De Illustere Universiteit

In de vijftiende en laatste aflevering van De Illustere Universiteit groeit het Athenaeum Illustre uit tot de Universiteit van Amsterdam. Dankzij de politieke daadkracht van oud-hoogleraar rechtsgeleerdheid Gijsbert van Tienhoven (1841-1914) én de nieuwe Wet op Hoger Onderwijs uit 1876 wist Amsterdam een eeuwenoude ambitie te verwezenlijken.

Shownotes:
UvA heeft een Van Tienhoven gebouw op REC; https://www.uva.nl/locaties/roeterseiland/gijsbert-van-tienhovengebouw.html
Tienhoven, Gijsbert van (1841-1914) - Huygens Instituut (2013); https://resources.huygens.knaw.nl/bwn1880-2000/lemmata/bwn3/lemmata/bwn1/tienhoven
Beschouwingen over rechtspersoonlijkheid;
Een keten van macht: Amsterdam en zijn burgemeesters vanaf 185 - Dirk Wolthekker (2006); https://oba.nl/nl/collectie/oba-collectie?id=%7Coba-catalogus%7C650141
Levensbericht van Mr. G. van Tienhoven - Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (1916); https://www.dbnl.org/tekst/_jaa003191601_01/_jaa003191601_01_0024.php
Het Hooger Onderwijs en het Athenaeum te Amsterdam: afscheidswoord - Gijbert van Tienhoven (1973); https://books.google.nl/books?id=CgtWAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
Een woord ter inwijding van de Universiteit der stad Amsterdam - Willem Moll (1877); https://books.google.nl/books?id=FT3IOt4HVHUC&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ViewAPI&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
Wet van den 28 april 1876 tot regel van het hoger onderwijs (1876); https://books.google.nl/books?id=K_kya44IR10C&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005):
www.bibliotheek.nl/catalogus/titel…ster-onderwijs/

Redactie, Script, Presentatie & Montage: Jip Koene

Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de veertiende aflevering van De Illustere Universiteit gaat de eerste vrouw aan het Athenaeum Illustre studeren. Het is Aletta Henriëtte Jacobs (1854-1929). Vanuit het Groningse Sappemeer was ze verhuisd naar Amsterdam voor haar artsenexamen. Maar na haar eerste examenonderdeel werd ze ernstig ziek. Aletta Jacobs was getroffen door de tyfus.


Shownotes:


Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y

Herinneringen van Dr. Aletta H. Jacobs - Aletta H. Jacobs (1924);
https://www.dbnl.org/tekst/jaco045heri01_01/jaco045heri01_01oud.pdf
Aletta Jacobs 1854-1929 - Mineke Bosch (2009); https://www.uitgeverijbalans.nl/boeken/aletta-jacobs-1854-1929/
Aletta Jacobs - Stadsarchief Gemeente Amsterdam (2019); https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/beroemd/aletta-jacobs/ 

Vrouwen van Amsterdam, een ode - Amsterdam Museum (2025); https://www.amsterdammuseum.nl/verhalen-en-collecties/themes/vrouwen-van-amsterdam/bijdrage/94274-ode-aan-aletta-jacobs
Aletta de musical - Theater Oostpool (2026); https://www.oostpool.nl/voorstellingen/alettademusical/
Wie was de onderbelichte arts en feministe Aletta Jacobs nou eigenlijk? ‘Haar levensverhaal is nu ook van belang’ - Het Parool (2026); https://www.parool.nl/kunst-media/wie-was-de-onderbelichte-arts-en-feministe-aletta-jacobs-nou-eigenlijk-haar-levensverhaal-is-nu-ook-van-belang~b88b7303/
Aletta Jacobs - Grote Namen | Alle geschiedenis ooit (2025); https://open.spotify.com/episode/1boSyyu5X0nbA9NbK0UsIf?si=0180275b68574bd4

Redactie, Script & Montage: Jip Koene

Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de dertiende aflevering van De Illustere Universiteit worden de ontgroeningen in Amsterdam David Jacob van Lennep (1774-1853) te veel. De hoogleraar Latijn en Grieks raakte steeds vaker in conflict met de ontgroeningspraktijken van ouderejaarsstudenten. Het schijnt tot het aftreden van de hoogleraar te hebben geleid. 


