Podcast

Focus Wetenschap

Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen in de wetenschap met deze podcast van NPO Radio 1. Met bijdragen van Nieuws en Co en Focus.

Afleveringen

  • Het voorspellende brein

    Mar 20 2019

    Om de hoek hoor je een hond blaffen. Je brein weet dat blaffen bij een hond hoort en maakt de voorspelling dat er zich om de hoek een hond bevind. Hoe kan het brein dit voorspellen en in hoeverre zijn we hier bewust van? Hersenwetenschapper Erik Meijs heeft onderzoek gedaan naar de voorspellende gaven van het brein. Dat deed hij aan het Donders instituut voor brein, cognitie en gedrag. En binnenkort promoveert hij aan de Radboud universiteit.

  • 'Nobelprijs voor de wiskunde' voor het eerst naar een vrouw

    Mar 19 2019

    De Amerikaanse Karen Uhlenbeck is de eerste vrouwelijke winnaar van wat de ‘Nobelprijs* voor de wiskunde’ wordt genoemd: de Abel-prijs. Uhlenbeck deed onder meer baanbrekend werk op het gebied van geometrische analyse. Zo zou haar wiskundige beschrijving van de vormen van zeepsop(!) zowel wiskundigen als fysici bijzonder veel hebben opgeleverd. En toch is het onderzoek in wiskunde zo gespecialiseerd dat we amper iemand in Nederland konden vinden die over het werk van Uhlenbeck kan of durft t...more

  • World Wide Web is jarig!

    Mar 19 2019

    Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze de 30e verjaardag van het World Wide Web. De zoekmachine DuckDuckGo waarbij de nadruk ligt op privacy. Gaat Google concurreren met Playstation en Xbox, en gaat ook Snapchat zich mengen in de gamewereld. En Harley Davidson gaat de concurrentie aan met de elektrische step en komt met een elektrische brommer.

  • Nederland in 2025 voorloper proefdiervrije innovaties?

    Mar 18 2019

    Proefdieren. Hier willen we in Nederland al decennia vanaf. De doelstelling is om in 2025 als land wereldwijd een voorbeeld te zijn op het gebied van proefdiervije innovaties. Hoe ver zijn we hiermee en waarom wordt het zo belangrijk gevonden om voorloper te zijn.? Sicco de Knecht, hoofdredacteur van Science Guide, sprak over de ontwikkelingen rondom dierproeven en de doelstelling voor Nederland als voorloper van proefdiervrije innovaties.

  • Hoe kan blockchain volwassen worden gemaakt?

    Mar 17 2019

    Op dit moment is in Austin, Texas het tech-, muziek- en filmfestival “South by South West” in in volle gang. De hele week houden festivalgangers ons op de hoogte van de innovatieve en verrassende bands, films en technologische ontwikkelingen die je daar kan tegenkomen. Sophie Berns en Nanning de Jong, beiden gespecialiseerd in digitale technologieën, spraken over hun ervaringen op het festival en de toekomst van blockchain.

  • 'Donkere toekomstbeelden zorgen voor een grotere kans op een negatieve toekomst'

    Mar 16 2019

    Co2 uitstoot, klimaatverandering en overbevolking, het klinkt als een ellendige toekomst. De nadruk ligt vooral op wat er allemaal fout kan gaan. Maar wat als we de toekomst meer vanuit een positief standpunt bekijken? Ecoloog Jan Kuiper doet onder onderzoek naar positieve toekomstscenario's in Zweden aan het Stockholm Resilence Centre en is nu in Amerika.

  • Column #40 van Hens Zimmerman: De lage tonen van het heelal

    Mar 16 2019

    Elke week neemt columnist Hens Zimmerman ons mee ver de ruimte in en verwondert ons met een ander fenomeen. Dit keer verdiept hij zich in de lage tonen in ons heelal.

  • Oermensen spraken de 'F' en de 'V' amper uit

    Mar 15 2019

    Vriend, familie, fun, voetbal. Woorden die allemaal beginnen met een 'F' of een 'V'. Groot multidisciplinair onderzoek bracht bijzonder veel aanwijzingen bijeen dat ze' zeer recent frequent gebruikte spreekklanken zijn. Ze zouden pas meer gangbaar in de taal zijn geworden over een periode van 8000 jaar waarin de landbouw al een 'tijd' ingeburgerd was. De argumentatie: nadat er meer technieken ontstonden om voedsel zachter te bereiden (meel, stoofpot, kaas) werd het voor mensen makkelijker om ...more

  • Wanneer mag een zorgverlener een verstandelijk gehandicapte vastbinden?

    Mar 15 2019

    Onrustbanden, afzonderingscellen en vaste bezoektijden. Dagelijks worden verstandelijk gehandicapten beperkt in hun vrijheid. Maar hoe bepaal je als zorgverlener nou wanneer je over moet gaan op een vrijheidsbeperking? Baukje Schippers is promovenda aan de faculteit Gedrags- en Bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit. Zij deed onderzoek naar het toepassen van vrijheidsbeperkingen bij verstandelijk gehandicapten.

  • Hoe leren kinderen woorden die ze leren?

    Mar 15 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan taalwetenschapper aan de Universiteit van Göttingen, Lena Ackermann. Zij doet onderzoek naar hoe kinderen de woorden leren die ze leren. Kinderen zouden bijvoorbeeld gemakkelijker woorden leren wanneer ze nieuwsgierig zijn naar een bepaald onderwerp.

  • "Pas als je mooi bent, wordt er van je gehouden"

    Mar 14 2019

    Tientallen bedrijven voeren illegaal lipvergrotingen uit bij jongeren, ontdekten onze collega's van NOS Stories. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd is geschokt door deze bevindingen. Wij vroegen ons af: waarom zijn dit soort ingrepen zo populair en wat beweegt jongeren om hun lippen vol te laten spuiten, met alle risico's van dien? Karin Alberts vraagt het aan Mishel Bronx en Damiët Kolver. En wij praten erover verder met Liesbeth Woertman, hoogleraar psychologie aan de Universiteit Utr...more

  • Biologische Lariekoek - Paardenbloempluisjes veroorzaken hooikoorts

    Mar 14 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Potentiële schade zonnestormen groter dan gedacht

    Mar 13 2019

    Extreme zonnestormen komen gelukkig relatief weinig voor. Maar als ze plaatsvinden (en dat is moeilijk te voorspellen) kan de schade op aarde vele malen groter zijn dan we eerst dachten. Zweedse onderzoekers vonden door ijskernen uit Groenland te analyseren dat in 660 V.Chr. een zonnestorm de aarde moet hebben bereikt die 10 keer groter is dan de zonnestormen die we de afgelopen 70 jaar hebben gemeten. In een tijd waarin de wereld steeds meer op elektriciteit en technologie draait zou de impact ...more

  • Hoe is de bio-industrie ontstaan?

    Mar 13 2019

    Gister begon de Nationale Week Zonder Vlees, bedoeld om mensen een week geen vlees te laten eten. Onze gigantische vleesconsumptie is mogelijk dankzij de bio-industrie. Maar hoe is die eigenlijk ontstaan? Wetenschapsjournalist Bouwe van Straten van NPO Focus sprak over de opkomst van de bio-industrie. En red je de wereld door radicaal alle dierlijke producten te laten staan?

  • Schimmels in zwembaden: is het zo erg?

    Mar 12 2019

    Nederlandse media rapporteren dat een nieuw Nederlands onderzoek schimmel vond op de vloeren van de Nederlandse zwembaden. In feite is het geen nieuwe bevinding (zoals je bv. ook makkelijkere kans op wratten maakt op plaatsen waar mensen veel met blote voeten komen), maar de onderzoekers wilden beter te weten komen waar de zwembadschimmels het meeste voorkomen en waar ze vandaan komen. Het is onderzoek dat nog niet vaak werd uitgevoerd in Nederland. Door 7 zwembaden te bestuderen vonden ze die s...more

  • Kunstmatige intelligentie in de journalistiek

    Mar 12 2019

    In Austin, Texas, is het festival South by South West volop aan de gang. Een hele week vol met muziek, films en een conferentie over technologische innovaties. Focus is er de hele week bij en belt iedere nacht voor de nieuwste snufjes naar Amerika Jouke Algra, media-innovatie- consultant bij Yearn, sprak over kunstmatige intelligentie en wat dat kan betekenen voor de toekomst van de journalistiek.

  • Kinderarts wil voedselallergie genezen bij peuters

    Mar 12 2019

    Het Deventer Ziekenhuis start met nieuw onderzoek naar voedselallergie onder kinderen. Pinda, kippenei en bijvoorbeeld noten kunnen levensgevaarlijke reacties veroorzaken. Er wordt al langer geprobeerd daar iets tegen te doen, maar tot nu toe zonder blijvend resultaat. Dit keer gaan artsen hele jonge kinderen - van 0 tot 2 jaar - onderzoeken. Kinderarts-allergoloog Ted Klok leidt het onderzoek en vermoed dat peuters nog over hun allergie heen kunnen groeien.

  • Mohammed en Ouail ontdekten een nieuwe schimmel

    Mar 12 2019

    Het Deventer Ziekenhuis start met nieuw onderzoek naar voedselallergie onder kinderen. Pinda, kippenei en bijvoorbeeld noten kunnen levensgevaarlijke reacties veroorzaken. Er wordt al langer geprobeerd daar iets tegen te doen, maar tot nu toe zonder blijvend resultaat. Dit keer gaan artsen hele jonge kinderen - van 0 tot 2 jaar - onderzoeken. Kinderarts-allergoloog Ted Klok leidt het onderzoek en vermoed dat peuters nog over hun allergie heen kunnen groeien.

  • ''Religie maakt je een beter mens''

    Mar 12 2019

    Of je nu in een volle trein stapt, door een winkelstraat loopt, of naar een concert gaat: de kans is groot dat de meeste mensen om je heen volslagen onbekenden voor je zijn. Je staat er misschien niet bij stil, maar eigenlijk is het een wonder dat je je veilig voelt tussen al die onbekenden. Hoe hebben wij mensen het voor elkaar gekregen om samen te leven met miljoenen onbekende mensen, zonder ons onveilig te voelen? De Amerikaanse evolutionair bioloog Martin Lang publiceerde nieuw onderzoek ...more

  • Virtual Reality waardoor je in de scene kunt stappen van een film

    Mar 11 2019

    Dit weekend ging in Austin, Texas, South by South West weer van start. Een hele week vol met muziek, films en een conferentie over technologische innovaties. Focus is er de hele week bij en belt iedere nacht voor de nieuwste snufjes naar Amerika. Gerda Bosman, wetenschapsjournalist van de NTR, sprak over haar ervaringen op de conferentie. Onder andere over nieuwe ontwikkelingen in Virtual Reality, waardoor je in de scene kunt stappen van een film.

  • Huawei wordt verdacht van spionage

    Mar 11 2019

    Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze de nieuwe focus van Facebook op privacy. De beschuldiging door de Amerikaanse overheid dat het Chinese telecombedrijf Huawei aan spionage doet. En een draadloze televisie van Samsung.

  • De link tussen scouting en wetenschap

    Mar 10 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan Ruud van Ommen, hoogleraar Chemical Enginering aan de TU Delft. Hij geeft een kijkje in zijn vakgebied en dagelijks leven.

  • Hoe is de maan ontstaan?

    Mar 09 2019

    Het was vannacht Nieuwe maan. De schaduwkant van de maan was zichtbaar en hierdoor kon je de planeet niet zien. Wanneer de maan wel zichtbaar is heb je het jezelf misschien wel eens afgevraagd: waarom zitten er donkere vlekken op de maan? En hoe zijn deze vlekken ontstaan? Experimenteel petroloog Edgar Steenstra deed jarenlang onderzoek naar het ontstaan van de maan, Mars en eigenlijk alle andere planeten. Hij promoveerde afgelopen maandag aan de Vrije Universiteit.

  • Column #39 van Hens Zimmerman: Het OMG-deeltje

    Mar 09 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week vertelt Hens over een wel heel bijzonder stukje ruimte: het Oh My God deeltje.

  • Een bio-afbreekbare hartklep: Het lichaam verleiden tot zelfherstel

    Mar 08 2019

    De Biomedische-technologie betekent het praktisch inzetten van de biologie en is breed te gebruiken. Van het maken van kaas tot het hightech laboratorium werk. En zeker ook in de gezondheidszorg liggen nog veel kansen. Aanstaande zondag 10 maart geeft Professor Carlijn Bouten een lezing over dit onderwerp in Paradiso. Ze is onderzoeksleider en hoogleraar biomedische Technologie aan de Technische Universiteit Eindhoven, en zij is de mogelijkheden binnen de Biomedische-technologie al jaren aan ...more

  • Flora Tristan: De vrouwelijke voorganger van Marx

    Mar 08 2019

    Karl Marx wordt gezien als de grondlegger van het internationale socialisme en communisme, met zijn communistisch manifest in 1847. Maar feministe Flora Tristan schreef al veel eerder over dezelfde ideeën. Wie was zij en wat heeft ze dan betekent voor het socialisme? Politiek filosoof en historicus Casper Gelderblom doet onderzoek in Cambridge en sprak over haar invloed op het socialisme.

  • Nieuw fonds voor 'risicovol' onderzoek gelanceerd

    Mar 07 2019

    Minister van wetenschap Ingrid van Engelshoven en de Nederlandse Organisatie voor wetenschappelijk Onderzoek lanceerden vandaag in Den Haag de 'Ideeëngenerator' van de Nationale Wetenschapsagenda. Een fonds van drie miljoen euro dat Nederlandse wetenschappers nog beter in staat kan stellen om origineel onderzoek uit te voeren waarbij een positieve uitkomst niet in de sterren geschreven staat. Colette Bos, coördinator van deze zogeheten Ideeëngenerator, legt ons uit wat het nut is van zo'n fo...more

  • Biologische lariekoek - Cola helpt tegen diarree

    Mar 07 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Kan het WODC ooit helemaal onafhankelijk zijn?

    Mar 06 2019

    Kamerleden debatteren over de toekomst van het WODC, oftewel het Wetenschappelijk Onderzoeks- en DocumentatieCentrum. Het is een instituut binnen het ministerie van justitie en veiligheid dat onafhankelijk onderzoek behoort te doen. Maar het tv-programma Nieuwsuur berichtte eind 2017 dat de leiding van het ministerie toch druk uitoefende op wetenschappers om de uitkomsten van onderzoeken in een politiek gewenste richting te buigen. Minister Grapperhaus belooft drastische maatregelen in te voe...more

  • De studie Nederlands verdwijnt van de Vrije Universiteit

    Mar 06 2019

    Vorige week werd bekend dat de Vrije Universiteit stopt met het aanbieden van de bacheloropleiding Nederlands. Dit besluit volgde een paar maanden na het honderdjarige bestaan van de studie. Sicco de Knecht, hoofdredacteur van Science Guide, sprak over deze ingrijpende verandering.

  • Twee 'genezingen' helpen hiv niet direct de wereld uit

    Mar 05 2019

    Het is wereldnieuws vandaag: de tweede en derde patiënt ooit zouden van hiv zijn genezen*. Wat betekenen deze twee patiënten voor de bijna 37 miljoen mensen wereldwijd die hiv hebben? En de ruwweg 23.000 mensen met hiv in Nederland? Wij praten erover met Theo Geijtenbeek. Hij is hoogleraar immunologie aan de UvA en hoofd van de afdeling experimentele immunologie van het Amsterdam UMC en heeft het onderzoek voor ons bekeken. * Hoewel sommige media over genezing spreken zijn de hoofdonderzoeker...more

  • Dit kan ook: Mini-'niertjes' uit je eigen urine

    Mar 05 2019

    Onderzoekers van het Hubrecht instituut en het UMC Utrecht hebben menselijke mini-'niertjes' gemaakt uit de niercellen die je gewoon in je urine kunt terugvinden. In feite zijn het geen echte niertjes, maar zogenaamde organoïden (oftewel mini-orgaantjes) van nierbuisjes. Maar vergis je niet: deze nierbuisjes vormen een zeer belangrijk bouwsteen van je nieren en zijn zeer complex om te maken. Met de ontwikkelde mini-nierbuisjes kun je bij een patiënt allerlei zaken over zijn of haar nieren te ...more

  • Hoe ontwikkelde de muziek zich in de Renaissance?

    Mar 05 2019

    De Renaissance. Een periode vanaf 1400 waarin kunstenaars zich laten inspireren door de klassieke oudheid. De schilderkunst, architectuur en beeldhouwkunst bloeide weer op. Denk aan het beeldhouwwerk ‘David’ van Michelangelo. Maar hoe zat het met de muziek? Dina Titan is promovenda geesteswetenschappen aan de Universiteit Utrecht. Zij onderzocht de muzikale versieringskunst in Renaissance Venetië. Haar man, Maurice van Lieshout, en harpiste Constance Allanic, verzorgden live muziek in de stud...more

  • Aanwijzingen voor ondergronds watersysteem over heel Mars

    Mar 04 2019

    Bodemrestanten van opgedroogde bekkens en stroompjes aan de oppervlakte van de rode planeet waren al gevonden. Ook was er recentelijk nog een ondergronds meer met vloeibaar water op de Zuidpool gedetecteerd. Het is dus wel een uitgemaakte zaak dat er vroeger veel meer water aanwezig was op het nu woestijnachtige Mars. Maar onderzoekers van de Universiteit Utrecht ontdekten dankzij satellietbeelden van de NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter nog een heel ander element: een ondergronds watersyst...more

  • Hardnekkige depressies bestrijden met werkzame stof paddo's

    Mar 04 2019

    Kan de werkzame stof uit paddo's mensen uit een depressie halen? Dat gaan het UMC Groningen en het UMC Utrecht uitzoeken. Deze maand starten ze een onderzoek waarin 216 mensen met een hardnekkige depressie psilocybine krijgen: de psychedelische stof uit paddo's. Doel is het doorbreken van negatieve gedachten en het verbeteren van de stemming. Hoe werkt dat? Daarover praten wij met Robert Schoevers, hoofd van de afdeling psychiatrie van het UMC Groningen.

  • 'Bijslapen in het weekend helpt niet'

    Mar 04 2019

    Slaaptekort kan bijdragen aan allerlei aandoeningen, zoals diabetes of overgewicht. Veel mensen slapen doordeweeks heel weinig en proberen dat aan te vullen door in het weekend heel lang te slapen. Helpt dat of maakt het niks uit? Het blad Current Biology zocht het uit en wetenschapsjournalist Bouwe van Straten sprak hierover in de studio.

  • De grootste mobiele telefoonbeurs ter wereld

    Mar 03 2019

    Techdeskundige Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt Tjitze het Mobile World Congress in Barcelona, de grootste mobiele telefoonbeurs ter wereld. De afgelopen dagen werden daar de nieuwste trends en mobieltje van 2019 en 2020 getoond. Opvouwbare schermen, 5g internet en heel veel camera's op je smartphone.

  • Religieuze tolerantie in de vroegmoderne Nederlandse tijd

    Mar 02 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheert. We krijgen een kijkje in het vakgebied en dagelijks leven van de wetenschapper. Deze week is het de beurt aan Postdoc vroegmoderne Geschiedenis aan de Universiteit van Mainz, Jaap Geraerts.

  • Column #38 van Hens Zimmerman: De raadselachtige schoonheid van ons bestaan

    Mar 02 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring en reflecteert hij op ons nietig bestaan.

  • Nauwkeurigste kaart ooit van broeikasgas methaan

    Mar 01 2019

    Als we het over klimaatverandering hebben, dan gaat het vaak over CO?. Maar methaan is óók een heel belangrijk broeikasgas. Het zit bijvoorbeeld in de scheten en in de mest van koeien. En het stijgt massaal op uit moerasgebieden. Het is dus belangrijk om de uitstoot in kaart te brengen en dat doet de ESA. De ruimtevaartorganisatie publiceerde daarnet de nauwkeurigste kaart ooit van de methaanconcentraties op het aardoppervlak, gebaseerd op satellietgegevens. Wij spreken erover met Ilse Abe...more

  • De strijd van ouders: kinderen naar bed brengen

    Mar 01 2019

    Een glas warme melk, slaapliedjes, of een verhaaltje voor het slapen gaan. Als ouder doe je er alles aan, om te zorgen dat je kind gaat slapen. Maar wat als jouw kind niet in slaap valt? Kinderpsychologe aan de Brown University in Rhode Island, Elize Verhoeff, sprak over de relatie tussen slaap en gedragsproblematiek bij kinderen.

  • Kan de wetenschap echt de stem van Rembrandt reconstrueren?

    Feb 28 2019

    In dit Rembrandtjaar heeft het Rijksmuseum in samenwerking met een Nederlandse bank en een reclamebureau een mooie stunt uitgevonden. Met de hulp van door hen geselecteerde experten hebben ze geprobeerd om de stem van Rembrandt zo goed als mogelijk te doen herleven. Vooral de reconstructie van de stemklank van de schilder is opmerkelijk. Door computeralgoritmes op Rembrandt zijn zelfportretten los te laten beweert de Amerikaanse Rita Singh (gespecialiseerd in zogenaamde 'micro-articulometrie'...more

  • Eerste omstreden wereldwijde internetsatellieten gelanceerd

    Feb 28 2019

    De eerste zes satellieten van het mediagenieke privé-bedrijf Oneweb zijn gisterenavond in Frans-Guyana met een Soyuz-raket gelanceerd. Met Oneweb probeert Amerikaans bedrijfsleider Greg Wuyler om in 2020 uiteindelijk 648 satellieten in omloop te brengen. Ze hebben als doel om heel de aarde (ongeacht je plaats op de aardbol) van draadloos internet te voorzien. Hoewel er in het verleden voorlopers waren (zoals OB3) isdit het eerste internetproject dat de eerste satellieten voor een wereldwijd inte...more

  • Een insectenburger en een sprinkhanenlolly

    Feb 28 2019

    Gefrituurde krekels, meikeversoep of een broodje meelwormen. Veel mensen moeten er niet aan denken om insecten in hun mond te stoppen. Toch zijn er allerlei redenen om dat wel te doen. Hoe gezond en duurzaam is het om insecten te eten? De Kennis van Nu liet afgelopen week zien, hoe het kweken van insecten kan bijdragen aan het welzijn van Afrikaanse boeren. Wetenschapsjournalist Bouwe van Straten van NPO Focus, sprak over de voor- en nadelen van het eten van insecten.

  • Nieuwe behandeling tegen 'gekmakende' piep in je oor

    Feb 27 2019

    Niet in paniek raken en in stapjes leren de piep in je gehoor te accepteren. Dat is kort door de bocht de nieuwe cognitieve gedragstherapie voor mensen met tinnitus (oorsuizen). De therapie werd ontwikkeld aan de Universiteit van Maastricht en blijkt zo goed te werken dat ze weerklank vindt bij andere Europese tinnitus onderzoekers. De behandeling zit sinds januari ook in het basispakket van de zorgverzekering. Naar schatting twee miljoen Nederlanders hebben in meer of mindere mate last van o...more

  • IJsbeer komt steeds vaker in aanraking met de mens

    Feb 27 2019

    Het is vandaag de Internationale dag van de ijsbeer. Door klimaatverandering dringen ijsberen steeds vaker het leefgebied van mensen binnen. Maar gaan de mens en de ijsbeer wel samen? Iemand die daar alles van af weet, is Jouke Prop, onderzoeker aan het Arctisch Centrum Groningen en al vanaf de jaren '70 te vinden in het noordpoolgebied. Hij ziet de IJsberen steeds dichterbij komen.

  • Bibliodans: Dansen op bijbelteksten

    Feb 27 2019

    Dansen kan in veel verschillende vormen om je creativiteit te uiten, om jezelf te trainen, maar je kan het ook gebruiken om de bijbel beter te begrijpen. Theologe en onderzoeker Riette Beurmanjer bedacht een methode om bijbelteksten om te zetten in dans en deed promotieonderzoek naar de invloed van “bibliodans” op spirituele vorming.

  • Unieke levenswijze bedreigde chimpansees in kaart gebracht

    Feb 26 2019

    De zogenaamde 'Bili-apen' zijn chimpansees die in het noorden van de Democratische Republiek Congo wonen (in de zogenaamde Bili-Uéré-regio, het grootste beschermde gebied van het land). Ze zijn volgens de Amerikaanse primatoloog Cleven Hicks (Max Planck Instituut) de grootste chimpansee-populatie in de wereld die nog in de ongerepte wildernis leven, hoewel exacte cijfers (omwille van de uitgestrektheid van het gebied) moeilijk te geven zijn. De Bili-apen zijn pas in de nillies door de wetenschap...more

  • Nederlandse antennes achter de maan vandaag aangezet

    Feb 26 2019

    De Nederlandse antennes die zich achter de maan bevinden zijn aangezet. Dat heeft China eerder vandaag gedaan. We volgen met Nieuws en Co de Nederlandse wetenschappers die bij dit ruimteproject betrokken zijn. Sterrenkundige Marc Klein Wolt en zijn collega's willen met de antennes straling opvangen uit het vroege heelal. Maar voordat de antennes aan mochten, wilden de Chinezen éérst op de achterkant van de maan landen, een rover over het oppervlak laten rijden, foto's nemen, plantjes kweken.....more

  • Biologische lariekoek: van korte rokjes krijg je blaasontsteking

    Feb 26 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Bewijs voor klimaatverandering door mens bereikt de "gouden standaard"

    Feb 26 2019

    Gisteren publiceerde het natuurwetenschappelijk tijdschrift Nature Climate Change een artikel waarin staat dat de 'gouden standaard' voor onderzoek naar klimaatverandering nu is bereikt. Minstens zo groot als de zekerheid waarmee het Higgs-deeltje in 2012 door fysici werd ontdekt. Zó zeker is de wetenschap dat de zeer snelle klimaatverandering die nu gaande is, wordt veroorzaakt door de mens. In het Radio1-Journaal licht statisticus Casper Albers (Universiteit Groningen) de statistiek hiervan to...more

  • Hoe zagen de eerste sportbiografieën er uit?

    Feb 26 2019

    Glenn Helder, Wim Kieft en Thomas Dekker, zijn drie topsporters met een nogal opmerkelijke levensstijl. Drank, drugs, vrouwen, dingen die je niet verwacht bij topsporters. Hun biografieën werden een groot succes en de boeken werden meer dan honderdduizend keer verkocht. Maar hoe zagen de ?biografieën van topsporters er vroeger uit? Zijn ze veranderd door de jaren heen? Aad Haverkamp is historicus aan de Radboud Universiteit. Hij onderzocht de biografieën van topsporters tussen 1928 en 2014.

  • Hersengebieden gelinkt aan chronische slapeloosheid geïdentificeerd #2

    Feb 25 2019

    Een internationaal team van wetenschappers, geleid door Nederlandse onderzoekers, identificeerde 956 genen die een risico geven op chronische slapeloosheid. Dat deden ze na een genetische analyse van meer dan 1.3 miljoen mensen. Hoewel niet elke chronische slapeloze over al deze type genen beschikt en deze genen niet altijd bij iedereen even actief of betrokken zijn, maakt het onderzoek meer dan ooit duidelijk dat chronische slapeloosheid mee uitgelokt kan worden door een biologische aanleg. De ...more

  • Hoe is het om aan chronische slapeloosheid te lijden? #1

    Feb 25 2019

    Een internationaal team van wetenschappers, geleid door Nederlandse onderzoekers, identificeerde 956 genen die een risico geven op chronische slapeloosheid. Dat deden ze na een genetische analyse van meer dan 1.3 miljoen mensen. Hoewel niet elke chronische slapeloze over al deze type genen beschikt en deze genen niet altijd bij iedereen even actief of betrokken zijn, maakt het onderzoek meer dan ooit duidelijk dat chronische slapeloosheid mee uitgelokt kan worden door een biologische aanleg. De ...more

  • Samsung komt met opvouwbare telefoon

    Feb 24 2019

    Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij een opvouwbare telefoon van Samsung. Het Nest alarmsysteem waarvan niemand wist dat er een microfoon in zat. Raakt YouTube adverteerders kwijt door een pedofielennetwerk dat actief was op het videoplatform. En de zelfstrikkende schoen van Nike, die niet meer werkt door een software update van Android.

  • Column #37 van Hens Zimmerman: Wat weten we nog van het leven op aarde?

    Feb 23 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week neemt hij het leven op aarde onder de loep. Want wat weten we nog van het bestaan op deze aardbol?

  • De microben op Marc-Robins hand zijn geel, wit, mosgroen en donkergroen

    Feb 22 2019

    Een presentator van het Amerikaanse Fox news beweerde onlangs dat hij al tien jaar lang zijn handen niet wast. Wij namen dat met een korrel zout, maar vroegen ons wel af hoe belangrijk handen wassen nou eigenlijk is. Marc-Robin Visscher heeft daarom vorige week een dag lang zijn handen zijn handen niet gewassen. Het laboratorium van Micropia in Amsterdam zette een afdruk daarvan op kweek. Vandaag kreeg Marc-Robin de uitslag van Jasper Buikx, microbioloog van Micropia.

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: Het Sterrenkundig Observatorium

    Feb 22 2019

    Het Teylers museum in Haarlem heeft een prachtige tuin. In de tuin staat een klein gebouwtje dat een belangrijke rol heeft gespeeld in de geschiedenis van de wetenschap: Het Sterrenkundig Observatorium. Maar niemand weet eigenlijk echt waar dit oorspronkelijk voor bedoeld is. Hoogleraar van de Geschiedenis van de natuurwetenschappen in Leiden, Frans van Lunteren, legt het uit aan verslaggever Rose Heijnen.

  • Ook Israël daagt de maan uit

    Feb 21 2019

    Israël wil vannacht vanaf Cape Canaveral in Amerika een onbemande sonde (genaamd Beresheet) naar de maan sturen. Daarvoor maken ze gebruik van een Falcoln 9-raket, gemaakt door SpaceX, het bedrijf van ondernemer Elon Musk. Als alles goed verloopt zal Israël, na de Sovjet-Unie, Amerika en China, in April het vierde land zijn dat op de maan landt. Ook is het de eerste maanmissie die door private investeerders is gefinancierd. We polsen bij Israël Correspondent Arlene Gelderbom naar de stemming...more

  • Zeg eens zebra, waar dienen je strepen voor?

    Feb 21 2019

    Zebra's zijn natuurlijk beroemd om hun strepen, maar evolutionaire biologen debatteren al jaren over de reden waarom ze die zwart-wit-patronen precies hebben. Een aantal ideeën luiden dat de strepen roofdieren in de war kunnen brengen als de zebra's in kudde staan, dat ze samen een ingebouwd koelsysteem vormen, of dat ze het moeilijker zouden maken voor insecten om op de vacht van de zebra te landen. Britse onderzoekers gingen met dat laatste idee aan de slag en lijken er misschien wel bewijs...more

  • Kinderen moeten de taal van de computer spreken

    Feb 21 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is dat Hoofddocent Computer Science aan de Universiteit Leiden, Felienne Hermans. Zij houdt zich bezig met programmeren en hoe kinderen dit het best kunnen leren.

  • Waarom hebben Zebra's strepen?

    Feb 21 2019

    Waarom is een Zebra zwart wit gestreept? Wetenschappers breken zich daar al jarenlang het hoofd over. Nu is er een nieuwe theorie. We bespreken deze theorie met wetenschapsjournalist Bouwe van Straten.

