Podcast

Wetenschap.nu

In Wetenschap.nu voert Karin van den Boogaert gesprekken met welbespraakte wetenschappers met interessant onderzoek, briljante ideeën en een verrassende en originele blik op de actualiteit.

Afleveringen

  • De ene islamitische basisschool is de andere niet

    Jun 15 2018

    De berichtgeving over islamitische basisscholen is vaak negatief, constateerde Marietje Beemsterboer, zelf juf in het basisonderwijs. Dat komt omdat media zich vaak alleen maar baseren op de drie strikt islamitische basisscholen in Nederland. Maar er zijn er 52 die in meer of mindere mate islamitisch zijn. Dus vatte Marietje na haar masterstudie wereldgodsdiensten (specialisatie: islam)de koe bij de horens en keek in haar promotieonderzoek naar de positieve kanten. Ze bezocht 19 scholen en const...more

  • Waarom wordt niet van iedere Nederlander een DNA-profiel gemaakt?

    Jun 07 2018

    Moleculair bioloog Bas Defize werkte jarenlang bij het Hubrecht Instituut en doceert nu aan het University College Utrecht. Hij ziet het probleem niet: waarom niet van iedere Nederlandse burger een DNA-profiel maken? Desnoods al bij de geboorte en gewoon op te nemen in het paspoort, zoals een vingerafdruk. Wat iets heel anders is dan DNA-materiaal opslaan in een databank. Een boeiend gesprek over de ontwikkelingen in het DNA-onderzoek, het nut van DNA in coldcases en de voordelen van zo’n ‘stree...more

  • Complottheorieën kan je nooit helemaal bij voorbaat van tafel vegen

    Jun 01 2018

    Complottheorieën zijn van alle tijden, en je moet ze als overheid nooit wegzetten als verzinsels van gekkies. En nu al helemaal niet meer, nu autoriteiten zélf een complot blijken te hebben gesmeed met een journalist die vermoord dreigde te worden. De waarheid is altijd gekker dan je verzinnen kan, blijkt maar weer. Gelukkig had ik even tevoren net een gesprek met Jelle van Buuren, terrorismewetenschapper en onderzoeker aan het Institute of Security and Global Affairs, (onderdeel van de faculty ...more

  • 'Ik vind onzekerheid in statistiek eigenlijk heel erg grappig', aldus statisticus Daniel Oberski

    May 04 2018

    Het is Daniel Oberski (universitair hoofddocent aan de Universiteit Utrecht) een doorn in het oog: de polarisatie in het privacy-versus-data-debat. Hij is dan ook vurig pleitbezorger van een genuanceerder maatschappelijk debat. Want data zijn natuurlijk ook ontzettend nuttig, als ze betrouwbaar zijn tenminste. Daarom bedacht Daniel veel gebruikte methodes die de effecten van meetfouten opsporen en verwijderen uit onderzoeksresultaten. Het werd een boeiend gesprek met een bevlogen onderzoeker, di...more

  • Innovatiespecialisten kunnen veel leren van de Romeinse oudheid

    Apr 27 2018

    Bettina Reitz-Joosse is met hart en ziel classica en als universitair docent Latijnse taal en letterkunde verbonden aan de Rijks Universiteit Groningen. Ze bestudeert hoe de Romeinen terug keken op hun oorlogen, en hoe die slagvelden beschreven werden. Wereldberoemd werd ze met de vondst van een verborgen tekst onder een obelisk, geschreven in het Latijn in opdracht van Mussolini. Een veelzijdige en interessante wetenschapper die de wereld van de 21e eeuw verbindt met de Oudheid door te onderzoe...more

  • We weten al lang hoe 30 procent van de dementiegevallen kan worden voorkomen, en toch lukt dat niet

    Apr 20 2018

    Epidemioloog Arfan Ikram is – zo zegt hij zelf - een tweedegeneratie Nederlander, geboren, getogen en nog altijd wonend in Rotterdam Zuid. Zijn academisch geschoolde vader wenste ook een goede opleiding voor zijn vijf kinderen en dat is gelukt; allemaal hebben ze gestudeerd zonder 1 cent studieschuld. ‘Studeren kan dus budgetneutraal’, stelt zijn succesvolle zoon Arfan, 'je moet er alleen iets voor opzij willen zetten.’ Dat heeft hij gedaan en zodoende is hij op z’n 37ste hoogleraar epidemiologi...more

  • Criminologe Barbora Holá: 'Oorlogsmisdadigers keren na hun straf als helden terug naar hun land'

    Apr 13 2018

    De van oorsprong Tsjechische juriste en criminologe Barbora Holá (VU) ging als klein meisje op vakantie naar voormalig Joegoslavië. Later zou ze in het kader van haar promotieonderzoek naar het Joegoslavië-tribunaal gaan, waar ze Radovan Karadzic ontmoette. En niet kon begrijpen dat zo’n charmante man zulke verschrikkelijke dingen op z’n geweten kon hebben. Barbora is gespecialiseerd in internationale misdrijven, internationaal strafrecht en 'transitional justice'. Ze bewees dat de straffen van ...more