Shownotes:

Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); www.dbnl.org/tekst/brug015gede0…gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); dare.uva.nl/search?field1=isni;…Page=1;startDoc=118
Het Leven van C. Van Lennep en D.J. van Lennep beschreven en toegelicht uit hunne Gedichten -J. Van Lennep (1861); https://books.google.nl/books?id=ViZbAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
Vier eeuwen Nederlandsch studentenleven - A.C.J. de Vrankrijker (1936); https://www.dbnl.org/tekst/vran006vier01_01/
Eene Amsterdamsche winteravond in 1632 - J. Van Lennep (1832); https://theaterencyclopedie.nl/wiki/Eene_Amsterdamsche_winteravond_in_1632_-_Amsterdam_Stadsschouwburg_-_1832-01-11
Toneelvoorstelling op het tweede eeuwfeest van het Athenaeum Illustre te Amsterdam, 1832 - Rijksmuseum; https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/object/Toneelvoorstelling+op+het+tweede+eeuwfeest+van+het+Athenaeum+Illustre+te+Amsterdam%2C+1832--521b73cec42819f1c54a84a11d4cc908

Redactie, Script & Montage: Jip Koene

Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de twaalfde aflevering van De Illustere Universiteit wordt het Athenaeum Illustre de bijzondere verzameling van Gerardus Vrolik (1775-1859) en z’n zoon nagelaten. Vrolik hervormde het verloskundeonderwijs in Amsterdam en bouwde gelijktijdig aan z’n anatomische collectie. Maar een gedeelte van die verzameling kent een koloniale

Shownotes

Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
Beschouwing van het verschil der bekkens in onderscheidene volkstammen - Gerardus Vrolik (1826); https://books.google.nl/books/about/Beschouwing_van_het_verschil_der_bekkens.html?id=MKxUAAAAcAAJ&redir_esc=y
Verzamelaars van Vorm: Museum Vrolik - S.J. Knepper, J. Kortenray, A.F.M. Moorman (2009); https://books.google.nl/books/about/Verzamelaars_van_Vorm.html?id=pZ8ohAQWsSYC&redir_esc=y
Volgens Vrolik was de zwarte mens inferieur, nu ligt hij onder vuur - Patrick Meershoek (Het Parool 2020); https://www.parool.nl/amsterdam/volgens-vrolik-was-de-zwarte-mens-inferieur-nu-ligt-hij-onder-vuur~bf8c65e8/
Verbeeld je - De toekomst van menselijke overblijfselen van koloniale herkomst - Museum Vrolik (2026); https://www.museumvrolik.nl/bezoek-ons/tentoonstelling-verbeeld-je/
UvA-gebouwen | Museum Vrolik: van tijgerwelpjes tot plakjes hersenen - Sterre van der Hee (2024); https://www.folia.nl/nl/actueel/161679/uva-gebouwen-museum-vrolik-van-tijgerwelpjes-tot-plakjes-hersenen
Video | ‘Het is ook een verhaal van ellende, van verdriet’ in Museum Vrolik - Mina Etmaal (2017) https://www.folia.nl/actueel/113045/video-het-is-ook-een-verhaal-van-ellende-van-verdriet-in-museum-vrolik
Molukse schedels gaan na 112 jaar terug naar huis - Trouw (2024) - https://www.trouw.nl/binnenland/molukse-schedels-gaan-na-112-jaar-terug-naar-huis-wat-zeg-je-dan-tegen-de-douane~b862a77e/?referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de elfde aflevering van De Illustere Universiteit spreekt Jean Henri van Swinden (1746-1819), hoogleraar natuurkunde aan het Athenaeum Illustre, als enige de Franse keizer Napoleon Bonaparte bij diens bezoek aan Amsterdam in 1811. Van Swinden doet hem een dringend verzoek dat uiteindelijk het voortbestaan van het Athenaeum Illustre bepaalt.

Shownotes:

Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118
Hulde aan de Nagedachtenis van Jean Henri van Swinden - D.J. van Lennep (1824): https://books.google.nl/books?id=nplSnWlHcTsC&hl=nl&source=gbs_navlinks_s
Grondbeginsels der Meetkunde - J.H. van Swinden (1790): https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN599506032?tify=%7B%22pages%22%3A%5B4%5D%2C%22pan%22%3A%7B%22x%22%3A0.51%2C%22y%22%3A0.735%7D%2C%22view%22%3A%22export%22%2C%22zoom%22%3A0.439%7D
Positiones physicae - J.H. van Swinden (1786): https://books.google.nl/books/about/Positiones_physicae.html?id=0e9jAAAAcAAJ&redir_esc=y
Oratio de hypothesibus physicis, quomodo sint e mente Newtoni intelligendae - J.H. van Swinden (1785): https://www.google.nl/books/edition/Oratio_De_hypothesibus_physicis_quomodo/4GhXAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0
Oude lengtematen - Tanja Enklaar: https://www.uitdeoudekoektrommel.com/oude-lengtematen/
De Oude Nederlandse maten en gewichten - Meertens Instituut (2021): https://mgw.meertens.knaw.nl/maat/70

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de tiende aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ duiken we in het leven van Hendrik Constantijn Cras (1739-1820), de hoogleraar rechtsgeleerdheid die de rechtenstudie aan het Athenaeum Illustre weer een nieuw leven in blies. Zijn onderwijs was zo succesvol dat hij de bestverdienende hoogleraar van de Republiek werd.