  • Controversiële viking in krijgersgraf was wel degelijk een vrouw

    Feb 20 2019

    Het was een prestigieus Viking-graf dat al op het einde van de 19de eeuw was gevonden op het Zweeds eiland Björkö. Naast het lichaam vond men er onder meer de overblijfselen van twee paarden en een zeer uitbundige collectie oorlogswapens. Het idee was daarom dat dit graf wel van een grote mannelijke vikingkrijger geweest moest zijn. Maar toen onderzoekers aan de hand van een DNA-analyse in 2017 concludeerden dat de persoon die al die tijd in het graf had gelegen een vrouw was, kwam hen dat op...more

  • 'Fun'-analyses DNA zijn niet onschuldig

    Feb 20 2019

    Op de nieuwste editie van de Negen-maandenbeurs hebben ze een speciaal nieuwtje: een DNA-test voor baby's. Daarmee claimen de makers van Analyse Me dat je er mee te weten kunt komen welke kleur ogen je kind krijgt, en of dat hij of zij later een denker of een doener wordt. Gewoon even wat wangslijm van je baby opsturen en je krijgt de resultaten thuis. De baby-test maakt deel uit van een trend waarin er steeds meer commerciële DNA-tests op de Nederlandse markt komen en waarbij de dubieuze cl...more

  • Kenia aan de krekels

    Feb 20 2019

    Een krekel burger en een salade met een topping van meelwormen. Loopt het water je al in de mond? De kans dat dit op het menu komt, wordt groter en groter. Krekels en andere insecten worden steeds meer gegeten. In Kenia zijn sprinkhanen al een echte delicatesse. Nu wordt er geprobeerd om ze aan de krekels te krijgen. We spreken met Presentatrice Elisabeth van Nimwegen van de Kennis van Nu, die langs ging in Kenia om te kijken hoe dat proces gaat.

  • 70 procent van de adolescenten met astma vergeet zijn medicijnen in te nemen

    Feb 20 2019

    Maar 1/3 van de pubers neemt zijn medicijnen op de juiste manier. De jongeren tussen de 12 en 18 jaar denken weinig na over de gevolgen en ouders zitten juist minder op de huid van deze groep. Wat is de oplossing voor dit probleem? Richelle Kosse is promovenda Pharmacie aan de Universiteit Utrecht. Zij bedacht een manier om jongeren bewuster om te laten gaan met hun medicijnen: een astma app.

  • Nederlandse astronomen ontdekken honderdduizenden sterrenstelsels

    Feb 19 2019

    LOFAR - het Europese netwerk van radiotelescopen onder leiding van Nederlandse astronomen van ASTRON - heeft letterlijk een gigantische ontdekking gedaan. Maar liefst honderdduizenden nieuwe sterrenstelsels werden in kaart gebracht. De totale verzamelde data is zo groot dat je tien miljoen dvd's nodig zou hebben om al de gegevens op te slaan. En toch heeft het netwerk nog maar twee procent van de hemel gescand. Veel van de ontdekte sterrenstelsels behoren bovendien tot de eerste sterrenstelse...more

  • Ook in de middeleeuwen was er weinig eerbied voor grijze haren

    Feb 19 2019

    Heb je al wat rimpeltjes en denk je dat de jeugd van tegenwoordig geen respect meer voor je heeft? Bedenk dan dat het vroeger helaas ook niet altijd beter was. Hypocriete mannen die opeens diepgelovig werden omdat het einde naderde, ouderen die het kind uithingen. Ouderdom stond in de ogen van de vroege middeleeuwers van Engeland zeker niet automatisch gelijk aan ontzag en wijsheid. Het is de conclusie van middeleeuws historicus Thijs Porck (Universiteit Leiden). Na uitvoerige research oordee...more

  • Biologische Lariekoek: Een op de tien kinderen is onecht

    Feb 19 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Hersenen jonge kinderen hebben moeite om rumoer te filteren

    Feb 18 2019

    Het cocktail-party-effect is een bijzonder leuke naam voor het vermogen van onze hersenen om in een rumoerige omgeving (zoals dus op een feestje of een receptie) de woorden van de persoon tegenover ons uit andere stemmen te filteren. Kinderen kunnen dat desondanks minder goed dan volwassenen, bleek uit eerdere studies. Belgische wetenschappers wilden daarom met een MEG-scan beter uitzoeken hoe dat komt. Verwerken kinderhersenen geluid op een andere, meer open manier, dan die van volwassenen? ...more

  • Kan je ziek worden van stress?

    Feb 18 2019

    Een presentatie, ruzie of gepest worden. Het zijn allemaal stressvolle situaties en stress is niet goed voor ons, dat weten we allemaal, maar het blijkt dat je er zelfs ziek van kan worden. Ontwikkelingspsycholoog Marieke de Bruine, onderzoekt in Durham, Amerika hoe dat kan.

  • Autobedrijf Ford gaat ervoor zorgen dat je niet meer uit bed valt

    Feb 17 2019

    Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij het autobedrijf Ford, dat een prototype bed heeft ontwikkeld waardoor je niet uit bed kunt vallen. Een campagne om jongeren bewust te maken van internetcriminaliteit. En vertelt Tjitze over een step die je op afstand kunt hacken.

  • 'Uhh', 'ohh' en 'uhumm' zijn heel belangrijke woordjes

    Feb 16 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is dat taalwetenschapper van de Radboud Universiteit in Nijmegen, Mark Dingemanse. Hij houdt zich onder andere bezig met veelgehoorde woordjes als: 'uhh', 'ohh' en 'uhumm'. En met ideofonen...

  • Column #36 van Hens Zimmerman: De eerste Nederlander in de ruimte

    Feb 16 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week heeft hij het over de eerste Nederlander die ooit in de ruimte kwam; Wubbo Ockels.

  • Kwantumbits kunnen nu ook elektrisch gelezen worden

    Feb 15 2019

    Kwantumcomputers zouden veel grotere en krachtige berekeningen kunnen maken in vergelijking met gewone computers. Maar als je ze op grote schaal wilt uitbouwen bestaan er onder meer nog praktische problemen met de temperatuur. Eerst konden wetenschappers de technologie enkel in extreem koude temperaturen van rond de -270 graden Celsius laten werken. Gelukkig worden ze hier steeds beter in. Een nieuwe doorbraak van Europese onderzoekers past mooi in dat rijtje. Onder leiding van kwantumonderz...more

  • Massale sterfte onder Zeekoeten

    Feb 15 2019

    Meer dan 100 dode zeekoeten liggen op de snijtafel in de Utrechtse Faculteit Diergeneeskunde. De afgelopen weken zijn er misschien wel twintigduizend dode Het is een zwart-witte vogel, een centimeter of veertig groot en leeft op zee. Onderzoekers willen graag weten waarom er zoveel zijn doodgegaan de afgelopen weken. Een verslag van Marc-Robin Visscher.

  • 'Mannen van de microscoop' onder de loep

    Feb 15 2019

    In de 19 de eeuw veranderde er een hoop op het gebied van wetenschap in Nederland. Er kwamen vakgebieden bij, de microscoop was niet meer alleen voor de scheikundige weggelegd en biologen gingen het laboratorium in en de natuur in. Het Nederlandse en Indonesische wetenschapslandschap, hebben we te danken aan 4 biologen. In het nieuwe boek ‘Mannen met de microscoop’ bekijkt schrijver Robert-Jan Wille deze biologen en hun werk van dichtbij.

  • Wat gebeurt er als je 10 jaar je handen niet wast?

    Feb 14 2019

    ‘Handen wassen na het plassen’, leren we als kind. Maar hoe belangrijk is dat handen wassen? Fox News anker Pete Hegseth zei onlangs live op tv dat hij zijn handen al 10 jaar niet had gewassen. Het inspireerde verslaggever Marc-Robin Visscher van Nieuws&CO om het eens uit te proberen. Hij stopte per direct met gebruik van de kraan om te ontdekken wat er allemaal op je handen groeit als je ze niet wast.

  • Nederlandse keepers kunnen beter anders leren duiken

    Feb 14 2019

    Nederlandse keepers hebben jarenlang niet de juiste technieken aangeleerd om ballen tegen te houden. Dat blijkt uit onderzoek, uitgevoerd bij Ajax door de Libanese onderzoeker Rony Ibrahim. Hij deed dit onderzoek samen met Vosse de Boode, de speciaal aangestelde sportwetenschapper bij Ajax. Het NTR programma De Kennis van Nu heeft de experimenten uitgebreid gefilmd.

  • Liefde van toen: Nette weduwnaar zoekt R.K. huishoudster

    Feb 14 2019

    Tegenwoordig kun je heel makkelijk via Tinder of andere websites je toekomstige liefde ontmoeten. Vroeger ging dat heel anders, dan schreef je bijvoorbeeld een huwelijksadvertentie en stuurde je die naar de krant. Vervolgens moest je vol verwachting afwachten of mensen terug zouden schrijven. Paul Puschmann, historisch demograaf aan de Radboud Universiteit, doet onderzoek naar de geschiedenis van deze huwelijksadvertenties.

  • Hoe data-analyse steeds belangrijker wordt voor sporters

    Feb 13 2019

    Het leven van een topsporter draait om sport. Dat betekent alles om nog net die ene procent beter te worden. Data-analyse wordt daarin steeds belangrijker. Het verzamelen en analyseren van grote hoeveelheden data kan helpen blessures te voorkomen, tactiek te verbeteren en prestaties bij te schaven. Daarover gaat de uitzending van de Kennis van Nu ‘Scoren met data’ We spreken met presentatrice van 'De Kennis Van Nu' Elisabeth van Nimwegen en Janine Stubbe, bewegingswetenschapper en onderzoeker...more

  • Biologische lariekoek - Luizen verspreiden zich via jassen

    Feb 13 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • De biologie achter Kim Kardashian haar psoriasis

    Feb 12 2019

    Beroemd en rijk zijn is geen garantie tegen het hebben van gevoelige lichamelijke aandoeningen. Tegen haar eigen wil en dank is Amerikaans reality-ster Kim Kardashian hier een perfect voorbeeld van. Kardashian worstelt al een tijdje met de huidziekte psoriasis, een auto-immune aandoening waarbij er als bekendste symptoom rode schilferige vlekken op de huid verschijnen. Kardashian postte op instagram foto's van hoe hard ze zwoegt om haar ogenschijnlijk perfecte lichaam van de vlekken te vrijwaren...more

  • Fake News in de Gouden Eeuw

    Feb 12 2019

    Valse beschuldigingen, scheldpartijen en 'Fake News', dit lijkt op een omschrijving van het huidige social media landschap. Niks is minder waar, want dit gebeurde ook al in de Gouden Eeuw. Regenten deden er namelijk alles aan om de publieke opinie te beïnvloeden. Hoe gebeurde dit en op welke wijze legde deze spindoctors elkaar het vuur aan de schenen? Historicus en oud journalist Jan Haverkate deed onderzoek naar de spindoctors in de Gouden Eeuw en promoveert vandaag aan de Vrije Universiteit...more

  • Het stereotype wetenschapper is een man met een witte jas en een bril

    Feb 12 2019

    Het is vandaag de internationale dag voor vrouwen in de wetenschap. Wanneer ik wetenschapper zeg, denk je waarschijnlijk aan een man met een dikke bril en een lange witte jas, niet aan een vrouw. Waar worstelen vrouwen in de wetenschap mee en hoe overkomen ze die? We spreken met Hanneke Takkenberg, hoogleraar Thoraxchirurgie aan het Erasmusmc en voorzitter voor het Landelijke netwerk vrouwelijke hoogleraren.

  • Waar halen apothekers grondstoffen voor zelfbereide medicijnen vandaan?

    Feb 11 2019

    Het Amsterdam UMC krijgt vijf miljoen euro om de komende jaren zelf geneesmiddelen te maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om middelen die extreem duur zijn. De afgelopen tijd horen we vaker over apotheken die het heft in eigen hand nemen en wij vroegen ons af: waar halen die apotheken hun grondstoffen vandaan? En hoe controleren zij de kwaliteit daarvan? Wij praten erover met Gerben Klein Nulent, voorzitter van apothekersorganisatie KNMP.

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: De Würzburger Lügensteine

    Feb 11 2019

    In het Teylers Museum in Haarlem liggen een aantal aparte stenen. Het zijn fossielen, maar er staan fantastische afbeeldingen op en Hebreeuwse letters. Deze Lügensteine blijken onderdeel te zijn van de allereerste wetenschapsfraude ooit. Maar hoe? Hoofdconservator van het Teylers museum Trienke van der Spek legt het uit aan verslaggever Rose Heijnen.

  • Poetslipvis 'herkent' zichzelf in de spiegel: hebben vissen een bewustzijn?

    Feb 10 2019

    Er zijn maar weinig dieren die zichzelf in de spiegel kunnen herkennen. Behalve de mens kunnen sommige apensoorten het, en dolfijnen, eksters en sommige olifantensoorten. Een bewijs van zelfbewustzijn, dachten wetenschappers lang. Of is het toch niet zo bijzonder? Op internet circuleren filmpjes van poezen en honden die zichzelf in de spiegel lijken te herkennen. Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek blijkt nu dat zelfs kleine visjes zichzelf in de spiegel herkennen. Wetenschapsjournalist Bouw...more

  • 'Een wetenschapper is geen Iron Man'

    Feb 09 2019

    Het twitteraccount @NL_Wetenschap wordt iedere week door een andere wetenschapper beheerd. Deze week is het de beurt aan Roelof Rietbroek, post-doctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Bonn. Hij geeft een kijkje in zijn vakgebied en dagelijks leven.

  • Column #35 van Hens Zimmerman: Het Apollo project en de maanlanding

    Feb 09 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij het Apollo project en de landing op de maan.

  • Hoe leer je een kind meer water te drinken?

    Feb 08 2019

    Frisdrank, chips, snoep en koek. Kinderen zijn er gek op! Ouders doen er alles aan om juist al deze zoetigheden bij kinderen weg te houden. Ook scholen zetten zich in om kinderen gezonder te laten eten en drinken. Maar dat gaat niet vanzelf. Hoe leer je een kind te kiezen voor water in plaats van Cola? Saskia Franken, onderzoeker aan de Universiteit van Aruba probeert er achter te komen hoe we onze kinderen meer water kunnen laten drinken.

  • Bijna een kwart van de ouders volgen hun kind via GPS

    Feb 08 2019

    Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week bespreekt hij de nieuwe Europese copyrightregels, die grote gevolgen zullen hebben voor YouTube. Blijkt dat veel ouders hun kinderen in de gaten houden door middel van technologie. En geeft hij een kijkje in een nieuwe game, die de populaire game Fortnite moet doen vergeten.

  • Waar blijven de PrEP-pillen?

    Feb 07 2019

    In 2019 zou PrEP in Nederland beschikbaar komen: het medicijn dat besmetting met hiv voorkomt. Het is inmiddels 2019, maar er is nog niets geregeld. Tientallen mensen staan op de wachtlijst voor het middel en anderen experimenteren zelf met het medicijn. Wij praten erover met Mark Vermeulen, directeur van het Aidsfonds.

  • Het brein verandert als je kinderen krijgt

    Feb 07 2019

    Wanneer vrouwen zwanger worden en kinderen krijgen, lijken ze andere mensen te worden. Maar veranderen vrouwen echt als ze kinderen krijgen? Vanavond in het televisieprogramma De Kennis van Nu, zoeken Diederik Jekel en Elisabeth van Nimwegen uit wat er gebeurt in de hersenen van prille ouders. Wij spraken met Ines Kaal, researcher bij De Kennis van Nu en Biopsycholoog Peter Bos van de Universiteit Utrecht. Hij doet onderzoek naar de invloed van hormonen op jonge ouders.

  • Nieuwe aanpak tegen obesitas

    Feb 06 2019

    Als je kinderen met overgewicht wilt helpen, dan moet je veel verder kijken dan naar de weegschaal. En dan moet je bijvoorbeeld ook niet zeggen dat ze 'overgewicht' of 'obesitas' hebben. Dat is de kern van de nieuwe aanpak die de Vrije Universiteit Amsterdam heeft ontwikkeld en die vanaf vandaag in het hele land wordt uitgerold. Een aantal gemeentes heeft er het afgelopen jaar al mee geëxperimenteerd. Verslaggever Martijn van der Zande keek bij een gezin in Drachten hoe dat werkt.

  • Is het een piep, bonk of suis?

    Feb 06 2019

    Stel je eens voor dit je dag in dag uit, een vervelende piep of suis hoort. Overal om je heen is het stil, maar deze piep houdt je de hele nacht wakker. Vandaag begint de week van het oorsuizen. Hierin wordt aandacht gevraagd voor mensen die last hebben van oorsuizen. Rose Heijnen sprak over oorsuizen met Martijn Toll, hij is voorzitter van de Vereniging van Audiologie en klinisch-fysicus audioloog aan het Erasmus MC.

  • Smeltende gletsjers in Himalaya veel erger voor Pakistan dan voor India en Bangladesh

    Feb 05 2019

    Wat er ook gebeurt om de klimaatverandering tegen te gaan, de gletsjers in de Himalaya zullen hoe dan ook flink krimpen. Eén derde zal sowieso wegsmelten, en dat heeft gevolgen voor de rivieren die erdoor gevoed worden. En dus ook voor de landbouw in de omliggende gebieden. Hester Biemans is onderzoeker op het gebied van water en voedselzekerheid aan de Wageningen Universiteit en ze praat met Jeroen de Jager over de mogelijke scenario's.

  • Biologische Lariekoek: Hak een worm in tweeën en beide delen leven verder

    Feb 05 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Dit keer nemen ze de in tweeën gehakte worm onder de loep.

  • Hoe laat je uitgeputte grond weer leven?

    Feb 05 2019

    Stel je voor; je bent een boer in Kenia en de grond waarop je al jaren hebt gewerkt, is uitgeput. De planten groeien niet meer zoals ze horen en kunstmest toevoegen helpt ook niet. Wat doe je dan? Ecoloog Jasper Wubs onderzoekt aan de universiteit in Zürich de relatie tussen ‘Bodem Gemeenschappen’ en planten en hoe daarmee de bodem verbeterd kan worden.

  • Hubrecht Instituut haalt verborgen darmcellen tevoorschijn

    Feb 04 2019

    Je zou het niet zeggen, maar onze darmen zijn de grootste hormonenfabriek van ons lichaam. Ons hongergevoel, de spiersamentrekkingen van de darm, het stimuleren van de alvleesklier voor insuline (relevant voor diabetes type 2), de opname van voedingstoffen: het zijn allemaal processen waarbij onze darmen hormonen aanmaken. En toch zijn die hormoonproducerende cellen van onze darmen zeer moeilijk te vinden. Niet alleen omdat onze darmen zo groot en opgevouwen zijn, maar ook omdat de hormoonproduc...more

  • De krachtigste radiotelescoop ooit

    Feb 04 2019

    Het moet de krachtigste radiotelescoop ooit worden, waarmee de verste uithoeken van het heelal kunnen worden gemeten. Hij heet S-K-A-, wordt gebouwd op twee continenten en bestaat uit vooral heel veel antennes. Maar wat houdt de SKA precies in? Verslaggever Jeroen de Jager ging voor Nieuws en Co op onderzoek bij ASTRON, het radio astronomische instituut van Nederland, en sprak daar met astronoom Jason Hessels.

  • De vallende ster: Space Shuttle Columbia

    Feb 03 2019

    Op 1 februari 2003 keerde de Space Shuttle Columbia terug naar de aarde. Deze terugkeer verliep echter anders dan verwacht. Vijftien minuten voor de verwachte landing verloor Nasa het contact met Columbia. De Space Shuttle, met daarin 7 astronauten, brak op grote hoogte in delen uiteen. Ruimtevaartdeskundige Hans van der Landen sprak met presentator Jacob de Vries over deze ramp.

  • Een week uit het leven van wetenschapper: Louis Ates

    Feb 02 2019

    Sinds een aantal weken is het twitteraccount @NL_Wetenschap in de lucht. Iedere week heeft een andere wetenschapper het beheer over het account. In 140 tekens worden we op de hoogte gebracht van het dagelijks leven van deze wetenschapper en van wat er zich afspeelt binnen zijn of haar vakgebied. Afgelopen week was het de beurt aan postdoctoraal onderzoeker aan het UMC Amsterdam Louis Ates.

  • Column #34 van Hens Zimmerman: Ruimtetijd

    Feb 02 2019

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij de ruimtetijd. Waarom kunnen we niet sneller dan het licht?

  • Als 'Planet Nine' bestaat, waarom zien we hem dan niet?

    Feb 01 2019

    Mercurius, Venus, onze Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus Uranus en Neptunus. Dat zijn de acht oude vertrouwde planeten die om onze zon draaien. Maar de vraag is: is er nog een negende planeet? Daarover is nogal wat discussie. Canadese sterrenkundigen zijn er heilig van overtuigd dat hij bestaat. Anderen niet. Maar als hij bestaat, waarom zien we hem dan niet? Wij vragen het aan Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de Technische Universiteit Delft.

  • De Amerikaanse held 'Ham'

    Feb 01 2019

    Dit jaar is het 50 jaar geleden dat de eerste maanlanding plaatsvond. Echter werd 8 jaar eerder, in 1961, de Amerikaanse Chimpansee 'Ham' al de ruimte in gelanceerd. Rob van den Berg is directeur van het ruimtevaartmuseum Space Expo in Noordwijk en sprak met presentator Jacob de Vries over deze bijzondere gebeurtenis.

  • Gaan we echt richting een burn-out-'epidemie'?

    Jan 31 2019

    Het nieuwe TNO-rappoort over welzijn op de werkvloer wordt in de media breed opgepakt. De grote blikvanger zijn de groeiende cijfers van het aantal burn-out-klachten bij werknemers. Deze steeg van 11.3% in 2007 naar 16.1% in 2017. Het was genoeg voor een Nederlandse krant om te koppen dat de 'groeiende burn-out-epidemie Nederland miljarden kost'. Maar hebben we echt zoveel meer last van burn-outs? Laat staan dat er een epidemie is? Psychiater Christiaan Vinkers van het Amsterdam UMC ziet dat...more

  • Extreem koud weer in de VS en de 'polaire vortex'. Hoe zit dat nu?

    Jan 31 2019

    Nederlander Ron Cune in Chicago laat ons weten dat het er momenteel -28 graden Celsius is. Dat is zo koud, zoals Ron op twitter aantoont, dat je van warm water in de lucht meteen sneeuw kunt maken. Amerikaanse media berichten massaal dat een groot deel van het land zo sterk onder de koude lijdt omwille van de 'polaire vortex'. Maar wat is dat voor een fenomeen? Kunnen wij in Europa er ook zo veel last van hebben? En (de haast onvermijdelijke vraag voor velen) hoe zit het dan met de opwarming van...more

  • Graf Koning Toetanchamon gerestaureerd

    Jan 31 2019

    De tombe van de legendarische Egyptische farao Toetanchamon is het meest bezochte graf van Egypte. De ontdekking van de drieduizend jaar lang onaangetaste tombe veroorzaakte in de jaren twintig een echte hype. Geholpen door de vloek die zogezegd over het graf hing en de wondermooie objecten die men terugvond (inclusief het goud-blauwe dodenmasker), kwam je muziek, architectuur, kleding en zelf frisdrank tegen die iets met de naam Toetanchamon of met Egyptische symbolen te maken hadden. En sindsd...more

  • Hoeveel cm sneeuw is er gevallen? Vraag het de weeramateur!

    Jan 31 2019

    Vandaag bestaat het KNMI 165 jaar. In al die jaren dat ze bestaan zijn er natuurlijk veel ontwikkelingen geweest in de technologie rondom het meten van het weer. Toch maken ze nog steeds gebruik van de gegevens van de zogeheten weeramateurs. De voorzitter van de weeramateurs, De Vereniging voor Weerkunde en Klimatologie, Arend Zanting, was te gast in de studio. Hij sprak over de rol van de weeramateur en nam een aantal objecten mee, die worden gebruikt voor het meten van het weer.

  • Nieuwe ontwikkelingen in het lezen van gedachten

    Jan 31 2019

    tephen Hawking, kon alleen op een ingewikkelde manier via zijn spraakcomputer met de wereld communiceren. Zou het niet veel handiger zijn geweest als we gewoon zijn gedachten hadden kunnen lezen? Wetenschappers hebben nieuwe stappen gezet in de richting van gedachten lezen. Zij hebben signalen uit het brein omgezet in spraak. Bouwe van Straten van de wetenschapsredactie van de NTR was te gast om over deze nieuwe ontwikkelingen te praten.

  • Biologische lariekoek - Het maagdenvlies is een vlies

    Jan 30 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Hoe makkelijk deel jij je gegevens?

    Jan 29 2019

    Mensen delen maar wat graag hun gegevens, vooral als ze het gevoel hebben dat ze daar iets voor terugkrijgen. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Jouw Buurt, Jouw Data’, uitgevoerd door het Centre of BOLD Cities. Zij maakten een game, waarbij er werd getest hoe makkelijk jij jouw persoonlijke gegevens deelt. De voorlopige bevindingen werden afgelopen dag gepresenteerd op de Europese dag van de privacy. Luuk Schokker, executive manager van het Centre of BOLD Cities, was te gast en speelde samen met ...more

  • Tarwe met 'veilige gluten' in de maak

    Jan 29 2019

    Geen glutenvrije producten, maar tarwe met gluten die wél veilig zijn voor mensen met coeliakie, oftewel een glutenintolerantie. Dat zou volgens de Wageningen Universiteit een mooie oplossing zijn. Want voor mensen met deze ziekte is het lastig om gevarieerd en gezond eten te vinden. Het ontwikkelen van tarwe met 'veilige gluten' is een lange weg, maar de eerst stap is er. Vanmiddag promoveert de Franse Aurélie Jouanin op haar onderzoek. Verslaggever Martijn van der Zande ging met haar en haa...more

  • De wetenschapsbrief: Een politiek toneelstukje?

    Jan 29 2019

    Afgelopen dag presenteerde minister van Engelshoven van Onderwijs Cultuur en Wetenschap, de Wetenschaps-brief in Rijksmuseum Boerhaave in Leiden. De titel van de brief klinkt veelbelovend: “Nieuwsgierig en betrokken – de waarde van wetenschap”. Maar wat stond er precies in deze brief? En wat betekent dit voor de wetenschap? We vroegen het Sicco de Knecht, hoofdredacteur van het online podium ScienceGuide.

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: de Fonautograaf

    Jan 29 2019

    De allereerste geluidsopname ooit werd gemaakt door een Fransman: Eduard Leon Scott de Martinviel. In 1857 vond hij de Fonautograaf uit. Een apparaat waarmee je voor het eerst geluid kon vastleggen. Verslaggever Rose Heijnen ging naar het Teylers museum in Haarlem om, samen met hoofdconservator Trienke van der Spek, een van de eerste fonautografen te bekijken.

  • Kabinet presenteert nieuwe wetenschapsbeleid

    Jan 28 2019

    Ingrid van Engelshoven, de minister voor onderwijs, cultuur en wetenschap, presenteert vandaag het wetenschapsbeleid van het kabinet voor de komende vier jaar. Onder het motto 'Nieuwsgierig en betrokken' maakt het kabinet veel geld vrij voor SKA, het grootste telescoopproject in de wereld, en de ontwikkeling van een supercomputer. Daarnaast wordt er ingezet om meer vrouwen, jongeren en mensen met een migratieachtergrond in de wetenschap te krijgen. Maar er zijn ook vragen. Geeft het kabinet ...more

  • Hoe kan je eigen lichaam tumorcellen vernietigen?

    Jan 28 2019

    De wakkere wetenschapper van vannacht is Elien Doorduijn. Na haar opleiding Biomedische wetenschappen verliet ze Nederland voor een postdoc in Houston. Daar doet ze nu onderzoek naar hoe tumoren aan het immuunsysteem ontsnappen en hoe ze dat kunnen verbeteren.

  • Met de vliegende taxi van A naar B

    Jan 27 2019

    Techredacteur Tjitze Zijlstra weet alles over de nieuwste technologische ontwikkelingen van dit moment. Deze week een vliegende taxi, nieuwe ontwikkelingen in de betalingsapp Tikkie en een Netflix documentaire over het Fyre festival op de Bahama's.

  • Column #33 van Hens Zimmerman: De afwezigheid van het nu

    Jan 26 2019

    Deze week houdt Hens Zimmerman zich bezig met het nu. Maar het nu is nu al weer voorbij. Hoe lang duurt nu? Hoe lang duurt het heden? Hens Zimmerman legt het ons uit.

  • Middeleeuwse oorkonden vanuit de luite stoel te doorzoeken

    Jan 25 2019

    Zin om eens lekker te grasduinen in middeleeuwse oorkonden? Dat kan vanaf vandaag gewoon thuis, vanachter uw computer. Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis bracht meer dan 150.000 middeleeuwse oorkonden bij elkaar in de Digitale Charterbank Nederland. Onderzoekers zien hun werk een stuk makkelijker worden, hoorde verslaggever Karin Alberts. Ze liep met Rijksarchivaris Kaj Van Vliet het depot van het Utrechts archief in en sprak ook Jan Burgers, senior onderzoeker aan het Huygens I...more

  • O-benen door vitamine-D-tekort kwamen óók in Nederland veel voor

    Jan 25 2019

    O-benen, kromme rug, een slecht gebit... Het zijn allemaal symptomen van de zogeheten 'Engelse ziekte'. Die aandoening dankt zijn naam aan de geïndustrialiseerde wijken in het 18e en 19e-eeuwse Londen. Daar vingen mensen weinig zonlicht en liepen ze een vitamine-D-tekort op. Met alle gevolgen van dien. Maar die 'Engelse ziekte' kwam óók veelvuldig op het Nederlandse platteland voor, ontdekte fysisch antropoloog Barbara Veselka. Zij promoveert aanstaande dinsdag aan de universiteit Leiden op haar...more

  • Traumachirurg meet handletsel met VR-handschoen

    Jan 25 2019

    We gaan naar een interessante nieuwe ontwikkeling. In de medische wereld is de VR-bril, de virtual-reality-bril, inmiddels redelijk ingeburgerd. Specialisten gebruiken hem bijvoorbeeld om complexe operaties voor te bereiden. In het Diakonessenhuis in Utrecht experimenteren ze met ander VR-attribuut: de handschoen. Traumachirurg Marc van Heijl hoopt dat hij daarmee snel en betrouwbaar kan meten hoe mensen met handletsel herstellen. Martijn van der Zande zocht uit hoe die handschoen werkt.

  • Poolonderzoek gehinderd door shutdown VS

    Jan 25 2019

    De gevolgen van de shutdown in de Verenigde Staten zijn na dik vier weken ook voelbaar voor poolonderzoekers. Zelfs hier in Nederland. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA verzamelt dit voorjaar namelijk minder gegevens over het smeltende poolijs, vertelde een medewerker aan Science. In de Verenigde Staten is een deel van de overheid nu al lange tijd gesloten door een geschil tussen president Trump en de democraten over de begroting. En dan met name over de financiering van de muur die ...more

  • Virtual Reality verbetert sportprestaties en fysiotherapie

    Jan 25 2019

    Virtual Reality, je kunt het misschien kennen van games. Maar Virtual Reality wordt ook gebruikt in de wetenschap, bijvoorbeeld voor psychologisch onderzoek. Ineke van der Ham is neuropsycholoog aan de Universiteit van Leiden. Zij doet onderzoek naar Virtual Reality en hoe VR, sportprestaties en fysiotherapie kan verbeteren.

