Belgen, daarna als doorgangskamp voor Joden en politieke gevangenen. Met een bekende naam als commandant: Karl Peter Berg, die later commandant van Kamp Amersfoort werd.

Het ongemakkelijke hart van Erika: de bewaking was Nederlands. Wie waren de KK'ers en commandant Diepgrond? En hoe kon Herbertus Bikker, "de Beul van Ommen", ontsnappen en tot zijn dood ongestraft in Duitsland blijven wonen? Tot slot: hoe het kamp onder een vakantiepark verdween, en de verborgen letters E-R-I-K-A.

Een zware aflevering: honger, dwangarbeid bij boeren in de buurt en dagelijkse mishandeling. Over de acht Joodse gevangenen, van wie er maar twee de oorlog overleefden, en over de drie gefusilleerde verzetsmensen, onder wie kinderredder Jaap Musch. Ook: de gedwongen voettocht richting Westerbork in april 1945 en het kamp als interneringskamp na de bevrijding.

Misschien wel het minst bekende kamp van Nederland. Vroeger kampeerden de theosofen van Krishnamurti op dit terrein, in de oorlog werd het een Justizlager waar Nederlandse rechters zwarthandelaren naartoe stuurden. We vertellen hoe het kamp steeds van karakter veranderde, wat de cijfers zeggen en waarom de rechters in 1943 niemand meer stuurden.

Het slot over Kamp Amersfoort, met drie verhalen. De 101 Sovjet-krijgsgevangenen die als propaganda door de stad werden gevoerd en in april 1942 werden geëxecuteerd. De razzia van Putten, waarna 601 mannen naar Neuengamme gingen. En de 49 verzetsmensen die na de aanslag op Rauter op de schietbaan werden doodgeschoten. Verder: de Stenen Man, Titus Brandsma en Floris Bakels.

Over het nietsontziende terreurbewind binnen Kamp Amersfoort. Wat was de gevreesde Rozentuin? Wie waren commandant Karl Peter Berg en "de Beul van Amersfoort" Joseph Kotälla? Daarnaast aandacht voor Loes van Overeem, "de Witte Engel", die via het Rode Kruis hulp probeerde te bieden.

Links:

Nationaal Monument Kamp Amersfoort

Oorlogsbronnen: Kamp Amersfoort

Gedenkplaats Kamp Amersfoort (4 en 5 mei)

Het beruchte Polizeiliches Durchgangslager aan de zuidrand van Amersfoort. Niels en Sjoerd bespreken het ontstaan van dit doorgangs- en strafkamp, de tienduizenden gevangenen die er vastzaten, de beruchte "Palestina Express" en de transformatie tot het huidige monument en museum.

Links:

Nationaal Monument Kamp Amersfoort

Tijdlijn Kamp Amersfoort

Oorlogsbronnen: Kamp Amersfoort

Twee van de meest ingrijpende gebeurtenissen uit de geschiedenis van Vught. Over de kindertransporten naar Sobibor in juni 1943, vastgelegd in de dagboeken van Helga Deen en David Koker, en het gruwelijke bunkerdrama in cel 115 in januari 1944.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Joods Monument

Oorlogsmonumenten Vught (4 en 5 mei)

Een bijzonder verhaal binnen het prikkeldraad: de werkplaats van Philips in Kamp Vught. Hoe de SOBU-groep en het Philips-Kommando ontstonden, wat de beruchte "Philips-prak" betekende voor gevangenen, en hoe honderden Joodse arbeiders via Reichenbach en Auschwitz wisten te overleven.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Stichting Philips-Kommando

Joods Monument: SOBU en Philips-Kommando

Andere Tijden: Philips en de gevangenen

Het enige officiële SS-concentratiekamp op Nederlandse bodem: Konzentrationslager Herzogenbusch. Niels en Sjoerd bespreken het ontstaan van het kamp in de bossen bij Vught, de indeling en het zware dagelijkse kampleven. Ook komt de ontruiming rond Dolle Dinsdag aan bod en wat er na de oorlog met het terrein gebeurde.

Links:

Nationaal Monument Kamp Vught

Oorlogsmonumenten Vught (4 en 5 mei)

In deze aflevering duiken we in de geschiedenis van Kamp Westerbork. Oorspronkelijk gebouwd als opvangkamp voor Joodse vluchtelingen, groeide Westerbork tijdens de Duitse bezetting uit tot het belangrijkste doorgangskamp van Nederland. We bespreken het dagelijks leven in het kamp, de transporten naar Auschwitz en Sobibor, en de rol die Westerbork speelde in de vervolging van meer dan honderdduizend Nederlandse Joden, Sinti en Roma. Een aangrijpende aflevering over een plek die symbool staat voor één van de donkerste hoofdstukken uit de Nederlandse geschiedenis.

In deze zomeraflevering staat Albert Speer centraal: Hitlers favoriete architect en later minister van Bewapening. Lange tijd werd hij gezien als de ‘goede nazi’, de technocraat die afstand zou hebben gehouden van de grootste misdaden van het regime. We bespreken zijn snelle opkomst binnen de nazi-top, zijn rol in de Duitse oorlogsindustrie, zijn relatie met Hitler en de vraag of zijn zorgvuldig opgebouwde imago na de oorlog wel terecht was. Een fascinerend portret van een man die zich presenteerde als apolitieke bestuurder, maar diep verweven was met het Derde Rijk.