Shownotes:
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
Elf Studies over de Amsterdamse Doorluchtige School 1632-1877 - T. Veen & C.J.H. Jansen (1997); https://dare.uva.nl/search?field1=isni;value1=0000000385447946;docsPerPage=1;startDoc=118
Natuurrecht en mensenrechten - Amnesty (2017); https://www.amnesty.nl/encyclopedie/natuurrecht-enmensenrechten#:~:text=Natuurrecht%20is%20het%20idee%20dat,wetgevers%20wordt%20gemaakt%20en%20uitgevoerd.
Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden. Deel 93 - Historisch Genootschap (1978); https://www.dbnl.org/tekst/_bij005197801_01/_bij005197801_01_0012.php
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 2 – P.J. Blok, P.C. Molhuysen (1912); https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu02_01/molh003nieu02_01_0821.php
Disputatio de hominum aequalitate, ac juribus officiisque, quae inde oriuntur: ad rei Teylerianae moderatores, viros gravissimos, missa antem mensem Decembr. anni MDCCLXXXXI - Hendrik Constantijn Cras (1793); https://books.google.nl/books/about/Disputatio_de_hominum_aequalitate_ac_jur.html?id=OVMyNMQecUUC&redir_esc=y
Geschiedenis van de democratie - Derde Kamer (2022); https://derdekamer.nl/meer-over-de-politiek/geschiedenis-van-de-democratie/
'Een staaltje Feliciaanse diplomatie. Het departement letterkunde van Felix Meritis tijdens en na de patriottentijd (1779-1795)' - Marleen de Vries (1991); https://www.dbnl.org/tekst/vrie085staa01_01/vrie085staa01_01_0001.php

Redactie, Script & Montage: Jip Koene

Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de negende aflevering van De Illustere Universiteit doet medicus Petrus Camper (1722-1789) een opzienbarende ontleding in het Anatomisch Theater in de Waag. De ontleding vormde de basis voor zijn antiracistisch betoog. Toch werd Campers werk in kwaaddaglicht gezet en werd hij onbedoeld de stamvader van het wetenschappelijk racisme.

Shownotes
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠
Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠
Verhandeling ... over het natuurlijk verschil der wezenstrekken in menschen van onderscheiden landaart en ouderdom; over het schoon in antyke beelden en gesneedene steenen - Petrus Camper (1791): ⁠https://archive.org/details/b28758596/page/16/mode/2up⁠
Het rusteloze bestaan van dokter Petrus Camper - J.K. van der Korst (2008): ⁠https://mijn.bsl.nl/het-rusteloze-bestaan-van-dokter-petrus-camper-1722-1789/386698⁠
Petrus Camper – een succesvol hoogleraar en het nieuwe stadhuis – Beno’s Stad 46 (8-12-1999): ⁠https://www.oogtv.nl/uitzending-gemist/tv/petrus-camper-een-succesvol-hoogleraar-en-het-nieuwe-stadhuis-benos-stad-46-8-12-1999/⁠
Petrus Camper’s facial angle theory and the missing monkey - LeidenSepcialCollectionsBlog (2025): ⁠https://www.leidenspecialcollectionsblog.nl/articles/petrus-campers-facial-angle-theory-and-the-missing-monkey
⁠On the Origin and Color of Blacks - Petrus Camper (1764) translated by Miriam Claude Meijer (1997): ⁠https://petruscamper.com/han.htm⁠
Het Spoor Terug: De wereld van Petrus Camper - Katz Laszlo voor OVT Doc (2021): ⁠https://www.nporadio1.nl/podcasts/het-spoor-terug/62041/het-spoor-terug-de-wereld-van-petrus-camper
⁠Verstrengelde Verhalen: Wetenschap en Kolonialisme in de Collectie van Petrus Camper - Universiteitsmuseum RUG (2025): ⁠https://www.rug.nl/museum/exhibitions/2025/verstrengelde-verhalen⁠
Petrus Camper en het Kolonialisme - Christien Boomsma voor Krant (2025): ⁠https://ukrant.nl/magazine/petrus-camper-en-het-kolonialisme-wat-we-niet-zien/⁠

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de achtste aflevering van ⁠De Illustere Universiteit⁠ belandt het Athenaeum Illustre op een dieptepunt. De Illustere school werd begin 18e eeuw door bezuinigingen hard getroffen. Leerstoelen verdwenen en het onderwijs viel bijna stil. Maar Mattheus Soeten, slechts een lector zonder graad, hield de Amsterdamse school overeind.

