Kennis & Co

Zijn de afvalmiddelen die overal in de media opdoken, zogeheten GLP-1 agonisten zoals Ozempic en Wegovy echt zo revolutionair? Vakblad Science heeft deze middelen in elk geval bestempeld tot doorbraak van het jaar. Obesitas-hoogleraar Liesbeth van Rossum van het Erasmus MC in Rotterdam plaatst de opkomst van deze middelen in perspectief. Verder bespreken Josta, Rob, Bouwe, Jop én Stijn hun belangrijkste wetenschapsnieuws van het jaar, met onder meer: grote stappen in de neurotechnologie, het kweken van embryo's, nieuwe inzichten (in de maak) over ons heelal en de alomtegenwoordigheid van AI. 

Bronnen: 
 
AI nieuwszender opgericht 
https://eu.usatoday.com/story/tech/news/2023/12/14/channel-1-ai-news/71925360007/  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0)

Discussie over ontwikkelingen rond embryo's
https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-01992-0) 
 
Nature: belangrijke ontwikkelingen in het bestuderen van embryo's  
https://www.nature.com/articles/s41592-023-02134-0  (https://www.nature.com/articles/s41592-023-02134-0)
 
Implantaat in ruggemerg laat Parkinsonpatiënt weer lopen zonder te vallen: 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03452-1  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03452-1)
Verlamde man loopt weer dankzij implantaat: 
https://www.theguardian.com/global/video/2023/may (https://www.theguardian.com/global/video/2023/may)/24/paralysed-man-able-to-stand-and-walk-using-implant-that-reads-brain-waves-video  (https://podcast.npo.nl/24/paralysed-man-able-to-stand-and-walk-using-implant-that-reads-brain-waves-video)
 
 GLP-1 agonisten grootste doorbraak van 2023 volgens Science Magazine 
https://www.science.org/content/article/breakthrough-of-the-year-2023  (https://www.science.org/content/article/breakthrough-of-the-year-2023)
 
EMA vraagt fabrikanten om gegevens over zelfbeschadiging gebruikers GLP-1 agonisten: https://www.bmj.com/content/383/bmj.p2906.full  (https://www.bmj.com/content/383/bmj.p2906.full)
  
Wetenschappelijke doorbraken worden steeds minder groot: 
https://www.nature.com/articles/s41586-022-05543-x  (https://www.nature.com/articles/s41586-022-05543-x)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS   
Host: Jop de Vrieze  
 Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze en Stijn Goossens 
 Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens 
 Eindredactie: Gerda Bosman     
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20) op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Volgende week laat de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie een ballon op boven de Zuidpool: GUSTO. En niet zomaar een: een uitzonderlijk grote ballon gevuld met helium die gaat opstijgen tot in de stratosfeer. Eronder hangt een telescoop met ook enkele Nederlandse onderdelen. Die telescoop gaat metingen verrichten aan het stof en gas tussen de sterren - het interstellaire medium. Wat is dat en wat valt daarover te leren? Jop de Vrieze en Rob Ramaker vragen het Floris van der Tak, hoogleraar sub-millimeter sterrenkunde aan de Rijksuniversiteit Groningen en onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor ruimteonderzoek (SRON).

Verder onder meer: verrassend bewijs voor het ineenstorten van de West-Antarctische ijskap 100.000 jaar geleden, babbelende ouders leiden tot brabbelende kinderen en een algoritme dat je kans op overlijden berekent.

Bronnen:
* Wetenschappelijke verklaring ster van Bethlehem:
https://inews.co.uk/news/science/explained-science-behind-christmas-112819 (https://inews.co.uk/news/science/explained-science-behind-christmas-112819)
* Babbelende ouders krijgen brabbelender kinderen: https://www.science.org/content/article/kids-chattier-parents-are-more-talkative-may-have-bigger-vocabulary (https://www.science.org/content/article/kids-chattier-parents-are-more-talkative-may-have-bigger-vocabulary)

* Bewijs in het genoom van inktvissen voor ineenstorting West-Antarctische ijsplaat: https://www.science.org/content/article/lost-history-antarctica-revealed-octopus-dna (https://www.science.org/content/article/lost-history-antarctica-revealed-octopus-dna)

* Saturnus' maan heeft basisingrediënten voor leven:
https://www.nature.com/articles/s41550-023-02160-0 (https://www.nature.com/articles/s41550-023-02160-0)
* SRON-website over GUSTO-project:
https://www.sron.nl/gusto/ (https://www.sron.nl/gusto/)

* Model voorspelt kans op overlijden:
https://www.science.org/content/article/algorithm-could-predict-your-health-income-and-chance-premature-death (https://www.science.org/content/article/algorithm-could-predict-your-health-income-and-chance-premature-death)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 

Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman    

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)
 
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Wetenschappers hebben een nooit eerder waargenomen loodlaag aan het licht gebracht in De Nachtwacht. Waarom smeerde Rembrandt het in godsnaam over het hele doek? Het Amsterdamse onderzoeksteam bestudeerde het schilderij met röntgenstraling en een deeltjesversneller, en kwamen zo tot verschillende nieuwe inzichten, waaronder de aanwezigheid van die  loodlaag. Lood, dat zit in lichte kleuren als loodwit, maar dat smeer je niet over het hele schilderij. Hoogleraar moleculaire spectroscopie Katrien Keune legt aan presentatoren Jop de Vrieze en Bouwe van Straten uit waarom ze denkt dat Rembrandt die laag nodig achtte. 
Verder: een verklaring én mogelijke remedie voor ernstige zwangerschapsmisselijkheid, vonnis vernietigd van Australische moeder die twintig jaar vastzat omdat ze haar kinderen vermoord zou hebben, een eerste nieuwszender zonder nieuwslezers maar met AI en beschuldigde dino-onderzoeker vertoonde inderdaad wetenschappelijk wangegdrag.  
 
Bronnen: 

Oorzaak zwangerschapsmisselijkheid gevonden: https://www.science.org/content/article/sensitivity-fetusmade-hormone-may-drive-severe-pregnancy-sickness  (https://www.science.org/content/article/sensitivity-fetusmade-hormone-may-drive-severe-pregnancy-sickness)
Veroordeelde moeder na 20 jaar vrijgesproken dankzij DNA-bewijs 
https://nos.nl/artikel/2501531-vonnis-vernietigd-australische-moeder-20-jaar-onterecht-vast-voor-kindermoorden  (https://nos.nl/artikel/2501531-vonnis-vernietigd-australische-moeder-20-jaar-onterecht-vast-voor-kindermoorden)

Artikel Wired over zaak Australische moeder: https://www.wired.com/story/kathleen-folbigg-sudden-infant-death-mystery/  (https://nos.nl/artikel/2501531-vonnis-vernietigd-australische-moeder-20-jaar-onterecht-vast-voor-kindermoorden)

Operatie Nachtwacht:
https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/operatie-nachtwacht (https://www.rijksmuseum.nl/nl/zien-en-doen/tentoonstellingen/operatie-nachtwacht)

Publicatie loodlaag De Nachtwacht: 
www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adj9394  (http://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adj9394)
 
Dino-wetenschapper pleegde wetenschappelijk wangedrag:
https://www.science.org/content/article/dino-extinction-researcher-committed-research-misconduct-not-fraud-university-report  (https://www.science.org/content/article/dino-extinction-researcher-committed-research-misconduct-not-fraud-university-report)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20) 

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20 %20)

Komt kernfusie nu dan echt in zicht? Het proces geldt al tientallen jaren als de heilige graal in de energie-opwekking: het levert geen CO2-uitstoot op, er is weinig ruimte voor nodig en er ontstaat geen kernafval. Maar de ontwikkeling van het rendabel maken van kernfusie op aarde gaat tergend langzaam. Tot nu, wellicht. Want de Amerikaanse regering gaat er vol op inzetten door allerlei bedrijven te gaan stimuleren. Die moeten volgens de ‘Musk-aanpak’ van proberen, falen en leren doorbraken gaan forceren. Niek Lopes Cardozo, hoogleraar wetenschap en technologie van kernfusie aan de TU Eindhoven, is door de nieuwe ontwikkelingen hoopvol gestemd. Wetenschapsjournalisten Jop de Vrieze en Bouwe van Straten bevragen hem. 
 
Verder: wat je de echte leeftijd van jouw organen? Gestolen data bij dna-testbedrijf 23AndMe, soa's in de lift en mannetjesmuggen verleerden het prikken. 
 
Bronnen: 

Discussie over uitspraken voorzitter COP28:  
https://www.theguardian.com/environment/live/2023/dec/04/cop28-backlash-after-president-claims-no-science-behind-fossil-fuel-phase-out  (https://www.theguardian.com/environment/live/2023/dec/04/cop28-backlash-after-president-claims-no-science-behind-fossil-fuel-phase-out)

https://www.theguardian.com/environment/2023/dec/03/back-into-caves-cop28-president-dismisses-phase-out-of-fossil-fuels  (https://www.theguardian.com/environment/2023/dec/03/back-into-caves-cop28-president-dismisses-phase-out-of-fossil-fuels)

Niet al je organen verouderen even snel: 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03821-w  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03821-w)

Data veel gebruikers gestolen 23AndMe 
https://www.theverge.com/2023/12/4/23988050/23andme-hackers-accessed-user-data-confirmed  (https://www.theverge.com/2023/12/4/23988050/23andme-hackers-accessed-user-data-confirmed)

Toename soa’s in Europa: 
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/rising-rates-sexually-transmitted-infections-across-europe  (https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/rising-rates-sexually-transmitted-infections-across-europe)

Toename gonorroe in Nederland: 
https://www.rivm.nl/nieuws/in-2023-meer-soa-consulten-stijging-gonorroe-zet-door  (https://www.rivm.nl/nieuws/in-2023-meer-soa-consulten-stijging-gonorroe-zet-door)

Zorgelijke situatie hiv in Europa: 
https://www.who.int/europe/news/item/28-11-2023-no-time-to-waste-to-tackle-its-hiv-epidemic-the-european-region-must-urgently-increase-testing-and-address-persistent-stigma  (https://www.who.int/europe/news/item/28-11-2023-no-time-to-waste-to-tackle-its-hiv-epidemic-the-european-region-must-urgently-increase-testing-and-address-persistent-stigma)

Promotie Ralf Machenbach: 
https://www.tue.nl/nieuws-en-evenementen/nieuwsoverzicht/29-11-2023-kernfusie-met-een-twist  (https://www.tue.nl/nieuws-en-evenementen/nieuwsoverzicht/29-11-2023-kernfusie-met-een-twist)

Lancering van ruimtevaartuig X37B 
https://www.space.com/spacex-x-37b-falcon-heavy-launch-final-preparations   (https://www.space.com/spacex-x-37b-falcon-heavy-launch-final-preparations%20)

Mannetjesmug verleerde het prikken: 
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01448-3 (https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01448-3) 

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl    (mailto:wetenschap@ntr.nl)
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20) op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief

Een heel gespecialiseerde schimmel kan de hersenen van mieren infecteren en daardoor deze dieren veranderen in zombies - die doen wat hij wil. Hoe doet die schimmel dat en wat leert ons dat over de hersenen en diergedrag? Jop de Vrieze en Josta Bosma vragen het microbioloog Charissa de Bekker, dé wereldwijde expert op dit onderwerp. Ze kreeg een grote Europese onderzoeksbeurs om haar werk aan de Universiteit Utrecht voort te zetten.  
 