  • Het is nog maar de vraag of psychische stoornissen ontstaan door een defect in het brein

    Apr 06 2018

    Er zijn onvoldoende aanwijzingen dat de oorzaak van psychische stoornissen een onderliggende afwijking in het brein is, zegt methodologe Angélique Cramer (Tilburg University). Wellicht kan je het ook omdraaien en is depressie een optelsom van allerlei symptomen die elkaar aansteken. Denk: je wordt ontslagen, gaat piekeren, slaapt daar steeds slechter door, je wordt steeds meer moe en daardóór neerslachtig. Met deze ‘netwerkbenadering’ heeft Angélique school gemaakt; ze doet onderzoek naar method...more

  • Wat is het verschil tussen een wetenschapper en een complotdenker?

    Mar 30 2018

    Een wetenschapper zal nooit zeggen dat hij iets ABSOLUUT zeker weet. Omdat hij er altijd rekening mee houdt dat een collega met andere data kan komen is hij de hele tijd bezig kritisch naar zijn eigen theorie te kijken. Een complotdenker daarentegen presenteert zich weliswaar vaak als een kritisch denker, maar dat gaat altijd over anderen, en nooit over zichzelf. En zit daardoor geharnast in zijn eigen mening. Aldus historicus van de filosofie Han Thomas Adriaenssen van de Rijksuniversiteit Gron...more

  • Dansen helpt wellicht tegen cognitieve stoornissen veroorzaakt door Multiple Sclerose

    Mar 23 2018

    De ziekte MS breekt het lichaam en ook vaak de geest af; omdat het geestelijke equivalent van de rolstoel niet bestaat is het de vraag hoe cognitieve stoornissen bij mensen met MS aangepakt zouden kunnen worden, naast de reeds bestaande geheugentraining. Dus toen hersenwetenschapper Hanneke Hulst (VUmc) in contact kwam met de stichting Dance for Health (voor patiënten met Parkinson) aarzelde ze niet en zette een dansprogramma op voor MS-patiënten die nog konden lopen: lichamelijke beweging met c...more

  • Op scholen ontbreekt vaak kennis over problemen waar hoogbegaafde kinderen tegenaan lopen

    Mar 16 2018

    In de week van de hoogbegaafdheid een gesprek met onderwijskundige Willy de Heer, die liever spreekt van ‘zeer makkelijk lerende’ kinderen. Het is goed om ook aandacht aan deze kinderen te besteden omdat zij zichzelf als ‘anders’ zien en zich van de weeromstuit maar gaan aanpassen aan het gemiddelde. Met in het ergste geval schooluitval als gevolg. Maar in de praktijk weten meesters en juffen nog veel te weinig over de manier waarop ze zeer makkelijk leren kinderen kunnen helpen. Het kabinet hee...more

  • Een gezonde levensstijl voorkomt jaarlijks 4.000 nieuwe gevallen van borstkanker

    Mar 09 2018

    Voorkomen is beter dan genezen, en het is al decennialang bekend wat de risicofactoren zijn voor het krijgen van borstkanker. Dus krijgt een slimme meid haar eerste kind op tijd, geeft langdurig borstvoeding en krijgt liefst veel kinderen. Daarnaast rookt ze niet, drinkt geen alcohol, beweegt veel, heeft geen overgewicht en eet gezond. Het zou het aantal nieuwe gevallen van borstkanker met 30 procent verminderen (4.000 à 4.500 gevallen). Maar hoe moet dat dan met haar carrière? Ik sprak met epid...more

  • Sterrenkundige Jelle de Plaa: "Wij mensen bestaan uit stokoud sterrenstof"

    Feb 23 2018

    Dat wij mensen ontstaan zijn uit chemische elementen afkomstig van verre sterren, weten we. Maar sterrenkundige Jelle de Plaa wil graag precies weten waar die elementen vandaan komen en wanneer dat gebeurd is. Daarvoor kijkt hij met een röntgentelescoop naar hete gaswolken in de ruimte. Thuis bladerde de kleine Jelle al veelvuldig in de atlas om meer te weten te komen van de aarde, en stond hij graag met zijn verrekijker in de tuin te turen naar de sterrenhemel. Nu werkt hij bij SRON (het Nederl...more

  • Cultuursocioloog Peter Achterberg: ‘Ik geef nooit advies want ik ben een socioloog, geen politicus’

    Feb 09 2018

    Hoogleraar cultuursociologie aan de Universiteit Tilburg Peter Achterberg bestudeert het effect van culturele, politieke en religieuze veranderingen op het sociale gedrag van mensen. Ik ging bij hem te rade om te begrijpen waar het geloof in alternatieve feiten en het wantrouwen in de wetenschap vandaan komt (zie ook zijn blog op wetenschap.nu). Dat kan hij heel goed uitleggen, en dat is het dan ook, wat hem betreft. ‘Ik leg gewoon uit hoe dingen in elkaar steken, maar ik geef nooit advies, want...more