Shownotes:
*Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); ⁠https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/⁠Professoren van de stad *Peter Jan Knegtmans (2007); ⁠https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y⁠Redenvoering van Jacob Filip d'Orville, over het eerste eeuwgety der doorluchtige Schoole van Amsterdam - Jacques Philippe d'Orville (1732): ⁠https://www.google.nl/books/edition/Redenvoering_van_Jacob_Filip_d_Orville_o/tgRZAAAAcAAJ?hl=nl&gbpv=0⁠Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - *Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); ⁠https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php⁠
*UvA-geheimen | Wat heeft de VOC-zaal in het Bushuis met de VOC te maken? - Folia (2019): ⁠https://www.folia.nl/actueel/129917/uva-geheimen-wat-heeft-de-voc-zaal-in-het-bushuis-met-de-voc-te-maken
*⁠Kan UvA naam Kartini-zaal wel dragen? Dit symposium geeft UvA voordeel van twijfel - Folia (2025): ⁠https://www.folia.nl/nl/actueel/166182/kan-uva-naam-kartini-zaal-wel-dragen-dit-symposium-geeft-uva-voordeel-van-twijfel⁠
*Algemeene manier tot het maaken van zonnewijsers op allerley effen vlakken - Mattheus Soeten (1717): ⁠https://books.google.nl/books?id=B9_KHIlJPKIC⁠

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de zevende aflevering van De Illustere Universiteit stelt het Athenaeum Illustre haar eerste hoogleraar in de theologie aan: Gerbrand van Leeuwen (1643-1721). Met de oprichting van de theologische faculteit kreeg het atheneum de allure van een kleine universiteit wat een hoogtepunt in de geschiedenis van het Amsterdamse atheneum markeert.

Shownotes:
* Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005); https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
* Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007); https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
* Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932); https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0013.php
* Synode van Dordrecht (1618-1619) – Kerkstrijd in de jonge Republiek - Historiek (2025); https://historiek.net/synode-van-dordrecht-1618-1619/5364/#:~:text=%E2%80%8BSententie%20Synode%20van%20Dordrecht,%206%20mei%201619&text=
* Gerbrandus van Leeuwen: inwijding van de Kerk aan Zee in 1686 - Redacteur RK (2016); https://kerkaanzee.nl/wederopbouw-kerk-aan-zee-1686/
* Oratie & Verhandelingen Gerbrand van Leeuwen (1643-1721) - Post Reformation Digital Library; https://www.prdl.org/author_view.php?a_id=2473
* Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek (NNBW), Gebrand van Leeuwen (p. 589) - P.C. Molhuysen & P.J. Blok (1924) https://esources.huygens.knaw.nl/retroboeken/nnbw/#source=9&page=302&accessor=accessor_index&view=imagePane
* Biographisch woordenboek der Nederlanden. Bijvoegsel, Gebrand van Leeuwen (p.267) - A.J. van der Aa (1878); .https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/vdaa/#source=aa__001biog13_01.xml&page=271&view=imagePane&accessor=accessor_index
* Artikelen tegen de Remonstranten - Remonstranten.nl; https://www.remonstranten.nl/wiki/remonstranten-vroeger/artikelen-tegen-de-remonstranten/#:~:text=Tijdens%20de%20Dordtse%20Synode%20(1618,geloofsopvattingen%20niet%20meer%20te%20verkondigen.

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de zesde aflevering van De Illustere Universiteit wordt de beroemde arts en anatoom Frederik Ruysch hoogleraar aan het Athenaeum Illustre, niet vanwege zijn kennis van geneeskunde, maar van botanie, de plantkunde. Weinig mensen weten dat Ruysch oorspronkelijk als apotheker werd opgeleid en veel wist over geneeskrachtige planten. Hoewel hij vooral bekend werd als meester in de ontleedkunde, bleef zijn eerste liefde, de botanie, hem zijn hele leven boeien.

Shownotes:

De Doodskunstenaar - Luuc Kooijmans (2004): https://www.dbnl.org/tekst/kooi020dood01_01/index.php
Alle de ontleed- genees- en heelkundige werken - Janssoons van Waesberge (1744): https://www.dbnl.org/tekst/ruys009alle01_01/index.php
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Brugmans H. & Scholte H.J. (1932): https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0033.php
Vingers van marsepein - Rascha Peper (2008): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.314885285.html/vingers-van-marsepein/
Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005): https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007): https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y

Redactie, Script & Montage: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker

Muziek: door Orchestralis via Envato

In de vijfde aflevering van De Illustere Universiteit duiken we in het leven van Gerardus Leonardus Blasius (1627-1682), de arts die de kiem legde voor het moderne academische geneeskunde onderwijs vandaag de dag. Maar hij stond niet alleen bekend om zijn onderwijsinnovaties.