Verder onder meer: wat kan de klimaatconferentie COP28 (nog meer) gaan opleveren? Nederlands onderzoek met bacteriedodende virussen, muggen die kikkers in de neus prikken en een ongewenst bij-effect van ruimtereizen.  
 
Bronnen: 
ERC Consolidator beurs voor Charissa de Bekker: 
https://www.uu.nl/nieuws/erc-consolidator-grants-voor-zeven-utrechtse-onderzoekers 
Klimaatconferentie COP28: 
https://www.cop28.com/ 
Eerste succes klimaatconferentie: schadefonds geopend: 
https://nos.nl/collectie/13963/artikel/2499788-eerste-succes-op-klimaattop-akkoord-over-klimaatschadefonds 
Experts: ‘faagonderzoek in Nederland niet mogelijk’ 
https://www.umcutrecht.nl/nieuws/nederlands-onderzoek-faagtherapie-niet-mogelijk 
Dokters van morgen over faagtherapie: 
 
https://npo.nl/start/serie/dokters-van-morgen/seizoen-3/bacteriofagen_1/afspelen 
Eerste Nederlandse fagenstudie: 
https://nieuws.umcg.nl/w/umcg-onderzoek-bacteriofagen-gewichtsprothese-infectie 
 
Mug bijt kikker in neus: 
https://www.sciencenews.org/article/australian-mosquitoes-target-frog-nostrils-blood 
Labwebsite Charissa de Bekker: 
https://www.debekkerlab.com/home 
Charissa de Bekker bij De Nacht van NTR: 
https://www.nporadio1.nl/fragmenten/de-nacht-van/09d347cc-8a2a-4344-b910-e606b86ce1b5/2023-09-14-zombiemieren-horrorfilm-of-wetenschappelijk-onderzoek-in-gesprek-met-microbioloog-charissa-de-bekker-uu 
Erectieproblemen bij ‘ruimtereizende’ ratten: 
https://faseb.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1096/fj.202300506RR 
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972

We vroegen jullie via Instagram in aanloop naar de podcastaflevering met longarts Wanda de Kanter je vragen over vapen in te sturen. Sommige kwamen al vanzelf aan bod in de podcast, hierbij enkele losse vragen en de antwoorden, over afkicken van vaping, rooibosthee als alternatief voor verhitte tabak en of je mannelijke geslachtsdeel kan krimpen van vapen.

Het ging de laatste tien jaar goed met het terugdringen van roken onder jongeren, maar toen was daar de opmars van de e-sigaret. Steeds meer jongeren ‘vapen’. De e-sigaret heeft een onschuldiger imago en lijkt ook minder schadelijk te zijn dan de ouderwetse sigaret en nieuw Amerikaans onderzoek suggereert dat het vapen het roken onder jongeren lijkt te vervangen. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten bespreken het met longarts en antirook-activist Wanda de Kanter. Moeten we vapen zien als minder schadelijk alternatief voor roken, of moet de opmars van de e-sigaret gestopt worden?  
 
Verder onder meer: Een superenergierijk deeltje, het koningsdrama bij OpenAI en een penis te groot om de daad mee te verrichten. 
 
 
Bronnen: 

Vleermuizen gebruiken hun enorme penis als arm 
https://www.science.org/content/article/how-big-too-big-bat-s-enormous-penis-makes-penetration-impossible  (https://www.science.org/content/article/how-big-too-big-bat-s-enormous-penis-makes-penetration-impossible)

en
https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01304-0  (https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01304-0)

Koningsdrama bij OpenAI 
https://www.economist.com/leaders/2023/11/22/the-fallout-from-the-weirdness-at-openai   (https://www.economist.com/leaders/2023/11/22/the-fallout-from-the-weirdness-at-openai%20)

en
https://www.nytimes.com/2023/11/22/technology/openai-board-capitalists.html  (https://www.nytimes.com/2023/11/22/technology/openai-board-capitalists.html)

Vapen lijkt roken te vervangen onder Amerikaanse jongeren 
https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2811339 (https://jamanetwork.com/journals/jamainternalmedicine/fullarticle/2811339) 

Gratis lespakket voor scholen over vapen: 
https://vapenjouwkeuze.nl/  (https://vapenjouwkeuze.nl/)

Burgerinitiatief Nicotinee: https://nicotinee.nl/ (https://nicotinee.nl/)

Campagne voor ouders Artsenslaanalarm

https://artsenslaanalarm.nl/# (https://artsenslaanalarm.nl/)

Bad surgeon: Love under the knife 
https://www.netflix.com/title/81607097   (https://www.netflix.com/title/81607097%20)

Superenergierijk deeltje:
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03677-0 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03677-0)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Vrijwel alle deskundigen zijn het erover eens dat een asteroide-inslag de dino’s deed uitsterven, maar nog steeds is het mysterie niet helemaal opgelost. Hoe snel ging het en waarom overleefden sommige dino's wél, bijvoorbeeld? Paleontologen blijven zich erin vastbijten en soms zoeken ze daarin nogal de grenzen op. Dat ondervond ook Melanie During, de kleurrijke paleontologe die recent een populairwetenschappelijk boek publiceerde en geïntrigeerd blijft door die laatste lente van de dino's. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten spreken met haar.  
 
Verder: slimme genetische technieken om ziektes te genezen, dinotandafdrukken én leerachtige eieren en hoe de combi van koffie en alcohol misschien juist goed voor je nachtrust kan zijn.  
 
 
Bronnen: 
Tandafdrukken wijzen op etende dino’s: 
https://peerj.com/articles/16327/  (https://peerj.com/articles/16327/)

Twee nieuwe pachycephalosauriërs ontdekt:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/spp2.1535 (https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/spp2.1535)

Eerste dino-eieren waren leer-achtig:
https://phys.org/news/2023-11-fossil-discovery-dinosaur-egg-leathery.html (https://phys.org/news/2023-11-fossil-discovery-dinosaur-egg-leathery.html%20)
  (https://phys.org/news/2023-11-fossil-discovery-dinosaur-egg-leathery.html%20)
Nieuwe genetische technieken  
https://www.statnews.com/2023/11/16/u-k-approves-worlds-first-crispr-based-medicine/  (https://www.statnews.com/2023/11/16/u-k-approves-worlds-first-crispr-based-medicine/)
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03543-z  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03543-z)
 
Slaap, koffie en alcohol in beurshandelaren: 
https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0291675  (https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0291675)
 
Populairwetenschappelijk boek Melanie During: 
https://www.harpercollins.nl/9789402712797/de-laatste-lente-van-de-dinosauriers/  (https://www.harpercollins.nl/9789402712797/de-laatste-lente-van-de-dinosauriers/)

During bij Nieuws & Co over de uitsterving in de lente: 
https://www.nporadio1.nl/nieuws/wetenschap-techniek/fa6e39d0-f3cf-4a76-a05f-2dc28e0a8200/toen-de-dinosauriers-uitstierven-was-het-lente-het-seizoen-heeft-een-belangrijke-rol-gespeeld  (https://www.nporadio1.nl/nieuws/wetenschap-techniek/fa6e39d0-f3cf-4a76-a05f-2dc28e0a8200/toen-de-dinosauriers-uitstierven-was-het-lente-het-seizoen-heeft-een-belangrijke-rol-gespeeld)

Nature-publicatie During: 
https://www.nature.com/articles/s41586-022-04446-1  (https://www.nature.com/articles/s41586-022-04446-1)
 
Publicatie eind oktober 2023 rol stof bij uitsterving dino’s:  
https://www.nature.com/articles/s41561-023-01290-4.epdf  (https://www.nature.com/articles/s41561-023-01290-4.epdf)
 
Nieuwsartikel over publicatie stofwolken na de meteorietinslag:
https://www.theguardian.com/science/2023/oct/30/dust-drove-dinosaurs-extinction-after-asteroid-impact-scientists-say  (https://www.theguardian.com/science/2023/oct/30/dust-drove-dinosaurs-extinction-after-asteroid-impact-scientists-say)

During beschuldigt vooraanstaande paleontoloog van wetenschapsfraude: 
https://www.nrc.nl/nieuws/2022/12/07/nederlandse-paleontoloog-beschuldigt-amerikaanse-dino-onderzoeker-van-fraude-a4150713  (https://www.nrc.nl/nieuws/2022/12/07/nederlandse-paleontoloog-beschuldigt-amerikaanse-dino-onderzoeker-van-fraude-a4150713)
 
NTR Focus-aflevering over kweekbloed: 
https://ntr.nl/Focus/287/detail/Kweekbloed/VPWON_1344850  (https://ntr.nl/Focus/287/detail/Kweekbloed/VPWON_1344850)
 
Teleurstellende resultaten Alzheimermedicijnstudies: 
https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2304430  (https://www.nejm.org/doi/10.1056/NEJMoa2304430)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Voor nieuwe politieke partijen is het vaak moeilijk om zich staande te houden in het mediageweld van de verkiezingscampagnes. Maar ze dienen een belangrijk nut, blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Amsterdam: ze zorgen voor de broodnodige vernieuwing van het politieke systeem en de onderwerpen waarmee politici zich bezighouden. Jop de Vrieze en Josta Bosma spreken erover met onderzoeker Rachid Azrout, die géén voorstander is van een hogere kiesdrempel.  
 
Verder onder meer: een spectaculaire behandeling van een patiënt met vergevorderde Parkinson, op zoek naar dreigender taal over antibioticaresistentie en prachtige plaatjes geschoten door de ruimtetelescoop Euclid.  

Bronnen: 
 
Parkinsonpatiënt loopt weer dankzij apparaatje in ruggengraat:  
https://www.nature.com/articles/s41591-023-02584-1  (https://www.nature.com/articles/s41591-023-02584-1)
 
Eerste kleurenfoto’s van ruimtetelescoop Euclid scherpere beelden dan ooit 
https://nos.nl/artikel/2497078-eerste-foto-s-van-esa-telescoop-euclid-zijn-scherper-en-mooier-dan-gehoopt  (https://nos.nl/artikel/2497078-eerste-foto-s-van-esa-telescoop-euclid-zijn-scherper-en-mooier-dan-gehoopt)
 
Hier zijn de foto’s van Euclid te zien:  
 https://www.instagram.com/reel/CzWWw8cIg1H/?igshid=MTNsYmY5bzlsMDlqaA== (https://www.instagram.com/reel/CzWWw8cIg1H/?igshid=MTNsYmY5bzlsMDlqaA==%20)
  (https://www.instagram.com/reel/CzWWw8cIg1H/?igshid=MTNsYmY5bzlsMDlqaA==%20)
Terminologie antibioticaresistentie maakt weinig indruk: 
https://www.nature.com/articles/s43856-023-00379-6#Sec11  (https://www.nature.com/articles/s43856-023-00379-6#Sec11)
 
Professioneel profiel Rachid Azrout: 
https://www.uva.nl/en/profile/a/z/r.azrout/r.azrout.html  (https://www.uva.nl/en/profile/a/z/r.azrout/r.azrout.html)

Onderzoekspublicatie berichtgeving over nieuwe politieke partijen: 
https://journals.sagepub.com/doi/epub/10.1177/1464884920919311  (https://journals.sagepub.com/doi/epub/10.1177/1464884920919311)
 
Onderzoeksproject UvA aandacht voor nieuwe partijen: 
https://www.newnewsproject.com/  (https://www.newnewsproject.com/)
 