  • Achter discussies over klimaat en vaccinaties gaat een grote vertrouwenscrisis schuil

    Feb 02 2018

    Als er één wetenschapper op alle mogelijke manieren communiceert met de buitenwereld is het wel Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en Academische Communicatie aan de Radboud Universiteit Nijmegen én verbonden aan het Meertens Instituut. Dus schaart hij zich van harte achter de oproep: 'Wetenschapper, spreek je uit!'. Maar het is niet alle wetenschappers gegeven goed om te gaan met de reacties. Hun autoriteit wordt immers niet meer automatisch aangenomen, zoals vroeger. Dus, zegt Marc, er...more

  • Julia Cramer is een perfect rolmodel om meisjes enthousiast te maken voor natuurkunde

    Jan 26 2018

    Ze koos aanvankelijk NIET voor natuurkunde, maar het bloed kroop waar het niet gaan kon. Voor haar onderzoek op het gebied van quantumwetenschap en -technologie heeft Julia Cramer de Minerva-Prijs gekregen van het NWO-domein Exacte en Natuurwetenschappen. De prijs is bestemd voor de beste natuurkundige publicatie van een vrouwelijke onderzoeker. Nu gaat ze zich op de wetenschapscommunicatie storten, onder meer om meisjes te laten zien dat natuurkunde óók iets voor hen is. Een terugkeer naar natu...more

  • SPECIAL: een impressie van het grootste natuurkundecongres in Nederland

    Jan 25 2018

    SPECIAL: een impressie van het grootste natuurkundecongres in Nederland by Wetenschap.nu

  • China heeft groot gelijk dat ze 'ons’ gebruikte plastic niet meer willen

    Jan 19 2018

    Het Chinese importverbod op plastic afval dwingt de Westerse landen tot eigen maatregelen als het gaat om het duurzaam (her)gebruiken van allerlei soorten plastic. De Europese Commissie deed daar inmiddels een voorstel voor, maar gaat dat ver genoeg? En wat zouden wij als consumenten kunnen bijdragen? Luister naar industrieel ecoloog René Kleijn van het CML (Centrum voor Milieuwetenschappen) van de Universiteit Leiden (die overigens ook heel veel moeite heeft met de zogeheten 'blisterverpakkinge...more

  • Ondanks de positieve geluiden blijft Iran een problematisch land

    Dec 31 2017

    Iran is weer helemaal in, zeker sinds het sluiten van de nucleaire deal met de VS. Voor het bedrijfsleven, om zaken te doen, en voor toeristen, om het land te gaan bezoeken. Weer, want de band van ons land met Iran vóór de machtsovername door de ayatollahs, in de jaren zestig en zeventig, was ook heel sterk. Iran met zijn sjah stond symbool voor het sprookjesachtige Midden-Oosten. Irandeskundige Maaike Warnaar onderzoekt de invloed van de beeldvorming in die tijd op de internationale betrekkinge...more

  • De fundamentele natuurkunde is één grote ontdekkingsreis

    Dec 22 2017

    De randen van de kennis opzoeken, zoals bergbeklimmers almaar hoger willen en ruimtereizigers almaar verder, daar houdt deeltjes-natuurkundige Ivo van Vulpen zich mee bezig. Zijn hang naar avontuur leeft Ivo uit in het zoeken naar het almaar kleinere. Hij is altijd op 'deeltjes-jacht' en daarmee ook bezig met het oplossen van de grote vragen van de wereld. En als je het hebt over praktische toepassingen? Dan komt Ivo met de nieuwe techniek voor het bestralen van tumoren met protonen om gezond we...more

  • Amerika-deskundige Sara Polak over één jaar Trump

    Dec 15 2017

    'America first', herhaalde hij tot vervelens aan toe tijdens zijn inaugurele rede, het logische vervolg op het 'Make America great again' uit zijn verkiezingscampagne. De wereld was in shock na de verkiezing van Donald Trump in 2016 en het afgelopen jaar was er 'never a dull moment' met deze Amerikaanse president. Hij sloeg wild om zich heen in woord én daad, met als laatste 'wapenfeit' de aankondiging van de verplaatsing van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem. Media berichtten dit jaar el...more

  • Recente vondsten veranderen het verhaal van de menselijke evolutie

    Dec 08 2017

    Het verhaal van de ontwikkeling van de mens verandert razendsnel door belangwekkende vondsten van archeologen, in Zuid-Afrika en Marokko. De Leidse archeoloog Gerrit Dusseldorp vertelt daar graag en smakelijk over. En passant fileert hij ook nog even het paleodieet ("niet op wetenschap gebaseerd en niet sustainable"). Op de vraag of hij het niet geweldig zou vinden om in een tijdmachine teruggeflitst te worden in de tijd, om antwoorden te vinden op prangende vragen, antwoordde hij op z'n Gerrits...more