Shownotes:

Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005):
https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007):
https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Oratio inauguralis de iis quae homo naturae, quae arti, debeat – Gerardus Leonardi Blasius (1660): https://books.google.nl/books/about/Oratio_inauguralis_de_iis_quae_homo_natu.html?id=0xMQtwAACAAJ&redir_esc=y
Nes 43, Sint Pieterskapel en Grote Vleeshal – Amsterdam Cultuur-Historische Verenging(2023):
https://www.amsterdamhv.nl/wiki/nes43.html amsterdamhv.nl
Schandaal in Holland. De onverkwikkelijke prioriteitstrijd tussen Gerard Blasius en Niels Stensen - E.A. Baarsma, J.P. Koopman (2011):
https://www.tmgn.nl/uploaded_files/kno/NTvKNO_2011_034.pdf
Vertaalde Aphorismen van Hippocrates - Hippocrates (1714):
https://www.dbnl.org/tekst/hipp003apho02_01/hipp003apho02_01_0018.php
Gerardi Blasii ... Anatome contracta, in gratiam discipulorum conscripta, & edita - Gerardus Leonardus Blasius (1666):
https://books.google.nl/booksid=DyewpXsM940C&printsec=frontcover&source=gbs_book_other_versions_r&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false
Geschiedenis van de gezondheidszorg in Amsterdam – Amsterdam UMC (2025):
https://www.amsterdamumc.org/nl/organisatie/geschiedenis.htm Amsterdam UMC
Science that gets under the skin – Björn Schöpe (2024):
https://www.bookophile.com/en/worlds-of-books/articles/science-that-gets-under-the-skin bookophile.com
Wandelen door 350 jaar Amsterdamse geneeskunde – Simon Knepper (2019): https://amsterdamumc.org/nl/vandaag/wandelen-door-350-jaar-amsterdamse-geneeskunde.htm
Niels Stensen: Geniaal anatoom en heilig diaspora-zielzorger - Drs G. van Nimwegen C.ss.R.(1953-1954):
https://www.dbnl.org/tekst/_str005195301_01/_str005195301_01_0004.php
NIELS STENSEN Anatoom en geoloog 1638- 1686 - E.M. Kuytzer (1964): https://natuurtijdschriften.nl/pub/1007567/NAHM1964053011007.pdf
Gerard Blasius, hoogleraar anatomie - Taco Tichelaar (2025): https://web.archive.org/web/20250322165529/https:/tacotichelaar.nl/wordpress/gerard-blasius/albumacademicum.uva.nl
De Gasthuizen - Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632–1932 – Hajo Brugmans & J.H. Scholte, 1932: https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0022.php#590

Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene 

Research & Redactie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de vierde aflevering van De Illustere Universiteit ontdek je Johannes Christenius, de 17e-eeuwse rechtsgeleerde die de wirwar van Romeins recht ontrafelde voor studenten en samen met onder meer juristen als Hugo de Groot de basis legde voor het burgerlijk wetboek vandaag de dag.

Shownotes:

Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005):
www.bibliotheek.nl/catalogus/titel…ster-onderwijs/
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007):
books.google.nl/books/about/Profe…_wMUC&redir_esc=y
Gedenkboek van het Athenaeum en de Universiteit van Amsterdam 1632-1932 - Hajo Brugmans & J.H. Scholte (1932):
https://www.dbnl.org/tekst/brug015gede01_01/brug015gede01_01_0014.php
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 5 – P.J. Blok, P.C. Molhuysen (1905):
https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu05_01/molh003nieu05_01_0135.php
Portret van Johannes Christenius – Crispijn van de Passe II (1655):
https://www.rijksmuseum.nl/nl/collectie/object/Portret-van-Johannes-Christenius--39d345eccc846f4f5196fc143022350f
De iure matrimonii dissertationes – Johannes Christenius (1651):
https://books.google.nl/books/about/De_iure_matrimonii_dissertationes.html?id=wykDeDkSposC&redir_esc=y
Iohannis Christenii Oratio de erroribus multorum jurisprudentiam […] - Johannes Christenius (1659):
https://books.google.nl/books/about/Iohannis_Christenii_Oratio_de_erroribus.html?id=bbv8tgAACAAJ&redir_esc=y
Latin quotes by Justinian (482-565 AD) – De Chile:
https://latin-phrases.dechile.net/?Justinian
Elsje Christiaens, de veroordeelde moordenares die door Rembrandt werd vereeuwigd – Historiek (2020):
https://historiek.net/elsje-christiaens-de-veroordeelde-moordenares-die-door-rembrandt-werd-vereeuwigd/163609/
Toren van de Nieuwe Kerk - Amsterdamse stadsarchief (2019):
https://www.amsterdam.nl/stadsarchief/stukken/macht/hoge-toren/#:~:text=Toren%20bij%20de%20kerk,van%20de%20Dom%20in%20Utrecht.

Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene 

Research & Redactie: Jip Koene en Matthias van der Vlist 

Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de derde aflevering van De Illustere Universiteit volgen we Alexander Morus, de hoogleraar kerkgeschiedenis die zijn positie aan het Athenaeum Illustre verloor door schandalen en wantrouwen.


Shownotes:

Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005):
https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007):
https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Litterarische fantasien en kritieken. Deel 12 – Cd. Busken Huet (1881):
https://www.dbnl.org/tekst/busk001litt12_01/busk001litt12_01_0005.php
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek. Deel 10 - P.J. Blok & P.C. Molhuysen (1937):
https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu10_01/molh003nieu10_01_0895.php
Critical account of the life and writings of Alexander Morus – A. Bruce (1813):
https://archive.org/details/criticalaccounto00bruc/page/n3/mode/2up
Holland's Influence on English Language and Literature - T. De Vries (1916):
https://www.dbnl.org/tekst/vrie035holl01_01/vrie035holl01_01_0037.php
Alexandri Mori S.S. theologiæ professoris Oratio de duobus Genevæ miraculis sole & scuto (1652):
https://books.google.nl/books/about/Alexandri_Mori_S_S_theologiæ_professori.html?id=sjNmAAAAcAAJ&redir_esc=y
Alexandri Mori ecclesiastae & sacrarum litterarum professoris Fides publica (1654):
https://books.google.nl/books/about/Alexandri_Mori_ecclesiastae_sacrarum_lit.html?id=4NWTuQAACAAJ&redir_esc=y

Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene

Research & Redactie: Jip Koene en Matthias van der Vlist 

Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

In de tweede aflevering van De Illustere Universiteit volgen we het leven van Martinus Hortensius, de jonge sterrenkundige die in Amsterdam in de voetsporen trad van Copernicus en Galilei. Zijn verhaal begint met grote idealen en eindigt in teleurstelling.

Shownotes:
Illuster Onderwijs – Dirk van Miert (2005):
https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
Professoren van de stad – Peter Jan Knegtmans (2007):
https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Citaten uit het boek der natuur: De illusies van Martinus Hortensius. Natuurwetenschap en patronage in de Republiek – K. van Berkel (1998):
https://www.dbnl.org/tekst/berk003cita01_01/berk003cita01_01_0004.php#021
Martinus Hortensius – Ad Davidse (2019):
https://adcs.home.xs4all.nl/hortensius/index.html
Nieuw Nederlandsch biografisch woordenboek – P.J. Blok en P.C. Molhuysen (1911):
https://www.dbnl.org/tekst/molh003nieu01_01/molh003nieu01_01_1846.php
Martinus Hortensius: de eerste hoogleeraar in de mathematische wetenschappen te Amsterdam – E.W. Moes (1885):
https://research.rkd.nl/nl/detail/https%3A%2F%2Fdata.rkd.nl%2Flibrary%2F200004595

Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene 
Research & Redactie: Jip Koene en Matthias van der Vlist 
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

Vossius en Barlaeus bestegen de katheder op 8 en 9 januari 1632. Het Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam was daarmee geboren, maar tot het allerlaatste moment bleef het spannend of de illustere school er zou komen.

Shownotes:

Illuster Onderwijs - Dirk van Miert (2005):
https://www.bibliotheek.nl/catalogus/titel.278643515.html/illuster-onderwijs/
Professoren van de Stad - Peter Jan Knegtmans (2007):
https://books.google.nl/books/about/Professoren_van_de_stad.html?hl=nl&id=dNAAnPL_wMUC&redir_esc=y
Mercator Sapiens - C. Barlaeus (1967):
https://www.dbnl.org/tekst/barl001merc01_01/
Gerardus Joannes Vossius (1577-1649) - C.S.M. Rademakers (1967):
https://www.dbnl.org/tekst/rade001gera01_01/index.php

Productie, Sounddesign & Montage: Jip Koene
Research & Redactie: Jip Koene en Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: door Orchestralis via Envato

Maar liefst 44 procent van de studenten ervaart vaak prestatiedruk tijdens de studie, blijkt uit onderzoek van het Trimbos-instituut. In de vijfde en laatste aflevering van De Tijd van je Leven onderzoeken redacteuren Matthias en Jip hoe studenten hun studie combineren met een druk studentenleven. Ze gaan onder andere op consult bij UvA-psycholoog Irene Koster en spreken met ouderejaarsstudenten. “In de praktijk zie ik veel studenten met studiegerelateerde problemen zoals stress en prestatieangst, maar ook persoonlijke kwesties zoals rouwverwerking.”

Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Sounddesign: Jip Koene

Stijgende huurprijzen, dure boodschappen en de vele verleidingen van Amsterdam maken het studenten lastig om rond te komen. In de vierde aflevering van De Tijd van je Leven duiken redacteuren Matthias en Jip in het kasboekje van de student. Kun je nog wel rondkomen in de duurste stad van Nederland, zelfs als je maximaal leent? Emma Mouthaan van finfluencer-platform De Skere Student vertelt over de aanlokkelijke luxueuze Amsterdamse levensstijl, en Karin Radstaak van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) waarschuwt voor achterafbetaalmethoden. Ook delen ouderejaarsstudenten hun bespaartips.
“Iedere week loop ik alle supermarkten in de buurt af om de aanbiedingen te halen. Aan het eind van de maand bespaar ik daar toch wel zo’n vijftig euro mee.”

Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Sounddesign: Jip Koene

Amsterdam telt meer dan vijfhonderd nachtlocaties, maar waar moet je als student beginnen? In deze derde aflevering van De Tijd van je Leven duiken redacteuren Matthias en Jip in het Amsterdamse nachtleven. Waar gaan studenten naartoe, en hoe komen ze weer veilig thuis in deze bruisende stad? Nachtburgemeester Freek Wallagh neemt Matthias en Jip mee naar het Thorbeckeplein, waar gezelligheid écht geen tijd kent. En ouderejaarsstudenten delen hun favoriete plekken. “Uitgaan is voor mij heel belangrijk. Op die manier leer je mensen goed kennen natuurlijk, maar daarnaast voelt het ook als een soort beloning. Eerst met elkaar blokken en studeren, maar daarna verdien je het om de rem even los te gooien.”

Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Sounddesign: Jip Koene

Een goede sociale start van je studie verkleint de kans op mentale problemen en uitval. Je verbonden voelen met je omgeving en de universitaire gemeenschap zijn daarbij belangrijke factoren. In deze tweede aflevering van De Tijd van je Leven verkennen redacteuren Matthias en Jip hoe belangrijk een sociaal netwerk is tijdens je studie. Trimbos-onderzoeker Jolien Dopmeijer doet al jarenlang onderzoek naar de mentale gezondheid van studenten en ziet dat een goede start cruciaal is voor je ‘sense of belonging’. Ouderejaarsstudenten vertellen waar zij hun vrienden hebben leren kennen. “Juist buiten je studie wil je gezellige, ontspannende vriendschappen, mensen met wie je leuke dingen kunt doen en nieuwe kanten van jezelf ontdekt. Dat is superwaardevol.”

Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Sounddesign: Jip Koene

Met een gemiddelde kamerprijs van 970 euro per maand is Amsterdam de duurste studentenstad van Nederland. In deze eerste aflevering van de nieuwe Folia-podcast De Tijd van je Leven onderzoeken redacteuren Matthias en Jip hoe je in een stad die kampt met een flinke wooncrisis nog aan een kamer kunt komen. Volgens Asva-voorzitter Teun Otte liggen er op dit moment geen concrete plannen bij de gemeente om het tekort structureel terug te dringen. Ouderejaarsstudenten vertellen hoe zij ondanks de te korten aan hun kamer zijn gekomen. “Ik heb een tijdje in een Amsterdams hotel gewoond tot ik eindelijke een kamer vond. Daar kunnen studenten voor een schappelijke prijs een kamer huren buiten de zomervakanties. Maar ook daar is een wachttijd.”

Productie & Presentatie: Jip Koene & Matthias van der Vlist
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Sounddesign: Jip Koene

Kabinet-Schoof is gevallen. Dat kan gevolgen hebben voor wetten waar nu aan gewerkt wordt. Één van de meest besproken plannen is de Wet internationalisering in balans, oftewel de Wib. Deze wet moet zorgen voor minder internationale studenten in Nederland – en dus ook aan de UvA. Wat komt daar nog van terecht?

Je hoort het van Ingmar Visser, universitair hoofddocent aan de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen én directeur van het College of Psychology aan de UvA. In de aanloop naar de nieuwe wetgeving besloot de UvA alvast de Engelstalige opleiding Psychologie te schrappen, in samenspraak met de Universiteiten van Nederland.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Hardlopen zit wereldwijd in de lift, deels gevoed door het enthousiasme van zogeheten “runfluencers”. Het gevolg: een toenemende run op startbewijzen voor de marathon. Maar met stijgende temperaturen en steeds meer ongetrainde lopers op de baan, waarschuwen sportartsen voor serieuze risico’s. De vraag: kun je te hard lopen voor een marathon?

Je hoort het van Guus Reurink, sportarts bij Amsterdam UMC. Naast zijn werk in het ziekenhuis verzorgt hij ook de sportmedische begeleiding van de Ajax-jeugd. Door de toegenomen populariteit van het marathonlopen ziet Reurink een logische stijging van het aantal incidenten en gezondheidsproblemen op de baan.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Afgelopen week trok de politie de onafhankelijkheid van de Amsterdamse rechtbank openlijk in twijfel, bij een zaak over coronaprotesten. Ook politici bekritiseren steeds vaker rechters. Zulke uitlatingen kunnen leiden tot een vertrouwensbreuk tussen politiek, politie en rechtspraak. Hoe schadelijk is dat voor de rechtsstaat?