  • Laat Whatsappen jongeren beter schrijven?

    Jan 24 2019

    Heeft het velen Whatsappen invloed op taal? Leidt de taal die gebruikt wordt in Whatsapp niet tot taalverloedering? Taalonderzoeker Lieke Verheijen deed hier onderzoek naar aan de Radboud Universiteit en promoveert morgen. Zij stelt dat hoe meer jongeren Whatsappen, hoe beter de schrijfvaardigheid wordt.

  • Bestaat er een 'God-spot' in je brein?

    Jan 24 2019

    Zit religie in je brein? Is er een ‘God-spot’? Een 'God-spot' zou een plekje in de hersenen zijn, dat verantwoordelijk is voor onze spiritualiteit. Michiel van Elk is neuropsycholoog en universitair docent aan de UvA. Hij was te gast en sprak over de mogelijke 'God-spot' in ons brein.

  • Virtual Reality verbetert sportprestaties en fysiotherapie

    Jan 24 2019

    Virtual Reality, je kunt het misschien kennen van games. Maar Virtual Reality wordt ook gebruikt in de wetenschap, bijvoorbeeld voor psychologisch onderzoek. Ineke van der Ham is neuropsycholoog aan de Universiteit van Leiden. Zij doet onderzoek naar Virtual Reality en hoe VR sportprestaties en fysiotherapie kan verbeteren.

  • Biologische lariekoek: Planten verbranden als je ze water geeft in de zon

    Jan 23 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Nieuwe syndromen ontdekt na onderzoek naar DNA-fouten

    Jan 22 2019

    In Nederland en in de rest van de wereld zijn er veel kinderen en volwassen met ontwikkelingsproblemen. Denk bijvoorbeeld aan autisme, ADHD of een verstandelijke beperking. Dit zijn stoornissen die wij kennen. Toch zijn er ook nog veel aandoeningen waar nog geen verklaring voor is. Margot Reijnders deed onderzoek aan het Radboudumc naar fouten in DNA en vond zeldzame syndromen.

  • Duurzame bakstenen, gemaakt van schimmels

    Jan 21 2019

    Je hebt ze liever niet in huis, maar er komen langzaam producten op de markt die gemaakt zijn van schimmels. Aan de Universiteit Utrecht werken ze bijvoorbeeld aan materialen voor de bouw: van isolatiemateriaal tot bakstenen. Vanaf morgen is er een Italiaans bedrijf dat in samenwerking met Utrecht vloerdelen op de markt brengt. Onze verslaggever Jeroen de Jager laat zich bijpraten in het lab van Han Wösten, hoogleraar microbiologie.

  • Hoe onze hersenen vloeiende beelden maken van onze omgeving

    Jan 21 2019

    We staan er zelden bij stil, maar je zou het bijna een wonder kunnen noemen dat onze hersenen vloeiende filmpjes maken van alle beelden die op ons netvlies vallen. Onze ogen schieten voortdurend heen en weer: van links naar rechts, recht vooruit, van het beeldscherm naar de koffie en terug. En dat allemaal terwijl wij zelf óók nog bewegen. Hoe kan dat? Utrechtse onderzoekers hebben een nieuw stukje van dat vraagstuk opgelost. Wij spreken erover met Jasper Fabius, neuropsycholoog een cognitiewete...more

  • Sterrenwacht Overijssel klaar voor maansverduistering

    Jan 21 2019

    Vannacht was er om 4:00 een maansverduistering te zien. Presentator Stephan belde hierover met Arnold Tukkers van de Cosmos Sterrenwacht in Overijssel. Zij spraken over wat we van de maansverduistering konden verwachten en of de maan goed te zien zou zijn.

  • Een week uit het leven van wetenschapper: Remco Kok

    Jan 20 2019

    Sinds een aantal weken is het twitter account NL_Wetenschap in de lucht. Iedere week heeft een andere wetenschapper het beheer over het account, en in 140 tekens worden we op de hoogte gebracht van het dagelijks leven van deze wetenschapper en van wat er zich afspeelt binnen zijn of haar vakgebied. Afgelopen week was het de beurt aan geo-wetenschapper Remco de Kok.

  • Column #32 van Hens Zimmerman: Nieuwe inzichten met oude informatie

    Jan 19 2019

    Deze week houdt Hens zich bezig met oude informatie. Met de nieuwe technologieën is er veel meer informatie te halen uit bijvoorbeeld oude muziek en sterrenkundige data.

  • Hoe voorspel je morele keuzes bij andere mensen?

    Jan 18 2019

    De wakkere wetenschapper van vannacht is Jeroen van Baar. Hij is in Rhode Island, in de Verenigde Staten en doet daar onderzoek aan de Brown University. Hij doet onderzoek naar hoe we morele keuzes van iemand anders kunnen voorspellen. Door elkaar beter te leren kennen, kun je voorspellen wat voor keuze iemand maakt. Als je in een spel geld ontvangt, gaat die persoon het delen? Of zelf houden? Dit onderzoek is een vervolg van zijn promotieonderzoek die hij vorige week in Nederland met succes he...more

  • Alle bloemen helpen

    Jan 17 2019

    We gaan naar de bloemen en de bijen. In Nieuws en Co volgen we de ontwikkelingen rondom biodiversiteit en bijvoorbeeld insectensterfte nauwlettend. En vandaag hebben we góed nieuws. Wetenschappers hebben in Engeland onderzocht hoe aantrekkelijk parken, begraafplaatsen, tuinen en dergelijken zijn voor vliegende insecten. En ze hebben tips om de beestjes te helpen. Liesbeth Bakker is ecoloog bij het Nederlands instituut voor ecologie een heeft het onderzoek voor ons bestudeerd.

  • Aardmagnetisch veld onmisbaar voor leven op aarde

    Jan 17 2019

    De Noordpool is aan het verschuiven. Tenminste, de magnetische Noordpool. En dat met een snelheid die niet eerder is gemeten: 55 kilometer per jaar. Hierdoor ontstaat het gevaar dat piloten de weg kwijt raken omdat hun kompas niet meer accuraat is. Het is onduidelijk waardoor die verschuiving zo snel gaat. Daarom ging onze verslaggever Jeroen de Jager kijken bij fort Hoofddijk in Utrecht, bij Lennart de Groot van het laboratorium voor paleomagnetisme van de Universiteit Utrecht.

  • Wilde neefjes van de koffie zijn hard nodig, maar ernstig bedreigd

    Jan 17 2019

    Wereldwijd bestaan er meer dan honderd wilde soorten koffie. En meer dan de helft daarvan wordt met uitsterven bedreigd. Dat kan óók uw probleem worden. Want ondanks alle bijzondere buitenlands namen op de verpakkingen, drinken wij maar twéé soorten koffie. Coffea arabica en Coffea canephora. We kunnen die wilde neefjes en nichtjes weleens hard nodig hebben om ook in de toekomst koffie te blijven drinken. Wij praten erover met Reinout Havinga, hoofd tuin en collectie bij De Hortus in Amsterd...more

  • De vreselijke reis van Kapitein Robert Falcon Scott

    Jan 17 2019

    Het is vandaag 17 januari en dat betekent dat het 107 jaar geleden is dat ontdekkingsreiziger Robert Falcon Scott de geografische Zuidpool bereikte. Na een loodzware en maandenlange reis had dit de gebeurtenis van zijn leven moeten worden, maar het werd uiteindelijk zijn grootste teleurstelling. Het was hem niet gelukt om als eerste mens de zuidpool te bereiken. Wat ging er mis? Steven sprak hierover met emeritus-hoogleraar Arctische en Antarctische Studies Louwrens Hacquebord.

  • Vluchtelingen in de wetenschap

    Jan 17 2019

    Grootheden als Freud en Einstein moesten allemaal ooit als gevluchte wetenschapper hun weg vinden in een nieuw land. Wetenschapsfinancier NWO is dit jaar begonnen met een nieuw experiment, waarbij 12 wetenschappers met een vluchtelingenstatus worden aangesloten bij een Nederlandse onderzoeksgroep. Collega Rose Heijnen spreekt met initiatiefnemer Behnam Taebi en van verslaggever van Nieuws en Co, Martijn van der Zande, hoor je een reportage.

  • Bouwe van Straten over genetische manipulatie

    Jan 16 2019

    In 'Nature Human Behavior' is recent een onderzoek gepubliceerd over genetische manipulatie. In de studio is wetenschapsredacteur van de NTR Bouwe van Straten. Hij praat ons bij over het onderzoek.

  • Gezonder leven dankzij gadgets?

    Jan 15 2019

    Heb je wel een het gevoeld dat je te snel eet? Misschien is een trillende vork dan wel iets voor jou. Elke keer dat je te snel een hap neemt, gaat de vork trillen en een irritant rood lampje seinen. Er komen steeds meer van dit soort gadgets op de markt, die ervoor moeten zorgen dat we gezonder gaan leven. Maar werkt dat wel? Sander Hermensen deed 4 jaar lang onderzoek naar de werking van gezonde gadgets.

  • Moestuintjes op een ruimtekolonie

    Jan 15 2019

    De race om de ruimte is terug van weggeweest. Verschillende ruimtevaarbedrijven willen een ruimtekolonie stichten op Mars en op de Maan. Maar hoe kom je daar aan eten? Kunnen planten daar groeien? Ecoloog en exobioloog Wieger Wamelink van de Wageningen Universiteit doet onderzoek naar moestuintjes op een ruimtekolonie.

  • Biologische Lariekoek: homoseksualiteit komt in de natuur niet voor

    Jan 14 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Wat je moet weten over taalontwikkeling bij kinderen

    Jan 13 2019

    Hoogleraar Pedagogiek aan de Universiteit van Utrecht Elma Blom houdt vanmiddag haar oratie aan de Universiteit van Utrecht. Met de titel "Wat iedereen moet weten over taalontwikkeling bij kinderen" ontkracht ze 2 mythes.

  • Een week uit het leven van wetenschapper: Edwin van Meerkerk

    Jan 12 2019

    Sinds een aantal weken is er een nieuw twitteraccount. Iedere week neemt een andere Nederlandse Wetenschapper het account over, en tweet over zijn of haar werk en vakgebied. Het account: NL_Wetenschap. Deze week is cultuurwetenschapper Edwin van Meerkerk de twitteraar van NL_Wetenschap.?

  • Column #31 van Hens Zimmerman: uitbreiding van het heelal

    Jan 12 2019

    Deze week beantwoord onze space-geek Hens Zimmerman een luisteraarsvraag. Willy Kaijser vraagt zich af hoe het komt dat het heelal steeds maar groter en groter wordt. En waar naar toe breid het universum zich dan uit? Ook geeft Hens Zimmerman ons een update over het laatste ruimtenieuws.

  • Mannelijke grasparkieten aantrekkelijker als ze slimmer worden

    Jan 11 2019

    Uit onderzoek van het wetenschappelijke tijdschrift Science blijkt dat er iets bijzonders aan de hand is met het liefdesleven van grasparkietjes. Vrouwelijke parkieten vinden hun mannelijke soortgenoten namelijk aantrekkelijker als de mannetjes voor hun ogen puzzels weten op te lossen. Na de testjes willen de vrouwtjes veel meer tijd doorbrengen met deze mannetjes. Dat is interessant, want tot nu toe waren bewijzen voor het ontstaan van intelligente diersoorten dankzij seksuele voorkeur (een ...more

  • Update: Grootste Techbeurs ter wereld in Las Vegas

    Jan 11 2019

    Aan de andere kant van de wereld vindt in Las Vegas deze week de grootste consumentenelektronicabeurs van de wereld plaats. Ook wel CES genoemd, en is de plek waar grote merken als Google, LG en Samsung hun nieuwste producten tonen. Aan de vooravond van de laatste beursdag krijgen we een update van techredacteur Tjitze Zijlstra.

  • Biologische Lariekoek: veel vitamine c voorkomt verkoudheid

    Jan 11 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Pigment in middeleeuws tandsteen suggereert dat óók vrouwen boeken overschreven

    Jan 10 2019

    We gaan terug in de tijd. In het tandsteen van een middeleeuwse vrouw is namelijk het kostbare blauwe pigment ultramarijn gevonden. De archeologen vermoeden dat de vrouw een non was en dat zij boeken overschreef en illustreerde. Interessant, want we hebben lang gedacht dat dit werk vooral door mannen werd uitgevoerd. Het monnikenwerk... Micha Leeflang is conservator middeleeuwen bij het Catharijneconvent in Utrecht en las het artikel voor ons.

  • Depressie onder ouderen door verwaarlozing of mishandeling in de jeugd

    Jan 10 2019

    Door negatieve ervaringen als verwaarlozing of mishandeling tijdens de jeugd, kunnen ouderen last hebben van depressie. Psycholoog Ilse Wielaard deed 6 jaar parttime onderzoek naar depressie onder ouderen.

  • Onderzoek naar plasticvervuiling van containers MSC Zoe

    Jan 09 2019

    Een week geleden sloegen bijna 300 containers overboord ten Noorden van de Waddeneilanden. Met een enorme plastic troep die vervolgens aanspoelde op de eilanden. Alle zichtbare rotzooi is de afgelopen dagen wel zo'n beetje opgeruimd, maar er liggen nog een heleboel zogeheten microplastics. Daar gaat de Rijksuniversiteit Groningen nu onderzoek naar doen. Vandaag kwamen ze aan op het eiland, met in hun kielzog verslaggever Jeroen de Jager.

  • Rituelen: Waarom we niet zonder kunnen

    Jan 09 2019

    Vuurwerk afsteken bij Oud en Nieuw, de trouwring als symbool van eeuwige liefde en liefdesslotjes aan bruggen. Mensen zijn gek op rituelen. Maar waarom eigenlijk? Herman de Dijn is Emeritus hoogleraar aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte van de KU Leuven. In het boek 'Rituelen: Waarom we niet zonder kunnen', behandelt hij waarom mensen gek zijn op rituelen. Donderdag 10 januari zal De Dijn een lezing geven op de Radboud Universiteit in Nijmegen, deze begint om 19:30.

  • Zijn er echt meer actieve muggen in de winter?

    Jan 08 2019

    Verschillende media berichten dat Nederland in januari een opstoot van muggenoverlast kent, terwijl het winter is. Hiervoor baseren ze zich op de muggenradar, een website waarbij mensen in Nederland kunnen aangeven hoeveel last ze van muggen hebben. En deze website meldt in januari inderdaad een verhoging van het aantal meldingen. Maar of er werkelijk een muggenplaag in de winter aan de gang is, is daarmee nog te voorbarig. Parasitoloog en entomoloog Sander Koenraadt is een van de beheerders ...more

  • Hoe kunnen kinderen goed samenwerken?

    Jan 08 2019

    De Wakkere Wetenschapper van vannacht is psycholoog Lisette de Jonge-Hoekstra. In Connecticut (VS) doet zij onderzoek naar hoe kinderen samenwerken. Samenwerken is voor volwassenen lastig, maar hoe gaat dit bij kinderen? Welke rol neemt een kind aan? Welke bewegingen maken ze? Gaan ze luider spreken? Lisette de Jonge-Hoekstra zoekt naar antwoorden op deze vragen.

  • Wetenschapper wil samenwerken met vissers die My Little Pony's vangen

    Jan 07 2019

    De My Little Pony's, de zeecontainers en de brokken piepschuim verdwijnen langzaam van de stranden. Maar in zee dobberen nog volop spullen die de MSC Zoe vorige week verloor. Die spullen vormen een bedreiging voor de natuur, maar ze bieden óók kansen voor wetenschappelijk onderzoek. Erik van Sebille is oceanograaf en klimaatonderzoeker aan de Universiteit Utrecht en probeert de handen voor een grootschalig onderzoek op elkaar te krijgen.

  • Biologische Lariekoek: mensen raken resistent tegen antibiotica

    Jan 07 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Iedere week lezen ze een hoofdstuk voor uit hun boek ‘Plassen over Kwallenbeten’, waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Klimaatverandering verandert geslacht zeeschildpadden

    Jan 06 2019

    De temperatuur stijgt en er valt meer neerslag en ook de zeeschildpadden hebben daar last van. Want door de klimaatverandering worden er bijna alleen nog maar vrouwtjes zeeschildpadden geboren. Marien ecoloog Marjolijn Christianen onderzocht de gevolgen van klimaatverandering op zeeschildpadden. Wat kunnen we doen om dit tegen te gaan? Marjolijn Christianen deed hier onderzoek naar op Sint Eustatius.

  • Column #30 van Hens Zimmerman: De nieuwe bewoner van mars

    Jan 05 2019

    Het fenomeen Hens Zimmerman neemt ons elke week mee naar de ruimte. Op geheel eigen wijze onthult hij de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week praat hij ons bij over de nieuwste bewoner van Mars.

  • Gezonder eten? Vermijd de supermarkt

    Jan 04 2019

    Gisteren hadden we het over hoe je met kleine stapjes kan toewerken naar een gezonder eetpatroon. Maar dan moet je natuurlijk wel bestand zijn tegen alle verleidingen die je tegenkomt in de winkel. Hoe bereik je dat? Dat is het vakgebied van Reint-Jan Renes. Hij is lector aan de Hogeschool Utrecht, gespecialiseerd in gezondheids-communicatie en gedragsverandering. Marc-Robin Visscher ging met hem naar de supermarkt.

  • Het gevaar van man-vrouwstereotypen in kinderboeken

    Jan 04 2019

    Stereotypen over mannen en vrouwen zijn alomtegenwoordig. Ze komen ook veel voor in moppen en kinderboeken. Die stereotypen brengen ook verwachtingen met zich mee, ook bij jonge kinderen. Ervaringsdeskundige Fiore Nicolai praat met Professor Judy Mesman van de Universiteit Leiden en stelde acht tips samen om die stereotypen in de opvoeding te vermijden.

  • Van wie is de maan eigenlijk, waarop de Chinezen net wereldnieuws maakten?

    Jan 04 2019

    China mag nu helemaal meepraten als het om de ruimte gaat. Het onbemande ruimtevaartuig Chang'e 4 landde vannacht op de achterkant van de maan en gaat daar de komende maanden onderzoek doen. Nu er naast Amerika en Rusland een derde macht in de ruimte is, roept dat de vraag op wie daar de baas is. Want er zijn mogelijk waardevolle hulpbronnen te vinden, zoals helium-3 en zeldzame edelmetalen. Wij praten over het nieuws met China-correspondent Eefje Rammeloo en met Tanja Masson, plaatsvervan...more

  • De Nederlandse taalwetenschapper die indianen hun verloren taal leert

    Jan 04 2019

    In de studio is Taalwetenschapper Leo Wetzels. In Brazilië leert hij verloren, inheemse talen aan indianen. De indianen krijgen stukken land terug van hun voorouders en daar hoort ook de moedertaal bij. Taalwetenschapper Leo Wetzels werd gevraagd om de structuur van deze talen de documenteren en aan te leren aan de studenten.

  • Hoe gezond was Lara's ketogeen dieet?

    Jan 03 2019

    Heeft u ook goede voornemens dit jaar? Bijvoorbeeld om gezonder te eten? Lara wilde ik een paar kilo kwijt om beter te kunnen klimmen en volgde in december het ketogeen dieet. Daarbij eet je heel weinig koolhydraten en juist veel vetten. Lara at geen brood meer, dumpte haar fruit op de redactie en at veel vlees en vis. Hoe gezond of ongezond is dat? En voor iedereen die het wat minder drastisch wil aanpakken: hoe kun je dit jaar een beetje gezonder gaan eten? Wij spraken erover met Edith F...more

  • Eerste beelden van 'sneeuwpop' Ultima Thule in de kuipergordel

    Jan 03 2019

    Gisteravond gaf NASA een persconferentie over de eerste resultaten van de 'speeddate' tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij praten met Daphne Stam - planeetonderzoeker aan de TU Delft - over de eerste beelden van de 'sneeuwpop'.

  • Chinese maanlander landt op de 'donkere kant' van de maan

    Jan 03 2019

    Afgelopen nacht is de Chinese maanlander Chang'e 4 succesvol op de achterkant van de maan geland. Het was lange tijd onduidelijk hoe laat de Chang'e 4 precies zou gaan landen. Astrofysicus en directeur van het Radboud Radiolab, Marc Klein Wolt, ontwikkelde met het Radiolab de antenne voor het Chinese project dus hij bleef wakker vannacht om de landing op de voet te volgen.

  • Biologische Lariekoek: muggen komen op het licht af

    Jan 03 2019

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • China koopt overal kennis om wetenschapstop te bereiken

    Jan 02 2019

    Gekloonde aapjes, muizen met twee biologische moeders, de genetisch gemodificeerde tweeling én morgen waarschijnlijk de landing op de achterkant van de maan. Afgelopen jaar kwam er verrassend veel spectaculair wetenschapsnieuws uit China. Maar hoe ziet de wetenschapsagenda van de Chinezen er eigenlijk uit? En wat kunnen we dus in 2019 van ze verwachten? Wij praten erover met Harry Steinbusch hoogleraar neurowetenschappen in Maastricht. Hij geeft les aan twee Chinese universiteiten in is als l...more

  • Groenten niet per definitie duurder door deltaplan biodiversiteitsherstel

    Jan 02 2019

    Ernstige insectensterfte in Nederland, trekvogels die in het nauw zitten en wilde dieren waarvan er wereldwijd steeds minder zijn... Ze kwamen in 2018 allemaal voorbij in Nieuws en Co. Net als gesprekken over het herstel van de biodiversiteit. Met als sluitstuk het deltaplan dat krap twee weken geleden werd gepresenteerd en dat dit jaar in werking treedt. Wat u daarvan gaat merken? Dat bespreken wij met Louise Vet, voorzitter van de kwartiermakers van dat deltaplan en directeur van het Nederland...more

  • Speed date in de ruimte

    Jan 02 2019

    Rond deze tijd moet er een 'meet en greet' plaatsvinden op zo'n 6,6 miljard kilometer hiervandaan. Niet eerder gebeurde dat op zo'n afstand. In ieder geval niet met een vaartuig van aarde. De ontmoeting is namelijk tussen het NASA-ruimtevaartuig New Horizons en de dwergplaneet Ultima Thule. Wij praten erover met Pieter Visser, hoogleraar Astrodynamica en Ruimtemissies aan de TU Delft.

  • Close-up foto's in de maak van het verste object ooit: Ultima Thule

    Jan 02 2019

    Als alles goed gaat dan hebben we binnen een etmaal de eerste foto's van het verste object dat ooit van dichtbij is gefotografeerd. NASA's ruimtesonde New Horizons vliegt morgenochtend rond half zeven Nederlandse tijd langs Ultima Thule. Ultima Thule behoort tot de Kuipergordel: de band van ijsachtige mini-planeetjes en enorme rotsblokken die nóg verder van de zon af staan dan onze verste planeet Neptunus. Wij praten erover met Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de Technische Universiteit Delft...more

  • Betere IVF veel relevanter dan genetisch gemanipuleerde baby's

    Jan 02 2019

    Gekloonde aapjes, muizenbaby's met twee biologische moeders en de genetisch gemanipuleerde baby's van vorige maand... 2018 was een interessant jaar voor de voortplantingsgeneeskunde. Hoe gaan we nu verder in 2019? En hoe verhouden die opzienbarende experimenten zich tot de kern van het vakgebied? Wij spreken erover met Sjoerd Repping op zijn laatste dag als hoogleraar voortplantingsbiologie aan het Amsterdam UMC.

  • Wat brengt de wetenschap ons in 2019?

    Jan 02 2019

    Het is net 2019, een jaar vol nieuwe ontdekking en kansen, zeker in de wetenschap natuurlijk. Wat kunnen we het komende jaar verwachten? We praten erover met Bouwe van Straten, wetenschapsjournalist bij de NTR.

  • Een wetenschappelijke kerst op Antarctica

    Dec 31 2018

    Wakkere Wetenschapper Ella Wesdorp viert deze kerst op het meest zuidelijke puntje van onze wereld. Zij doet onderzoek naar algen en bacteriën, die de basis vormen van de voedselketen. Ze onderzoekt wat de effecten zijn van een virus op deze micro-organismen.

  • De receptie van de Eerste Wereldoorlog in de Nederlandse bioscopen

    Dec 30 2018

    Hoewel de Eerste Wereldoorlog bekend staat als de eerste mediaoorlog in de twintigste eeuw, is er nog weinig bekend over de manier waarop film als nieuws- en propagandamiddel in neutrale landen als Nederland functioneerde. Welke titels waren er in ons land te zien en welke reacties riepen zij op? Dat zijn de centrale vragen in het promotieonderzoek van Klaas de Zwaan, docent filmstudies aan de Universiteit Utrecht.

  • Column #29 van Hens Zimmerman: Het mysterie van donkere materie

    Dec 29 2018

    Het grootste deel van ons heelal is misschien helemaal niet zichtbaar. Wetenschappers vermoeden dat zo'n twee derde van het heelal bestaat uit donkere materie. Columnist Hens Zimmerman legt uit waaruit die donkere materie zou bestaan en waarom we die nodig hebben om te verklaren hoe sterrenstelsels zich gedragen.

  • Kindervragen: Waarom begon het heelal met de oerknal?

    Dec 28 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Coen (8) uit Leersum heeft vandaag de eer om de laatste kindervraag van deze reeks (en het jaar) af te sluiten. Hij had in zijn boeken gelezen dat het heelal met de oerknal begon. Maar hoe weten we dat eigenlijk zeker? We vra...more

  • Zo overleeft je kerstboom de kerst

    Dec 28 2018

    De kerstboom die op dit moment prachtig opgetuigd in jouw huis staat, die staat er waarschijnlijk al meer dan twee weken. En als je dan zoveel moeite hebt gedaan om dat boompje drie trappen op te zeulen, wil je toch eigenlijk ook wel dat je spar het na kerst nog even uithoudt. Hoe zorg je ervoor dat jouw kerstboom zo lang mogelijk mooi blijft? Joop Spijker, specialist in groenbeheer aan de Wageningen Universiteit, geeft je tips and tricks.

  • Kindervragen: Kan een kwal ons onsterfelijk maken?

    Dec 27 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt aan Juan Tristan (11), een jongetje uit Heukelum dat nu al weet dat hij heel graag wetenschapper wil worden. Hij had gelezen dat de kwallensoort Turritopsis dohrnii zichzelf vanuit een volwassen toes...more

  • Biologische Lariekoek: kwispelende honden zijn blij je te zien

    Dec 27 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Kindervragen: Waarom zijn oosterse draken goed en westerse draken slecht?

    Dec 26 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag krijgen we bezoek van Yke (10), een zeer nieuwsgierige jongen uit Alkmaar. Yke weet al veel van draken af, maar één ding is voor hem nog een mysterie: Waarom wij in het westen draken als slechte wezens zien, terwijl...more

  • Kerst column van Hens Zimmerman: De ster

    Dec 26 2018

    Deze week een extra column in deze podcast van onze ruimtefan Hens Zimmerman. En geheel in kerststijl. In deze aflevering gaat Hens op zoek naar de zin en de onzin van de ster van Betlehem, de kerstster.

  • Kindervragen: Waar komt de taal vandaan?

    Dec 25 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een kind uit die een vraag aan een wetenschapper mag stellen. Want achter een antwoord op een kindervraag zit vaak meer dan je zou denken. Vandaag is het de beurt aan Valerie (10) uit Odijk. Zij vraagt zich af waar de taal vandaan komt. En dat is voor kinderen een belangrijke vraag, want ze kwam het meeste terug in al de inzendingen die we kregen. Het antwoord...more

  • Wat doet de visserij met de bodem van de Noordzee?

    Dec 25 2018

    Vissers weten precies waar ze heen moeten varen om zo veel mogelijk vis van een bepaalde soort te vangen. Daar kunnen wetenschappers nog wat van leren. Dat dacht waarschijnlijk ook marien-bioloog Karin van der Reijden. Voor haar net gepubliceerde onderzoek keek ze waar vissers op de Noordzee het vaakst en het meest vissen en wat dit doet met het Noordzeebodem.

  • Kindervragen: Hebben mensen die hetzelfde eten ook dezelfde poep?

    Dec 24 2018

    In in de zomer hebben we wetenschappers met veel plezier laten vertellen welke vragen ze ooit in hun leven van een kind kregen. Nu is het nu de beurt aan de kinderen zelf. Begin december konden ze hun eigen vragen aan Nieuws en Co opsturen. Deze week zullen we er vijf aan bod laten komen. We beginnen met Noa (12) uit Steenwijk. Zij vroeg zich tijdens het eten af of iedereen van haar familie uiteindelijk ook dezelfde poep zal krijgen. Dat is nog niet zo slecht bedacht, want iedereen aan tafel e...more

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: Snelkookpan

    Dec 24 2018

    Het is 1815 en zeer koud in Haarlem. Maar in de gaarkeukens worden de arme bewoners voorzien van voedzame, goedkope soep. Een soep gemaakt van gort, rapen en uitgekookte runderbeenderen. Voor de bereiding van deze soep was een hogedrukketel nodig, maar de huidige ontwerpen bleken niet veilig. De eerste directeur van het Teylers Museum, Martinus van Marum, ontfermde zich over het probleem en wist een veilige versie te ontwerpen. Met groot succes. In gaarkeukens over het hele land werd zijn on...more

  • Biologische Lariekoek: Spinazie bevat extreem veel ijzer

    Dec 23 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen.

  • Column #28 van Hens Zimmerman: Een ruimtelijke paradox

    Dec 22 2018

    Spacegeek Hens Zimmerman behandeld in deze column een schijnbare tegenstelling. Kunnen we ons echt verplaatsen in de ruimte? Of is dat maar een illusie? Schrijf mee, let goed op en probeer het raadsel te ontrafelen.

  • Zo lieten dino's hun pootafdrukken al 100 miljoen jaar achter

    Dec 21 2018

    Het is erg mooi nieuws uit de dino-wereld. Wetenschappers hebben in het zuid-oosten van Engeland (East-Sussex) tientallen gedetailleerde voe..euh pootafdrukken gevonden van verschillende dinosauriërs. Bij sommige pootafdrukken kun je er de afdruk van de schubben zelfs nog in zien. En dat is natuurlijk erg fascinerend, aangezien de afdrukken al meer dan honderd miljoen jaar oud zijn. Hoe uniek is deze vondst? Wat kunnen we er uit afleiden? En hoe komt het dat we deze dino-sporen vandaag nog ku...more

  • Wat doet antibiotica met ons afweersysteem?

    Dec 21 2018

    De Wakkere Wetenschapper van vannacht, Sanne de Jong, doet onderzoek in Stanford. Steeds vaker gebruiken we een antibiotica kuurtje, maar hoe gaat ons lichaam hier eigenlijk mee om?

  • Polyoxybenzylmethylenglycolanhydride!!!!!!!!!!