Stabiel geachten gletsjers Groenland smelten toch flink: 
https://www.nature.com/articles/s41467-023-42198-2  (https://www.nature.com/articles/s41467-023-42198-2)
 
Verkiezingsdebat wetenschap Nieuwspoort:
https://www.nieuwspoort.nl/programma/verkiezingsdebat-kenniscoalitie-onderzoek-and-wetenschap/ (https://www.nieuwspoort.nl/programma/verkiezingsdebat-kenniscoalitie-onderzoek-and-wetenschap/)

Hoger Onderwijs Verkiezingsdebat 14 november: 
https://www.vereniginghogescholen.nl/actueel/actualiteiten/aankondiging-het-nationaal-hoger-onderwijsdebat-op-14-november-2023  (https://www.vereniginghogescholen.nl/actueel/actualiteiten/aankondiging-het-nationaal-hoger-onderwijsdebat-op-14-november-2023)
 
 Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

In het voorjaar van 2022 gebeurde er iets vreemds in de Ethiopische stad Dire Dawa: de ene na de andere student werd ziek. Malaria leek het niet, tenminste: dat is wat de testuitslagen vertelden. Malaria duikt bovendien normaal zelden op in de stad en al helemaal niet tijdens het droge seizoen. Ethiopische en Nederlandse onderzoekers ontrafelden het mysterie en ontdekten wat ze al vreesden: een uit Azië afkomstige mug die maar heel weinig water nodig heeft bleek de verspreider van een moeilijk te detecteren malariaparasiet. Teun Bousema van de Radboud Universiteit, spreekt met Jop de Vrieze en Rob Ramaker over de resultaten van dit onderzoek. Wat betekent deze verontrustende ontwikkeling voor de bestrijding van malaria, die toch al stokte de laatste jaren?

Verder onder meer: waarom boos worden nut heeft, een advies van de Gezondheidsraad om het langer doorkweken van embryo's in het lab toe te staan, een medicijn tegen supergonorroe en het inbeeldingsvermogen van ratten. 

Bronnen: 
Het onderzoek naar de mysterieuze uitbraak in Ethiopië 
https://www.nature.com/articles/s41591-023-02641-9  (https://www.nature.com/articles/s41591-023-02641-9)

Je kwaad maken helpt om je doelen te bereiken 
https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fpspa0000350  (https://psycnet.apa.org/doiLanding?doi=10.1037%2Fpspa0000350)
Ratten hebben verbeeldingskracht:  
https://nos.nl/artikel/2496439-baanbrekende-studie-ook-dieren-hebben-verbeeldingskracht  (https://nos.nl/artikel/2496439-baanbrekende-studie-ook-dieren-hebben-verbeeldingskracht %20)

Advies van de gezondheidsraad over kweekembryo’s 
https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2023/10/31/onderzoeksgrens-in-embryowet-naar-28-dagen   (https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2023/10/31/onderzoeksgrens-in-embryowet-naar-28-dagen%20 %20https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuws-en-co/ba6576d4-cce2-49d4-8986-adcfed8ca8ab/2023-10-31-gezondheidsraad-wil-embryowet-verruimen%20)
https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuws-en-co/ba6576d4-cce2-49d4-8986-adcfed8ca8ab/2023-10-31-gezondheidsraad-wil-embryowet-verruimen   (https://www.gezondheidsraad.nl/actueel/nieuws/2023/10/31/onderzoeksgrens-in-embryowet-naar-28-dagen%20 %20https://www.nporadio1.nl/fragmenten/nieuws-en-co/ba6576d4-cce2-49d4-8986-adcfed8ca8ab/2023-10-31-gezondheidsraad-wil-embryowet-verruimen%20)
 
Voorstelling The Gaia Hypothesis donderdag 9 november: 
https://www.visitarnhem.com/evenementen/3224279686/the-gaia-hypothesis  (https://www.visitarnhem.com/evenementen/3224279686/the-gaia-hypothesis)

Profiel van James Lovelock door Jop de Vrieze 
https://www.groene.nl/artikel/vader-van-moeder-aarde (https://www.groene.nl/artikel/vader-van-moeder-aarde)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20 %20)
  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20 %20)

Een team sterrenkundigen presenteerde deze week een immense computersimulatie van het heelal. Hiermee willen ze beter begrijpen hoe het heelal zijn huidige vorm kreeg. Astronoom Joop Schaye van de Universiteit Leiden vertelt Jop de Vrieze en Rob Ramaker hoe deze grootste simulatie ooit tot stand kwam. En komt onze eigen melkweg er eigenlijk een beetje goed in uit de verf? 
 
Verder: Vogelgriep en hardnekkig smeltend ijs op Antarctica, een verborgen landschap onder de nog niet weggesmolten ijskap, astronomen zien zware elementen ontstaan na heldere gammaflits, de maan blijkt plots 40 miljoen jaar ouder en waarom vrouwelijke onderzoekers de academie veelal naar een jaar of vijftien verlaten. 

Bronnen: 
 
Publicaties Flamingo-project simulatie heelal 
https://arxiv.org/pdf/2309.07959.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2309.07959.pdf)

https://arxiv.org/pdf/2306.04024.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2306.04024.pdf)

https://arxiv.org/pdf/2306.05492.pdf  (https://arxiv.org/pdf/2306.05492.pdf)

Groen landschap ontdekt onder ijskap Antarctica: 
https://www.theguardian.com/world/2023/oct/24/scientist-discover-hidden-landscape-frozen-time-under-antarctic-ice  (https://www.theguardian.com/world/2023/oct/24/scientist-discover-hidden-landscape-frozen-time-under-antarctic-ice)
Eerste gevallen van hoogpathogene vogelgriep in Antarctisch gebied:  
https://www.bas.ac.uk/media-post/first-confirmed-cases-of-avian-influenza-in-the-antarctic-region/  (https://www.bas.ac.uk/media-post/first-confirmed-cases-of-avian-influenza-in-the-antarctic-region/)
‘Toename smelten van West-Antarctische ijskap onvermijdelijk geworden’:
https://www.nature.com/articles/s41558-023-01818-x  (https://www.nature.com/articles/s41558-023-01818-x)
Eerdere studie die instorten ijskap wel als vermijdelijk betitelde: 
https://www.nature.com/articles/s41467-022-35471-3  (https://www.nature.com/articles/s41467-022-35471-3)
Maan is veertig miljoen jaar ouder dan gedacht: 
https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers  (https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers)
Zware elementen ontdekt na een heldere gammaflits: 
https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers  (https://nos.nl/artikel/2495200-maan-is-40-miljoen-jaar-ouder-dan-gedacht-zeggen-onderzoekers)

Video simulatie heelal door NTR Focus:
https://www.instagram.com/p/CyyEzSsoDqd/?hl=en (https://www.instagram.com/p/CyyEzSsoDqd/?hl=en)

 NTR Focus over armoede: 
https://ntr.nl/Focus/287/detail/Armoede-als-erfenis/VPWON_1344847  (https://ntr.nl/Focus/287/detail/Armoede-als-erfenis/VPWON_1344847)
Leids Internationaal Filmfestival met avond over wetenschap: 
https://www.liff.nl/Film/a-moment-of-science-liff-laboratory-edition/  (https://www.liff.nl/Film/a-moment-of-science-liff-laboratory-edition/)
Vrouwen verlaten academie om werkklimaat: 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03251-8  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03251-8)
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adi2205  (https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adi2205)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Gewassen zoals de bananenplant zo aanpassen dat de hardnekkige fusariumschimmel ze niet meer ziek kan maken. Dat is wat Amsterdamse onderzoekers denken te kunnen gaan doen. Ze hebben namelijk ontdekt welk achterdeurtje in de cel de schimmel de plant binnendringt en weten nu hoe ze dat deurtje kunnen dichtdoen zodat dat niet meer kan - en ook nog zonder de plant te verzwakken. Dat zou een belangrijke stap betekenen in de strijd tegen de verwelkingsziekte die de wereldwijde bananenproductie bedreigt en de productie van tientallen andere gewassen zwaar belemmert. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten spreken met plantenpatholoog Frank Takken, die het onderzoek leidde. 
  
Verder onder andere: radioflitsen, appelrassen uit de oude doos en kun je je eicellen verjongen door tarwekiemolie te consumeren? 
 
Bronnen: 
Vatbaarheidsgenen in planten ontdekt voor verwelkingsziekte 
https://doi.org/10.1111/pbi.14183  (https://doi.org/10.1111/pbi.14183)

Spermidine verjongt oude eicellen: 
https://www.nature.com/articles/s43587-023-00495-x  (https://www.nature.com/articles/s43587-023-00495-x)

Revival van oude appelrassen: 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03229-6  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03229-6)
 
Microsecondenflitser gevonden in telescooparchief 
https://www.astronomie.nl/nieuws/sterrenkundigen-kammen-telescooparchief-uit-en-vinden-microsecondeflitser-3921  (https://www.astronomie.nl/nieuws/sterrenkundigen-kammen-telescooparchief-uit-en-vinden-microsecondeflitser-3921)
Meteorenzwerm Orioniden 
https://hemel.waarnemen.com/meteoorzwermen/Orioniden_2023.html   (https://hemel.waarnemen.com/meteoorzwermen/Orioniden_2023.html%20)
Wetenschappers gaan long covid-onderzoek particulier financieren 
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/artsen-en-wetenschappers-zijn-wachten-op-overheid-beu-en-gaan-zelf-onderzoek-doen-naar-postcovid~b5c4917b/  (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/artsen-en-wetenschappers-zijn-wachten-op-overheid-beu-en-gaan-zelf-onderzoek-doen-naar-postcovid~b5c4917b/)
Dijkgraaf gaat wetsvoorstel kennisveiligheid aanpassen:  
https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/17/minister-dijkgraaf-trekt-zich-de-kritiek-aan-op-zijn-wet-voor-kennisveiligheid-a4177551  (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/10/17/minister-dijkgraaf-trekt-zich-de-kritiek-aan-op-zijn-wet-voor-kennisveiligheid-a4177551)
 
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman 
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)  
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

In de jaren zeventig vergaarde de Pakistaanse wetenschapper Abdul Qadeer Khan in Nederland kennis die de ontwikkeling van de atoombom in zijn land mogelijk maakte.  Anno 2023 zijn we ons maar al te bewust dat landen als Iran en China kennis en technologie proberen te stelen uit landen als Nederland. Maar hoever moet de overheid erin gaan om dat te voorkomen? Wetenschapsminister Robbert Dijkgraaf komt binnenkort met een wet die het screenen van buitenlandse wetenschappers centraal stelt. De Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen is tegen en president Marileen Dogterom legt uit waarom.  
 
Verder onder meer: het stroomverbruik van AI, op reis naar een kosmische ijzerklomp, bouwstenen voor het leven gevonden op asteroïde en ruimtetelescoop Euclid doet het weer, maar is wel wat trager geworden.  
 