Je hoort het van Jonathan Soeharno, advocaat en hoogleraar rechtspleging in rechtsfilosofisch perspectief. Hij plaatst de reactie van de politie in een bredere ontwikkeling: het toenemende wantrouwen richting de rechterlijke macht.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Dirk Wolthekker
Muziek: Paolo Argento

Van TikTok-filmpjes tot AI-deepfakes: online propaganda kent vele gezichten. In oorlogen zoals die in Oekraïne en Gaza is de strijd net zo goed digitaal. Hoe ziet propaganda er vandaag de dag uit en hoe kun je je er tegen wapenen?

Je hoort het van Boris Noordenbos, universitair hoofddocent Literary & Cultural Analysis aan de Universiteit van Amsterdam. Hij stelt dat we ons online mogelijk al in propagandamilieus bevinden, ook al zijn we ons daar niet altijd van bewust.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Dirk Wolthekker
Muziek: Paolo Argento

Volgende week vertegenwoordigt Claude Nederland in de halve finale van het Eurovisie Songfestival in Basel. Opvallend aan zijn muziek: hij zingt zowel in het Nederlands als in het Frans. En hij is niet de enige. Hoe komt het dat Nederlandse artiesten zo graag in het Frans zingen?

Je hoort het van Jelle Koopmans, universitair hoofddocent Franse letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens Koopmans is de Franse chansontraditie nog altijd een belangrijke inspiratiebron voor hedendaagse artiesten zoals Claude.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Op 5 mei viert Nederland 80 jaar bevrijding van de Duitse bezetting. Maar wat als je ontdekt dat jouw eigen familie fout was tijdens de Tweede Wereldoorlog?

In deze aflevering vertelt Folia-redacteur Pepijn Stoop over het collaboratieverleden van zijn oma tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zijn oma werkte tijdens de oorlog als verpleegkundige voor het Duitse Rode Kruis dat destijds nauw verbonden was met de SS.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Universiteiten zijn de laatste jaren alerter geworden op pogingen van landen als China en Rusland om gevoelige Nederlandse kennis in handen te krijgen. Afpersing en intimidatie van wetenschappers zijn daarbij niet ongebruikelijk. Maar wat valt er precies te halen bij de universiteit?

Je hoort het van Jaap Weijermans, hoofd integrale veiligheid van de UvA en voorzitter van het netwerk Integrale Veiligheid Universiteiten van Nederland. Daarnaast is Weijermans ook de persoon bij wie UvA-wetenschappers terechtkunnen als zij te maken krijgen met intimidatie of bedreigingen.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Slecht nieuws voor beleggers: afgelopen week veroorzaakte Trump's handelsoorlog een vrije val op de beurs. Maar waar is een beurscrash eigenlijk goed voor?

Je hoort het van universitair hoofddocent Finance Esther Eiling. Zij is expert op het gebied van beleggingen, vermogensbeheer en wereldwijde financiële markten. Volgens Eiling valt er weinig positiefs te zeggen over de abrupte koersdaling van afgelopen week, maar die geeft wél veel informatie.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Pasen, Pesach en het Suikerfeest markeren het einde van een periode van vasten of bezinning. Maar wat als je niet religieus bent?  Kunnen deze tradities dan ook waardevol zijn?

Je hoort het van UvA-hoogleraar religiegeschiedenis en vergelijkende religiewetenschap Gerard Wiegers. Hij houdt zich onder meer bezig met de dynamiek tussen jodendom, christendom en islam in de geschiedenis van Eurazië en Europa. Bij deze religies is vasten een spirituele praktijk van zelfdiscipline, bezinning en verbondenheid met een God.

Productie & presentatie: Jip Koene
Eindredactie: Irene Schoenmacker
Muziek: Paolo Argento

Volgende week is het de Week van Lentekriebels, de week waarin veel scholieren seksuele voorlichting krijgen. Ons seksonderwijs is niet alleen in eigen land populair, maar ook in het buitenland. Waarom krijgen kinderen in landen als Jemen en Indonesië seksuele voorlichting volgens Nederlands model?

Je hoort het van antropoloog Willemijn Krebbekx. Zij doet onderzoek naar gender, seksualiteit en diversiteit. Met haar Veni-onderzoeksproject Traveling Sex Education onderzoekt ze hoe seksuele voorlichtingsprogramma's ontstaan in Nederland, hoe NGO’s ze vertalen en hoe ze uiteindelijk in bijvoorbeeld Indonesië en Jemen worden toegepast.