    Dec 20 2018

    Liefhebbers van de originele Mary Poppins-film herkennen het musicalnummer Supercalifragilisticexpialidocious vast. Het woord zelf betekent zo iets als 'mega-fantastisch', maar in werkelijkheid is het natuurlijk een verzinsel dat speciaal voor de film bedacht is. Met het verschijnen van de nieuwste Marry Poppins-film maakte het bekende Amerikaanse YouTube-kanaal 'Screenjunkies' (voornamelijk bekend omwille van hun Honest Trailers) daarom een parodie op het nummer. Daarin is het woord Polyoxyben...more

  • Basisschoolleerlingen maken ruimtereis met André Kuipers

    Dec 20 2018

    Op het Mediapark is zojuist de SpaceBUZZ onthuld. Dat is een model van een raket waarmee je virtueel de ruimte in kunt. De raket is onderdeel van een nieuw project voor basisschoolleerlingen. Doel daarvan is om kinderen te laten zie hoe mooi én hoe kwetsbaar de aarde is. Marc-Robin Visscher vloog mee.

  • Eten uit de Beerput

    Dec 20 2018

    Bio-archeoloog Merit Hondelink onderzoekt toiletten uit de 18de en 19de eeuw. In de beerput zoekt ze naar etensresten om te weten te komen wat de mensen vroeger aten. Om alle etensresten te kunnen herkennen, kookt Merit Hondelink zelf de gerechten uit deze tijd na. Deze oude recepten zijn te horen in de podcast PoDgront.

  • Waar we heen gaan? Jelle zal wel zien

    Dec 19 2018

    Elke week geven we het podium aan een jonge wetenschapper die na jaren eindelijk klaar is met een promotieonderzoek. Deze week is historicus Jonne Harmsma bij ons. Hij schreef een biografie over oud-politicus Jelle Zijlstra. De titel van zijn promotieonderzoek 'Jelle zal wel zien' heeft hij te danken aan het nummer van cabaretier Wim Kan uit 1966.

  • Nature's 10: erkenning voor de man die open access moet forceren

    Dec 18 2018

    Wetenschappelijke artikelen die met publiek geld zijn betaald, moeten voor iedereen gratis toegankelijk zijn. Dat is het idee achter 'open access'. Maar in de praktijk zitten nog veel artikelen achter een betaalmuur. Robert-Jan Smits moest als speciaal gezant bij de Europese Commissie een doorbraak forceren richting open access. En vandaag staat hij vanwege zijn werkt op dat gebied in 'Nature's 10': de jaarlijkse lijst van mensen die veel invloed hebben op de wetenschap.

  • Waarom de Chinezen zo lang onderweg zijn naar het maanoppervlak

    Dec 18 2018

    Anderhalve week geleden lanceerde de Chinese ruimtevaartorganisatie een sonde die op de achterkant van de maan moet landen: dáár waar nog nooit iets of iemand is geland. Waarom is die sonde zo lang onderweg? En hoe gaat het met de Nederlandse antennes die op de communicatie-satelliet zitten? Vlak na de lancering vertrok astrofysicus Marc Klein Wolt van het Radboud Radio Lab naar China omdat hij die antennes zo snel mogelijk aan wil laten zetten. Hij praat ons bij over de vorderingen.

  • Waarom Saqqara nog nieuwe Oud-Egyptische schatten in petto heeft

    Dec 17 2018

    De ontdekking van een meer dan vierduizend jaar oude grafkapel van een hogepriester in Saqarra (Egypte) was afgelopen weekend groot nieuws. Op de hiëroglyfen in de kamer staat dat de man, genaamd Wahtye, inspecteur van de 'heilige boot' was. Dat betekent dat hij er met rituelen en offers voor moest zorgen dat de goden in de hemel (of de ziel van overledenen) op een veilige manier per boot in de hemel konden varen (en niet ten prooi vielen aan bijvoorbeeld de slangendemon Apepi), zodat de orde op...more

  • Maakt tweetaligheid je slimmer?

    Dec 16 2018

    Krijgen kinderen die naast hun moedertaal ook Spaans OF Chinees leren, een beter geheugen? Of kunnen zij hun aandacht beter verdelen? Naar tweetaligheid wordt tegenwoordig steeds meer onderzoek gedaan en de conclusies lopen uiteen. Presentator Rob Bruins Slot belt met San Francisco, waar taalwetenschapper Olga Kepinska onderzoek doet naar de invloed van tweetaligheid op je brein.

  • Column #27 van Hens Zimmerman: Kunstmatige intelligentie in de ruimte

    Dec 15 2018

    Nu al kan kunstmatige intelligentie ons helpen bij het herkennen van afbeeldingen. Dat gebeurt met behulp van deep learning. Is deze techniek ook nuttig voor het besturen van ruimteschepen? Hens Zimmerman onderzoekt deze vraag met de hulp van Alexa, de intelligente Amazon-computer.

  • Plattere vorm mensenschedel gelinkt aan Neanderthaler-genen

    Dec 14 2018

    De moderne mens (en meer bepaald mensen uit het Westen en Azië) draagt een aantal genen van de Neanderthaler met zich mee, doordat onze verre voorouders zich van tijd tot tijd met de Neanderthaler voortplantten. Nieuw onderzoek uit Current Biology vindt nu sterke statistische verbanden dat een aantal van die Neanderthaler-genen bij sommige mensen nog altijd de vorm van de schedel mee bepalen. Het is de eerste keer dat er een genetische link wordt vastgesteld tussen de Neanderthaler-genen die we ...more

  • Nubië: Land van de zwarte Farao’s

    Dec 14 2018

    Ze bouwden meer piramides dan de oude Egyptenaren, stichtten een van de oudste koninkrijken van Afrika, schreven in een schrift dat door niemand ontcijferd kan worden en heersten over een rijk van de zuid oevers van de Nijl tot de grenzen van het huidige Libanon. Toch hebben weinig mensen van dit volk gehoord: De Nubiërs. Aanstaande zondag opent in het Drents museum de tentoonstelling: Nubië, Land van de zwarte Farao’s. Daar maak je kennis met het bijzondere volk dat tussen 2400 voor Christus...more

  • Zonne-auto Lightyear One rijdt in 2020 door de straten

    Dec 13 2018

    Naast auto's met stekkers en auto's met benzinetanks zullen we vanaf 2020 ook auto's met zonnecellen op straat zien. We hebben er in Nederland namelijk een nieuw automerk bij: Lightyear. Vandaag werd de productiehal in Helmond geopend en LeasePlan heeft al 20 auto's besteld. Jeroen de Jager reed in zijn diesel-auto naar de persconferentie en wij vragen onderzoeker Auke Hoekstra van de TU Eindhoven in hoeverre deze auto het straatbeeld gaat bepalen.

  • De oorsprong achter de jaarlijks vallende 'wintersterren'

    Dec 13 2018

    Vannacht en de nacht van vrijdag op zaterdag is het weer zo ver. Dan vallen de jaarlijkse Geminiden, een gordijn van 'vallende sterren', weer over de aarde heen. Vanaf 20 uur kun je al twintig vallende sterren per uur zien, en elk uur worden het er meer en meer. Met een maan die 's nachts al snel ondergaat en een heldere hemel op vele plaatsen, zijn de omstandigheden bijzonder goed om de vallende sterren te bewonderen. Astrofysicus John Heise (Universiteit Utrecht, SRON) wordt de Geminiden-reg...more

  • Leerlingen kunnen heel goed zelf bedenken wat ze willen leren

    Dec 13 2018

    Vannacht doen we het Lekenpraatje met Jeroen Bron. Hij promoveerde op 26 november aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht. Hij onderzocht hoe leerlingen invloed kunnen hebben op hun eigen curriculum.

  • Universiteit Wageningen oogst eerste 'Nederbananen'

    Dec 12 2018

    Vandaag worden aan de Universiteit Wageningen de eerste Nederlandse bananen geoogst die niet op de volle grond, maar op kunstmatige bodems van steenwol en kokosvezel in kassen zijn geteeld. Via dit project hoopt bananen-expert Gert Kema de bananensector op te schudden en de strijd aan te gaan met verschillende bananenschimmels, waaronder de Panama-ziekte. De Panama-ziekte is een grondschimmel waar voorlopig geen remedie tegen bestaat en die wereldwijd al erg veel schade aan bananenplantages aanr...more

  • Commerciële dna-tests hebben onverwachte 'bijwerkingen'

    Dec 11 2018

    Van placebo-effecten bij medicijnen heeft u waarschijnlijk wel gehoord: we kunnen ons beter of juist slechter voelen door een pilletje dat geen enkele werkzame stof bevat. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat de uitslag van een dna-test ons gedrag kan veranderen. Proefpersonen die tijdens een experiment hoorden dat ze genetisch gezien een lage kans op obesitas hadden, aten daarna minder. Wij praten over het onderzoek met Fleur Vansenne. Zij is klinisch geneticus in het Universitair Medisch Centr...more

  • Vrijheid en gelijkheid: De idealen van de Atlantische Revoluties

    Dec 11 2018

    Op vrijdag 7 december houdt professor Annelien de Dijn haar oratie aan de Universiteit van Utrecht over "Vrijheid en gelijkheid: De idealen van de Atlantische Revoluties". Wat is de definitie van vrijheid? Hoe gaat dat samen met gelijkheid? Annelien de Dijn geeft antwoord op deze vragen en legt uit wat deze begrippen betekende voor de Atlantische Revolutionaire.

  • Zo loopt de superheld van de dierenwereld over water

    Dec 10 2018

    Gekko's zijn kleine reptiel-achtigen die dingen kunnen doen die een superheld niet misstaan. Tot hun kunstjes behoren onder meer over het plafond lopen, met een gigantische snelheid wegschieten, én (last but not least) over water rennen. Sommige soorten kunnen ook hun huid (die overigens waterafstotend is) van kleur laten veranderen, en hun staart verliezen en opnieuw laten aangroeien. Onderzoekers uit het wetenschappelijke tijdschrift Current Biology hebben zich gefocust op de redenen waarom...more

  • Heeft de bubbel waar wetenschappers in zitten invloed op hun onderzoek?

    Dec 10 2018

    Hoe doe je als wetenschapper goed, degelijk en onafhankelijk onderzoek? Naar aanleiding van recente discussies over fraude, onjuist gebruik van statistiek en belangenverstrengeling maakte Focus een drieluik over de stand van de wetenschap. Afgelopen nacht het derde en laatste deel. Verslaggever Laura Molenaar ging op bezoek bij Iris van der Tuin, die als filosoof verbonden is aan de Universiteit Utrecht. Donderdagmiddag,op 6 december, houdt zij haar oratie voor haar aanstelling als hoogleraar...more

  • Hoe worden herinneringen opgeslagen in het brein?

    Dec 09 2018

    Herinner jij je nog de laatste keer dat je uit eten ging? Weet je nog met wie je was en naar welk restaurant je ging? Hersenwetenschapper Silvy Collin onderzoekt hoe herinneringen opgeslagen worden in het brein. Ze werkt bij het geheugenlab van de prestigieuze Amerikaanse universiteit Princeton.

  • Column #26 van Hens Zimmerman: space warps

    Dec 08 2018

    Hens Zimmerman neemt ons wekelijks mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt Hens de invloed van Amerikaanse presidenten op de astronomie in de VS.

  • China lanceert historische lander naar achterkant maan

    Dec 07 2018

    Vandaag lanceert de Chinese ruimtevaartorganisatie een lander die de achterkant van de maan moet bereiken. Als alles volgens plan verloopt dan schrijven de Chinezen binnenkort geschiedenis. Want hoewel er beelden van zijn, is nog nooit iets of iemand op de achterkant van de maan geland. Ook qua wetenschap is deze missie interessant. Eerder al dit jaar lanceerde China een satelliet die de communicatie tussen de lander en de aarde moet verzorgen. Op die satelliet zit ook een radio-antenne van ...more

  • Biologische Lariekoek: haren en nagels groeien door na de dood

    Dec 07 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week leest Koen Moons voor over: je wordt verkouden van kou.

  • Huidig smelttempo ijskap Groenland in eeuwen niet geëvenaard

    Dec 06 2018

    Dat de ijskap op Groenland door klimaatopwarming snel smelt en de zeespiegel doet stijgen weten we al langer. Maar een team van klimaatwetenschappers, waaronder polair meteoroloog Michiel van den Broeke (Universiteit Utrecht), ontdekte dat de huidige smeltsnelheid in vergelijking met de afgelopen eeuwen (en waarschijnlijk afgelopen millennia) nog niet is voorgekomen. De onderzoekers kwamen tot deze bevinding met behulp van analyses van het ijs dat ze op verschillende plaatsen in het gebied geboo...more

  • De klimaatgezant van Katowice

    Dec 06 2018

    De klimaatgezant van Katowice. Het klinkt als een krimi, met een langzaam ontvouwend plot. En dat is het misschien ook wel. Afgelopen maandag is de klimaattop begonnen, in Katowice, Polen. Een enorme conferentie met twintigduizend deelnemers. Ons land wordt daar vertegenwoordigd door Marcel Beukeboom, Klimaatgezant voor het Koninkrijk der Nederlanden. En hij is bij ons te gast, vers van de conferentie.

  • Bijwerkingen van medicijnen verminderen via scheikundig onderzoek

    Dec 05 2018

    Vandaag hebben we nieuws uit de scheikunde. Het malariamedicijn Lariam staat erom bekend dat het flinke bijwerkingen kan hebben. Van draaierigheid en hoofdpijn tot hallucinaties, angsten en depressies. Scheikundigen van de Radboud Universiteit Nijmegen hebben nu een techniek ontwikkeld waarvan ze hopen dat hij bijwerkingen van zulke medicijnen kan verminderen. Wij praten erover met scheikundige en promovendus Ton Engwerda.

  • De intrede van de Nederlandse taal op de lagere school

    Dec 05 2018

    In het lekenpraatje is Promovendus Bob Schoemaker te gast. Hij hoopt op 6 december te promoveren aan de Universiteit van Leiden op het onderwerp: Het onderwijs in de Nederlandse taal op de lagere school van 1750 tot 1850. Hoe deed de Nederlandse taal zijn intrede op de lagere school? En hoe veranderden het onderwijs en de onderwijzer?

  • Succesvolle teamdynamiek geeft echt grotere kans op nieuwe overwinning

    Dec 04 2018

    Never change a winning team luidt een bekend gezegde, maar misschien is het toch meer dan dat. Een nieuwe Amerikaanse studie uit het tijdschrift Nature Human Behaviour laat namelijk zien dat dezelfde teamspelers die in het verleden gezamenlijk succes hebben gekend, ook in de toekomst een grotere kans hebben om te winnen. Dat deden ze door een gigantische competitiedataset van de Engelse Premier League (Voetbal), de NBA (Amerikaanse Basketbal), MLB (Amerikaans Baseball), de Premier League uit Ind...more

  • Asteroïdenjager OSIRIS-Rex zoekt bouwstenen van het leven

    Dec 03 2018

    Vandaag arriveert NASA's ruimtesonde OSIRIS-Rex bij asteroïde Bennu. OSIRIS-rex moet een monster van de asteroïde nemen en het materiaal in 2023 hier op aarde afleveren. Daarmee kunnen we meer te weten komen over de oorsprong van het leven hier op aarde. Wij praten erover met Fred Jansen. Hij leidt op dit moment de GAIA-missie bij de Europese ruimtevaartorganisatie ESA en hij is in het verleden kort betrokken geweest bij OSIRIS-Rex.

  • De invloed van commerciële bedrijven op de wetenschap

    Dec 02 2018

    Kun je als wetenschapper nog onafhankelijk onderzoek doen als dat gefinancierd is door een bedrijf met eigen ideeën en belangen? Verslaggever Laura Molenaar praat met Jeroen de Ridder, die aan de Vrije Universiteit onderzoek doet naar de wisselwerking tussen bedrijf en universiteit.

  • Column #25 van Hens Zimmerman: Oumuamua

    Dec 01 2018

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult op geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week bespreekt hij het object Oumuamua. Een mysterieuze rode steen die door ons zonnestelsel zoeft.

  • Spannende kaart Londen laat je middeleeuwse moorden ontdekken

    Nov 30 2018

    Niet alleen in het Victoriaanse Londen van Jack the Ripper kwam moord al regelmatig voor. Dat maakt een nieuwe fascinerende kaart over het middeleeuwse Londen (de 14de eeuw) duidelijk. Het is een creatie van Manuel Eisner (een criminoloog uit Cambridge) en je kunt erg makkelijk mee kijken in welke Londense straat een moord werd gepleegd. En wat blijkt? Vooral in de avond en op zondag moest je echt wel op je hoede zijn. Want dan zou je de meeste kans lopen om in de Londense straten neergeveld te ...more

  • Vinden Europarlementariërs hun politieke kleur óf hun nationaliteit belangrijker?

    Nov 30 2018

    Politiek wetenschapper Harmen van der Veer promoveerde onlangs aan de Universiteit van Amsterdam. Hij onderzocht wat voor een Europarlementariër belangrijker is: partijbelang of landsbelang. Duizendenen en nog eens duizenden documenten van het Europees parlement heeft hij daarvoor doorgespit. En met resultaat!

  • Vanuatu: een stabiele democratie in een verdeeld land

    Nov 29 2018

    Hoe opereert de democratie in een land met meer dan honderd talen, tachtig eilanden en zeventien politieke partijen? Ondanks de verdeeldheid is de democratie op de archipel Vanuatu, gelegen naast Australië, bijzonder stabiel. Wouter Veenendaal onderzoekt hoe het kan dat kleine staatjes vaak juist een stabiele democratie hebben.

  • Voor het eerst echt gevonden: genetische risico's op ADHD

    Nov 29 2018

    Een zeer groot internationaal team van wetenschappers heeft voor het eerst duidelijk een aantal genen gevonden die een verhoogd risico op ADHD met zich mee brengen. Dat is interessant, omdat wereldwijd 5 procent van de kinderen en 2.5 procent van de volwassenen de diagnose krijgen. Maar hoewel een sterke genetische basis aanwezig is, zijn de exacte mechanismen achter ADHD nog altijd een groot mysterie. De onderzoekers (waarbij ook heel veel Nederlandse wetenschappers betrokken waren) publicee...more

  • Gebeten door een slang - en dan?

    Nov 29 2018

    Gemiddeld eens per vier minuten overlijdt er iemand aan een slangenbeet. Hoe verkrijg je antigif tegen een slangenbeet? En hoe komt het dat er nog steeds zo veel mensen overlijden door slangengif? We spreken presentatrice Elisabeth van Nimwegen en regisseur Dirk de Bekker over de uitzending van FocusTV over remedies tegen slangenbeten.

  • 'Een van de Chinese baby's heeft onbedoelde genetische mutatie'

    Nov 28 2018

    De wetenschapper die claimt dat hij baby's genetisch heeft gemanipuleerd, heeft zijn werk na een oorverdovende radiostilte toegelicht. Hij gaf een presentatie op de International Summit on Human Genome Editing en kon vervolgens rekenen op een stortvloed aan kritische vragen. Maar klopt zijn claim? Niels Geijsen meent van wel. Hij is hoogleraar regeneratieve geneeskunde aan het Hubrecht Instituut en de Universiteit Utrecht en bekeek de gegevens van He Jiankui. Daarin zag hij ook dat He Jiankui...more

  • De man achter de 'genetisch gemanipuleerde baby's'

    Nov 27 2018

    We gaan naar China, naar het nieuws dat zo enorm veel stof heeft doen opwaaien.. De Chinese wetenschapper Jiankui He claimt dat hij de eerste genetisch gemodificeerde baby's de wereld in heeft geholpen. Jiankui He heeft met de relatief nieuwe techniek Crispr-cas9, direct na een aantal ivf-bevruchtingen in het dna van de bevruchte eicellen geknipt. Uiteindelijk kwam een tweeling ter wereld die door deze ingreep zou zijn beschermd tegen hiv. De Chinese overheid lijkt geschrokken kondigt een ...more

  • De echte eenhoorn leefde nog ten tijde van de mensheid

    Nov 27 2018

    Het is nu officieel door de wetenschap vastgesteld. De moderne mens heeft in het verre verleden in dezelfde tijdsperiode geleefd als dé echte eenhoorn. Geen elegant wit paard met een klein sierlijk hoorntje op het hoofd, maar wel de Siberische eenhoorn: een harige kolos zo groot als een olifant, met een hoorn minstens zo groot als een kind. En snel rennen kon hij ook al. Nederlandse onderzoekers van de Universiteit Groningen en Universiteit Leiden hebben de beenderen van een aantal fossielen ...more

  • Wat hebben koningin Wilhelmina, Adolf Hitler en Jack Kerouac met elkaar gemeen?

    Nov 27 2018

    Wat hebben koningin Wilhelmina, Adolf Hitler en Jack Kerouac met elkaar gemeen? Ze gebruikten alledrie een vorm van crystal meth. Ook wel bekend als speed. Dat was in de tijd dat die drug gewoon legaal verkrijgbaar was. Over de geschiedenis van het drank- en drugsbeleid hield Gemma Blok afgelopen vrijdag haar oratie aan de Open Universiteit in Heerlen.

  • UMC Groningen start muziektherapie bij te vroeg geboren baby's

    Nov 26 2018

    In het Universitair Medisch centrum van Groningen startten ze vandaag met een bijzonder experiment. Te vroeg geboren baby's zullen er worden blootgesteld aan muziektherapie in de hoop een aantal lichamelijke en psychologische nadelige effecten van deze vroeggeboorte te behandelen. En dat is opmerkelijk, want, over de gevolgen van muziektherapie op te vroeg geboren baby's, is nog geen sluitend bewijs gevonden. En te vroeg geboren baby's zijn natuurlijk nog erg kwetsbaar in hun ontwikkeling. Versl...more

  • Biologische lariekoek: Je wordt verkouden van de kou

    Nov 26 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week leest Koen Moons voor over: je wordt verkouden van kou.

  • Een nieuwe geschiedenis van Curaçao

    Nov 25 2018

    Hoe bepaal je wat hoort bij het nationaal erfgoed? Curaçaoënaars worstelen daar al decennia mee. Margo Groenewoud is als historicus verbonden aan de Universiteit van Curaçao en doet onderzoek naar hoe monumenten en archieven op Curaçao vorm hebben gekregen in de afgelopen eeuw. Margo wil de geschiedschrijving verdiepen door nieuw archiefmateriaal te ontsluiten.

  • Column #24 van Hens Zimmerman: De Fast Radio Burst

    Nov 24 2018

    Iedere week neemt Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte en onthult hij op zijn geheel eigen wijze de geheimen van ver buiten de dampkring. Deze week vertelt hij over het mysterie rondom de Fast Radio Burst.

  • Nieuwe vorm van prostaatkanker ontdekt

    Nov 23 2018

    Jaarlijks krijgen tienduizend mannen in Nederland de diagnose van prostaatkanker. En hoewel het in de meeste gevallen lukt om de ziekte te bestrijden door de prostaat te verwijderen, komt de kanker meestal gelukkig niet terug. Maar in het geval dit wel zo is, wordt de kanker verder bestrijden moeilijker. In dat opzicht is een nieuwe bevinding van Zwart Lab van het Antoni van Leeuwenhoek Instituut (NKI) interessant. De onderzoekers hebben een nieuwe vorm van prostaatkanker ontdekt die (in teg...more

  • Hoe kunnen we voor eeuwig jong blijven?

    Nov 23 2018

    In goede gezondheid 120 jaar oud worden, dat is voor veel mensen een droom. Maar is het ook haalbaar? Verouderingsbioloog Peter de Keizer van UMC Utrecht werkt al jaren aan manieren om het leven langer te laten duren. In onze podcastbooth op het Betweterfestival in Tivoli Vredenburg gaf hij antwoord op de vraag: Blijven we voor altijd jong? Dit item is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

  • Virtuele tour langs zwart gat in het centrum van onze Melkweg

    Nov 22 2018

    We gaan vandaag op reis naar een zwart gat. Dat wil zeggen, dat doen we met virtual reality. In het echt zijn er namelijk nog wat praktische uitdagingen. Behalve dat we het niet zouden overleven, is het ook nog eens enkele tienduizenden lichtjaren reizen. Om toch een beeld te krijgen hoe het er in zo'n zwart gat aan toe gaat, heeft sterrenkundige Jordy Davelaar van de Radboud Universiteit een tour gemaakt. Verslaggever Martijn van der Zande ging met hem mee op reis.

  • Superstil en zonder kerosine: hoe haalbaar is duurzame luchtvaart?

    Nov 22 2018

    Een superstil vliegtuigje zónder kerosine en zónder propellors. Amerikaanse wetenschappers hebben er voor het eerst eentje laten vliegen. Met die innovatie hopen zij de luchtvaart duurzamer te maken. Ze publiceerden hun bevindingen in het prestigieuze blad Nature. Joris Melkert, luchtvaartdeskundige aan de Technische Universiteit Delft, heeft het onderzoek voor ons bekeken.

  • Slechts enkele farmaceuten steken geld in ontwikkelen noodzakelijkste medicijnen

    Nov 22 2018

    Er zijn maar vijf grote internationale farmaceutische bedrijven die veel geld en energie steken in de ontwikkeling van medicijnen waarop vooral arme landen zitten te wachten. En het meeste geld gaat naar maar vijf ziekten terwijl er 45 ziekten staan op de prioriteitenlijst van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Dat blijkt uit de tweejaarlijkse Index of Access to Medicine Foundation die in kaart brengt wat de grote farmaceuten doen om medicijnen toegankelijk te maken. Wij spreken Marijn Verhoef...more

  • De nieuwe maatschappelijke rol van de kunstenaar

    Nov 22 2018

    Rina Visser is onlangs gepromoveerd op een nieuwe vorm van kunstenaarschap: de participatieve kunst. Tegenwoordig gaan sommige kunstenaars samen met wijkbewoners aan de slag om maatschappelijke kwesties op te lossen. Kunstenaars kunnen bijvoorbeeld helpen bij de ontwikkeling van een wijk in Den Haag, omdat ze anders denken dan gemeenteraadsleden en ondernemers.

  • Unieke databank brengt vegetatie over de hele wereld in kaart

    Nov 21 2018

    Een groot internationaal netwerk van biologen en ecologen slaagde er in 2016 voor het eerst in om een gedetailleerde database van de vegetatiesamenstelling over heel onze aardbol te maken. sPlot heet die databank. Maar liefst 1.1 miljoen onderzochte gebiedjes en 26.000 planten, grassen en boomsoorten werden verzameld, met als doel om meer te weten te komen over de leefomstandigheden van het groen op aarde. Nu brengen ze de eerste resultaten van die database naar buiten in het wetenschappelij...more

  • Wat kan er misgaan bij het interpreteren van data?

    Nov 21 2018

    Wetenschappers gebruiken vaak grote hoeveelheden data voor hun onderzoek. Maar hoe zorg je ervoor dat je uit die data ook de juiste conclusies trekt? Jan-Willem Romeijn doet onderzoek deze problematiek. Hij is hoogleraar wetenschapsfilosofie in Groningen, en hij legt uit waarom het zo belangrijk is dat wetenschappers onderzoek van collega's herhalen.

  • Mislukte Sojoez-lancering als schoolvoorbeeld van risicomanagement

    Nov 20 2018

    Zelfrijdende auto's die ongelukken veroorzaken, het ongeluk met de Stint in Oss en stroomstoringen die grote chaos veroorzaken... Technologie dringt steeds verder door in ons dagelijks leven en dat brengt risico's met zich mee. Met die risico's moeten we op een andere manier omgaan dan we nu doen, betoogt Mariëlle Stoelinga. Zij is hoogleraar risicomanagement van high-tech systemen aan de Universiteit Twente én aan de Radboud Universiteit. En deze week spreekt ze op beide universiteiten een orat...more

  • Wat is het effect van overdreven taalgebruik?

    Nov 20 2018

    Op het Betweter Festival stapte taalwetenschapper Christine Liebrecht van Tilburg University in onze Podcast-booth. Daar gaf ze een mini-college op over het effect van overdreven taalgebruik. Hoe kun je met taal voortaan altijd gelijk krijgen? Deze aflevering is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

  • Biologische Lariekoek: lemmingen plegen massaal zelfmoord

    Nov 18 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek 'Plassen over Kwallenbeten'. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Steijn van Schie over de knaagdieren lemmingen, die massaal zelfmoord plegen.

  • Column #23 van Hens Zimmerman: Hoe repareer je een ruimtestation?

    Nov 17 2018

    Hens Zimmerman vertelt over een spannende Sovjetmissie naar de Saljoet-7. Daar was namelijk een sensor kapot gegaan waardoor geen contact meer met het ruimtestation gemaakt kon worden. De Russen zetten alles op alles om in de space race voor te blijven.

  • Bruin vet speelt rol in verzadigingsgevoel

    Nov 16 2018

    Heb je wel eens van bruin vet gehoord? Misschien denk je dat het je ergste vijand is, maar dat is niet zo. Eerder was al bekend dat het (in combinatie met de koude of bepaalde hormonen) kan helpen om af te komen van wit vet ('het slechte vet'). En een nieuwe studie uit het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Cell laat nu zien dat een combinatie van bruin vet en secretine (een hormoon in onze darmen), je brein het gevoel geeft dat het genoeg heeft gegeten. Waarvoor zou je deze kennis k...more

  • Woonden er giganten op de Cariben?

    Nov 16 2018

    In 1499 komt Amerigo Vespucci aan op de Cariben. Hij beschrijft de oorspronkelijke bewoners als woeste giganten. Archeologisch onderzoek wijst echter uit dat de bewoners van de Cariben helemaal niet groter waren dan andere volkeren. We praten met Luc Alofs van de Universiteit van Aruba over de mythes die de rondte deden over de oorspronkelijke eilandbewoners.

  • Óók bestrijdingsmiddelen verstoren het leven in slootjes

    Nov 15 2018

    In Leiden ligt al anderhalf jaar een mini-poldertje met 38 slootjes. Het is het domein van hoogleraar Martina Vijver. Ze onderzoekt met haar studenten de invloed van vreemde stoffen op de natuur. Belangrijk, want we introduceren steeds weer nieuwe stoffen in de zonder dat we de gevolgen volledig overzien. Morgen houdt Martina Vijver haar oratie, dus Marc-Robin Visscher zette koers richting het wonderlijke landschapje langs de A44 bij Leiden.

  • Is wat we zien ook wat we horen?

    Nov 15 2018

    Zoals elke week geven we het podium aan een promoverende wetenschapper. Na jarenlang gezwoegd te hebben op een onderzoek, is het dan nu eindelijk klaar. Tijd om de resultaten aan het grote publiek te laten horen. Claudia Lüttke onderzocht aan de Radboud Universiteit, de visuele invloed bij luisteren. Is wat we zien ook wat we horen?

  • Waterreservoirs maken ons lui en kwetsbaar in tijden van droogte

    Nov 14 2018

    Nog altijd is er sprake van droogte in Nederland, we zouden het bijna vergeten nu het herfst is. En door klimaatverandering krijgen steeds meer gebieden te maken met langere periodes van watergebrek. Vorig jaar nog was het extreem droog in Zuid-Europa. In 2015 werd Californië geteisterd door de ergste droogte in zo'n duizend jaar en ook nu is het daar weer mis. De afgelopen decennia zijn er wereldwijd allerlei dammen en reservoirs aangelegd om de beschikbaarheid van water onder controle te kr...more

  • Op zoek naar het verdwenen plastic

    Nov 14 2018

    Schokkende hoeveelheden plastic komen jaarlijks in zee terecht. De enorme hoeveelheid afval die zich in de vorm van plastic soep verzamelt, is maar een fractie van al het plastic afval in het milieu. Maar waar blijft de rest? Focus TV gaat vanavond, om 20:45 uur op NPO 2, op zoek naar het verdwenen plastic.