Bronnen: 
 
Tijdspad wetstraject screening kennisveiligheid 
https://www.loketkennisveiligheid.nl/actueel/nieuws/2023/04/14/tijdpad-voor-wetstraject-screening-kennisveiligheid-bekend  (https://www.loketkennisveiligheid.nl/actueel/nieuws/2023/04/14/tijdpad-voor-wetstraject-screening-kennisveiligheid-bekend)
 
Position paper KNAW kennisveiligheid 
https://www.knaw.nl/publicaties/kennisveiligheid-knaw-position-paper  (https://www.knaw.nl/publicaties/kennisveiligheid-knaw-position-paper)
Stukjes asteroide BENNU bevatten bouwstenen van het leven 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03178-0 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03178-0) 
AI slurpt straks net zoveel stroom als heel NL nu
https://nos.nl/artikel/2493605-ai-slurpt-energie-kan-over-vier-jaar-net-zoveel-stroom-als-nederland-gebruiken  (https://nos.nl/artikel/2493605-ai-slurpt-energie-kan-over-vier-jaar-net-zoveel-stroom-als-nederland-gebruiken)

Sonde psyche op weg naar kosmische ijzerklomp
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/met-een-stuwraket-die-niet-zou-misstaan-in-star-trek-reist-de-sonde-psyche-naar-een-kosmische-ijzerklomp~b0139f52/  (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/met-een-stuwraket-die-niet-zou-misstaan-in-star-trek-reist-de-sonde-psyche-naar-een-kosmische-ijzerklomp~b0139f52/)
Argos podcastserie Vriend of Vijand van onderzoeksjournalist Saar Slegers 
https://www.nporadio1.nl/podcasts/vriend-of-vijand  (https://www.nporadio1.nl/podcasts/vriend-of-vijand)

Spotify-link naar podcastserie: https://open.spotify.com/show/6EC4h026NqVKOkoH9RDsXC?si=01f830b0035842e5 (https://open.spotify.com/show/6EC4h026NqVKOkoH9RDsXC?si=01f830b0035842e5)
Dossier Argos over atoomspion Khan 
https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/2022/Argos-dossier-atoomspion-Khan.html  (https://www.vpro.nl/argos/lees/onderwerpen/artikelen/2022/Argos-dossier-atoomspion-Khan.html)
 
Ruimtetelescoop Euclid gefixt maar wel trager: 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-03174-4  (https://www.nature.com/articles/d41586-023-03174-4)
 
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Robert van Tellingen   
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)  

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

De podcast staat deze week in het teken van de Nobelprijzen. De Nobelprijs voor geneeskunde gaat naar de twee onderzoekers die de technologie onder de mRNA-coronavaccins ontwikkelden. Wat kunnen we nog meer verwachten van deze technologie, en hebben we de risico’s ervan voldoende in beeld? Jop de Vrieze en Josta Bosma vragen het Roy van der Meel, die aan de TU Eindhoven nanomedicijnen ontwikkelt. Eerder werkte hij bij de onderzoeksgroep die de nanovetbolletjes bouwde waarin het mRNA verpakt zit.  
 
Verder onder meer: de Nobelprijzen voor natuur- en scheikunde, het Weekend van de Wetenschap en ook de nieuwste Iphone wordt heet. 
 
Bronnen: 

Nobelprijs natuurkunde:
https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/nobelprijs-voor-fysica-voor-toegang-tot-de-wereld-van-elektronen (https://www.eoswetenschap.eu/natuurwetenschappen/nobelprijs-voor-fysica-voor-toegang-tot-de-wereld-van-elektronen)

Hoe er meer Nobelprijzen kwamen voor vrouwen:
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/meer-vrouwen-genomineerd-voor-nobelprijs-door-vrouwen~be744279/  (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/meer-vrouwen-genomineerd-voor-nobelprijs-door-vrouwen~be744279/)

Nobelprijs scheikunde:
https://nos.nl/artikel/2492837-amerikanen-en-rus-winnen-nobelprijs-scheikunde-voor-ontdekking-kwantumstippen  (https://nos.nl/artikel/2492837-amerikanen-en-rus-winnen-nobelprijs-scheikunde-voor-ontdekking-kwantumstippen)

Nobelprijs geneeskunde:
https://www.science.org/content/article/mrna-discovery-paved-way-covid-19-vaccines-wins-nobel-prize-physiology-medicine (https://www.science.org/content/article/mrna-discovery-paved-way-covid-19-vaccines-wins-nobel-prize-physiology-medicine)

Persoonlijke website Roy van der Meel:
https://www.tue.nl/en/research/researchers/roy-van-der-meel  (https://www.tue.nl/en/research/researchers/roy-van-der-meel)

Artikel vd Meel en Kariko over toekomst mRNA-technologie:
https://research.tue.nl/nl/publications/what-does-the-success-of-mrna-vaccines-tell-us-about-the-future-o  (https://research.tue.nl/nl/publications/what-does-the-success-of-mrna-vaccines-tell-us-about-the-future-o)
Weekend van de Wetenschap:
https://www.weekendvandewetenschap.nl/  (https://www.weekendvandewetenschap.nl/)
Ook de nieuwe iPhone te heet:
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-iphone-15-wordt-te-heet-en-apple-geeft-de-schuld-aan-apps-als-instagram~b03df82f/  (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/de-iphone-15-wordt-te-heet-en-apple-geeft-de-schuld-aan-apps-als-instagram~b03df82f/)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Robert van Tellingen   
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972

Voor het eerst legt het RIVM een duidelijke link tussen de uitstoot van staalfabriek TATA Steel en gezondheidsklachten bij omwonenden. Zij overlijden hierdoor volgens een nieuw rapport gemiddeld 2,5 maand eerder. Hoe kwamen de RIVM-onderzoekers tot deze conclusie en hoe is het om zulk complex onderzoek naar zo’n politiek gevoelig onderwerp te doen? Jop de Vrieze en Bouwe van Straten vragen het aan RIVM-onderzoeker Janneke Elberse.   
 
Verder onder meer: felle wetenschappelijke discussies over long covid én een stap richting een biomarker die de ziekte aantoont, de helft van de Nederlanders krijgt kanker, de mens blijkt toch nog ergens beter in dan AI, een vooruitblik op de Nobelprijzen en een Chinees-Indiase fittie rond de maanlanding van Chandrayaan 3. 
 
Bronnen: 
Mens beter dan AI in beoordelen longröntgenfoto’s: 
https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.231236  (https://pubs.rsna.org/doi/10.1148/radiol.231236)
‘Vers perspectief op chronisch vermoeidheidssyndroom’ 
https://www.en.auh.dk/news/news-archive/2023/oslo-chronic-fatigue-consortium/  (https://www.en.auh.dk/news/news-archive/2023/oslo-chronic-fatigue-consortium/)
‘Aandacht voor long covid overdreven’  
http://Dx.doi.org/10.1136/bmjebm-2023-112338  (http://Dx.doi.org/10.1136/bmjebm-2023-112338)
Studie naar biomarkers long covid gepubliceerd in Nature:
https://www.nature.com/articles/s41586-023-06651-y  (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06651-y)
Helft mensen in Nederland krijgt kanker 
https://www.ntvg.nl/artikelen/ontwikkeling-van-de-kans-op-kanker-1990-2019  (https://www.ntvg.nl/artikelen/ontwikkeling-van-de-kans-op-kanker-1990-2019)
RIVM: nog steeds veel uitstoot kankerverwekkende stoffen bij Tata Steel (maart 2023) 
https://nos.nl/artikel/2469233-rivm-nog-steeds-veel-uitstoot-kankerverwekkende-stoffen-bij-tata-steel   (https://nos.nl/artikel/2469233-rivm-nog-steeds-veel-uitstoot-kankerverwekkende-stoffen-bij-tata-steel%20)
Rapport RIVM september 2023 
https://www.rivm.nl/publicaties/bijdrage-van-tata-steel-nederland-aan-gezondheidsrisicos-van-omwonenden-en-kwaliteit  (https://www.rivm.nl/publicaties/bijdrage-van-tata-steel-nederland-aan-gezondheidsrisicos-van-omwonenden-en-kwaliteit)
Reactie burgerorganisatie Frisse Wind op rapport RIVM: 
https://www.frissewind.nu/articles/rivm-2023  (https://www.frissewind.nu/articles/rivm-2023)
Wie gaan de Nobelprijzen winnen? 
https://www.nobelprize.org/   (https://www.nobelprize.org/%20)
https://clarivate.com/blog/researchers-of-nobel-class-citation-laureates-2023/   (https://clarivate.com/blog/researchers-of-nobel-class-citation-laureates-2023/%20)
Chinese topwetenschapper: indiase maanmissie bereikte zuidpool niet.  
https://time.com/6318208/chinese-scientist-questions-india-moon-landing-south-pole/  (https://time.com/6318208/chinese-scientist-questions-india-moon-landing-south-pole/)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Robert van Tellingen   
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Plotseling was daar het woord 'fossiele subsidies'. Steeds meer mensen en ook politici zijn het erover eens dat ze moeten worden afgebouwd. Maar waar hebben we het eigenlijk over als we spreken over fossiele subsidies, waar dienen ze toe en wat zijn de gevolgen als we ze afschaffen? Daarover spreken Jop de Vrieze en Josta Bosma met klimaatjurist en -politicoloog Sanne Akerboom van de Universiteit Utrecht, die ook lid is van de Wetenschappelijke Klimaatraad die het kabinet adviseert.  
 
Verder onder meer: de minimale grondstofvoetafdruk om uit de armoede te stappen, geld weggesnoept uit het groeifonds om de accijns op benzine laag te houden, de oudste houtconstructie ooit gevonden, het juist wél onderdrukken van negatieve gevoelens en de terugkeer van NASA-missie Osiris rex met materiaal van planetoïde Bennu. 
 
 
Bronnen: 
Onderdrukken negatieve gedachten helpt:  
http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh5292  (http://dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh5292)
Oudste houten constructie ooit gevonden: https://nos.nl/artikel/2491226-oudste-houtconstructie-ooit-gevonden-bijna-500-000-jaar-oud  (https://nos.nl/artikel/2491226-oudste-houtconstructie-ooit-gevonden-bijna-500-000-jaar-oud)
Geld uit groeifonds om brandstofaccijnzen niet opnieuw in te voeren: 
https://www.scienceguide.nl/2023/09/vvd-ruilt-kennisgeld-groeifonds-in-voor-fossiel-belastingvoordeel/  (https://www.scienceguide.nl/2023/09/vvd-ruilt-kennisgeld-groeifonds-in-voor-fossiel-belastingvoordeel/)
Grondstoffenvoetafdruk om uit de armoede te geraken: 
https://www.science.org/content/article/how-much-stuff-does-it-take-not-be-poor-about-6-tons-year  (https://www.science.org/content/article/how-much-stuff-does-it-take-not-be-poor-about-6-tons-year)
Professionele website Sanne Akerboom: https://www.uu.nl/medewerkers/SAkerboom  (https://www.uu.nl/medewerkers/SAkerboom)
Wetenschappelijke klimaatraad: https://www.wkr.nl/  (https://www.wkr.nl/)
Advies Klimaatraad 30 augustus 2023 om klimaatbeleid te versnellen: https://nos.nl/artikel/2488618-klimaatraad-wil-versnelling-beleid-maar-niemand-op-de-kast-jagen  (https://nos.nl/artikel/2488618-klimaatraad-wil-versnelling-beleid-maar-niemand-op-de-kast-jagen)
Kabinet: Fossiele sector krijgt tussen de 39,7 en 46,4 miljard euro subsidie 
https://nos.nl/artikel/2490599-fossiele-sector-krijgt-tussen-39-7-en-46-4-miljard-euro-subsidie-nog-meer-dan-gedacht  (https://nos.nl/artikel/2490599-fossiele-sector-krijgt-tussen-39-7-en-46-4-miljard-euro-subsidie-nog-meer-dan-gedacht)
Terugkeer Osiris REx: https://www.space.com/news/live/nasa-osiris-rex-asteroid-bennu-sample-return-updates   (https://www.space.com/news/live/nasa-osiris-rex-asteroid-bennu-sample-return-updates%20)
Kamervragen over the Biohack Project:  
https://www.openkamer.org/kamervraag/2023Z15559/  (https://www.openkamer.org/kamervraag/2023Z15559/)
 
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze / Sander Nieuwenhuijsen
Eindredactie: Robert van Tellingen

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl    (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Deze week was er veel ophef rond het programma The Biohack Project, waarin bekende Nederlanders leren hoe ze hun lichaam en geest de baas kunnen leren zijn. Dat klinkt interessant, maar critici buitelden over elkaar heen en noemden het programma onder meer een kwakzalvershow en volstrekte onzin. Vooral het wetenschappelijke gehalte van de show moest het ontgelden. Onze gast, huisarts Bernard Leenstra, is een van die criticasters. Is biohacking inderdaad een kwalijke trend? En verder: de geestelijk vader van kloonschaap Dolly overleden, de straling van iPhones, de Ig Nobelprijzen en waarom je opa en oma een hobby moeten nemen. 

Reactie omroep KRO/NCRV op de kritiek op het tv-programma:
'Wij kijken op een andere manier naar dit programma. The Biohack Project is een adventure-reality programma en geen wetenschapsprogramma. We laten zien hoe de deelnemers zouden kunnen omgaan met stress in extreme situaties. In het programma onderzoeken de deelnemers of onschuldige aanpassingen in hun dagelijkse levensstijl, zoals bewuster ademhalen of veranderingen in het voedingspatroon, een positief effect hebben. Er worden bovendien geen voedingssupplementen aangeprezen en er wordt duidelijk aangegeven dat de biohacks geen medische adviezen zijn en niet voor iedereen effectief hoeven te zijn. De komende afleveringen ligt de focus op het verleggen van mentale grenzen en uithoudingsvermogen.'
 
Bronnen: 
Oudere mensen met hobby’s minder depressief 
https://www.eurekalert.org/news-releases/1001053   (https://www.eurekalert.org/news-releases/1001053%20)
Ian Wilmut, geestelijk vader van kloonschaap Dolly, overleden 
https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/wetenschapper-achter-schaap-dolly-eerste-gekloonde-zoogdier-ooit-overleden~b8270376/   (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/wetenschapper-achter-schaap-dolly-eerste-gekloonde-zoogdier-ooit-overleden~b8270376/%20)
iPhone 12 uit de verkoop in Frankrijk door te hoge stralingswaarde 
https://www.bbc.com/news/technology-66795168   (https://www.bbc.com/news/technology-66795168%20)
De Ig Nobelprijzen 
https://improbable.com/ig/2023-ceremony/ (https://improbable.com/ig/2023-ceremony/) 
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/vervelingsonderzoeker-en-team-dat-neusharen-telde-bij-lijken-winnen-melige-ig-nobelprijs~bc3c90f6/   (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/vervelingsonderzoeker-en-team-dat-neusharen-telde-bij-lijken-winnen-melige-ig-nobelprijs~bc3c90f6/%20)
The Biohack Project 
https://www.npostart.nl/the-biohack-project/KN_1731837   (https://www.npostart.nl/the-biohack-project/KN_1731837%20)
Bernard Leenstra in NRC: The Biohack Project promoot je reinste flauwekul 
https://www.nrc.nl/nieuws/2023/09/11/the-biohack-project-promoot-reinste-flauwekul-a4174094  (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/09/11/the-biohack-project-promoot-reinste-flauwekul-a4174094)
Verenigde Naties – SDG Summit 18 en 19 september 
https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2023/05/un-2023-sdg-summit/   (https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2023/05/un-2023-sdg-summit/%20)
Mark Dickey gered uit diepe grot https://www.bbc.com/news/world-europe-66777887 (https://www.bbc.com/news/world-europe-66777887)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20 %20)

Een natuurparkenorganisatie heeft een neushoornfokkerij met 2000 neushoorns opgekocht die was bedoeld voor de legale productie van neushoorn-hoorns. Goed nieuws, zou je zeggen. Ontwikkelingssocioloog Bram Büscher legt aan Jop de Vrieze en Bouwe van Straten uit welke complexe wereld van fokkers, stropers, natuurbeschermers, handel en conflicterende belangen er achter deze overname schuilgaat en waarom er geen eenvoudige oplossingen zijn.  

Verder onder meer: Fingerspitzengefühl, verschillende visies op natuurbehoud, afbrokkelende schoolgebouwen en moeten we Amerikaanse rivierkreeft op het menu zetten? 

Bronnen: 

Grote redingsactie voor speleoloog Mark Dickey https://nos.nl/artikel/2489622-grote-reddingsactie-in-turkije-aan-de-gang-voor-zieke-grotonderzoeker (https://nos.nl/artikel/2489622-grote-reddingsactie-in-turkije-aan-de-gang-voor-zieke-grotonderzoeker)

Geheugen in onze vingertoppen: 
https://elifesciences.org/reviewed-preprints/89616v1  (https://elifesciences.org/reviewed-preprints/89616v1)

Waarom brokkelen betonnen schoolgebouwen af en wat is ertegen te doen? 
https://www.nature.com/articles/d41586-023-02834-9 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-02834-9)  
https://nos.nl/artikel/2489365-britse-problemen-met-cellenbeton-spelen-niet-in-nederland-wel-reden-tot-zorg   (https://nos.nl/artikel/2489365-britse-problemen-met-cellenbeton-spelen-niet-in-nederland-wel-reden-tot-zorg)

Diverse values of Nature for sustainability – studie in Nature 
https://www.nature.com/articles/s41586-023-06406-9   (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06406-9%20)
African Parks neemt neushoornfokkerij over 
https://www.trouw.nl/buitenland/2000-neushoorns-gered-door-natuurorganisatie-african-parks~b70d8c15/  (https://www.trouw.nl/buitenland/2000-neushoorns-gered-door-natuurorganisatie-african-parks~b70d8c15/)
Govert naar de kern van de aarde 
https://ntr.nl/Govert-naar-de-kern-van-de-aarde/558   (https://ntr.nl/Govert-naar-de-kern-van-de-aarde/558)Internationaal rapport over oprukkende invasieve exoten: 
https://www.ipbes.net/IASmediarelease  (https://www.ipbes.net/IASmediarelease)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972 (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Huisartsen worden van alle kanten bestookt met reclame van medicijnproducenten. Van ouderwetse brieven tot gesponsorde scholingen. Presentatoren Jop De Vrieze en Rob Ramaker spreken erover met Marloes Dankers, apotheker bij het Instituut Verantwoord Medicijngebruik en promovenda aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij onderzocht welke onderliggende strategieën worden gebruikt om huisartsen via de reclames te beïnvloeden om hun middelen voor te schrijven. Waar ligt de grens? En wat is het effect van die reclames?

Verder: Vooraanstaande planeet-onderzoeker Daphne Stam stapt op, een dubieuze zondvloed honderdduizenden jaren geleden en universiteiten openen het Academisch Jaar.

Bronnen: 
* Daphne Stam vertrekt bij TU Delft nadat ze tegen machocultuur aanliep 
https://www.volkskrant.nl/wetenschap/prominente-planeetonderzoeker-loopt-aan-tegen-machocultuur-en-vertrekt-bij-tu-delft~b52c3f96/ (https://www.volkskrant.nl/wetenschap/prominente-planeetonderzoeker-loopt-aan-tegen-machocultuur-en-vertrekt-bij-tu-delft~b52c3f96/)
* Trailer documentaire Picture a Scientist: 
https://www.pictureascientist.com/media (https://www.pictureascientist.com/media)
* Genetisch model wijst op sterke afname menselijke voorouders 850.000 jaar geleden: 
www.science.org/doi/10.1126/science.abq7487 (http://www.science.org/doi/10.1126/science.abq7487)
* Marketing medicijnen richting huisartsen 
https://journals.plos.org/plosone/article/authors?id=10.1371/journal.pone.0290603  (https://journals.plos.org/plosone/article/authors?id=10.1371/journal.pone.0290603)
* Publicatie van studie naar medicijnmarketing richting artsen uit 1940 https://www.jstor.org/stable/2350143 (https://www.jstor.org/stable/2350143)
* Opening academisch jaar aan verschillende Nederlandse Universiteiten: 
https://www.uva.nl/content/evenementen/2023/09/opening-academisch-jaar-2023-2024-pleidooi-voor-tolerantie.html  (https://www.uva.nl/content/evenementen/2023/09/opening-academisch-jaar-2023-2024-pleidooi-voor-tolerantie.html %20https://vu.nl/nl/over-de-vu/meer-over/opening-academisch-jaar)
https://vu.nl/nl/over-de-vu/meer-over/opening-academisch-jaar  (https://www.uva.nl/content/evenementen/2023/09/opening-academisch-jaar-2023-2024-pleidooi-voor-tolerantie.html %20https://vu.nl/nl/over-de-vu/meer-over/opening-academisch-jaar)
https://www.universiteitleiden.nl/dossiers/opening-academisch-jaar (https://www.universiteitleiden.nl/dossiers/opening-academisch-jaar) 
https://www.uu.nl/organisatie/profiel/traditie-en-historie/academische-tradities/opening-academisch-jaar (https://www.uu.nl/organisatie/profiel/traditie-en-historie/academische-tradities/opening-academisch-jaar)
* Een worm in je hersenen bij NTR Wetenschap op instagram: https://www.instagram.com/ntrwetenschap/ (https://www.instagram.com/ntrwetenschap/)
* AI kan ongeveer even goed ruiken als mens 
https://www.science.org/content/article/ai-rivals-the-human-nose-when-it-comes-to-naming-smells (https://www.science.org/content/article/ai-rivals-the-human-nose-when-it-comes-to-naming-smells)
* AI beter in drone-racen dan mens 
https://www.nature.com/articles/s41586-023-06419-4  (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06419-4)
AI beter in Gran Turismo dan mens 
https://www.reuters.com/technology/sonys-new-ai-beats-humans-gran-turismo-racing-game-2022-02-09/  (https://www.reuters.com/technology/sonys-new-ai-beats-humans-gran-turismo-racing-game-2022-02-09/)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972   (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

Wat als je verlamd bent en zelfs je mond niet meer kunt bewegen? Een nieuwe generatie hersenimplantaten vist de woorden rechtstreeks uit het brein van verlamde mensen en laat ze weer communiceren; een essentiële menselijke behoefte. Daarover spreken Stijn Goossens en Bouwe van Straten met Nick Ramsey, neurowetenschapper aan het UMC Utrecht. Ramsey is een pionier in het plaatsen van hersenimplantaten om communicatie weer mogelijk te maken voor mensen met neurologische aandoeningen. Het liefst zou hij een universeel implantaat zien, bruikbaar voor allerlei verschillende beperkingen.

Verder onder meer: Een zeer energie-efficiënte analoge AI-chip, de succesvolle Indiase maanmissie, het mysterie van de octopus garden en het menselijke Y-chromosoom in kaart gebracht.