  • Het Latijn in de spreuken van Harry Potter

    Nov 13 2018

    Vanavond gaat in Nederland de film Fantastic Beasts and Where to Find Them: The Crimes of Grindelwald in première. Het is de nieuwste film die zich in het universum van Harry Potter afspeelt en ook door JK Rowling geschreven werd. Maak je dus vooral klaar voor een tsunami aan spreuken zoals Accio!, Avada Kedavra!, en Expelliarmus! Die spreuken lijken wel allemaal erg op het Latijn. Maar is dat eigenlijk wel zo? Zou een Romein ze verstaan? Of maakte Rowling er, geïnspireerd door de bezweringen...more

  • Waarom pop-stemmen tegenwoordig een robot-achtige kant hebben

    Nov 12 2018

    Het is 20 jaar geleden dat het nummer Believe van zangeres Cher doorbrak in de Nederlandse hitlijsten. En dat is een muzikale mijlpaal, omdat dit het eerste popnummer was dat overdreven veel gebruik maakte van 'Auto-tune'. De techniek werd oorspronkelijk ontwikkeld in de olie-industrie om olievelden op te sporen. Maar in de muziek kun je er stemmen mee vervormen en (belangrijker) vals gezongen noten corrigeren. Auto-tune is zeer populair bij zowel Amerikaanse als Nederlandse rappers. En Ariana...more

  • De officiële kilo wordt gedegradeerd

    Nov 12 2018

    We staan er niet bij stil, maar als we zeggen dat een voorwerp 1 kilo weegt, vergelijken we het eigenlijk met een voorwerp dat al meer dan een eeuw in Parijs ligt, dé kilo ('Le Grand K') heet, en de maatstaf van gewicht (of wetenschappelijk correcter: massa) is. Er bestaat zelfs een internationale organisatie die er zeer nauwlettend op let dat iedereen in de wereld eenheden zoals de meter, kilo en de seconde op een juiste manier gebruikt: Le Bureau international des poids et mesures (BIPM), ofte...more

  • Nederlands leren door buiten te spelen, mét een taalhuisje

    Nov 12 2018

    In Nijmegen is vandaag een taalhuisje geopend. Het huisje staat op het schoolplein van basisschool De Bloemberg. Op die school zitten kinderen die net in Nederland wonen en nog geen Nederlands spreken. Het Taalhuisje kan hen daarbij helpen. Hoe? Dat vroeg verslaggever Karin Alberts bekijken aan Paula Fikkert, hoogleraar eerste taalverwerving aan de Radboud Universiteit.

  • De computer als adviseur bij duurzaam bouwen

    Nov 12 2018

    Professor Jan Hensen is in Sydney om de afwegingen te onderzoeken die komen kijken bij het duurzaam maken van huizen. Kun je beter zonnecellen nemen of toch je spouwmuren isoleren? Hensen rekent dit door met behulp van computermodellen. Hij vertelt over zijn bezigheden in Sydney en zijn onderzoek aan de TU in Eindhoven.

  • Biologische Lariekoek: de tong heeft smaakzones

    Nov 11 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Maartje Kouwen, over de smaakzones van de tong.

  • Column #22 van Hens Zimmerman: Is er leven op Mars?

    Nov 10 2018

    Is er leven op Mars? Lijkt Mars op onze Aarde? Waar komt het methaan rond Mars vandaan? Onze space-geek, Hens Zimmerman, zoekt deze week naar leven op Mars.

  • Nieuwe Thatcher nodig om de aarde te redden

    Nov 08 2018

    Een president met huidkanker op zijn neus, een televisieserie die leidde tot een massale boycot van spuitbussen en wetenschappers die hun carrière in de waagschaal legden om de aarde te redden... Ze komen allemaal voorbij in de documentaire 'Ozone Hole: how we saved the planet'. Die film laat zien hoe wetenschap, beleidsmakers, industrie en burgers samenwerkten om schadelijke cfk's de wereld uit te krijgen via het Montreal Protocol. De Nederlandse première van de film is vanavond op wetenscha...more

  • De waarde van muziek voor kinderen in het ziekenhuis

    Nov 08 2018

    Kan muziek gebruikt worden om kinderen gerust te stellen bij een pijnlijke behandeling? Dat heeft Marianne van der Heijden onderzocht tijdens haar promotieonderzoek in Rotterdam en Kaapstad. Wat voor muziek werkt het beste? En helpt live muziektherapie beter dan opgenomen liedjes?

  • Is de magnetron het ultieme anti-afluister-middel?

    Nov 07 2018

    In het Verenigd Koninkrijk, het land van James Bond, is er iets merkwaardigs aan de hand. Het lijkt op een 1 april grap, maar de Britse krant The Sunday Times meldt dat sommige Conservatieve politici uit het Brexit-kamp elkaar sterk aanraden om magnetrons in hun kantoor te installeren als bescherming tegen spionage. Wanneer er dan op kantoor vergaderd wordt, moeten politici hun mobieltjes in de magnetron leggen, waardoor deze de mobieltjes van alle mogelijke luistervinken zou afschermen. En Davi...more

  • #4 InScience: kunstmatige intelligentie

    Nov 07 2018

    Op het InScience filmfestival in Nijmegen zijn vanaf vandaag tientallen prachtige wetenschapsfilms te zien. Bijvoorbeeld de film waarin een robot voor het eerst de allerbeste alpha go speler ter wereld verslaat. Collega Gerda Bosman blikt samen met programmeur van het festival Daisy van de Zande en wetenschapsjournalist George van Hal vooruit op robotfilms.

  • Zwarte schimmels beschermen houtwerk, met hulp van olijfolie

    Nov 07 2018

    Schimmels die houten schuttingen, gevelplaten en meubels in de tuin beschermen tegen houtrot. Klinkt nog wat vreemd, maar het zou zomaar werkelijkheid kunnen worden. Aan de TU Eindhoven promoveert Elke van Nieuwenhuijzen morgen op een studie naar deze nieuwe manier van houtbescherming. Voor haar onderzoek klom ze regelmatig het dak op van het Westerdijk Instituut in Utrecht. Dat deed ze vandaag ook met verslaggever Karin Alberts.

  • Biologische Lariekoek: apen ontvlooien elkaar

    Nov 07 2018

    In de rubriek Biologische Lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Ze schreven het boek ‘Plassen over Kwallenbeten’. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week horen we Stijn van Schie, over apen die elkaar ontvlooien.

  • De vele gezichten van de sfinx

    Nov 06 2018

    Half leeuw, half mens, met of zonder hoofddeksel, liggend of staand... Sfinxen zijn er in alle soorten en maten. En ze kwamen niet alleen tussen de Egyptische piramides voor. Maar wat betekenden de standbeelden en afbeeldingen van die mythische wezens? En welke functie vervulden ze in het dagelijks leven in die tijd? Archeoloog Nadine Nys analyseerde honderden sfinxen en schreef er een stevig proefschrift over. Bert van Slooten bekijkt het proefschrift samen met Nys.

  • "Overheid betrekt burgers niet genoeg bij plaatsen windmolens"

    Nov 06 2018

    De aarde warmt op en daarom wil de overheid overschakelen op groene energie in plaats van fossiele brandstoffen. Maar de plannen die de overheid maakt kunnen botsen met de plannen van de burgers. In september was er bijvoorbeeld nog een grote petitie in Rosmalen tegen de komst van een windmolenpark. Bij ons in de studio is Sanne Akerboom, vorige week gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam op de manier waarop de overheid besluiten neemt over windmolenparken.

  • Zijn er ook glazen plafonds in de wetenschap?

    Nov 05 2018

    orden vrouwen en mensen die behoren tot een etnische minderheid, minder vaak aangesteld als hoogleraar? Bas Hofstra is in Stanford om onderzoek te doen naar de glazen plafonds in de wetenschap.

  • Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen onzin?

    Nov 04 2018

    Het is zo'n beetje HET doemscenario in menig science-fiction film: robots worden slimmer dan mensen en nemen uiteindelijk de wereld over. Maar is dit een realistisch scenario? Chide Groenouwe van Universiteit Utrecht stelt je in deze podcast gerust: zo ver zal het niet komen. Op het Betweter Festival stapte hij in onze podcastbooth om antwoord te geven op de vraag: Waarom zijn doemscenario's over robots die de wereld overnemen, eigenlijk onzin? Dit item is gemaakt in samenwerking met de Univ...more

  • Column #21 van Hens Zimmerman: Tabby’s ster

    Nov 03 2018

    Is Tabby's ster gebouwd door aliens? Wat zijn de lichtschommelingen rondom de ster? Hens Zimmerman bespreekt verschillende theorieën om de mysterieuze ster te kunnen verklaren.

  • Hoe historisch correct is Assassin's Creed Odyssey?

    Nov 02 2018

    Een jaar geleden gingen we na hoe historisch correct 'Assassin's Creed Origins' is, een avonturengame waarbij de makers het oude Egypte van Cleopatra deden herrijzen. Nu een jaar later is er met 'Odyssey' een nieuwe game uit die zich afspeelt in het Oude Griekenland ten tijde van de Peloponnesische oorlog. Opnieuw ziet het er visueel aantrekkelijk uit. Sparta lust Athene rauw, de steden en landschappen zijn bijzonder kleurrijk, en zoals gebruikelijk worden een heleboel historische figuren geparo...more

  • Dansen op algoritmes

    Nov 02 2018

    Heb je zin om aanstaande zaterdag lekker te gaan raven? Maar heb je dit keer geen zin in die vaste DJ die alleen maar plaatjes van andere artiesten staat te draaien? Dan moet je misschien eens gaan dansen op algoritmes. Zaterdagnacht kan dat tijdens een Algorave in de Ekko in Utrecht. We spreken met Timo Hoogland, een van de artiesten die zaterdag live op het podium muziek gaat coderen.

  • Griepprik vermindert maatschappelijke ontwrichting

    Nov 01 2018

    Het is november en daarmee is het weer tijd voor de griepprik. Huisartsen roepen patiënten die in een risicogroep vallen op om een spuit te komen halen. Desondanks daalt de vaccinatiegraad al jaren achter elkaar. Vanmorgen liet staatssecretaris Blokhuis zich inenten in de hoop dat velen zijn voorbeeld volgen. Marc-Robin Visscher dook voor ons in dit verhaal.

  • #3 InScience: Behind the Curve

    Nov 01 2018

    Volgende week gaat het wetenschapsfilmfestival InScience van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Gerda Bosman bespreekt de bijzondere film ‘Behind the Curve’ met gasten Daisy van de Zande, programmeur van het festival en wetenschapsfilosoof Tim Michels.

  • Nationalisme: the American way

    Oct 31 2018

    De Amerikaanse president Donald Trump heeft het recentelijk verschillende keren gezegd en verdedigd: hij beschouwt zichzelf een nationalist. Daarmee is hij de eerste Amerikaanse president in de geschiedenis die hier openlijk voor uitkomt. Nationalisme bestaat in meerdere vormen. Maar als het om nationalisme in Amerika gaat, hangt er geen onschuldige geschiedenis aan het etiket vast: sociaal-darwinisme, de Ku Klux Klan, racisme, antisemitisme, etc. Wat betekent het dan als een Amerikaanse pre...more

  • Is het gebruik van proefdieren noodzakelijk?

    Oct 31 2018

    Volgens veel wetenschappers is het gebruik van proefdieren onvermijdelijk bij bepaalde onderzoeken. Maar is het noodzakelijk? Of zijn er alternatieven? We praatten hier over met professor Maarten Kamermans van het Nederlandse Herseninstituut. Hij deed met proefdieren onderzoek naar de aandoening wiebelogen. De aflevering op 31 oktober van Focus TV 'muis redt levens', kijkt mee bij onderzoeken met proefdieren, die volgens wetenschappers noodzakelijk zijn.

  • Biologische lariekoek: Kun je blind worden als je op je stuitje valt?

    Oct 31 2018

    In de rubriek Biologische lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Samen schreven ze het boek Plassen over Kwallenbeten. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week bekijkt Koen Moons of je echt blind kan worden als je op je stuitje valt.

  • Aantal wilde dieren wereldwijd met 60 percent afgenomen

    Oct 30 2018

    Het Wereldnatuurfonds kwam vandaag met een alarmerend rapport over de toestand van de dieren op onze planeet. 60 percent van de wilde dieren op aarde zijn in aantal achteruit gaan in vergelijking met 1970. En dat nieuws slaat wereldwijd opnieuw in als een bom. Desondanks is dit niet de eerste keer dat er alarm geslagen wordt over het aantal dieren op aarde. In 2016 was het al bekend dat de achteruitgang al met 58% ging, en sinds de eerste meting in 1970 nam het aantal dieren altijd al af. Teg...more

  • Chocolademelk verbindt ons met het Zuid-Amerika van 5 millennia geleden

    Oct 30 2018

    Met slagroom, met hazelnotensmaak, met een beetje chili of kardemom... Chocolademelk is er tegenwoordig in allerlei smaken en ligt in praktisch alle supermarkten. Uit nieuw onderzoek blijkt nu dat mensen zo'n 5300 jaar geleden ook al cacao-drank maakten. Dat is zo'n 1500 jaar eerder dan gedacht. Het onderzoek laat bovendien zien dat op het Amerikaanse continent al vroeg gereisd werd en veel onderling contact was. Wij praten erover met Martin Berger, conservator Midden- en Zuid-Amerika bij het Mu...more

  • Onze manier van praten draagt bij aan polarisatie

    Oct 30 2018

    Willen we het hoofd bieden aan problemen zoals klimaatverandering, de afname van de biodiversiteit of de vluchtelingenproblematiek? Dan moeten we beter leren praten met mensen die anders denken dan wijzelf. Dat stelt Noelle Aarts, hoogleraar socio-ecologische interacties aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Afgelopen vrijdag sprak ze haar oratie uit en vandaag is ze bij ons te gast.

  • Vloggen als leerstrategie voor kinderen

    Oct 30 2018

    Vloggen is mateloos populair, vooral onder jongeren. Social media staat bol van de filmpjes over make-up, computerspellen en de online levens van supersterren. Maar kan het maken van vlogs ook helpen bij het leren op school? Stephanie Wassenburg zoekt dat uit aan de Carnegie-Mellon universiteit in Pittsburgh, de Verenigde Staten.

  • #2 InScience: Earthrise en Becoming

    Oct 29 2018

    Over twee weken gaat het wetenschapsfilmfestival InScience weer van start. Bij Focus blikken we alvast vooruit. Te gast zijn Daisy van de Zande, programmeur van het festival en filmmaker Jan van IJken, van wie de prijswinnende film 'Becoming' te zien zal zijn.

  • Uit de gevangenis, en dan?

    Oct 28 2018

    Het overgrote deel van de criminelen is man. Criminoloog Elanie Rodermond is gepromoveerd op onderzoek naar vrouwelijke daders, en waarom sommige vrouwen na vrijlating uit de gevangenis wel stoppen met criminaliteit en andere niet. We spreken haar over de bevindingen en het doen van onderzoek naar zo'n gevoelig onderwerp.

  • Graven naar oude teksten in nieuwe databank Nederlab

    Oct 27 2018

    Nooit meer stapels boeken doorspitten of online databases doorploegen voor je onderzoek. Want er is voortaan een databank waar je al je benodigde teksten kunt vinden: Nederlab. Met meer dan 41 miljoen teksten en 18 miljard woorden, terug te halen tot en met de 13de eeuw. We spreken Katrien Depuydt van het Instituut voor de Nederlandse Taal.

  • Column #20 van Hens Zimmerman: Het ontstaan van alles

    Oct 27 2018

    Waarom is er iets en niet niets? Hoe kunnen atomen ontstaan zijn uit de lege ruimte? Hens bespreekt verschillende theorieën en komt erachter dat deze vragen misschien wel de verkeerde zijn, wanneer we praten over ons heelal.

  • Voor het eerst een wetenschappelijke atlas van Belgische bieren

    Oct 26 2018

    Boeken over de beroemde Belgische bieren zijn er al in overvloed verschenen. Maar als het over de ingrediënten en smaakbeschrijving van deze bieren gaat baseerden de auteurs hun kennis vaak op hun eigen (subjectieve) ervaring of wat algemeen geaccepteerd is onder kenners. Niet zo met het boek 'Belgisch bier getest en geproefd', van de KU Leuven-onderzoekers Kevin Verstrepen en Miguel Roncoroni. Na vijf jaar aan aroma-analyses en wekelijkse wetenschappelijk verantwoorde proefpanels verkregen z...more

  • Tbc-diagnose bij kinderen wordt veel gemakkelijker

    Oct 26 2018

    Ze noemen het een doorbraak: een eenvoudige tbc-test waarmee je niet met slijm maar met poep kunt aantonen of iemand tbc heeft. Belangrijk, want nu is het nog moeilijk om kinderen te testen, waardoor veel kinderen onnodig aan de ziekte sterven. Een Nederlandse wetenschapper ontwikkelde de test. Dat heeft het Tuberculosefonds 10.000 euro gekost, terwijl een Frans bedrijf er inmiddels miljoenen in heeft zitten. Een groot verhaal hierover kunt u ook lezen op nos.nl en gisteren zond het wetens...more

  • Bezorgde wetenschappers spreken koning over brexit

    Oct 26 2018

    De naderende brexit zit wetenschappers dwars. Gisteravond nog stuurden 29 Nobelprijswinnaars brieven naar Theresa May en Jean-Claude Juncker. Daarin dringen ze aan op een zo nauw mogelijke samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Óók na de Brexit. Vlak voor het staatsbezoek was hier ook aandacht voor. Vanmorgen spraken koning Willem-Alexander en koningin Maxima met Nederlandse wetenschappers die in het Verenigd Koninkrijk werken. Verslaggever Karin Alberts sprak twee van hen. Ze ...more

  • De gevolgen van nachtwerken

    Oct 26 2018

    In Nederland werken zo'n 1,3 miljoen mensen 's nachts. Focus TV maakt een aflevering over de gezondheidsrisico's die te maken hebben met nachtdiensten en ze komen bij ons op bezoek. We praten met presentator Diederik Jekel en chronobioloog Roelof Hut. Verder vragen we aan nachtwerkers hoe zij hun diensten ervaren.

  • Hoe je met statistiek levens kunt redden

    Oct 25 2018

    Statistiek saai? Daniel Oberski denkt van niet. Hij legt zelfs uit dat je met statistiek levens kunt redden, aan de hand van het waargebeurde verhaal van koning Henk III en zijn gouden munten. Oberski doet onderzoek naar statistiek aan de Universiteit Utrecht en gaf tijdens het Betweterfestival een college over dit fenomeen. Dit item is gemaakt in samenwerking met de Universiteit van Nederland.

  • Wanneer kun je soorten succesvol in de natuur brengen?

    Oct 24 2018

    Misschien heb je ooit het bekende filmpje gezien van wolven die in het Amerikaanse Yellowstone National Park terugkeren en zo het hele natuurgebied tot een waar paradijs maken. Zelfs rivieren deden ze van koers veranderen. Het is het ultieme voorbeeld van wat, 'trophic rewilding', oftewel het verbeteren van de natuur door het (her)introduceren van dieren, kan veroorzaken. Maar dat het ook verkeerd kan gaan weten we dankzij de Oostvaardersplassen, waarbij de groepen grazende dieren die door de ja...more

  • Kun je de tering krijgen?

    Oct 24 2018

    Het lijkt een gelopen race: de uitbanning van de tuberculosebacterie in Nederland. Toch is het gevaar niet helemaal geweken. We reizen namelijk steeds meer de wereld over, en kunnen de bacteriën daar tegenkomen. En bacteriën kunnen resistent worden voor antibiotica. Hoe lossen we dat probleem op, met het oog op de toekomst? We praten erover met Peter Nibbering van het LUMC en Ines Kaal van Focus TV.

  • Nobelprijswinnaars bezorgd over Brexit

    Oct 24 2018

    De naderende brexit zit wetenschappers dwars. Maandagavond nog stuurden 29 Nobelprijswinnaars brieven naar Theresa May en Jean-Claude Juncker. Daarin dringen ze aan op een zo nauw mogelijke samenwerking tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Óók na de Brexit. De Nederlandse Nobelprijswinnaar Gerard 't Hooft is een van de ondertekenaars.

  • Nederlandse doorbraak in tegengaan psychologisch bevriezen

    Oct 22 2018

    We hadden het eerder al in Nieuws en Co over 'psychologisch bevriezen': het aan de grond aan de grond genageld staan wanneer je schrikt of opeens met gevaar geconfronteerd wordt. Net zoals de vecht of vlucht-respons is het een miljoenen oude reactie die zowel dieren als mensen vertonen. Hoe dit psychologisch bevriezen (of freezen) werkt was lange tijd onduidelijk. Maar via een bijzonder onderzoek met Zuid-Afrikaanse proefpersonen (die aan het zeer zeldzame Urbach-Wiethe-syndroom leiden) ontde...more

  • ASMR: Orgastische geluiden

    Oct 22 2018

    Hoe kan het dat hetzelfde geluid bij de ene persoon irritatie opwekt en bij de andere een heel ontspannend gevoel geeft? Mensen die ASMR hebben krijgen bij specifieke geluiden, zoals het borstelen van haar en mensen die fluisteren, een heel prettig, bijna orgastisch gevoel. Anouk Keizer van de Universiteit Utrecht heeft onderzoek gedaan naar ASMR en gaf tijdens het Betweterfestival een college over dit fenomeen. Deze podcast-aflevering is in samenwerking met de Universiteit van Nederland gemaakt...more

  • Schrijven over je eigen depressie

    Oct 21 2018

    Depressie wordt ook wel volksziekte nummer één genoemd. De afgelopen tijd zijn er een aantal autobiografieën verschenen over depressie, zoals die van Mike Boddé en Maarten van Buuren. Anne Fleur van der Meer is gepromoveerd op zulke autobiografieën. Hoe beschrijven mensen hun depressie? Van der Meer concludeert dat ze niet alleen hun lijdensweg beschrijven, maar ook hun zoektocht naar het begrijpen van de ziekte documenteren.

  • Column #19 van Hens Zimmerman: Steve

    Oct 20 2018

    Misschien heeft u het wel eens gezien op vakantie, het noorderlicht, ook wel het poollicht genoemd. Of anders wel op foto’s, van die prachtige groene en paarse luchten. Onze space geek en geluidstechnicus Hens Zimmerman heeft het vannacht over een mysterieus verschijnsel dat hierop lijkt, maar niet hetzelfde is. Hij gaat het hebben over Steve...

  • Belangrijke ruimtemissie naar Mercurius van start

    Oct 19 2018

    In de vroege ochtend (03.45) lanceert de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) twee satellieten richting Mercurius. De missie, genaamd BepiColombo, is 14 jaar lang voorbereid en wordt als erg belangrijk beschouwd. Mercurius is de planeet die in ons zonnestelsel het dichtste bij de zon staat en waarvan we nu nog zeer weinig weten. Desondanks zou Mercurius veel over onze eigen aarde kunnen vertellen. Er staat ook veel op het spel. De reis naar Mercurius wordt als bijzonder complex beschouwd en de...more

  • De belofte van waterstoffabrieken

    Oct 19 2018

    Het moet de grootste groene waterstoffabriek van Europa worden, in IJmuiden. Vanmorgen maakten de gemeente Amsterdam en de bedrijven Nouryon en Tata Steel bekend dat ze de mogelijkheden daartoe gaan onderzoeken. Het doel? De staalproductie verduurzamen en daarmee de Nederlandse klimaatambities ondersteunen. Wij praten erover met Theo Henrar van Tata Steel en met Heleen Ekker, redateur duurzaamheid bij de NOS.

  • Moordenaars opsporen via commerciële dna-databanken

    Oct 19 2018

    Hij wordt verdacht van tientallen moorden en verkrachtingen en van meer dan honderd inbraken: de zogeheten 'Golden State Killer' die in de jaren '70 en '80 van de vorige eeuw de Amerikaanse staat California terroriseerde. Decennialang bleef hij uit handen van justitie, maar afgelopen april bleek dat hij was opgespoord. En dan wel op een heel opmerkelijke manier: met behulp van een commerciële dna-databank. Dat is een databank waarin je via jouw eigen dna-profiel bijvoorbeeld verre familielede...more

  • Komt levertraan echt uit walvissen?

    Oct 19 2018

    In de rubriek Biologische lariekoek onderzoeken biologen Maartje Kouwen, Steijn van Schie en Koen Moons moderne sprookjes en misvattingen. Samen schreven ze het boek Plassen over Kwallenbeten. Iedere week lezen ze er een hoofdstuk uit voor waarin ze biologische lariekoek onder de loep nemen. Deze week bekijkt Maartje Kouwen of levertraan wel echt uit walvissen komt.

  • Octopus komt zich vol vreten in de Noordzee

    Oct 18 2018

    Bijzondere beelden uit de Noordzee, misschien heeft u ze wel gezien: duikers maakten een filmpje van een rondzwemmende kleine achtarm-octopus. Die was in onze Noordzee nog nooit eerder op video vastgelegd. Maar wat doet het beest hier? Is het verdwaald? Of op het warme weer af gekomen? Wij praten erover met Auke-Florian Hiemstra. Hij is bioloog bij Naturalis en weet alles van inktvissen.

  • Waddenzee onmisbaar voor rosse grutto in het nauw

    Oct 18 2018

    Onze Waddenzee is essentieel voor de rosse grutto. Het beestje moet zich daar volvreten met wadpieren om vervolgens in één ruk naar zijn broedgebied in Siberië te vliegen. Maar door het veranderende klimaat neemt de rosse grutto steeds minder tijd om kracht te verzamelen. Dat blijkt uit onderzoek dat vandaag het vakblad Nature Communications verschijnt. Wij praten erover met Theunis Piersma. Hij is hoogleraar trekvogelecologie aan de Rijksuniversiteit Groningen en leidde het onderzoek vanuit het...more

  • Heel Nederland aan de gebarentaal

    Oct 18 2018

    We zijn in Nederland over het algemeen best goed in de talen, maar er kan er altijd eentje bij. Dat vindt Onno Crasborn, hoogleraar Nederlandse gebarentaal in Nijmegen. Eigenlijk zouden alle kinderen vanaf de basisschool al gebarentaal moeten leren, vindt Crasborn. Vandaag was er een proef ter gelegenheid van zijn oratie. Dertig scholen deden mee, waaronder basisschool De Lanteerne in Nijmegen. Wie zelf wil oefenen kan terecht op gebarencentrum.nl

  • Hebben emoties invloed op je politieke opvattingen?

    Oct 18 2018

    Beïnvloeden emoties je politieke opvattingen? We praten erover met Bert Bakker, die net terug is uit Pittsburgh waar hij dit vraagstuk heeft onderzocht. Hij vergelijkt Nederlandse en Amerikaanse reacties op politieke boodschappen. Reageren Amerikanen emotioneler dan wij? En is het beeld van de boze, bange burger terecht, en stemmen we inderdaad vanuit onze onderbuik?

  • FocusTV: Begrafenis voor de wetenschap

    Oct 17 2018

    in centraal Texas heeft funerair archeoloog Hayley Mickleburgh een openluchtlaboratorium. In de ‘bodyfarm’ doet ze onderzoek naar de ontbinding van het menselijk lichaam. Door het nabootsen van historische grafrituelen wil Mickleburgh onderzoeken hoe men vroeger met de doden omging. Focus TV reist met Mickleburgh af naar Texas en begraaft een ‘mummie’ voor de wetenschap.

  • #1 InScience: The Serengeti Rules & WAD

    Oct 17 2018

    InScience, het filmfestival voor de wetenschap. Samen met Daisy van de Zande, programmeur van het festival en met Melchert Meijer zu Schlochtern, cameraman en editor bespreekt Gerda Bosman de films WAD en The Serengeti Rules, die op het InScience filmfestival te zien zijn.

  • Aanwijzing voor neergang insecten door klimaatopwarming

    Oct 16 2018

    "Hyper-alarmerend." "Een van de meest verontrustende studies die ik ooit gelezen heb."Het zijn enkele commentaren die wetenschappers aan de Amerikaanse krant Washington Post gaven als reactie op een nieuw alarmerend insecten-onderzoek uit het Wetenschappelijk tijdschrift PNAS. De auteurs uit deze studie hadden in de jaren ‘70 de biodiversiteit gemeten in El Yuenque, een beschermd tropisch regenwoud op het Caraïbische eiland Puerto Rico. Nu, veertig jaar later, onderzochten ze hetzelfde gebied...more

  • Is er een verband tussen DNA en hoe kanker zich ontwikkelt?

    Oct 15 2018

    De Wakkere Wetenschapper, Marleen Balvert, doet onderzoek in Boston naar het verband tussen DNA en de ontwikkeling van kanker. Door wiskunde te gebruiken zoekt ze naar foutjes in het DNA en verschillende ontwikkelingen van kankercellen om zo in de toekomst kanker effectiever te kunnen behandelen.

  • Televisieseries als moreel laboratorium

    Oct 14 2018

    De televisie en streamingdiensten zoals Netflix, zijn een belangrijke verhalenverteller in onze samenleving. In moderne series worstelende hoofdpersonages met een moreel probleem, waar de kijker in het echte leven ook mee te maken kan krijgen. We herkennen ons in hoofdpersonages en hun keuzes zetten ons aan het denken. Wat betekent dit voor onze identiteit? Merel van Ommen hoopt 29 oktober te promoveren op haar onderzoek 'Drama-series als moreel laboratorium' aan de Radboud Universiteit in de Co...more

  • Column #18 van Hens Zimmerman: Van Allen-gordels

    Oct 13 2018

    Elke week neemt Hens Zimmerman je mee naar de ruimte. Deze week vertelt hij over de Van Allen-gordels. Twee gordels van geladen deeltjes die bij de polen van de aarde het prachtige noorder- en zuiderlicht veroorzaken.

  • Het kan voortaan: gezonde babymuisjes uit twee moeders

    Oct 12 2018

    Het is niet de eerste keer dat wetenschappers er in slaagden muizen te creëren met de genen van twee vrouwtjesmuizen. Maar in dit geval lukte het Chinese onderzoekers om een techniek te ontwikkelen waarbij de nakomelingen ook nog eens gezond bleven én zich verder (op een normale manier) konden voortplanten. Ook konden ze voor het eerst (dankzij een nog complexere manier) muisjes uit twee vaders geboren laten worden, ook al overleefde geen enkele van deze muisjes de eerste 48 uur. De resultaten w...more

  • Spectaculaire én realistische film over de eerste man op de maan

    Oct 12 2018

    Het was een wetenschappelijke mijlpijl van wereldformaat: in 1969 zette de Amerikaanse astronaut Neil Armstrong als eerste mens een voet op de maan. Vandaag gaat de Hollywoodfilm 'First Man' in première, over het leven en de ruimtemissies van Armstrong. Planeetonderzoeker Edgar Steenstra bezocht de voorpremière en kreeg er kippenvel van.

  • Geen paniek, wel zorgen om slapende Hubble

    Oct 12 2018

    Ruimtetelescoop Hubble zit in de problemen. U weet het misschien wel, dat is de telescoop die de prachtigste plaatjes maakt van ons heelal. Hubble heeft een technisch probleem en staat nu in de 'veilige modus'. Wat betekent dat? En hoe schadelijk is dit voor het onderzoek? Wij praten erover met Selma de Mink, universitair hoofddocent sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Zij is voor een vergadering bij het Space Telescope Science Institute in Baltimore: de plek waar alle gegevens van H...more

  • Au! Hoe verleg je je pijngrens?