Bronnen:
Computer vist woorden uit brein van verlamde mensen en laat ze weer ‘praten’
https://nos.nl/artikel/2487748-computer-vist-woorden-uit-brein-van-verlamde-mensen-en-laat-ze-weer-praten  (https://nos.nl/artikel/2487748-computer-vist-woorden-uit-brein-van-verlamde-mensen-en-laat-ze-weer-praten)

Nieuwe analoge AI-chips veel energiezuiniger dan digitale chips
https://www.newscientist.com/article/2388005-analogue-chips-can-slash-the-energy-used-to-run-ai-models/  (https://www.newscientist.com/article/2388005-analogue-chips-can-slash-the-energy-used-to-run-ai-models/)

Russische en Indiase maanmissies
https://nos.nl/artikel/2487668-india-weet-als-vierde-land-ruimtevaartuig-op-de-maan-te-laten-landen  (https://nos.nl/artikel/2487668-india-weet-als-vierde-land-ruimtevaartuig-op-de-maan-te-laten-landen)
https://nos.nl/artikel/2487334-crash-russische-maanlander-is-zoveelste-mislukking-je-kunt-het-niet-op-aarde-oefenen  (https://nos.nl/artikel/2487334-crash-russische-maanlander-is-zoveelste-mislukking-je-kunt-het-niet-op-aarde-oefenen)

De zoektocht naar exoplaneten – vingerafdruk van het leven
https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/81652/3-vingerafdruk-van-leven-s05  (https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap/81652/3-vingerafdruk-van-leven-s05)

De wetenschap achter Neuralink: The Science Behind Elon Musk’s Neuralink Brain Chip | WIRED (Video) (https://www.youtube.com/watch?v=Gv_XB6Hf6gM)

Het mysterie van de Octopus Garden
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adg3247  (https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adg3247)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 
Host: Stijn Goossens
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Stijn Goossens
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  (mailto:wetenschap@ntr.nl)

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Bijna iedereen wil het liefst dat er helemaal geen proefdieren meer nodig zijn. Er wordt al jaren hard gewerkt aan alternatieven, maar de daling van de afgelopen veertig jaar is gestagneerd. Wat als we dierproeven nu zouden afschaffen? Daarover spreken Jop de Vrieze en Bouwe van Straten met Jeffrey Bajramovic, medisch wetenschapper en directeur van het 3Rs Center in Utrecht, dat stimuleert het vervangen (reduce), verminderen (replace) en verfijnen (refine) van het gebruik van proefdieren. 

Verder onder meer: Pink Floyd aflezen uit het brein, een vertekend beeld van biodiversiteit door onze focus op aaibare soorten, een eiwit dat de energievoorziening in onze cellen verstoort en daardoor chronische vermoeidheid veroorzaakt.  
  
Bronnen: 
* Stichting Proefdiervrij: vergeet de proefdieren niet 
https://proefdiervrij.nl/actueel/politieke-partijen-vergeet-de-proefdieren-niet   (https://proefdiervrij.nl/actueel/politieke-partijen-vergeet-de-proefdieren-niet%20)
* Aandacht voor biodiversiteit drijft op subjectieve factoren:  
https://elifesciences.org/for-the-press/930e2ab2/biodiversity-research-and-conservation-efforts-may-be-missing-half-the-world-s-species  (https://elifesciences.org/for-the-press/930e2ab2/biodiversity-research-and-conservation-efforts-may-be-missing-half-the-world-s-species%20)
* Wetenschappers reconstrueren Pink Floyd uit brein luisteraars 
https://nos.nl/artikel/2486771-computer-herkent-pink-floyd-nummer-uit-brein-luisteraars  (https://nos.nl/artikel/2486771-computer-herkent-pink-floyd-nummer-uit-brein-luisteraars%20)
* Eiwit verstoort energiefabriekjes van cellen, met mogelijke implicaties voor chronisch vermoeidheidssyndroom 
https://www.science.org/content/article/protein-disrupts-cells-energy-centers-may-be-culprit-chronic-fatigue-syndrome  (https://www.science.org/content/article/protein-disrupts-cells-energy-centers-may-be-culprit-chronic-fatigue-syndrome%20)
* Frans de Waal in VPRO Tegenlicht over dieren 
https://www.youtube.com/watch?v=qpMOOiOPigI (https://www.youtube.com/watch?v=qpMOOiOPigI)
* Website 3Rs center Utrecht 
https://www.uu.nl/organisatie/3rs-centre  (https://www.uu.nl/organisatie/3rs-centre)
* Nieuwe reeks coronavarianten: 
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/ecdc-classifies-xbb15-lineages-amino-acid-change-f456l-variants-interest-following (https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/ecdc-classifies-xbb15-lineages-amino-acid-change-f456l-variants-interest-following)
* Missies van India en Rusland naar de maan 
https://www.economist.com/science-and-technology/2023/08/16/a-pair-of-indian-and-russian-probes-approach-the-moon   (https://www.economist.com/science-and-technology/2023/08/16/a-pair-of-indian-and-russian-probes-approach-the-moon%20)
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972

De Aziatische tijgermug rukt op in Europa. In landen om ons heen is deze zwartwit gestreepte mug al gevestigd, maar in Nederland duikt ie alleen nog af en toe op. Als het aan NVWA-entomoloog Arjan Stroo ligt, blijven we ze zo lang mogelijk uitroeien. Deze overdag actieve mug kan knokkelkoortsen Chikungunya overdragen. Jop de Vrieze en Rob Ramaker spreken met hem over de strijd tegen deze exoot en of we ons moete voorbereiden op knokkelkoortsuitbraken.  

Verder: minder én meer dan 10.000 stappen voor je gezondheid, er zijn veel meer vrij zwevende planeten in de Melkweg dan gedacht, krokodillen spitsen hun oren als ze apen- of mensenbaby's horen die overstuur zijn. En vallende sterren. 

Bronnen: 
De oorsprong van de 10.000 stappen norm: 
https://www.theatlantic.com/health/archive/2019/05/10000-steps-rule/590785/  (https://www.theatlantic.com/health/archive/2019/05/10000-steps-rule/590785/)
Nieuwe studie naar link tussen stappen en sterven: 
https://academic.oup.com/eurjpc/advance-article-abstract/doi/10.1093/eurjpc/zwad229/7226309  (https://academic.oup.com/eurjpc/advance-article-abstract/doi/10.1093/eurjpc/zwad229/7226309)
Meest recente signalering van Tijgermug 
https://nos.nl/artikel/2485363-tijgermug-duikt-op-in-steeds-meer-wijken  (https://nos.nl/artikel/2485363-tijgermug-duikt-op-in-steeds-meer-wijken)
Europese RIVM waarschuwt voor oprukken muskieten in Europa 
https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/increasing-risk-mosquito-borne-diseases-eueea-following-spread-aedes-species (https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/increasing-risk-mosquito-borne-diseases-eueea-following-spread-aedes-species)

Hoe herken je een tijgermug? https://www.nvwa.nl/onderwerpen/muggen-knutten-en-teken/aziatische-tijgermug (https://www.nvwa.nl/onderwerpen/muggen-knutten-en-teken/aziatische-tijgermug)
Meldformulier exotische muggen NVWA: https://formulieren.nvwa.nl/formulier/nl-NL/Extern/sc1149_MeldingVectoren.aspx/f1149_Melding (https://formulieren.nvwa.nl/formulier/nl-NL/Extern/sc1149_MeldingVectoren.aspx/f1149_Melding)
Overzichtsstudie routes tijgermug in Europa:
https://www.researchgate.net/publication/348446882_Pathways_for_introduction_and_dispersal_of_invasive_Aedes_mosquito_species_in_Europe_a_review (https://www.researchgate.net/publication/348446882_Pathways_for_introduction_and_dispersal_of_invasive_Aedes_mosquito_species_in_Europe_a_review)
Nijlkrokodillen herkennen alarmkreten van primaten 
https://www.science.org/content/article/crocodiles-alarmingly-attuned-cries-of-human-infants  (https://www.science.org/content/article/crocodiles-alarmingly-attuned-cries-of-human-infants)
Solitaire of ‘rogue’planeten in de Melkweg 
https://arstechnica.com/science/2023/08/lots-of-earth-mass-rogue-planets-could-be-found-by-nasas-roman-telescope/  (https://arstechnica.com/science/2023/08/lots-of-earth-mass-rogue-planets-could-be-found-by-nasas-roman-telescope/)
Hoe kijk je het best naar de Perseïden? 
https://www.space.com/32868-perseid-meteor-shower-guide.html (https://arstechnica.com/science/2023/08/lots-of-earth-mass-rogue-planets-could-be-found-by-nasas-roman-telescope/) 
Hype over vermeende supergeleider bij kamertemperatuur bekoeld
https://www.science.org/content/article/short-spectacular-life-viral-room-temperature-superconductivity-claim   (https://www.science.org/content/article/short-spectacular-life-viral-room-temperature-superconductivity-claim%20)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972

Kunstmatige intelligentie zou er zomaar voor kunnen gaan zorgen dat dokters eindelijk weer meer tijd voor hun patiënten krijgen. Deze week bleek dat een radioloog geassisteerd door artificial intelligence meer gevallen van borstkanker opspoort dan samen met een collega. Net als elders in de maatschappij rukt ook in het ziekenhuis de artificial intelligence op. Wat biedt dat voor kansen om de zorg beter en betaalbaarder te maken? En levert het ook risico’s op? Wetenschapsjournalisten Jop de Vrieze en Rob Ramaker spreken erover met medisch ethicus Karin Jongsma van het UMC Utrecht.   
Verder: emotioneel geroerd door computerkunst, de antenne van de voyager die de verkeerde kant op stond, de zwaarste oerwalvis ooit, reuring over supergeleiding en ruimtetelescoop Euclid heeft haar eerste kiekjes geschoten.
 
Bronnen: 

Tussentijdse resultaten studie dokter die met AI mammografieën beoordeelt: 
https://doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00298-X (https://doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00298-X)
Persoonlijke pagina Karin Jongsma:  https://www.umcutrecht.nl/en/research/researchers/jongsma-karin-kr  (https://www.umcutrecht.nl/en/research/researchers/jongsma-karin-kr)
Mensen ervaren emoties door computerkunst:  https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107875  (https://doi.org/10.1016/j.chb.2023.107875)
In Peru opgegraven walvis was mogelijk zwaarste dier ooit: https://nos.nl/artikel/2485224-in-peru-opgegraven-oerwalvis-was-mogelijk-zwaarste-dier-ooit (https://nos.nl/artikel/2485224-in-peru-opgegraven-oerwalvis-was-mogelijk-zwaarste-dier-ooit) 
NASA pikt signaal op van verdwenen ruimtesonde: https://nos.nl/artikel/2485098-nasa-pikt-signaal-op-van-verdwenen-ruimtesonde-op-miljarden-kilometers-afstand (https://nos.nl/artikel/2485098-nasa-pikt-signaal-op-van-verdwenen-ruimtesonde-op-miljarden-kilometers-afstand) 
8 misvattingen over AI in de zorg, artikel van Jongsma en collega’s in Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde: https://www.ntvg.nl/artikelen/acht-misvattingen-over-ai-de-zorg (https://www.ntvg.nl/artikelen/acht-misvattingen-over-ai-de-zorg)
Doe-het-zelven om supergeleiding-claim te checken https://www.wired.com/story/inside-the-diy-race-to-replicate-lk-99/  (https://www.wired.com/story/inside-the-diy-race-to-replicate-lk-99/)
Eerste kiekjes ruimtetelescoop Euclid 
https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Euclid/Euclid_test_images_tease_of_riches_to_come   (https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Euclid/Euclid_test_images_tease_of_riches_to_come)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze 
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972

De brandweer kan natuurbranden in toom houden door heel gericht brand te stichten. Hoe dat het beste aan te pakken vertelt natuurbrandonderzoeker Brian Verhoeven aan Jop de Vrieze en Josta Bosma, die hem ondervragen over zijn onderzoek en persoonlijke ervaringen in Spanje. 

Verder:
Hoe social media politieke overtuigingen minder polariseert dan gedacht, hoe klimaatverandering misschien kan leiden tot een nieuwe ijstijd en hoe een twinkelende ster klinkt.
* Bronnen:
Enorme hagelstenen Italië: https://www.washingtonpost.com/weather/2023/07/22/italy-hail-tornado-seregno-milan/ (https://www.washingtonpost.com/weather/2023/07/22/italy-hail-tornado-seregno-milan/)
* IJsstromen in de straten van Noord-Italië: https://news.sky.com/video/a-hail-storm-in-northern-italy-led-to-ice-flowing-through-the-streets-of-seregno-12925467 (https://news.sky.com/video/a-hail-storm-in-northern-italy-led-to-ice-flowing-through-the-streets-of-seregno-12925467)
* Recente extreme hitte mogelijk gemaakt door klimaatverandering https://www.worldweatherattribution.org/extreme-heat-in-north-america-europe-and-china-in-july-2023-made-much-more-likely-by-climate-change/ (https://www.worldweatherattribution.org/extreme-heat-in-north-america-europe-and-china-in-july-2023-made-much-more-likely-by-climate-change/)
* Aftakking warme golfstroom kan gaan verdwijnen met mogelijk koeler klimaat Europa als gevolg https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/25/gulf-stream-could-collapse-as-early-as-2025-study-suggests (https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/25/gulf-stream-could-collapse-as-early-as-2025-study-suggests)
* Luisteren naar fonkelende ster: https://www.nature.com/articles/s41550-023-02040-7 (https://www.nature.com/articles/s41550-023-02040-7) 
* Resultaten en kritiek social media onderzoek met Meta https://www.science.org/content/article/does-social-media-polarize-voters-unprecedented-experiments-facebook-users-reveal (https://www.science.org/content/article/does-social-media-polarize-voters-unprecedented-experiments-facebook-users-reveal)
* Brian Verhoeven op Twitter (X): https://twitter.com/Brian_Verhoeven (https://bjsm.bmj.com/content/early/2023/07/02/bjsports-2022-106503?rss=1)
* Regelgeving diepzeemijnen uitgesteld. https://www.mining-technology.com/news/international-seabed-authority-delays-deep-sea-mining/ (https://www.mining-technology.com/news/international-seabed-authority-delays-deep-sea-mining/)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 
Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s?
Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Breekt er voor de Alzheimerzorg een nieuw tijdperk aan, waarin de ziekte geremd en uiteindelijk zelfs gestopt kan worden? Of zijn de verwachtingen te hoog gespannen? 
Hoopvolle resultaten met nieuwe Alzheimermedicijnen geven een sprankje hoop na jaren vol tegenvallers. Een van die nieuwe middelen is al in de Verenigde Staten op de markt toegelaten. Wiesje van der Flier, wetenschappelijk directeur van het Alzheimercentrum Amsterdam, was deze week op het belangrijkste internationale Alzheimercongres en praat Jop de Vrieze en Bouwe van Straten bij over de laatste ontwikkelingen. 

Verder: een verklaring voor asymptomatische covid, wat wel en niet werkt om gelukkiger te worden, het Noorderlicht lijkt zichtbaar in ons hele zonnestelsel en een zoogdier dat grote dino’s at. 
* Bronnen:
Stanford-president stapt op: https://www.science.org/content/article/stanford-president-to-step-down-despite-probe-exonerating-him-of-research-misconduct (https://www.science.org/content/article/stanford-president-to-step-down-despite-probe-exonerating-him-of-research-misconduct)
*  KNAW stopt met Heinekenprijzen: https://www.volkskrant.nl/wetenschap/knaw-wil-heinekenprijs-niet-meer-jureren-vanwege-russische-activiteiten-bierbrouwer~ba2c989c (https://www.alzheimer-nederland.nl/onderzoek/doemee)
* Noorderlicht in het hele zonnestelsel:
https://www.space.com/auroras-similar-cause-throughout-solar-system-mercury-results (https://www.space.com/auroras-similar-cause-throughout-solar-system-mercury-results) 
* Middernachtelijk hitterecord in Death Valley:
https://www.newscientist.com/article/2382959-death-valley-may-have-just-had-the-hottest-recorded-midnight-ever/ (https://www.newscientist.com/article/2382959-death-valley-may-have-just-had-the-hottest-recorded-midnight-ever/)
* Zoogdier verslindt dinosaurus: 
https://www.science.org/content/article/one-million-fossil-may-show-mammal-about-chow-down-dinosaur (https://www.science.org/content/article/one-million-fossil-may-show-mammal-about-chow-down-dinosaur)
* Genetische basis asymptomatische covid: 
https://www.nature.com/articles/s41586-023-06331-x (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06331-x)
* Nieuwsuuruitzending over Alzheimercentrum Amsterdam: 
https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2401362-de-uitzending-van-12-oktober (https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2401362-de-uitzending-van-12-oktober)
* Alzheimermiddel Aduhelm niet toegelaten in EU: https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/withdrawn-applications/aduhelm (https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/withdrawn-applications/aduhelm)
* Deelnemen aan Alzheimeronderzoek: https://www.alzheimer-nederland.nl/onderzoek/projecten/aboard (https://www.alzheimer-nederland.nl/onderzoek/projecten/aboard)
* Overzichtsstudie geluksadviezen: 
dx.DOI.org/10.1038/s41562-023-01651-4 (https://dx.DOI.org/10.1038/s41562-023-01651-4)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 

Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  (mailto:wetenschap@ntr.nl%20)

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s?
Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Gun jezelf de voordelen die het lezen van boeken geeft: je wordt gezonder en rijker. Lezen geeft je toegang tot de wereld, en alleen door te lezen kun je in iemand anders gedachten verzinken. Dus: aan de boeken deze zomer, is het advies van hoogleraar Vroegmoderne Nederlandse letterkunde Els Stronks aan Jop de Vrieze en Josta Bosma.

Verder: hoe mensen stilte waarnemen, het Europees hof voor de Rechten van de Mens geeft atlete Caster Semenya gelijk, empathische robots, Saterfries is de kleinste taal van Europa en de Indiase maanmissie.  

Bronnen:
* Meer dan 5 miljoen euro voor Els Stronks: https://www.uu.nl/nieuws/meer-dan-7-miljoen-euro-voor-els-stronks-en-maaike-bleeker-vanuit-nationale-wetenschapsagenda (https://www.uu.nl/nieuws/meer-dan-7-miljoen-euro-voor-els-stronks-en-maaike-bleeker-vanuit-nationale-wetenschapsagenda)
* Persoonlijke pagina Els Stronks: https://www.uu.nl/medewerkers/EStronks (https://www.uu.nl/medewerkers/EStronks)
* Kleinste taal van Europa: https://www.nrc.nl/nieuws/2023/07/13/vlak-over-de-grens-wordt-het-kleinste-taaltje-van-europa-gesproken-het-saterfries-a4169656 (https://www.nrc.nl/nieuws/2023/07/13/vlak-over-de-grens-wordt-het-kleinste-taaltje-van-europa-gesproken-het-saterfries-a4169656)
* Plasticvervuiling op zeebodems: https://www.nature.com/articles/d41586-023-02271-8 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-02271-8)
*    Homoseksueel gedrag veelvoorkomend bij makaken: https://www.nature.com/articles/s41559-023-02111-y (https://www.nature.com/articles/s41559-023-02111-y)
* Duurzamere houtbouw door genetische modificatie: www.science.org/doi/10.1126/science.adi8186 (http://www.science.org/doi/10.1126/science.adi8186)
* Hof geeft Caster Semenya gelijk: https://nos.nl/artikel/2482377-hof-geeft-semenya-gelijk-in-testosteronzaak-toch-past-atletiekfederatie-regels-niet-aan (https://nos.nl/artikel/2482377-hof-geeft-semenya-gelijk-in-testosteronzaak-toch-past-atletiekfederatie-regels-niet-aan)
* Fragment Semenya 2019:
https://nos.nl/artikel/2297614-semenya-spreekt-testosteron-is-mijn-voordeel-maar-wat-dan-nog  (https://nos.nl/artikel/2297614-semenya-spreekt-testosteron-is-mijn-voordeel-maar-wat-dan-nog)
* Netflixdocu Homo naledi: https://www.netflix.com/tudum/articles/unknown-cave-of-bones-trailer (https://www.netflix.com/tudum/articles/unknown-cave-of-bones-trailer)
* Robots empatischer maken: https://www.science.org/doi/10.1126/scirobotics.abq3658?adobe_mc=MCMID%3D44060564412641619812826412466738876784%7CMCORGID%3D242B6472541199F70A4C98A6%2540AdobeOrg%7CTS%3D1689255471 (https://www.science.org/doi/10.1126/scirobotics.abq3658?adobe_mc=MCMID%3D44060564412641619812826412466738876784%7CMCORGID%3D242B6472541199F70A4C98A6%2540AdobeOrg%7CTS%3D1689255471)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS
Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen?
Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s?
Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

Een met water en zout gebouwde computer die net zo werkt als ons brein zou weleens veel energiezuiniger kunnen zijn dan de huidige computers. Tim Kamsma van de Universiteit Utrecht die met deze uitdaging aan het pionieren is gaat in gesprek met Jop de Vrieze en Bouwe van Straten. 

Verder onder meer:
AI als weersvoorspeller, nieuwe inzichten in fotosynthese en de evolutie van de minimale cel. 