    Oct 11 2018

    Waar ligt je pijngrens? En kun je deze verleggen? Op het Betweterfestival onderzocht neurowetenschapper Marijtje Jongsma waar je pijnsgrens ligt en hoe het pijnstillende systeem van het lichaam werkt. Een reportage van Rose Heijnen vanaf het Betweterfestival.

  • Grote onderzoeksbeurs naar rol darmen bij autisme

    Oct 10 2018

    Zou autisme kunnen ontstaan door problemen in de darmen? En kun je het misschien verhelpen? Het lijkt in eerste instantie ver gezocht voor zo'n complexe diagnose. Maar een groot internationaal onderzoeksconsortium, genaamd GEMMA, heeft een onderzoekssubsidie van wel liefst 14 miljoen euro gekregen van de Europese Commissie om deze vragen verder uit te zoeken. Een van de betrokken onderzoekers is hoogleraar farmacologie Aletta Kraneveld van de Universiteit Utrecht. We vragen haar naar de huidi...more

  • Focus TV: Gokken, de verborgen verslaving

    Oct 10 2018

    Wat gaat er mis in het gokverslaafde brein? Ex-verslaafde Feite Hofman bracht een groot deel van zijn tijd door achter de fruitautomaat. FocusTV besteedt in 'Gokken: de verborgen verslaving' aandacht aan het gokverslaafde brein. Feite Hofman is in de studio en vertelt over zijn tijd als gokverslaafde.

  • Nobelprijs Economie 2018: groei en klimaatdoelstellingen zijn geen tegenstrijdigheden

    Oct 08 2018

    Dit jaar gaat de Nobelprijs in de economie naar de Amerikanen William Nordhaus en Paul Romer. Het zijn twee economen die aantonen dat duurzame groei (door de strijd tegen klimaatopwarming en innovatie) economische groei niet in de weg staan en economische groei zelfs op lange termijn kan versterken. De keuze van de winnaars is interessant. Niet alleen verscheen er eerder op de dag nog een nieuw, alarmerend, rapport van het VN-klimaatpanel (IPCC) waarin nogmaals dringend meer actie nodig is om...more

  • Hoe verminderen we de bijwerkingen van een medicijn tegen kinderkanker?

    Oct 08 2018

    De Wakkere Wetenschapper van deze week is Mirjam van de Velde. Zij doet in Memphis onderzoek naar de bijwerkingen van het medicijn Vincristine. Vincristine wordt gebruikt bij de behandeling van veel verschillende soorten van kinderkanker.

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: een oer-Hollandse kleibak

    Oct 07 2018

    Verslaggeefster Rose Heijnen dook in de depots van Museum Boerhaave. Op zoek naar voorwerpen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de geschiedenis van de wetenschap. Vandaag bekijken we een voorwerp waarmee God naar de reservebank werd verwezen in de natuurkunde. Het bewijs daarvoor werd geleverd met behulp van een oer Hollandse kleibak uit 1722.

  • Column #17 van Hens Zimmerman: Exoplaneten

    Oct 06 2018

    Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week: Exoplaneten.

  • Vogels geven ook in het wild kunstmatige liedjes door

    Oct 05 2018

    Kettingzagen, fototoestellen, een autoalarm... Niets is vogels te gek. Ze zijn meesters in het imiteren van geluiden. Uit Canadees onderzoek blijkt nu dat vogels aangeleerde geluiden ook kunnen doorgeven aan hun nageslacht. Wij praten erover met bioloog en vogelaar Camilla Dreef.

  • Focus Radio gaat naar het Betweterfestival

    Oct 05 2018

    Vanavond, vrijdag 5 oktober, word er in Tivoli Utrecht het Betweterfestival georganiseerd. Wij, Focus Radio, zijn daar bij met een podcast booth! We spreken projectleider Jessie Waalwijk en nemen het programma alvast door.

  • Wetenschappers schreven op wat tijdschriften wilden horen

    Oct 04 2018

    Opschudding in de wetenschappelijke wereld. Drie onderzoekers hebben het voor elkaar gekregen om nep-artikelen in wetenschappelijke tijdschriften te publiceren. En zij claimen nu dat de wetenschap corrupt is. Dat ligt toch iets genuanceerder, meent Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de Technische universiteit Eindhoven en wil de wetenschap betrouwbaarder maken.

  • Bewijs voor bestaan eerste exomaan stap dichterbij

    Oct 04 2018

    Een maan die om een planeet buíten ons eigen zonnestelsel draait, oftewel een exomaan. Amerikaanse wetenschappers denken dat ze het eerste exemplaar ooit hebben gevonden. En dat zou een belangrijke stap zijn in de zoektocht naar buitenaards leven. Wij praten erover met Daphne Stam, planeetonderzoeker aan de Technische Universiteit Delft.

  • Focus TV: Onkruid als reddende engel

    Oct 04 2018

    De kroosvaren Azolla blijkt niet alleen maar onkruid. Het plantje heeft wondere verricht voor ons klimaat. Focus TV heeft een aflevering gemaakt over het plantje Azolla. Met presentatrice Elisabeth van Nimwegen en Ellen de Bruin, schrijfster van het boek 'Onder het ijs', die over de expeditie gaat waar veel bekend werd over Azolla, zijn te gast.

  • De Nobelprijs voor Chemie 2018: Spelen met evolutie

    Oct 03 2018

    Het klinkt wat vreemd. Enzymen planten zich niet voort en leven ook niet. En toch zijn enzymen (indirect) onderworpen aan evolutie. Enzymen zijn complexe moleculen die levende wezens aanmaken zodat ze chemische processen op gang brengen. Talloze processen in ons lichaam, waaronder bijvoorbeeld het verteren van voedsel, vinden plaats dankzij enzymen. Aanpassingen in het genetisch materiaal van levende wezens kunnen daarom ook voor aangepaste enzymen zorgen. De Amerikaanse ingenieurs Frances Ar...more

  • Sylvia Holla onderzocht wat het betekent om model te zijn

    Oct 03 2018

    De rol van modellen is aan het veranderen. Schoonheid wordt steeds belangrijker, onder andere door social media. Sylvia Holla promoveerde onlangs aan de Universiteit van Amsterdam op haar onderzoek naar 'Het werkende leven van modellen' in de fashion-industrie.

  • De Nobelprijs voor Fysica 2018: Baanbrekende laser-innovaties

    Oct 02 2018

    In science-fiction-films worden lasers vaak domweg ingezet om de wereld te vernietigen. Maar de Nobelprijzen voor Fysica laten vandaag goed zien dat lasers in de realiteit veel nuttiger en cooler kunnen zijn dan dat. De Canadese Donna Strickland (na 55 jaar nog eens een vrouw die in de Fysica-categorie wint!) en Fransman Gerard Mourou krijgen de Nobelprijs voor de zogenaamde CPA-techniek die ze bedachten. CPA is een manier om op een zeer korte tijd, erg intensieve lichtimpulsen uit te kunnen ...more

  • Datawandeling met minster Van Engelshoven

    Oct 02 2018

    Er hangen overal camera's. Iedereen kan op ieder moment van de dag in de gaten gehouden worden. Niet alleen door die camera's maar ook door ons gedrag op internet, door de bonuskaarten die we hebben, door de poortjes op het station. Professor Liesbet van Zoonen van het Centre for Bold Cities wil dat burgers bewuster worden van de gevaren en de voordelen van het verzamelen van al die gegevens. Vandaag was Van Zoonen op het ministerie van onderwijs en daar presenteerde ze een spel dat daarbij m...more

  • De Nobelprijs voor Geneeskunde 2018: Immuuntherapie

    Oct 01 2018

    Het is opnieuw zover. Vanaf deze week worden de winnaars bekendgemaakt van de Nobelprijzen, de meest prestigieuze prijs op aarde. In de categorie Geneeskunde zijn twee immunologen de gelukkige winnaars: de Amerikaan James P. Allison en de Japanner Tasuku Honjo. Beiden staan aan de basis van de immunotherapie of immuuntherapie, een veel belovende therapie waarbij het immuunsysteem wordt aangepast om kanker beter te bestrijden. Immuuntherapie is vaak nog geen vervanger van meer klassiekere b...more

  • Nieuwe integriteitscode voor wetenschappers

    Oct 01 2018

    Diederik Stapel zoog onderzoeksresultaten uit zijn duim. De Amerikaanse voedingspsycholoog Brian Wansink verloor onlangs zijn hoogleraarschap omdat hij goochelde met getallen. En gisteren kondigde de universiteit Tilburg een onderzoek aan naar een omstreden promotie naar salafisme. Het doet het vertrouwen in de wetenschap geen goed, dit soort zaken. Vanaf aanstaande maandag is er nu een nieuwe versie van de integriteitscode voor wetenschappelijk onderzoek. Wij praten erover met Daniël Lakens,...more

  • Hoe kunnen we Alzheimer eerder ontdekken?

    Oct 01 2018

    Zoals elke week geven we het podium aan een gepromoveerde wetenschapper. Na jarenlang gezwoegd te hebben op een onderzoek, is het dan nu eindelijk klaar. Tijd om de resultaten aan het grote publiek te laten horen tijdens de rubriek Het Lekenpraatje. Te gast vandaag is Sander Verfaillie. Eerder deze maand promoveerde hij bij het Amsterdam UMC op zijn onderzoek naar vroegdiagnostiek bij de ziekte van Alzheimer.

  • De toekomst van kunstmatige intelligentie

    Sep 30 2018

    We praten met Jane van Laar, maakster van het programma Nieuwsuur over hun nieuwe serie over de toekomst van kunstmatige intelligentie. Wat gebeurt er wanneer robots onderdeel van ons dagelijks leven uit gaan maken? En hebben wij daar nog iets over te zeggen?

  • Column #16 van Hens Zimmerman: Voyager ruimtesondes

    Sep 29 2018

    In zijn wekelijkse column neemt ruimtefanaat en geluidstechnicus Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Met deze week: de Voyager ruimtesondes. Deze ruimtesondes hebben platen aan boord met allerlei soorten geluiden en muziek, bedoeld voor buitenaardse beschavingen...

  • Mensen en wilde dieren gaan wél samen

    Sep 28 2018

    Je tuin ligt overhoop of je koelkast is leeg: het is een van de risico’s als je in de buurt woont van wilde dieren. Susan Boonman is vorige week gepromoveerd aan de Wageningen universiteit op de vraag: Hoe kunnen mensen nou het best samenleven met wilde dieren? Ze onderzocht het beleid voor het beheer van wilde zwijnen op de Veluwe en zwarte beren in Colorado in de VS. Volgens haar is het afschieten van duizenden zwijnen per jaar op de Veluwe geen slimme manier van wildbeheer.

  • Unieke Nederlandse doorbraak in zelfvouwend materiaal

    Sep 27 2018

    Een landkaart of servet juist opvouwen. De laatste restjes vla of tandpasta uit het pak of tube krijgen. Het gaat allemaal niet vanzelf. Je moet het een aantal keer achter elkaar doen, en ook nog eens op de goede manier. We staan er vaak niet bij stil. Maar materiaal dat vanuit zichzelf netjes meerdere keren naar binnen opvouwt is zo complex dat er niet veel natuurlijke processen zijn die het doen.* Fysici van AMOLF (het onderzoeksinstituut naar functionele materialen), de Universiteit Leiden...more

  • Kweekvlees moet zónder kalverbloed worden gemaakt

    Sep 27 2018

    Het zou veel diervriendelijker en duurzamer zijn dan gewoon vlees. En tegemoet kunnen komen aan wereldwijd groeiende vraag naar vlees. We hebben het over kweekvlees. Over stamcellen van koeien, eenden of andere dieren, die in het lab zijn opgekweekt tot bijvoorbeeld hamburgers. In mei hadden we het hier in Nieuws en Co nog over. Toen startte de denktank 'Next Nature Network' een petitie om de introductie van kweekvlees te versnellen. Zij boden die petitie vanmiddag aan in de Tweede Kamer, toe...more

  • Sebastiaan Krijt over het ontstaan van planeten

    Sep 27 2018

    Sebastiaan Krijt is onderzoeker aan de Universiteit van Arizona en onderzoekt het ontstaan van planeten. Hoe kan het dat planeten zo van elkaar verschillen, en hoe ontstaan ze?

  • Wat doen we met ons radioactieve afval?

    Sep 26 2018

    Kerncentrales en ziekenhuizen produceren heel veel radioactief afval. En de afvalberg wordt de komende jaren alleen maar groter, en de al bestaande opslagplekken verouderen in rap tempo. De Nederlandse overheid zit met dat gevaarlijke afval in haar maag. Want hoe bewaar je radioactieve stof als die minstens 100.000 jaar ongestoord moet blijven liggen omdat het anders een enorm gevaar oplevert voor mens en omgeving? Te gast zijn Elisabeth van Nimwegen en Manfred van Eijk, die voor woensdag 26...more

  • Omstreden onkruidverdelger vermindert weerstand bijen

    Sep 25 2018

    In tegenstelling tot wat er soms geroepen wordt is er geen wetenschappelijk bewijs voor de claim dat glyfosaat, een herbicide (product om planten te verdelgen), bij de mens kanker zou veroorzaken. Maar dat betekent nog niet dat het product geen andere effecten op het milieu kan hebben. Een nieuwe Amerikaanse studie uit het wetenschappelijke tijdschrift PNAS laat zien dat het product (dat bijvoorbeeld in het verdelgingsmiddel Roundup zit) verschillende darmbacteriën bij de bij kan uitdunnen. O...more

  • Jongeren weerbaarder maken en ze uit de jeugdzorg houden

    Sep 24 2018

    Hoe gaat het met de Nederlandse jeugd? Uit onderzoeken komt zowel naar voren dat jongeren meer prestatiedruk en stress ervaren als dat de Nederlandse jeugd het gelukkigst van Europa is. Hoe valt dat met elkaar te rijmen? Welke jongeren ontwikkelen zich goed óndanks de druk? En wie lopen het risico om psychische problemen te ontwikkelen? Daar wil Marloes Kleinjan tijdens haar hoogleraarschap achter komen. Volgende week spreekt ze haar oratie uit als hoogleraar mentale gezondheidsbevordering va...more

  • Kunstmatige menselijke eicellen stap dichterbij

    Sep 24 2018

    Eicellen uit het lab die met een zaadcel erbij uit kunnen groeien tot een levensvatbaar en gezond embryo: dát is de heilige graal van het voortplantingsonderzoek. Bij muizen is het al gelukt en wetenschappers zijn nu hard op weg om dit ook bij de mens mogelijk te maken. Wij praten erover met Sjoerd Repping, hoogleraar voortplantingsbiologie aan het Amsterdam UMC.

  • Voorspellen hoe snel je oud wordt

    Sep 24 2018

    Kun je voorspellen wie er over tien jaar niet meer zelf boodschappen kan gaan doen? Andrea Maier denkt van wel. Zij doet in Australië onderzoek naar de bestrijding van lichamelijke achteruitgang. Want hoe kan het dat sommige mensen al op hun zestigste met een rollator lopen, en anderen van negentig nog zelf naar de supermarkt gaan? En belangrijker nog, wat kunnen we doen om die achteruitgang tegen te gaan?

  • FocusTV: Als je stinkt en niets meer ruikt

    Sep 23 2018

    Wat voor invloed heeft geur op je leven? Als je niet meer kunt ruiken of stinkt, kijk je dan anders tegen geur aan? In deze aflevering van FocusTV praten we met Kirsten Jaarsma, die niet meer kan ruiken, en met Dirk de Bekker, die een tv-uitzending maakte over het fenomeen geur.

  • Column #15 van Hens Zimmerman: Turen in de diepte

    Sep 22 2018

    Hens Zimmerman vertelt over hoe we terug in de tijd kunnen kijken door naar sterrenstelsels te kijken die heel ver van ons af staan. Zien we het licht van alle objecten in het heelal? En wat zien beschavingen aan de rand van het zichtbare heelal? Verder kijken we naar het begin van het heelal: de Big Bang.

  • 1000 voorwerpen: een honderd jaar oud wiskundemodel

    Sep 21 2018

    Deze week duiken we de krochten van museum Boerhaave in, op zoek naar een bijzonder wiskundemodel. Zulke modellen werden vorige eeuw gebruikt bij het wiskundeonderwijs aan de universiteit. Dit model, van een ontwikkelbaar schroefoppervlak, is door een student aan hoogleraar Pieter van Geer geschonken. Het bijzondere is dat Van Geer zelf wiskunde juist helemaal niet als stoffelijke wetenschap zag.

  • Vormen 'zombiecellen' de heilige graal in de strijd tegen Alzheimer?

    Sep 20 2018

    Onderzoekers van de Amerikaanse Mayo Clinic (Minnesota) hebben voor een belangrijk inzicht gezorgd in de strijd tegen Alzheimer en en de ziekte van Pick, een speciale vorm van dementie. Door bij muizen zogenaamde senescente cellen (ook wel zombiecellen genoemd) in het brein te verwijderen, konden de onderzoekers een aantal typische symptomen die met de cognitieve ziektes samenhangen terugdringen. Het gewicht van de hersenen bleef stabiel, de ontsteking van de hersencellen werd teruggedrongen, de...more

  • Heeft piekeren invloed op je lichaam?

    Sep 20 2018

    In de rubriek het Lekenpraatje krijgen recent gepromoveerde wetenschappers de ruimte om hun onderzoek aan het grote publiek te presenteren. Deze week spreken we Caroline Schlinkert. Zij promoveerde eerder deze maand in de klinische psychologie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Het onderzoek laat zien wat de gevolgen van piekeren zijn op je lichaam. Dit is op verschillende factoren getest, waaronder op veranderingen in het eetpatroon.

  • Ook deze prinsjesdag blijft wetenschap zwaar ondergefinancierd

    Sep 19 2018

    Het klinkt als een fors bedrag. 248 miljoen euro dat het kabinet extra aan wetenschappelijk onderzoek voorziet. Toch klagen de de Vereniging van Samenwerkende Universiteiten (VSNU) en het Rathenau Instituut in de Volkskrant dat dit opnieuw ruim onvoldoende is. Er bestaan inderdaad een groot aantal problemen met de huidige wetenschapsfinanciering. Universiteiten ervaren grote problemen in het financieren van onderzoek doordat hun budget wordt opgeslokt door een enorme toename aan studenten. De ...more

  • Islamitische Boybands, ja ze bestaan

    Sep 18 2018

    In onze rubriek 'De Wakkere Wetenschapper' bellen we Antropoloog Bart Barendregt. Hij doet onderzoek naar de Islam en populaire cultuur, en is daarvoor nu in Indonesië. Hij in onder andere geïnteresseerd in islamitische boybands.

  • Ingenieuze robot DelFly Nimble imiteert vlieg met grote precisie (en schoonheid)

    Sep 17 2018

    Na er meer dan drie jaar aan gewerkt te hebben pakken de TU Delft en Wageningen University uit met de DelFly Nimble, een klapwiekend dronetje dat de vliegmechanismes van de fruitvlieg kan nabootsen (en die laatste is 55 keer kleiner). Het is niet enkel om de schoonheid dat hij op de cover van het prestigieuze wetenschapstijdschrift Science staat. Dankzij de DelFly Nimble hebben de onderzoekers weten te achterhalen hoe fruitvliegen van richting kunnen veranderen en objecten (zoals de vliegenmeppe...more

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: De oogmodellen van Thibert

    Sep 17 2018

    Iedere week gaan we op zoek naar een voorwerp dat van belang was in de geschiedenis van de wetenschap. We gaan naar het jaar 1844. Het jaar dat Fransman Felix Thibert gipsmodellen maakten van afschuwelijke oogziektes. Handig voor studenten, die konden zo de ziektes bestuderen, ook als ze die niet in het echt tegenkwamen. Rose Heijnen bekijkt de ogen samen met conservator Mieneke te Hennepe.

  • De Mexicaanse drugsoorlog: 'Een van de bloedigste en wreedste conflicten die ik heb gezien'

    Sep 16 2018

    Teun Voeten is al dertig jaar oorlogsfotograaf, van Bosnië tot Rwanda, Syrië tot Irak. Hij fotografeerde ook de Mexicaanse drugsoorlog, een van de bloedigste en wreedste conflicten van deze tijd. Sinds 2006 kostte de Mexicaanse drugsoorlog bijna 200.000 mensen het leven. Hij vond dit conflict als Antropoloog zo fascinerend dat hij besloot het te gaan onderzoeken. Teun Voeten promoveert volgende week in Leiden. De titel van zijn proefschrift: 'Het Mexicaanse Drugsgeweld: Hybride Oorlogsvoerin...more

  • Column #14 van Hens Zimmerman: Waarnemen in de achtertuin

    Sep 15 2018

    Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week alles over sterren kijken vanuit je eigen achtertuin. Hens neemt ons mee op een van zijn eigen nachtelijke waarnemingen vanuit zijn vakantieadresje in Zuid-Frankrijk.

  • Dit zijn de (maffe) winnaars van de Ig Nobelprijzen 2018

    Sep 14 2018

    Achtbanen die goed zijn tegen nierstenen, menselijk speeksel als boenmiddel, impotentie detecteren met postzegels. Het was opnieuw een rijke oogst dit jaar bij de uitreiking van de Ig Nobelprijzen, de jaarlijkse parodie op de Nobelprijs, waarbij prijzen worden uitgereikt voor onderzoeken die eerst grappig zijn en daarna aan het denken zetten. Kees Moeliker, bioloog en directeur van het Natuurhistorisch museum van Rotterdam, won de prijs voor zijn onderzoek naar necrofiele homoseksualiteit b...more

  • Wie stopt de vechtrobot?

    Sep 14 2018

    Er zijn drones die zelf doelwitten uitkiezen en beslissen wie ze moeten doden. Er zijn op afstand bestuurbare mini tanks. Raketten op basis van kunstmatige intelligentie. Eigenlijk allemaal robotwapens, waarbij niet de mens, maar de robot de keuze maakt of iemand dood moet of niet. Dit wordt ook wel de derde revolutie in de oorlogsvoering genoemd (na de uitvinding van het buskruit en kernwapens). Prominenten als Stephen Hawking en Elon Musk en vele anderen pleiten bij de VN voor een verbo...more

  • Dit is de oudste tekening ooit gevonden

    Sep 13 2018

    In een grot in Zuid-Afrika is een steen ontdekt met daarop de oudste tekening die ooit gevonden is. Meer dan 70.000 jaar oud is hij. En wat opvalt, verschillende media zien in die tekening een hashtag, oftewel het hekje dat je op je telefoon kunt vinden en ook veel op social media gebruikt wordt. Gerrit Dusseldorp, prehistorisch archeoloog aan de Universiteit Leiden, kent de mensen die de ontdekking hebben gedaan goed en heeft in opdracht van hen ook onderzoek gevoerd in de grot (de zogenaamd...more

  • Radiotelescoop Westerbork bestaat 50 jaar

    Sep 13 2018

    De radiotelescoop van Westerbork is de grootste van Europa en bestaat deze week 50 jaar. Donderdag was er een feestje waarbij ook de vernieuwde 'lens' van de telescoop werd onthult. We bellen met sterrenkundige Tom Oosterloo. Hij werkt al 20 jaar met de radiotelescoop.

  • Je lichaamsklok meten wordt makkelijker

    Sep 12 2018

    We staan er niet altijd bij stil. Maar naast het gewone uur, heeft ons lichaam ook een eigen klok, het zogenaamde circadiane ritme. Voor deze ontdekking werd vorig jaar nog de Nobelprijs voor geneeskunde uitgereikt. Want onze lichaamsklok bepaalt niet alleen mee wie een nachtraaf of een vroege vogel is, ook tal van lichaamsprocessen (hartslag, spijsvertering, concentratie) en psychologische effecten worden door deze klok gereguleerd. Amerikaanse onderzoekers hebben nu een bloedtest ontwikkeld...more

  • Anna Akhmanova en Marileen Dogterom ontvangen Spinozapremie

    Sep 12 2018

    Vier wetenschappers ontvangen vandaag de Spinozapremie, de hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap. Alle winnaars krijgen voor hun onderzoek 2,5 miljoen euro. Twee van de winnaars zijn de Utrechtse celbioloog Anna Akhmanova en de Delftse bionanowetenschapper Marileen Dogterom. Ze doen beide vanuit hun eigen invalshoek onderzoek naar het skelet van een cel.

  • Miljoenen mensen horen stemmen

    Sep 12 2018

    Vandaag gaat in Den Haag het 10e Internationale Congres Stemmen Horen van start. Met dit congres willen de organisatoren aandacht geven aan mensen die stemmen in hun hoofd horen. En dat zijn er meer dan u denkt. Zo’n 13% van alle Nederlanders heeft namelijk wel eens stemmen gehoord. We bellen hierover met een van de organisatoren van het congres, Yvonne Doornbos.

  • Boren naar gezonken continent Zeelandia

    Sep 12 2018

    Een internationaal team van wetenschappers heeft boringen uitgevoerd naar het 'gezonken continent' Zeelandia. Bij de boringen werden gesteentes boven water gehaald van het continent, dat ongeveer twintig miljoen jaar geleden afbrak van Australië en in zee zonk. Door de gesteentes te bestuderen hopen de wetenschappers meer inzicht te krijgen in het vroegere klimaat van Zeelandia. Margot Cramwinckel was mee op de wetenschappelijke expeditie.

  • Een beetje bloed kan het huidherstel op gang brengen

    Sep 11 2018

    Een opmerkelijke studie uit het wetenschappelijke tijdschrift Nature Communications. Onderzoekers van de TU Eindhoven zijn er samen met Noorse wetenschappers uit Oslo in geslaagd om een cruciaal deel van het herstelmechanisme van de huid op gang te laten brengen zonder een wonde te maken. Daarvoor werkten ze met zogenaamde keratinocyten, oftewel de cellen die aan de buitenkant van je huid zitten en een belangrijke rol bij het herstel van de huid spelen. In het lab begonnen deze cellen (nadat ze ...more

  • Praten leerkrachten anders tegen eentalige kinderen, dan tegen meertalige?

    Sep 11 2018

    De Wakkere Wetenschapper van deze week is Annegien Langeloo. Op dit moment zit zij in de VS voor onderzoek naar de interactie tussen leraren en tweetalige kinderen. "Ik wilde graag weten of leerkrachten tegen eentalige kinderen anders praten dan tegen meertalige kinderen.”

  • Strijd tegen arme biodiversiteit duinen

    Sep 10 2018

    Beschadigde duinen zijn in tegenstelling tot sommige andere ecosystemen niet makkelijk te herstellen. Dat is niet onbelangrijk, aangezien ze vooral in natuurgebieden garant staan voor een rijke biodiversiteit. Om deze grote kwetsbaarheid tegen te gaan, probeert het nieuwe onderzoeksplatform TERRA-Dunes te kijken of een verschillende samenstelling van de bodem (met daarbij verschillende schimmels en bacteriën in die bodem) ook niet tot een makkelijke groei van bepaalde planten kan zorgen. V...more

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: een magische kegel

    Sep 10 2018

    Voor de rubriek 'Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen' gaan we deze week terug naar de 18e eeuw; de tijd waarin wetenschappers in fysische kabinetten allemaal spectaculaire natuurkundige en scheikundige proefjes demonstreerden. Conservator Bart Grob laat een van die proefjes zien en demonstreert hoe een kegel niet naar beneden, maar omhoog rolt...

  • Wat moet je doen als het bliksemt?

    Sep 09 2018

    Voor de een is bliksem prachtig, voor de ander angstaanjagend. Kunnen we ons wapenen tegen dit indrukwekkende, ontzagwekkende - en steeds vaker voorkomende - natuurfenomeen? Wat weten we al en vooral: wat weten we nog niet? Bliksemboer Erik Sijbring vertelt: "Ik ben er niet bang voor, maar heb er wel respect voor."

  • Column #13 van Hens Zimmerman: raadselachtige planeten

    Sep 08 2018

    Elke week neemt Hens Zimmerman je mee naar de ruimte. Deze week bespreekt hij de verschillende mysteries rondom planeten in ons zonnestelsel en daarbuiten.

  • Waar staat Nederland in het maken van robotwapens?

    Sep 07 2018

    Robot-raketten die zelfstandig vijanden opsporen en zich erop storten, autonome vliegende handgranaten en computergestuurde richt-systemen... Op het slagveld is de robot in opmars. Het NTR-wetenschapsprogramma Focus (NPO2) deed onderzoek naar de ontwikkeling van automatische wapens en de rol van de Nederlandse overheid hierin. De aflevering is volgende week woensdag (12 september) om 20.45 op NL te bekijken. Maar Gerda Bosman, eindredacteur van het het programma, is zo vriendelijk om ons al e...more

  • Raar maar waar: muzikanten die elkaar allemaal horen, spelen makkelijker te snel

    Sep 07 2018

    Toch is het elkaar opjutten geen fenomeen dat enkel beperkt is tot de muziek. In situaties zoals sport, verkeer, of dans gebeurt het regelmatig dat de acties van een groep het individu sneller willen doen bewegen. Denk bijvoorbeeld aan het dwingende gevoel dat je krijgt wanneer een andere auto je op de snelweg inhaalt of aan het jachtige begin van een lange afstandswedstrijd (waarbij de deelnemers dankzij elkaar sneller rennen dan ze in principe hadden voorzien). Socioloog Arnout van de Rijt (U...more

  • Chauffeurs wensen gezondere levensstijl

    Sep 07 2018

    Vrachtwagenchauffeurs staan niet echt bekend om hun gezonde leefstijl. Je denkt eerder aan een buik en een bal gehakt dan aan sportende chauffeurs met gezonde salades. Maar wat blijkt nu uit een promotieonderzoek van de Radboud universiteit: chauffeurs willen wel graag gezond leven maar het wordt ze heel erg moeilijk gemaakt. Anniek Boeijinga promoveerde onlangs op dit onderzoek.

  • Wie o wie zorgde voor een lek in het Internationaal Ruimtestation?

    Sep 06 2018

    Het Internationaal ruimtestation ISS, de allerhoogste plek waar je nog levende mensen vindt, is de afgelopen dagen een plaats vol mysterie geworden. Een aantal dagen geleden kreeg de bemanning te horen dat er ergens een lek aan boord van het ruimtestation moest zijn, en dat dankzij dit gat zuurstof ontsnapte. Eerst werd gedacht dat het gat ontstond doordat een klein stukje meteoor op het ISS was gebotst. Het gat bevond zich in de Sojoez-sonde die aan het ISS is gekoppeld en werd gelukkig gedic...more

  • Ecolution wordt vlaggenschip van waterstof-campagne

    Sep 06 2018

    Aankomend weekend beginnen de Wereldhavendagen weer in Rotterdam. Tijdens het hele weekend krijgt het publiek een kijkje achter de schermen. En daarbij is er ook plaats voor wetenschap. Bijvoorbeeld op de Ecolution; een schip dat astronaut Wubbo Ockels nog heeft ontworpen en waarop duurzame technieken worden toegepast. Met binnenkort ook waterstof. We bellen met Rolf Schreuder. Hij is een van de initiatiefnemers om de Ecolution naar Rotterdam te halen en om te bouwen.

  • Eerste biologische aanwijzing voor werking ogentherapie?

    Sep 05 2018

    EMDR is een therapie waarbij patiënten met hun ogen moeten bewegen terwijl ze aan een traumatische gebeurtenis terugdenken. Hoewel veel therapeuten de techniek enthousiast toepassen en veel patiënten aangeven dat ze zich beter voelen na EMDR, is het wetenschappelijk omstreden. Want voorlopig was er nog geen goede verklaring voor hoe de techniek precies in het brein werkt. Lycia De Voogd en haar collega-neurowetenschappers van het Donders-Instituut (Radboud Universiteit Nijmegen) rapporteren n...more

  • Ritalin geen effect op schoolresultaten kinderen

    Sep 05 2018

    In Nederland slikken 125.000 kinderen ritalin, omdat ze bijvoorbeeld ADHD hebben. Het pilletje zou onder andere helpen bij de concentratie van het kind. Maar nieuw onderzoek laat zien dat ritalin geen enkel effect heeft op de schoolresultaten van kinderen. Te gast is Anne-Fleur Kortekaas. Over twee weken promoveert zij aan de Vrije Universiteit Amsterdam op haar onderzoek naar de effecten van medicijnen als Ritalin en Concerta op schoolprestaties van kinderen met ADHD

  • Amper verschillen in navigatievermogen Nederlandse mannen en vrouwen

    Sep 04 2018

    Wie kan het beste de weg vinden? Waarschijnlijk schieten er nu meteen een aantal ideeën over mannen en vrouwen of jongeren en ouderen bij je te binnen. Maar uit eerdere studies (die vaak wat beperkingen kenden inzake leeftijd en aantal proefpersonen) was er niet een eenduidig resultaat te merken. De onderzoeksgroep van neurowetenschapper Ineke van der Ham (Universiteit Leidde) startte in 2017, in samenwerking met het Weekend van de Wetenschap, een groot online publieksonderzoek naar het navig...more

  • Verschillen tussen China en het Westen zijn helemaal niet zo groot als we denken

    Sep 04 2018

    Over het algemeen gaat men er vanuit dat de manier van denken in China totaal verschillend is van de onze. Zo zouden Chinezen bijvoorbeeld minder op het individu gericht zijn, terwijl in de westerse samenleving het individu juist centraal staat. Dascha Düring promoveerde in juni op haar onderzoek naar de verschillen tussen China en het Westen. Ze vertelt over haar bevindingen tijdens Het Lekenpraatje.

  • Wetenschapsgeschiedenis in 1000 voorwerpen: Atlantropa

    Sep 03 2018

    In 1929 vat de Duitse architect Herman Soergel een bijzonder plan op: hij wil de Middellandse Zee droog gaan leggen. Volgens hem zou dat de enige oplossing zijn om wereldvrede te kunnen bereiken. In onze serie 1000 voorwerpen besteden we aandacht aan de collectie bijzondere voorwerpen van het Boerhaave museum in Leiden. Met deze week de brochure van het ambitieuze plan van Soergel. Rose Heijnen gaat in gesprek met conservator Ad Maas.

  • Stijve bloedvaten kunnen lijden tot hartfalen

    Sep 02 2018

    Bart Spronck werkt aan de Amerikaanse universiteit Yale en doet onderzoek naar de stijfheid van bloedvaten. Want hoe ouder we worden, hoe stijver onze bloedvaten. En dat kan gevaarlijk zijn...

  • Column #12 van Hens Zimmerman: Special Space Sounds

    Sep 01 2018

    Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week laat Hens de geluiden van de ruimte horen: het geruis van een langsrazende meteoor, straling van de zon en telefoonverkeer via satellieten.

  • 'Het is onduidelijk of koolhydraatarme diëten helpen om af te vallen'

    Aug 31 2018

    Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag beantwoorden we de vraag wat koolhydraten nu eigenlijk zijn. Dat doen we met universitair docent moleculaire voeding Guido Hooiveld (Universiteit Wageningen). Koolhydraten staan volgens Hooiveld niet gelijk aan suikers. Suikers vormen maar een deel van wat we onder koolhydraten verstaan en zijn in p...more

  • Coralita houdt onze Caribische eilanden in een roze wurggreep

    Aug 31 2018

    Het lijkt een onschuldig roze plantje, maar het houdt Saba en St. Eustatius in een wurggreep. Coralita is een invasieve exoot en overwoekert de oorspronkelijke planten op de eilanden. Milieuwetenschapper Jetske Vaas onderzoekt de effecten van de verspreiding van de plant, en wat er mogelijk tegen te doen is. Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs van onder anderen Jetske Vaas zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

  • Ziekmakend eten herken je lang niet altijd

    Aug 30 2018

    Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag hoe je erachter komt of je eten nog goed is. Wij spreken erover met Wieke van der Vossen, expert voedselveiligheid en etikettering bij het Voedingscentrum.

  • Waarom gele tomaten toch rijp én voedzaam kunnen zijn

    Aug 30 2018

    Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag of de kleuren van groente en fruit iets zeggen over de voedingsstoffen die erin zitten. Het antwoord komt van René Smulders, onderzoeker plantenveredeling bij Wageningen University and Research.

  • Landbouwcultuur indianen werd meteen na aankomst Columbus verwoest

    Aug 30 2018

    Bodemarcheoloog Menno Hoogland deed onderzoek naar de directe gevolgen van de landing van Columbus op het eiland Hispaniola, tegenwoordig Haïti en de Dominicaanse Republiek. Hij deed dat door de lagen in de bodem te analyseren. Menno Hoogland is te gast en legt uit hoe dat in zijn werk gaat.

  • Chagrijnig van de honger? Gezond eten helpt!

    Aug 28 2018

    Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag waarom sommige mensen agressief en chagrijnig worden als ze trek hebben. Het antwoord komt van Liesbeth van Rossum, internist-endocrinoloog en hoogleraar obesitas en stress aan het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam.

  • Speel hints met een robot

    Aug 28 2018

    Lowlands draait lang niet alleen maar om muziek. Het festival besteedt ook aandacht aan de wetenschap: bezoekers kunnen meedoen aan een aantal wetenschappelijke experimenten. Zo is er aandacht voor robots, en kunnen bezoekers de oermens in zichzelf loslaten. Verslaggever Rose Heijnen was op Lowlands en maakte een reportage.

  • Voeding met minder suiker kan nét zo lekker zijn

    Aug 27 2018

    Gaat u mee, de keuken in? Deze week besteden we in Nieuws en Co aandacht aan interessante vragen over ons eten en drinken. Vragen waarvan je het antwoord niet één twee drie zou verwachten. Vandaag de vraag waarom rode limonade zoeter smaakt dan gele limonade. Het antwoord komt van Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

  • Hoe werken de hersenen van honden?

    Aug 27 2018

    In de rubriek De Wakkere Wetenschapper bellen we wekelijks met wetenschappers die in andere tijdzones bezig zijn de grenzen van onze kennis te verleggen, terwijl in Nederland de meeste mensen op één oor liggen. Deze week bellen we naar Nieuw-Zeeland. Frederique Derks doet daar zijn researchmaster bij het 'Clever Canine Lab', in Auckland. Hij onderzoekt met behulp van op afstand bestuurbare speelgoedauto's of honden kunnen begrijpen of een bewegend object leeft of niet.

  • De Nederlandse platte oester keert terug dankzij invasieve exoot

    Aug 26 2018

    Meer dan een eeuw was de Nederlandse platte oester verdwenen uit de Noordzee. Door overbevissing kon de oester, die ooit 20% van de Noordzeebodem bedekte, niet langer overleven. Maar vorig jaar bleek dat de platte oester weer terug is. Voor de Zeeuwse kust werd een aanzienlijk rif gevonden. De reden van zijn terugkeer: de Japanse oester. Hoe dat zit, leggen wetenschappers Marjolijn Christianen en Tom van der Have uit.

  • Column #11 van Hens Zimmerman: Olbers' paradox

    Aug 25 2018

    Waarom is de nachtelijke hemel donker, en niet helder verlicht? Als het oneindige heelal helemaal gevuld is met sterren, moet de hemel toch verlicht worden? Hens Zimmerman praat u bij over de Olbers' paradox en de redenen waarom de sterrenhemel 's nachts donker is.

  • Vergeet die hongerige ijsbeer

    Aug 24 2018

    De beelden van afbrokkelende ijsmassa's en hongerige ijsberen kennen we allemaal. Veel mensen weten wel dat de aarde opwarmt, maar daar iets tegen doen is niet altijd makkelijk. Want waar moet je dan beginnen? En wat werkt echt? Pieter Boussemaere is docent geschiedenis en klimaat aan de Vives hogeschool Brugge en wil ons daarbij helpen. Daarom schreef hij het boek 'Tien klimaat-acties die werken'.

  • Wakkere wetenschapper: Op zoek naar moderne kunst in Tibet

    Aug 24 2018

    Tibet kent een rijke cultuur, maar tijdens de culturele revolutie van Mao is er veel Tibetaanse oude kunst verloren gegaan. Maar, gelukkig zijn er nu weer jonge Tibetanen die een nieuwe invulling geven aan de traditionele kunst. Hoogleraar Aziatische Religies Paul van de Velde is net terug uit Tibet en vertelt over kunst in het moderne Tibet.

  • De Trans-Atlantische Slavenhandel begon 500 jaar geleden

    Aug 23 2018

    Vandaag is het de Internationale Dag ter Herinnering aan de Slavenhandel en de Afschaffing ervan. Een dag die door de UNESCO in het leven werd geroepen ter gedachtenis van de Trans-Atlantische Slavenhandel: De drie eeuwen durende handel waarbij Europa miljoenen tot slaaf gemaakte Afrikanen kocht en naar Noord- en Zuid-Amerika bracht om er op plantages te werken. Dit jaar is het een bijzondere herdenking. Deze maand is het exact 500 jaar geleden dat de Atlantische slavenhandel begon. Bovendien...more

  • Kunnen emoties in het brein gemeten worden?

    Aug 23 2018

    Emoties zijn lastig te begrijpen. Soms is het onverklaarbaar waarom we ineens blij, verdrietig of boos zijn. Hoe kun je emoties dan het beste onderzoeken? Lukas Snoek is cognitief neurowetenschapper aan de Universiteit van Amsterdam en probeert daar emoties in het brein te meten met de nieuwste machines.

  • Deze revolutionaire satelliet zal weer en klimaat veel voorspelbaarder maken

    Aug 22 2018

    Vandaag is het een zeer spannende dag voor de Europese ruimtevaart. Na er zestien jaar aan gewerkt hebben zal vanuit Frans-Guyana vanavond eindelijk de zogenaamde Aeolus-satelliet gelanceerd worden. Met de allernieuwste technologie aan boord zal Aeolus de eerste satelliet in de geschiedenis zijn die alle soorten mogelijke windstromingen over de hele wereld zal meten. En over die windpatronen bestaat momenteel nog een groot gebrek aan kennis. Daarmee zullen het weer en het klimaat met Aeolus stuk...more

  • Hoe olifanten zichzelf tegen kanker beschermen

    Aug 21 2018

    Het klink heel logisch. Hoe meer cellen je in je lichaam hebt, hoe groter de kans dat een van die cellen tot een kwaadaardige tumorcel ontwikkelt, en er zo kanker kan ontstaan. Maar als je naar de dierenwereld kijkt, lijkt dat bij grote dieren zoals de olifant niet zo te zijn. Hoewel ze naar schatting minstens honderd keer meer cellen hebben dan wij, gebeurt het maar zelden dat olifanten met kanker te maken krijgen. Het is een tegenstrijdigheid die bekend staat als peto's paradox. Dankzij een...more

  • Véél meer tijd nodig voor gesprekken over bevallen

    Aug 20 2018

    Bevallingen zijn er in alle soorten en maten. Met of zonder pijnstilling. In bed, op een baarstoel, of zelfs in bad. En het kan niet alleen thuis, maar ook in het ziekenhuis of een bevallingscentrum... Door de opkomst van het internet kunnen we nu bevallingsverhalen en -adviezen van over de hele wereld tot ons nemen. En dat kan de communicatie tussen verloskundigen en zwangere vrouwen flink bemoeilijken. Wij spreken José Sanders, hoogleraar narratieve communicatie aan het Centre for Langua...more

  • #Faces of Science: Marij Swinkels

    Aug 20 2018

    Toen Griekenland in 2009 haar schulden niet meer kon betalen, was de Eurocrisis een feit. Een enorm politiek probleem, maar hoe werd het opgelost? Marij Swinkels doet onderzoek naar de rol van politiek leiders tijdens de Eurocrisis, en vooral naar wat er gebeurde in de achterkamertjes. Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs van onder anderen Marij Swinkels zijn terug te lezen via facesofscience.nl

  • Welke rol hadden vrouwen in het verzet tijdens WO II?

    Aug 19 2018

    Bij verzetshelden uit de Tweede Wereldoorlog denk je misschien aan grote stoere gewapende mannen. Maar er zaten wel degelijk vrouwen in het verzet. In Kamp Vught is op dit moment aan die vrouwen een tentoonstelling gewijd: ‘Vrouwen in Verzet’, over drie verzetsvrouwen: Hannie Schaft en de zusjes Truus en Freddie Oversteegen. We praten daarover met Pina Cardia, conservator van Museum Haarlem en bedenker van de tentoonstelling, en met Peter Hammann, historicus en schrijver van het boek 'Hannie...more

  • Column #10 van Hens Zimmerman: Ruimteschroot

    Aug 18 2018

    Elke week neemt geluidstechnicus en ruimtefreak Hens Zimmerman ons mee naar de ruimte. Deze week: Ruimteschroot, over menselijk afval in de ruimte, met André Kuipers.

  • Zo klinken scheurende houtvaten in bomen met droogtestress

    Aug 17 2018

    Vorig jaar bezochten we een populier in Wageningen die twittert. Dagelijks laat de boom weten hoe het met 'm gaat. Het is een project van boombioloog Ute Sass. Tegenwoordig pakt zij het groter aan. Ze ontfutselt wekelijks een schat aan informatie aan een groepje beuken, ergens in een bos. Marc-Robin Visscher mocht mee met Ute Sass van de Wageningen Universiteit.

  • Hoe schadelijk is schermverlichting nu voor onze ogen?

    Aug 16 2018

    Een nieuw Amerikaans onderzoek over het effect van blauw licht op onze ogen, zorgt momenteel voor heel wat ophef op het internet. Dat blauwe licht, dat onder andere door mobieltjes en computerschermen uitgestraald wordt, zou je ogen beschadigen en je gezichtsvermogen sneller doen verslechteren. Althans, dat zeggen meerdere nieuwssites over dit onderzoek. Volgens bijzonder hoogleraar oculaire angiogenese Reinier Schlingemann (Academisch Medisch Centrum) wordt de studie door de pers verkeerd be...more

  • Kunnen allergieën straks genezen worden?

    Aug 16 2018

    Het aantal allergieën stijgt de laatste paar decennia sterk, maar een therapie om mensen te genezen bestaat nog niet. Binnenkort misschien wel: voor haar promotie deed Marlotte Vonk onderzoek naar hoe bepaalde vezels kunnen helpen bij het verbeteren van immunotherapie; een therapie waarbij het immuunsysteem van de patiënt bloot wordt gesteld aan de stof waarvoor diegene allergisch is. Marlotte is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

  • Decennia oud spaghetti-mysterie opgelost!

    Aug 15 2018

    Neem een ongekookt spaghetti-stokje aan beide uiteinden vast en probeer het te breken zonder daarbij extra stukjes te maken. Je zult merken dat het je maar heel zelden zal lukken. Het klinkt heel banaal, maar wetenschappers hebben zich decennialang bezig gehouden om een techniek die te vinden waarbij je toch geen extra brokken maakt. Met een speciale spaghetti-machine zijn Amerikaanse onderzoekers van MIT hier nu in geslaagd. Ans Hekkenberg, wetenschapsschrijver en hoofd communicatie bij het C...more

  • Varkens overleven met een in het lab gemaakte long

    Aug 14 2018

    Na vijftien jaar lang proberen, zijn Amerikaanse wetenschappers uit Texas er voor het eerst in geslaagd om bij vier varkens een in het lab gemaakte long te transplanteren. En die longen leken ook nog eens perfect in het lichaam te zitten. Ook al konden de varkens met de long nog niet ademen, toch kan deze doorbraak op lange termijn een interessante ontwikkeling betekenen in het licht van het grote donortekort aan longen. Michiel Erasmus, cardiothoracaal chirurg aan het Universitair Medisch Centr...more

  • We moeten niet ál onze energie aan één dode orka besteden

    Aug 13 2018

    Misschien heeft u de beelden wel gezien: in de Stille Oceaan heeft een orka haar overleden jong zeker twee weken lang al zwemmend voor zich uit geduwd. Op die manier legde ze zeker 1600 kilometer af. Afgelopen zaterdag werd de moeder voor het eerst zonder haar jong gezien, dat nu waarschijnlijk naar de zeebodem is gezonken. Wij praten erover met zelfstandig zeezoogdierenarts én onderzoeker Niels van Elk.

  • Brabantse nostalgie: Vluchten in een onjuist beeld van het verleden

    Aug 13 2018

    Iedere week geven we het podium aan een wetenschapper die jarenlang heeft gezwoegd op een promotieonderzoek. Vandaag is dat Olivier Rieter. Hij is cultuurhistoricus en hij promoveerde op een onderzoek naar nostalgie in Brabant aan de Tilburg University.

  • Wakkere wetenschapper: Christine Kooi

    Aug 12 2018

    Vannacht bellen we met hoogleraar Christine Kooi. Zij werkt aan de Louisiana State University in Baton Rouge en geeft daar college over en doet onderzoek naar Nederlandse geschiedenis.

  • Column #9 van Hens Zimmerman: Sterrenkijken in de vakantie

    Aug 11 2018

    In Nederland is zoveel lichtvervuiling dat er nog maar weinig sterren te zien zijn. Maar misschien gaat u wel op vakantie naar een plek waar de Melkweg nog wel te zien is. Hens Zimmerman geeft u deze week tips voor het sterrenkijken op vakantie.

  • Zomerstorm: takken breken gemakkelijker van bomen door droogte

    Aug 10 2018

    Bij een flinke storm gaan er altijd bomen tegen de vlakte. Hoe zit dat nu? Zijn bomen extra kwetsbaar door de droogte van de afgelopen periode? Wij praten erover met Hans Kaljee, bomenconsulent bij de Gemeente Amsterdam

  • Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten

    Aug 10 2018

    Olifanten, apen, zwanen, flamingo's. Homoseksualiteit komt voor bij honderden diersoorten. Tijdens de Pride Week in Amsterdam organiseerde Artis een speciale rondleiding door hun dierentuin met als thema homoseksualiteit in het dierenrijk. Onze verslaggever Rose Heijnen kreeg een rondleiding van bioloog Mark Reid en ging op zoek naar de homo's van Artis.

  • Kindervragen: Moet je nu warm of koud water drinken bij warm weer?

    Aug 09 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beantwoordt senior Voedingsdeskundige Astrid Postma-Smeets (Voedingscentrum) de vraag of je bij warm weer nu koud of warm water moet drinken. Die vraag kreeg ze een tijdje geleden van een jongetje dat heel...more

  • Hoe helpen handgebaren ons met praten?

    Aug 09 2018

    Linda Drijvers onderzoekt gebaren in taal aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hoe helpen handgebaren ons met praten? Wij spreken haar in de rubriek Faces of Science. Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

  • Kindervragen: Hoe kan het geluid van een echo een plaatje worden?

    Aug 08 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beantwoordt kinderradioloog Willemijn Klein (Radboud Universitair Medisch Centrum) de vraag hoe je bij een echo een plaatje kunt maken door geluid te gebruiken. Het is een vraag die ze regelmatig te horen ...more

  • Nederlandse onderzoekers in neptijdschriften

    Aug 08 2018

    'Nederlandse academici ook in neptijdschriften', kopte de Volkskrant vanmorgen op de voorpagina. Honderden onderzoekers publiceerden hun werk in tijdschriften met een twijfelachtige reputatie. Hoe kán dat? Wij praten erover met Daniël Lakens. Hij is universitair docent aan de Technische universiteit Eindhoven en wil de wetenschap betrouwbaarder maken.

  • Waarom is er nog geen vaccin tegen malaria?

    Aug 08 2018

    Muggen zijn de dodelijkste dieren op aarde, ieder jaar sterven er bijna een half miljoen mensen aan malaria. Arts-onderzoeker Saskia van der Boor van het Radboud UMC is bezig met het ontwikkelen van een vaccin tegen malaria. We spreken haar in de rubriek Faces of Science. Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR. Meer blogs waaronder ook die van Saskia van der Boor zijn terug te lezen via facesofscience.nl.

  • Kindervragen: Waar komt de maan vandaan?

    Aug 07 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Vandaag beantwoordt theoretisch fysicus Stefan Vandoren (Universiteit Utrecht) de vraag waar de maan vandaan komt. Een aantal jaren geleden had zijn (toen zesjarig) neefje die vraag aan hem gesteld. En ook al was ...more

  • Kindervragen: Kun je zien of een dino een jongen of een meisje was?

    Aug 06 2018

    Ook al hebben kinderen op dit moment vakantie, hun nieuwsgierigheid staat nooit uit. Als bewijs hiervoor nodigen we deze week elke dag een onderzoeker uit die ooit al met vragen van kinderen werd geconfronteerd. Want achter een antwoord op een kindervraag zit meer dan je zou denken. Dino's zijn momenteel erg geliefd bij kinderen. Het is daarom weinig verbazend dat Nederlandse paleontologen regelmatig iets aan kinderen moeten uitleggen. Een tijdje geleden zetten het Naturalis Biodiversity Cent...more

  • Geen docent? Dan maar leren door te gamen in Sudan

    Aug 06 2018

    In Sudan is een project opgezet waarbij kinderen leren rekenen met behulp van een game. Onderwijskundige Hester StubbÉ-Alberts ontwikkelde deze game. Zij promoveert volgende maand aan de Universiteit Utrecht op een onderzoek naar game-based learning in Sudan. Kinderen die niet kunnen lezen of schrijven en nog nooit een computer hebben gezien leren rekenen via een game. Want in Sudan gaan 2 miljoen kinderen niet naar school, voornamelijk door een groot tekort aan docenten.

  • Is ons hetzelfde lot als de Maya's beschoren?

    Aug 05 2018

    Een samenleving die door de droogte ten onder gaat. Het klinkt in deze periode snel verleidelijk om dit over onszelf te zeggen, maar er zijn steeds meer aanwijzingen dat langdurige droogte door klimaatverandering (naast oorlogen, overbevolking en milieudegradatie) echt een belangrijke rol speelde in de neergang van de klassieke Maya-beschaving. Een nieuwe studie uit het wetenschappelijke blad Science kon voor het eerst in kaart brengen hoe die langdurige droogte er door de eeuwen uitzag door min...more

  • Column #8 van Hens Zimmerman: Missende materie

    Aug 04 2018

    Al jarenlang zoeken wetenschappers naar het ontstaan van het heelal. Hoewel ze steeds nieuwe en verfijndere theorieën ontwikkelen, blijven er ook altijd nog grote vraagstukken staan. Onopgeloste raadsels zoals antimaterie houden de gemoederen nog altijd bezig. Hens Zimmerman neemt u mee naar de wetenschap buiten de dampkring over missende deeltjes in de ruimte.

  • Wetenschappers en wereldproblemen: antibioticaresistentie

    Aug 02 2018

    Over de hele wereld sterven mensen aan infecties die niet meer reageren op antibiotica. Tegelijkertijd dumpen fabrieken in India en China massaal antibiotica in het oppervlaktewater en zijn er talloze artsen die hun patiënten niet zónder antibiotica naar huis sturen. Inmiddels bestempelt de WHO antibioticaresistentie als een van de grootste bedreigingen voor onze gezondheid. In deze serie praten we met onderzoekers die werken in vakgebieden waar het slechte nieuws overheerst: van uitstervende...more

  • Komt het Zika-virus naar Nederland nu het steeds warmer wordt?

    Aug 02 2018

    Chantal Vogels is net begonnen bij de Amerikaanse universiteit Yale aan een onderzoek naar het Zika-virus. Twee jaar geleden was er een grote uitbraak van Zika in Zuid- en Centraal Amerika. Besmetting met het virus heeft vooral ernstige gevolgen voor ongeboren baby’s. Het Zika-virus wordt onder andere verspreid door de tijgermug, een mug die door de warme temperaturen ook steeds vaker ook in Nederland opduikt.

  • Wetenschappers en wereldproblemen: de obesitas-epidemie

    Aug 01 2018

    We worden steeds zwaarder met zijn allen. Vorige maand maakten het CBS en het RIVM bekend dat het aantal Nederlanders met morbide obesitas nog nooit zo hoog was. En inmiddels is de helft van de Nederlanders te zwaar. Ook wereldwijd ziet het plaatje er niet fraai uit: zo'n 2 miljard mensen zijn te zwaar en het aantal mensen met obesitas - ernstig overgewicht - is sinds 1975 bijna verdrievoudigd. In deze serie praten we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van smelt...more

  • Wetenschappers en wereldproblemen: smeltende ijskappen en gletsjers

    Jul 31 2018

    Afgelopen juni bereikte de hoeveelheid zee-ijs rond Spitsbergen een historisch dieptepunt. Tegelijkertijd werd bekend dat het ijsverlies op Antarctica in tien jaar is verdríevoudigd. En een zeespiegelstijging van 1,8 meter aan het eind van deze eeuw is niet uitgesloten. We worden om de haverklap geconfronteerd met slecht nieuws over de opwarmende aarde… In deze serie spreken we met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de afname van biodive...more

  • Wanneer spreken we van 'leven'?

    Jul 31 2018

    Van diepzeebacterie tot dolfijn en van bakkersgist tot Nobelprijswinnaar - onze wereld zit vol zeer verschillende vormen van leven die eigenlijk ontzettend veel op elkaar lijken. Want in de kern bestaat alles wat leeft uit flexibele zakjes vol moleculen die samen werken aan één taak: in leven blijven. Maar wat is 'leven' nou precies en kunnen wij dat proces nabootsen? Schrijfster Esther Thole van het boek 'Makers van Leven' zocht naar antwoorden op deze vragen.

  • Wetenschappers en wereldproblemen: De kelderende biodiversiteit

    Jul 30 2018

    De Noordelijke Witte Neushoorn is zo goed als uitgestorven, het aantal insecten in Nederlandse natuurgebieden holt achteruit en als we niet oppassen zijn we binnen 30 jaar alle koraalriffen kwijt. Het zijn voorbeelden die passen binnen een wereldwijde trend: de biodiversiteit holt achteruit. In deze serie spreken wij met onderzoekers uit vakgebieden die grossieren in slecht nieuws: van de obesitas-epidemie tot de opwarmende aarde. Hoe is het om in zo’n vakgebied te werken? Hoe hou je de moed ...more

  • Astrologen: "meer dan een obscuur volk dat horoscopen maakt"

    Jul 30 2018

    Horoscopen zijn nog steeds in veel kranten en tijdschriften te vinden. Maar horoscopen en daarmee de astrologie, is geen officiële wetenschap. In de 17e eeuw was dat nog wel het geval. Waar kwam de omslag vandaan Wetenschapsfilosoof Rienk Vermij doet onderzoek in Oklahoma naar de manier waarop astrologie als wetenschap naar de zijkant geschoven werd.

  • Hoe verspreidt Alzheimer zich over de hersenen?

    Jul 29 2018

    Onderzoek laat ziet dat Alzheimer zich binnen een klein gebied van de hersenen ontwikkelt, maar vervolgens ook andere delen gaat aantasten. Kerensa Broersen onderzoekt of eiwittransport in kleine blaasjes in de hersenen hiervan de oorzaak is. Broersen is werkzaam binnen de biochemie en de celbiologie aan de universiteit van Berkeley in de Verenigde Staten.

  • Column #7 van Hens Zimmerman: Margaret Hamilton

    Jul 28 2018

    Deze week vertelt Hens Zimmerman over het bijzondere levensverhaal van Margaret Heafield Hamilton. Voor velen een onbekende naam, maar ze is een van de belangrijkste computerpioniers en ontwikkelde de software die werd gebruikt bij het Apollo-ruimteprogramma. En dat in een tijd waarin mannen de dienst uitmaakten binnen haar veld.

  • Nieuwe, werkende organen construeren met een 3D-printer

    Jul 27 2018

    Het klinkt als verre toekomstmuziek: het printen van nieuwe organen. Maar er wordt al aan gewerkt, onder anderen door Dan Jing Wu. Zij is biomedisch ingenieur en ze ontwikkelt beweegbaar biomateriaal. In de toekomst moet dat materiaal gaan helpen om ernstige wonden te gaan genezen met behulp van een 3D-printer. De podcastserie Faces of Science wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

  • Medische experimenten op mensen waren niet altijd met toestemming

    Jul 26 2018

    Voordat een nieuw medicijn op de markt gebracht kan worden, moet het eerst door proefpersonen getest worden. Daar zijn tegenwoordig strenge regels voor, maar dat is niet altijd zo geweest. Noortje Jacobs deed haar promotieonderzoek naar medische experimenten in Nederland na de Tweede Wereldoorlog. Ze is te gast om over haar onderzoek te vertellen.

  • De kracht van 'serious gaming'

    Jul 25 2018

    Games kunnen zo ontwikkeld worden dat ze mensen laten nadenken over controversiële onderwerpen. Hoogleraar Mediatheorie Joost Raessens vertelt vanuit de VS over zijn onderzoek naar dit soort 'serious games'; spellen met een ander primair doel dan puur vermaak. Raessens vertelt onder andere over het project 'The Undocumented', waarin je als speler zowel de rol van een migrant in de VS als die van de patrouille langs de grens met Mexico kunt spelen. Migratiebeleid is een onderwerp dat met name ...more

  • Afvallen door je eetsnelheid te veranderen

    Jul 24 2018

    De één eet binnen vijf minuten een bord leeg, terwijl de ander er een half uur over kan doen. Maar als je langzaam eet, zit je eerder vol en eet je minder. Dus waarom gaan mensen die willen afvallen niet gewoon langzamer eten? Volgens promovenda van de Universiteit van Wageningen Janet van den Boer is het echter nog niet zo makkelijk om je eetsnelheid zomaar te veranderen.

  • Waar bevindt zich het graf van graaf Adolf van Nassau?

    Jul 23 2018

    In het vierde couplet van het Wilhelmus is te horen: "Graaf Adolf is gebleven, in Friesland in den slag". Maar klopt dat wel? Graaf Adolf van Nassau, broer van Willem van Oranje, sneuvelde in de slag bij Heiligerlee. Zijn definitieve rustplaats blijft echter een raadsel. Maar recentelijk historisch onderzoek wijst op het Duitse Oldenburg. Een DNA-test moet uitsluitsel gaan bieden. Historicus Lammert Doedens is nauw betrokken bij het onderzoek en vertelt over de laatste ontwikkelingen.

  • Waarom showworstelen in Nederland nooit groot is geworden

    Jul 22 2018

    Historicus Mark van de Logt is gespecialiseerd in de geschiedenis van de Amerikaanse Indianen en stuitte tijdens zijn onderzoek naar de Pawnee-indianen op de beroemde showworstelaar 'Pawnee Bill', die in vele Wilde Westen-shows speelde. Het onderwerp greep hem aan en inmiddels onderzoekt hij de geschiedenis van het showworstelen in Nederland. Waarom is het het showworstelen hier nooit groot geworden?