Bronnen:
* Wereldwijde hitterecord twee keer verbroken: https://www.newscientist.com/article/2381069-record-for-hottest-day-ever-recorded-on-earth-broken-twice-in-a-row/ (https://www.newscientist.com/article/2381069-record-for-hottest-day-ever-recorded-on-earth-broken-twice-in-a-row/)
* Meer vrienden niet altijd beter: https://elifesciences.org/digests/84072/is-more-always-better (https://elifesciences.org/digests/84072/is-more-always-better)
* Satellieten lekken verstorende radiostraling: https://cps.iau.org/news/new-radio-astronomical-observations-confirm-unintended-electromagnetic-radiation-emanating-from-large-satellite-constellations (https://cps.iau.org/news/new-radio-astronomical-observations-confirm-unintended-electromagnetic-radiation-emanating-from-large-satellite-constellations)
* Teken gebruiken ons elektrisch veld: https://www.cell.com/current-biology/pdfExtended/S0960-9822(23)00772-8 (https://www.cell.com/current-biology/pdfExtended/S0960-9822(23)00772-8)
* Geluid drones weerhoudt motten van vliegen: https://www.eurekalert.org/news-releases/994364  (https://www.eurekalert.org/news-releases/994364)
* Kunstmatige intelligentie voorspelt het weer: https://www.nature.com/articles/s41586-023-06185-3  (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06185-3)
* Hoe fotosynthese werkt in plankton
https://www.quantamagazine.org/microbes-gained-photosynthesis-superpowers-from-a-proton-pump-20230705/) (https://www.quantamagazine.org/microbes-gained-photosynthesis-superpowers-from-a-proton-pump-20230705/))
* De evolutie van een minimale cel
https://www.nature.com/articles/s41586-023-06288-x (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06288-x)
* Publicatie van Tim Kamsma in Physical Review Letters: Iontronic Neuromorphic Signaling with Conical Microfluidic Memristors
https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.130.268401 (https://journals.aps.org/prl/abstract/10.1103/PhysRevLett.130.268401)
https://arxiv.org/abs/2301.06158 (https://arxiv.org/abs/2301.06158)
* Placebo-effect bij koffie: https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fnbeh.2023.1176382/full (https://www.nemosciencemuseum.nl/nl/wat-is-er-te-doen/activiteiten/de-makerij/)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 
Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief  (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

95 procent van alles in het heelal is zoek. Volgens de meest gezaghebbende theorie over de structuur van het heelal is de zichtbare materie maar 5 procent van het totaal. De rest bestaat uit ruim een kwart ‘donkere’ materie en de rest is ‘donkere’ energie, waar we ontzettend weinig over weten. Op 1 juli lanceert de European Spac Agency (ESA)) ruimtetelescoop Euclid, die duidelijkheid moet gaan scheppen. Jop de Vrieze en Rob Ramaker spreken erover met Euclid-projectonderzoeker René Laureijs van ESA.  
 
Verder onder meer: het overlijden van de oudste Nobelprijswinnaar én uitvinder van de oplaadbare batterij, onderzoek naar het ontstaan van ons bewustzijn en babypraat bij dolfijnen.  

Bronnen: 
* Mens exploiteert eenderde gewervelde diersoorten: https://dx.doi.org/10.1038/s42003-023-04940-w (https://dx.doi.org/10.1038/s42003-023-04940-w)
* Moleculaire motor voor aflevering medicijnen: https://doi.org/10.1073/pnas.2301279120 (https://doi.org/10.1073/pnas.2301279120)
* Onderzoek naar ontstaan bewustzijn: https://www.science.org/content/article/search-neural-basis-consciousness-yields-first-results (https://www.science.org/content/article/search-neural-basis-consciousness-yields-first-results) en https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2023.06.23.546249v1 (https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2023.06.23.546249v1)
* ChatGPT3 blijkt beter in staat tot produceren geloofwaardige misinformatie dan de mens: http://Dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh1850 (http://Dx.doi.org/10.1126/sciadv.adh1850)
* Uitvinder oplaadbare batterij John B Goodenough overleden: https://nos.nl/artikel/2480418-oudste-nobelprijswinnaar-accupionier-john-goodenough-100-overleden (https://nos.nl/artikel/2480418-oudste-nobelprijswinnaar-accupionier-john-goodenough-100-overleden)
* Interview BBC uit 2016 met Goodenough: https://www.bbc.com/news/av/technology-37666626 (https://www.bbc.com/news/av/technology-37666626)
* ESA-missie Bepicolombo vliegt vlak langs Mercurius (en maakt foto’s)  https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/BepiColombo/A_trio_of_images_highlight_BepiColombo_s_third_Mercury_flyby (https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/BepiColombo/A_trio_of_images_highlight_BepiColombo_s_third_Mercury_flyby)
* Dolfijnenmoeders doen aan babypraat: https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2300262120 (https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2300262120)
* Achtergrondartikel over Euclid-ruimtetelescoop: https://www.science.org/content/article/euclid-telescope-seek-source-dark-energy-biggest-mystery-universe (https://www.science.org/content/article/euclid-telescope-seek-source-dark-energy-biggest-mystery-universe)
* Uitgelekte conceptversie Europese wetgeving nieuwe genetisch gemodificeerde organismen: https://www.arc2020.eu/leak-draft-ngt-regulation-and-impact-assessment-revealed/ (https://www.arc2020.eu/leak-draft-ngt-regulation-and-impact-assessment-revealed/)
* NTR wetenschap op Tiktok. https://www.tiktok.com/@ntrwetenschap (https://www.tiktok.com/@ntrwetenschap)
* Bijen beslissen sneller dan mensen: https://elifesciences.org/articles/86176 
 
Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS  
Host: Jop de Vrieze 
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze 
Techniek: Jop de Vrieze
Eindredactie: Gerda Bosman    
Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl  
mailto:wetenschap@ntr.nl   
Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972%20)

ÁL het nieuws dat op ons afkomt moeten we kritisch beoordelen, dat gaat verder dan het ontmaskeren van nepnieuws. Om nieuws kritisch te kunnen volgen moet je dat leren wanneer je nog jong bent, is het pleidooi van Sanne Tamboer. Zij onderzoekt de mediawijsheid van jonge pubers en hoe die te stimuleren. Jop de Vrieze en Bouwe van Straten gaan met haar in gesprek. 

Verder onder meer: Koken op gas gevaarlijker dan meeroken, oprukkende exotische muggensoorten maken ziek en minder depressief na een slechte nacht.  

Bronnen:
* Gammaflits oud sterrenstelsel: https://www.nature.com/articles/s41550-023-01998-8 (https://www.nature.com/articles/s41550-023-01998-8)
* Kortingkoper verspilt minder voedsel: https://vu.nl/nl/nieuws/2023/prijspromoties-leiden-tot-minder-voedselverspilling (https://vu.nl/nl/nieuws/2023/prijspromoties-leiden-tot-minder-voedselverspilling)
* Transplantatiechirurg de cel in: https://www.science.org/content/article/transplant-surgeon-gets-prison-sentence-failed-stem-cell-treatments (https://www.science.org/content/article/transplant-surgeon-gets-prison-sentence-failed-stem-cell-treatments?utm_source=sfmc&utm_medium=email&utm_campaign=DailyLatestNews&utm_content=alert&et_rid=304163175&et_cid=4782854)
* Gevaarlijke uitstoot van benzeen door koken op gas: https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.2c09289 (https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.est.2c09289)
* Promotie over tegengaan negatieve effecten van zitten: https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/nieuwe-interventies-nodig-voor-minder-zitten-haal-geen-koffie-voor-je-collegas  (https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/nieuwe-interventies-nodig-voor-minder-zitten-haal-geen-koffie-voor-je-collegas)
* ECDC over toename ziekmakende muggen in Europa: https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/increasing-risk-mosquito-borne-diseases-eueea-following-spread-aedes-species (https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/increasing-risk-mosquito-borne-diseases-eueea-following-spread-aedes-species)
* Vrouw liep knokkelkoorts op in Frankrijk https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5185039/nederlandse-krijgt-knokkelkoorts-door-tijgermug (https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5185039/nederlandse-krijgt-knokkelkoorts-door-tijgermug)
* Promotie-onderzoek nieuwsgeletterdheid Sanne Tamboer: https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/begin-op-tijd-met-mediawijsheid-bij-jongeren (https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/begin-op-tijd-met-mediawijsheid-bij-jongeren)
* Publicatie Tamboer over de kijk van jongeren op media: https://dx.doi.org/10.1177/1464884920924527 (https://dx.doi.org/10.1177/1464884920924527)·
* Tiktok factchecker Marieke Kuypers: https://www.tiktok.com/@mariekekuypers (https://www.tiktok.com/@mariekekuypers)
* Depressieve mensen voelen zich beter na slechte nacht: http://dx.doi.org/10.1073/pnas.2214505120 (http://dx.doi.org/10.1073/pnas.2214505120)

Focus TV, over long covid is vanaf 24 juni te zien op NPO Start: https://www.npostart.nl/focus/VPWON_1289481/episode (https://www.npostart.nl/focus/VPWON_1289481/episode)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 

Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens 
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen?
Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl%20) 

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang)

De schade die lichtvervuiling bij allerlei dieren veroorzaakt is enorm. Kamiel Spoelstra doet als ecoloog onderzoek naar die impact van lichtvervuiling en pleit ervoor het licht 's nachts uit te doen. Maak het weer echt donker door straatlantaarns, kassen en dergelijke te dimmen of zelfs uit te zetten. 

Verder onder meer: Synthetische embyo's waar geen sperma of eicel aan te pas komt, fosfaat gevonden op een maan van Saturnus en honden bijten meer als het warm is. 

Bronnen:
* Aankondiging El Niño: https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso_advisory/ensodisc.shtml (https://www.cpc.ncep.noaa.gov/products/analysis_monitoring/enso_advisory/ensodisc.shtml)
* Honden bijten vaker bij heet weer: https://www.nature.com/articles/s41598-023-35115-6 (https://www.nature.com/articles/s41598-023-35115-6)
* Stap voorwaarts quantumcomputer:       https://www.nature.com/articles/s41586-023-06096-3 (https://www.nature.com/articles/s41586-023-06096-3)
* Begeleidend commentaar quantumcomputer https://www.nature.com/articles/d41586-023-01884-3 (https://www.nature.com/articles/d41586-023-01884-3)
* Fosfaat ontdekt op maan van Saturnus: https://www.nature.com/articles/s41586-023-05987-9 (https://www.nature.com/articles/s41586-023-05987-9) 
* ChatGPT om hypotheses te genereren voor ecologisch onderzoek: https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969723027754 (https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969723027754)
* The Guardian over doorbraak synthetische embryo’s: https://www.theguardian.com/science/2023/jun/14/synthetic-human-embryos-created-in-groundbreaking-advance (https://www.theguardian.com/science/2023/jun/14/synthetic-human-embryos-created-in-groundbreaking-advance)
* Israelische preprint synthetische embryo’s: https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2023.06.14.544922v1.full.pdf (https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2023.06.14.544922v1.full.pdf)
* Commentaar Israëlische onderzoeker op Brits/Amerikaanse concurrenten synthetische embryo’s: https://www.timesofisrael.com/in-breakthrough-israeli-scientists-say-they-synthesized-human-embryos-from-stem-cells/ (https://www.timesofisrael.com/in-breakthrough-israeli-scientists-say-they-synthesized-human-embryos-from-stem-cells/)
* Artikel Spoelstra over ecologische effecten lichtvervuiling: 10.1126/science.adg3173  (https://10.1126/science.adg3173)
* Glimwormen:
https://journals.biologists.com/jeb/article-lookup/doi/10.1242/jeb.245760  (https://journals.biologists.com/jeb/article-lookup/doi/10.1242/jeb.245760)
* Rotterdamse raadsleden willen juist meer straatverlichting: https://www.rijnmond.nl/nieuws/1562122/raadsleden-strijden-voor-meer-straatverlichting-nu-de-donkere-maanden-eraan-komen (https://www.rijnmond.nl/nieuws/1562122/raadsleden-strijden-voor-meer-straatverlichting-nu-de-donkere-maanden-eraan-komen)

Podcast Focus, over onder andere complotdenken:
https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap (https://www.nporadio1.nl/podcasts/focus-wetenschap)

Kennis en Co wordt gemaakt door NTR Wetenschap en de NOS 

Host: Jop de Vrieze
Redactie: Rob Ramaker, Josta Bosma, Bouwe van Straten en Jop de Vrieze
Techniek: Jop de Vrieze, Stijn Goossens 
Eindredactie: Gerda Bosman   

Vragen? Mail de redactie: wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)  

Wil je op de hoogte blijven van onze programma’s? Abonneer je hier op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)