  • Column #6 van Hens Zimmerman - Vallende sterren en ruimtepuin

    Jul 21 2018

    Vallende sterren zijn voor veel mensen een fascinerend verschijnsel. Zo doen we een wens als ze een vallende ster zien. En astronomen doen er er graag onderzoek naar. In zijn zesde column bespreekt Hens Zimmerman vallende sterren en allerlei andere soorten ruimtepuin waar we op aarde mee geconfronteerd worden.

  • Aids-onderzoekers blikken terug op de grote HIV-crisis van de jaren 80

    Jul 21 2018

    De RAI in Amsterdam wordt deze week overspoeld met Aids onderzoekers. Ze komen af op de grote internationale conferentie Aids 2018. Dat Aids veroorzaakt wordt door een virus, was niet duidelijk toen in de jaren tachtig, vooral in Amsterdam de eerste patiënten opdoken. De oorzaak van de ziekte was aanvankelijk een mysterie. De diagnose AIDS betekende letterlijk een doodsvonnis. Vier AIDS onderzoekers van het eerste uur blikken terug op die tijd waarin HIV opdook en ook in Nederland, en me...more

  • Hoe werd het machtige Spaanse koninkrijk bestuurd?

    Jul 20 2018

    Historica Lisa Kattenberg deed haar promotieonderzoek naar het bestuur van het Spaanse koninkrijk in de zeventiende eeuw. Dit enorme rijk was verspreid over heel Europa. Hoe oefende de Spaanse koning zijn macht uit over dat hele gebied in een tijd waarin het nog een maand duurde voordat een brief uit Madrid vanuit Nederland beantwoord was?

  • Europese grenzen in het Midden-Oosten

    Jul 19 2018

    Vanaf 18 juli zendt de NTR vier weken lang elke woensdag de documentaireserie Hoop en Wanhoop in het Midden-Oosten uit. Floris-Jan van Luyn maakte de eerste aflevering, die vanavond om 21.15 uur op NPO 2 te zien is. Focus belt met hem om te praten over deze eerste aflevering. De aflevering gaat over de gevolgen van de Europese grenzen in het Midden-Oosten. Rond de Eerste Wereldoorlog werden de grenzen daar vastgesteld door Europese koloniale machten, onder andere met het Sykes-Picotverdrag. ...more

  • Ook last van pijnlijke botten tijdens en na de overgang?

    Jul 18 2018

    Dat er voor een vrouw veel verandert na de overgang is voor velen wel bekend. Onderzoek laat zien dat de botten van vrouwen vaak brozer worden, maar ook dat vrouwen vaak sneller aankomen. Wat daar precies de oorzaak van is, nog niet helemaal duidelijk. Lang werd gedacht dat het veroorzaakt werd door de verandering van het hormoon oestrogeen. Maar onderzoekster Annegreet Veldhuis-Vlug onderzocht in aan de universiteit van Maine, VS, of die veranderingen mogelijk door een ander hormoon kunnen word...more

  • Risico op overstromingen door klimaatverandering. Wat betekent dat voor de prijs van je huis?

    Jul 17 2018

    Door klimaatveranderingen neemt het risico op overstromingen toe. Koen de Koning onderzocht de invloed van overstromingsrisico en klimaatverandering op de huizenmarkt aan de hand van wiskundige modellen. Worden risicovolle kustgebieden straks gemeden, of willen de mensen toch graag mooi aan zee wonen? De podcastserie Faces of Science is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

  • Middeleeuwen waren echt niet zo smerig als gedacht

    Jul 16 2018

    Ons beeld van de Middeleeuwen is dat van een tijd waarin hygiëne nog praktisch niet bestond. Er waren nog geen riolen, de mensen dumpten hun afval op straat en ze wasten zichzelf niet. Maar klopt dit beeld wel? Historica Janna Coomans promoveerde recentelijk op haar onderzoek naar de manier waarop Middeleeuwse stadsbestuurders omgingen met de hygiëne in hun stad.

  • Is muzikaliteit enkel een eigenschap van de mens, of van álle dieren?

    Jul 15 2018

    In essentie is de mens een muzikale diersoort, en waarom zou hij de enige zijn? Is muzikaliteit niet juist een eigenschap van álle dieren? Een vermogen met een duidelijke biologische basis, zoals Charles Darwin al vermoedde. Hoogleraar muziekcognitie HenkJan Honing schreef het boek 'Aap slaat maat', waarin hij op zoek gaat naar de biologische basis van muzikaliteit, inclusief alle onverwachte wendingen, twijfels en missers die met wetenschappelijk onderzoek gepaard gaan.

  • Column #5 van Hens Zimmerman - Zwarte Gaten

    Jul 14 2018

    Zwarte gaten zijn een mysterieus fenomeen en blijven de sterrenkundige gemoederen bezighouden Ze klinken spannend en kinderen zijn er misschien zelfs wel bang voor. Maar wat is een zwart gat eigenlijk? Hoe ontstaan ze? En zijn ze echt zwart? In deze column neemt Hens Zimmerman u weer mee naar de wetenschap buiten de dampkring.

  • Angststoornissen behandelen door middel van virtual reality

    Jul 13 2018

    Frans Verstraten is waarnemingspsycholoog aan de Universiteit van Sydney in Australië. Hij doet daar onderzoek naar de effecten van beweging op de mens en daarvoor gebruikt hij de modernste bewegingssimulatoren. Aan zijn universiteit wordt er ook volop gewerkt aan manieren om mensen psychologische hulp te geven met behulp van virtual reality.

  • Wil jij in gesprek met een robot?

    Jul 12 2018

    Door de verbetering van kunstmatige intelligentie worden pratende robots steeds geavanceerder. In de toekomst worden de robots misschien wel zo slim dat we gesprekken met ze kunnen voeren. Maar willen we dat ook? Te gast zijn twee ontwerpers die werken aan dit soort sociale robots. Wang Long Li maakt met zijn bedrijf Tinybots een pratende robot die demente ouderen kan ondersteunen in hun dagelijks leven. En Lucas Steenhuis testte op Lowlands hoe de interactie tussen zijn robot en de festivalbe...more

  • Sociale media en seks: wat spoken jongeren allemaal uit?

    Jul 11 2018

    Elkaar een sexy foto sturen of samen lachen om een dickpic. Veel volwassenen maken zich zorgen over wat jongeren allemaal uitspoken op sociale media. Marijke Naezer doet onderzoek naar jongeren en seksualiteit aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. In de podcastserie Faces of Science vertelt Marijke over haar onderzoek. Deze serie is een samenwerking tussen NEMO Kennislink en de NTR.

  • Wetenschapsgebied Atlantische Geschiedenis nog in de kinderschoenen

    Jul 10 2018

    Waar denkt u aan bij Atlantische Geschiedenis? Misschien aan de West-Indische Compagnie, de kolonisatie van Amerika of de slavernij? Volgens hoogleraar Wim Klooster van de Clark University in Worcester, werd er voordat hij in 1995 naar de Verenigde Staten verhuisde inderdaad vooral onderzoek gedaan naar deze drie zaken. Maar de Atlantische Geschiedenis behelst volgens Klooster zoveel meer. Daarom gaat hij zich, samen met 80 andere wetenschappers, bezighouden met een gigantisch project voor de ve...more

  • Klimaatramp treft Noorse Spitsbergen

    Jul 09 2018

    Nergens is de klimaatverandering duidelijker te merken dan in de poolgebieden. Dat ervaart ook poolonderzoeker Maarten Loonen, die al meer dan 25 jaar onderzoek doet op Spitsbergen. Hij vertelt over de hevige invloed van klimaatverandering op de flora en fauna van het Noorse eiland.

  • Nieuw onderzoek naar in Nederland gevonden Romeinse beeldjes

    Jul 08 2018

    Er zijn in Nederland in de loop van de tijd talloze Romeinse beeldjes gevonden. Maar, zo viel archeologe Christel Veen op, er wordt vrijwel geen onderzoek naar gedaan. Want wat deden mensen vroeger met die beeldjes? Wie worden er afgebeeld? En wat zeggen de beeldjes over ons land in de Romeinse tijd?

  • Column #4 van Hens Zimmerman - Leven we in een simulatie?

    Jul 07 2018

    Is wat je om je heen ziet wel de werkelijkheid? Of leven we in een soort Matrix: een computersimulatie waardoor alles om ons heen echt lijkt? Het lijkt voer voor sciencefiction-series (en dat is het ook). En toch zijn er wetenschappers die hier serieus over nadenken. En niet uitsluiten dat we werkelijk in een simulatie leven...

  • Recycled Park drijft in de Rotterdamse haven

    Jul 06 2018

    In de Rijnhaven in Rotterdam is het 'Recycled Park' geopend. Dit park is gebouwd op drijvende eilanden die zijn gemaakt van gerecycled plastic. En niet zomaar plastic: de organisatie heeft het materiaal zelf uit de Maas gefilterd met behulp van speciale plasticvangers. Hiermee wordt voorkomen dat het plastic in zee bij de plastic soep terechtkomt. Initiatiefnemer Ramon Knoester vertelt over zijn project.

  • De gevaren van multi-resistente schimmels

    Jul 06 2018

    Wanneer je aan schimmels denkt, denk je waarschijnlijk aan schimmel op je brood, onder je teennagel of in je badkamer. Maar er zijn veel gevaarlijkere schimmels in de wereld. En deze schimmels zijn vaak resistent tegen anti-schimmelmiddelen. Op dit moment vindt in Nederland het grootste schimmelcongres in de wereld plaats, waar gesproken wordt over deze nieuwe ziekteverwekkende schimmels. Ferry Hagen is te gast om ons hierover te vertellen. Hij is zelf een van de organisatoren van het congres...more

  • Ook bij extreem zware sterren krijgen Galileo en Einstein gelijk

    Jul 05 2018

    Het is een van de meest beroemde experimenten uit de natuurkunde. Laat een zware bal gelijktijdig met een lichte bal van een toren vallen, en ze zullen tegelijkertijd op de grond vallen. Dat voelt intuïtief altijd een beetje vreemd aan, maar het is iets wat Simon Stevin in de 16de eeuw al aantoonde vanop de Nieuwe Kerk in Delft aantoonde. (En volgens de legende Galileo van de Toren van Pisa). Astrofysici van Astron en het Anton Pannekoek Instituut zijn nu nog een stap verder gegaan. In een as...more

  • Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018

    Jul 05 2018

    Tijdens ‘De Nacht is Jong’ op donderdag 28 juni is Lise Koning verkozen tot Jonge Historicus van het Jaar 2018. Na lang beraad wees de jury, bestaande uit Esther Captain, Ad van Liempt en Maartje van de Kamp, Lise aan als winnaar en kreeg ze de trofee overhandigd door haar voorganger Kayleigh Goudsmit. Lise zal zich het komende jaar inzetten als ambassadeur voor jonge historici. Verslaggever Rose Heijnen was bij de verkiezing aanwezig en maakte daarvan de volgende reportage voor Focus.

  • Diana Scherer vervlecht wetenschap met kunst

    Jul 05 2018

    Lopen we over een aantal jaar rond in kleding gemaakt van plantenwortels? Als het aan kunstenares Diana Scherer ligt wel. Zij houdt zich bezig met het ontwikkelen van textiel onder de grond. Ze zoekt naar manieren om plantenwortels uit zichzelf te laten weven en werkt daarvoor samen met de Radboud Universiteit in Nijmegen.

  • Hoe ernstig zal de droogte onze land- en tuinbouw aantasten?

    Jul 04 2018

    Misschien is het gras bij u in de tuin ook al flink geel geworden. Maar vooral voor de akkerbouw betekent de toenemende droogte een probleem. En klimatologen verwachten dat langdurige droogtes in deze tijd van het jaar steeds vaker zullen voorkomen in Nederland. Hoe hard moeten consumenten en boeren zich zorgen maken over mislukkende oogsten? En is het ook voor Nederland geen goed idee om meer droogte-resistente gewassen te gaan ontwikkelen en te gebruiken? We vragen het aan Gerard Van der Li...more

  • Worden hartpatïenten gezonder door cadeautjes te geven?

    Jul 04 2018

    Hartpatiënten krijgen na hun operatie of behandeling nog een tijdje begeleiding, maar daarna moeten ze zelf verder werken aan hun herstel. En dat valt niet altijd mee. Het Tergooi Ziekenhuis en het Leids Universitair Medisch Centrum starten daarom een project om daar meer inzicht in te krijgen. Het sleutelwoord is: verleiding. Belonen met cadeautjes dus! 100 patiënten doen mee en krijgen één dezer dagen een doos vol meetapparatuur thuis die intieme gegevens over zichzelf met hun persoonlijke ...more

  • #6 Faces of Science - Sybren Spit

    Jul 04 2018

    Op zeer jonge leeftijd leer je zonder al teveel veel problemen een taal. Het oppikken van nieuwe woorden en maken van goede zinnen lijkt als vanzelf te gaan. Maar is dat wel zo? Taalkundige Sybren Spit van de Universiteit van Amsterdam onderzoekt of kinderen zich bewust zijn van de regels van een taal. Daarvoor heeft hij een experiment ontwikkeld waarbij hij kleuters zijn eigen zelfverzonnen taal leert. Spit heeft een aantal voorbeelden meegenomen en legt ze aan de presentator voor. De podcastse...more

  • Proefschrift Femke Bakker laat theorie over democratische vrede wankelen

    Jul 03 2018

    Hoe landen in een conflict staan heeft alles te maken met het regimetype van dat land. Politicologen beredeneren dat democratische landen in een escalerend conflict niet in oorlog gaan met een andere democratie, terwijl ze dat vaker wel doen bij een niet-democratisch land. Maar is het écht zo dat democratieën geen oorlog voeren met elkaar? En welk onderliggend mechanisme ligt daaraan ten grondslag? Politicologe Femke Bakker vertelt ze over haar onderzoek naar de liberale normen van individuen in...more

  • Ziekmakende blauwalg bedreiging voor Caribische koraalriffen

    Jul 02 2018

    Blauwalgen zijn vooral in de zomermaanden een bedreiging voor het Nederlands zwemgenot. Veel stilstaande wateren worden afgekeurd om in te zwemmen vanwege de aanwezigheid van blauwalgen. Maar ook aan de andere kant van de Atlantische Oceaan zijn blauwalgen te vinden, hoewel ze net iets anders zijn. Petra Visser is momenteel in Curaçao, waar ze onderzoek doet naar blauwalgmatten in het Caraïbisch gebied. Wat voor impact hebben die matten op de enige koraalriffen van het Koninkrijk der Nederlan...more

  • De vergeten slavenhandel in blanke zeevaarders

    Jul 01 2018

    Bij het woord slavernij denken we vaak aan de slavenhandel van o.a. Afrikanen op de Atlantische Oceaan. Onbekender is dat ook blanke, christelijke zeevaarders tot slaaf werden gemaakt. Niet op land, maar voor de Barbarijse kust. Historica Erica Heinsen-Roach onderzoekt deze slavenhandel aan de Universiteit van Zuid-Florida.

  • Column #3 van Hens Zimmerman - Buitenaards leven

    Jun 30 2018

    Het vinden van buitenaards leven. De stiekeme droom van elke sterrenkundige. De afgelopen jaren hebben de wetenschap en technologie enorme stappen genomen in het zoeken, vinden en meten van andere planeten. Hoe waarschijnlijk is het dat er leven buiten de Aarde is? En hoe kunnen we dat dan vinden? Luister naar de derde column van Hens Zimmerman over deze zoektocht naar buitenaards leven.

  • Oceaanexpeditie onderzoeksschip Pelagia ten einde

    Jun 29 2018

    Het afgelopen half jaar heeft het onderzoeksschip de Pelagia over de oceanen gevaren. In die periode hebben de wetenschappers aan boord heel wat gedaan. De eerste filmbeelden van de enige Nederlandse diepzee werden er geschoten. Er werd nieuwe kennis opgedaan over de koralen in het Caribische deel van het koninkrijk. Het leven in onze Noordzee werd onderzocht, enzovoort. De onderzoekers presenteerden vandaag al een aantal van hun bevindingen aan hun vakgenoten en politici tijdens een symposiu...more

  • Piskijkers, kruikezeikers en de ongevoelige doorwaseming

    Jun 29 2018

    Bloed, zweet en tranen. Dat deze stoffen niet alleen voor medici of biologen interessant zijn, bewijst de promotie van historicus Ruben Verwaal. Hij onderzocht hoe artsen lichaamssappen bestudeerden in de achttiende eeuw en concludeert dat destijds de kiem is gelegd voor baanbrekende medische ontwikkelingen. Wist u bijvoorbeeld dat de borstkolf al in de 18e eeuw is uitgevonden?

  • De cyborgs komen eraan!

    Jun 28 2018

    Wanneer we spreken over de maakbaarheid van de mens, komt ook geïmplanteerde technologie om de hoek kijken. Ruim 200 Nederlanders lopen al rond met een chip in hun lichaam. En dat kan voor allerlei doeleinden gebruikt worden. Tom Oudenaarden is piercer en bio-hacker en implanteert chips, ook bij zichzelf. Wouter Serdijn, bioelectronicus aan de TU Delft, houdt zich ook bezig met het gebruik van chips in het menselijk lichaam, maar dan de medische toepassing ervan. Hoe zien zij de toekomst van geï...more

  • #5 Faces of Science - Tessa Kaufman

    Jun 27 2018

    Scheve tanden, een bril of een gek lachje. Alles kan een reden zijn om gepest te worden. Maar waarom gebeurt dat eigenlijk? En wat kunnen we doen om dat pestgedrag de kop in te drukken? Tessa Kaufman doet onderzoek naar kinderen die slachtoffer zijn van langdurig pesten. "Pesten is een probleem van de hele groep," aldus Kaufman.

  • Mysterieuze schadelijke CFK's lijken uit China te komen

    Jun 26 2018

    Een maand geleden berichtten we over een mysterieuze vaststelling onder wetenschappers. Het gat in de ozonlaag krimpt steeds minder snel omdat ergens in Oost-Azië opnieuw zogenaamde CFC-11, oftewel schadelijke ozon-vretende stoffen gemaakt worden. En niemand kende de daders. Onderzoeksjournalisten van The New York Times hebben nu achterhaald dat er kleine bedrijfjes op het Chinese platte land zijn die de schadelijke cfk's nog altijd produceren tegen alle nationale en internationale regelgevin...more

  • Hoe interpreteren mensen het gedrag van robots?

    Jun 26 2018

    Iedereen die een stofzuiger bezit, heeft al een robot in huis. En in de toekomst komen er steeds meer robots bij, die technologisch heel wat meer in petto hebben. Als we dan steeds meer robots in ons dagelijks leven tegen gaan komen, is het volgens onderzoeker Maartje de Graaf ook belangrijk om te weten hoe wij ze interpreteren. Verklaren we de acties van robots anders dan dezelfde acties van mensen?

  • The Good, the Bad and the Gross

    Jun 25 2018

    Kaas met een stukje schimmel erop, een vies toilet of kruipende kakkerlakken. Het zijn een aantal beelden die waarschijnlijk een gevoel van walging bij je oproepen. Promovenda Fieke Wagemans onderzocht voor haar proefschrift aan de Universiteit van Tilburg wat dat gevoel te maken heeft met onze morele oordelen. Ben je een strenger persoon als je sneller van iets walgt?

  • Column #2 van Hens Zimmerman - Lichtsnelheid

    Jun 23 2018

    Licht beweegt zich voort in de ruimte met een snelheid van zo'n driehonderd kilometer per seconde. Maar wat betekent dat eigenlijk voor alles wat we waarnemen? Columnist en space geek Hens Zimmerman neemt je mee naar de wetenschap achter het heelal aan de hand van verschillende gedachte-experimenten.

  • Wat doen stressvolle gebeurtenissen met het jonge kinderbrein?

    Jun 22 2018

    Het was een bijzonder toeval. Net toen de controverse over het Amerikaanse scheidingsbeleid tussen migrantenkinderen en hun ouders wereldwijd het nieuws begon te overheersen, publiceerde het tijdschrift Scientific Reports nieuw Nederlands onderzoek over het effect van stressvolle gebeurtenissen op de hersenontwikkeling van kleine kinderen. In de studie werden 37 kinderen vanaf hun 1ste levensjaar tot hun 17de nauwkeurig op de voet gevolgd. Daarbij vonden de onderzoekers dat hoe meer stressvol...more

  • "Het literaire werk van vrouwen telt nog steeds niet echt mee"

    Jun 22 2018

    Afgelopen week was er ophef over het thema van de boekenweek van 2019: 'De moeder: de vrouw'. Corina Koolen promoveerde recentelijk op genderverschillen in de literaire wereld en vertelt over de achterstelling van vrouwelijke auteurs in de literaire top.

  • Hoe vernieuwend zou een donut-economie zijn?

    Jun 21 2018

    We moeten onze economie fundamenteel anders inrichten. Niet langer alleen op groei gericht - en op de werking van de markt. Het moet duurzamer en inclusiever, met een donut als onderliggend model.... Dat vindt de Britse econoom Kate Raworth. Maar is die boodschap wel zo vernieuwend en praktisch? Lara Rense kon Raworth kort spreken, en praat er over verder met Joris Tieleman, phd-student aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en oprichter van de Nederlandse tak van de studentenbeweging Rethink Eco...more

  • De twee gezichten van blockchain

    Jun 21 2018

    Virtueel geld is in opkomst, dat zal u vast niet ontgaan zijn. Cryptomunten als Bitcoin zijn volgens sommigen de valuta van de toekomst. Maar hoe werkt het mechanisme achter de cryptomunten, de zogenaamde Blockchain? En wat zijn de andere toepassingen van Blockchain? Hanna Deleanu, onderzoeker aan de Universiteit Utrecht, en Michiel Dorresteijn, energieconsultant, zijn te gast te vertellen over de activistische, maar ook donkere kant van Blockchain.

  • Drone helpt verdrinking voorkomen

    Jun 20 2018

    Een drone die kan zien of iemand dreigt te verdrinken en die de badmeester laat weten dat die alles uit handen moet laten vallen om een leven te redden. Daaraan hebben studenten van de Technische Universiteit Eindhoven gewerkt. Jeroen de Jager zoekt ze op in het universiteitszwembad en wij praten over dit onderwerp door met Peter Paul Verbeek, hoogleraar filosofie van mens en techniek aan de Universiteit Twente.

  • "Lipofilling is een veilige methode"

    Jun 20 2018

    Lipofilling is een techniek waarbij menselijk vetweefsel op een andere plek in het lichaam wordt ingebracht. Bijvoorbeeld bij vrouwen met borstkanker. Met deze methode kunnen de borsten gereconstrueerd worden. Maar artsen zijn terughoudend, omdat lipofilling gevaarlijk zou zijn. De kanker zou er door terug kunnen komen. Todor Krastev promoveert op zijn onderzoek naar de veiligheid van lipofilling aan de Universiteit van Maastricht. Uit zijn onderzoek blijkt dat lipofilling veilig is. Marc-Rob...more

  • #4 Faces of Science - Marieke Hopman

    Jun 20 2018

    Onderzoeker Marieke Hopman wil graag weten hoe we kinderrechten over de hele wereld kunnen verbeteren. Daarom reisde zij af naar landen als Cyprus en de Centraal Afrikaanse Republiek. Landen waar de politieke verhoudingen op gespannen voet staan met kinderrechten. In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.

  • Maanmeteoriet zaait opnieuw twijfel over onstaansgeschiedenis maan

    Jun 19 2018

    Japanse onderzoekers vonden een bijzonder mineraal in een maanmeteoriet die op aarde is beland. Het mineraal komt uit het gebied rond de evenaar van de maan en kan enkel zijn gevormd als er daar voldoende water zou zijn. Het is dus kortom een nieuwe sterke aanwijzing dat het waterijs op de maan zich niet enkel tot de maanpolen beperkt. Experimenteel petroloog Edgar Steenstra (Vrije Universiteit Amsterdam) onderzocht onder meer de waterrijke maanstenen die door Apollo-missies naar de aarde zij...more

  • De toekomst van slimme seksrobots

    Jun 19 2018

    Wat maakt ons nog menselijk in deze tijden van snelle en ingrijpende wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen. Een vraag waar schrijfster Mary Shelley zich in 1818 ook al mee bezighield toen zij haar beroemde roman Frankenstein schreef. Zij zag de wereld veranderen door fabrieken, machines en experimenten met elektriciteit. Ook nu maakt men zich zorgen over technologische ontwikkelingen, vooral die van de robotica. Te gast zijn Maurice op de Beek, technisch directeur van het bedrijf...more

  • Bijzonder wetenschapsduo wint belangrijkste Nederlandse wetenschapsprijs

    Jun 17 2018

    Bij de vier winnaars van de Spinozapremie is er dit jaar een heel bijzonder wetenschapsduo. Celbioloog Anna Akhmanova (Universiteit Utrecht) en bio-nano-wetenschapper Marileen Dogterom (TU Delft) zijn niet alleen goede vriendinnen. Ze doen vanuit hun eigen invalshoek onderzoek naar het skelet van een cel. Je leest het goed. Elke cel in ons lichaam heeft een geraamte. En het mooie is dat dat skelet de cel stabiliteit geeft en tegelijkertijd hyper-flexibel is. De cel gebruikt haar skeletonderde...more

  • Column #1 van Hens Zimmerman - Geluid in de Ruimte

    Jun 15 2018

    In het vacuüm van de ruimte is het doodstil. Hoewel sciencefictionfilms ons meestal anders doen geloven. En toch laat onze columnist Hens Zimmermann u luisteren naar geluiden uit de ruimte: een storm op Jupiter, de kosmische dans van twee neutronensterren en zwarte gaten. En wist u dat we de planeet Saturnus kunnen horen op aarde?

  • Je hoeft het wk niet te volgen. Spanje wint toch.

    Jun 14 2018

    "Spanje?", denk je misschien. Toch niet het land dat nu één dag voor het WK voetbal haar bondscoach de laan uitstuurt? Dat is inderdaad geen factor waar de statistici van de Belgische Universiteit Gent rekening mee hadden gehouden toen ze hun voorspellend model van het WK opstelden. Een mooi voorbeeld van hoe moeilijk het is om (net zoals bij het weer) de toekomst te voorspellen. Toch zijn statisticus Christophe Ley en zijn collega's er van overtuigd dat hun algoritme niet zomaar een mening i...more

  • Strakke pakken naast autonome geweren

    Jun 14 2018

    Camera's die zelf doelwitten in beeld brengen, pantserwagens die op afstand bestuurbaar zijn en drones die zich zelfstandig op doelwitten storten. Je vindt ze allemaal op de Eurosatory in Parijs: de grootste wapenbeurs van Europa. Onze collega's van het Tv-programma Focus lopen daar rond en maken opnames voor het komende televisieseizoen. Wij spreken erover met regisseur Jeroen Kortschot.

  • Zo denken Saudische vrouwen zélf over segregatie

    Jun 14 2018

    Speciale cafés waar alléén vrouwen komen. Banken waar alléén vrouwen hun geldzaken doen. En gescheiden onderwijs. Dat is de realiteit in Saudi-Arabië. In buurland Koeweit gaat het er heel anders toe, daar bestaat segregatie nauwelijks. Hoe voelen vrouwen die daar leven zich over deze praktijk? Dat onderzocht zelfstandig Midden-Oostendeskundige Annemarie van Geel, die eind van de maand promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

  • Bevallen in bad lijkt veilig

    Jun 14 2018

    Bevallen kan op allerlei manieren. Thuis, in het ziekenhuis, in bed, op een baarstoel, of zelfs in bad. De gezaghebbende organisatie Cochrane maakt zich hard voor geneeskunde op basis van onderzoek en feiten. Zij zien het aantal badbevallingen stijgen en wilden weten hoe veilig dat is. Wij praten erover met Martine Hollander, gynaecoloog in het Radboud UMC, gespecialiseerd in de verloskunde.

  • Honingbijen kunnen het niets herkennen

    Jun 14 2018

    De honingbij heeft ongeveer 86.000 keer minder hersencellen in haar hersenpannetje dan de mens. En toch kan het beestje als het om intelligentie gaat best trots zijn. Na een reeks eerdere vaststellingen over de slimme honingbijen, is er in het tijdschrift Science een nieuwe studie verschenen waarbij de diertjes het concept 'nul' herkennen. Door reeksen van plaatjes met een verschillend aantal symbooltjes te gebruiken, konden de onderzoekers de bijtjes aanleren dat er altijd suikerwater bij he...more

  • Kinderen onderzoeken waterkwaliteit van slootjes

    Jun 14 2018

    De slootjesdagen zijn weer begonnen. Op 120 plaatsen in het land wordt de komende dagen het slootwater onderzocht en iedereen kan meedoen. Vandaag zijn ze al begonnen in Noord-Holland en Marc-Robin Visscher ging mee op pad met kinderen van basisschool Augustinus in Landsmeer.

  • Middeleeuwse Nederlandse steden kenden wél hygiëne

    Jun 14 2018

    We hoorden het vroeger misschien maar al te vaak. De mensen in de middeleeuwen leefden echt vies. Varkens zouden door de de straten lopen. Mensen kieperden de inhoud van hun toiletpot zo maar voor hun voordeur. Alles stonk er. Niet moeilijk dat er zo veel mensen getroffen werden door de pest. Maar historici weten tegenwoordig dat de waarheid stukken genuanceerder ligt. Het promotie-onderzoek van historica Janna Coomans (Universiteit Amsterdam) doet daarbij een mooie duit in het zakje. Tijdens...more

  • De gekste beestjes uit de Noordzee, opgevist vanaf de Pelagia

    Jun 14 2018

    Kerngezonde koralen, gigantische pissebedden en gevleugelde zeeslakjes. De afgelopen maanden hebben we u in Nieuws en Co op de hoogte gehouden van de zogeheten NICO-expeditie. Maandenlang was onderzoeksschip de Pelagia van huis. Het voer langs de Azoren, de oceaan over naar de Cariben en weer terug. Vanmiddag arriveerde het schip in Amsterdam en de onderzoekers hebben nieuws over onze Noordzee. In de studio is aangeschoven Auke-Florian Hiemstra. We kennen hem als de bioloog van Naturalis d...more

  • Encyclopedie beschrijft hoe Europa het nationalisme uitvond

    Jun 14 2018

    De zoektocht van het kabinet naar de Nederlandse identiteit, de Brexit, de spanningen bij het Catalaanse referendum, Oost-Europese landen zoals Polen en Hongarije die naar hun veilige thuisland van de 19de eeuw verlangen. Het lijkt er sterk op dat er een nieuwe romantisch nationalistische golf in Europa aanwezig is. Voor cultuurhistorici is dat niet toevallig. Het Europa van de 19de eeuw is de bakermat van romantisch nationalisme, en het is een fenomeen dat onderhuids in de hoofden van velen is ...more

  • #3 Faces of Science - Rob ter Horst

    Jun 14 2018

    Rob ter Horst is elke dag bezig met het analyseren van data. Hij meet alles aan zijn eigen lichaam. Wat je ook maar kunt bedenken. 24 uur per dag. Ter Horst is bio-informaticus aan het RadboudUMC. Hij jaagt heel veel data van het menselijk lichaam door zijn computer om zo te ontdekken hoe ons immuunsysteem werkt. In de podcastserie 'Faces of Science' geven jonge wetenschappers een inkijkje in hun leven en hun onderzoek. De serie wordt gemaakt in samenwerking met NEMO Kennislink.