De perfecte podcast om bij weg te dromen. Doe het licht uit, druk op play en laat je meevoeren. Wekelijks bespreken we de nieuwste wetenschaps- en geschiedenisboeken. Een uur vol met ontroerende geschiedenisverhalen, wetenschappelijke vergezichten en intieme gesprekken met schrijvers. Zij lezen voor uit eigen werk en nemen mooie, bijpassende muziek mee.
Jetske van der Schaar onderzoekt als promovenda aan Amsterdam Universitair Medisch Centrum de medisch-ethische dilemma’s in vroege stadia van Alzheimer. Daarnaast schrijft en spreekt ze openlijk over haar erfelijke vorm van dementie. Zelf is ze drager van het gen wat Alzheimer veroorzaakt. Ze weet dat de eerste symptomen over ongeveer 15 jaar zullen beginnen. Van der Schaar is schrijver van het boek Eeuwige Lente - Leven met een erfelijk Alzheimer-gen.
Mirjam Gulmans interviewt Nadia Bouras over haar nieuwe boek ‘Een klas apart’. Dit verhaal gaat over de geschiedenis een Arabische school in Amsterdam.
Jacob de Vries interviewt sociaal psycholoog Madelijn Strick over haar boek 'Humor is een van de vier pijlers onder het universum (de andere drie ben ik vergeten)'. Strick promoveerde cum laude op een proefschrift over humor in reclame en ze i s humor blijven onderzoeken.
Hannah Dogger interviewt historicus Peter Romijn over zijn nieuwste boek De Lange Tweede Wereldoorlog dat over de Nederlandse geschiedenis tussen 1940 en 1950 gaat.
Presentator Rose Heijnen interviewt oud-ambassadeur Nikolaos van Dam. Hij vertelt over zijn nieuwste boek Granaten en minaretten: een Nederlandse ambassadeur op zoek naar vrede in de Arabische en islamitische wereld, waarin hij de balans opmaakt van zijn avontuurlijke carrière als diplomaat.
Presentator Bouwe van Straten interviewt Mark van Vugt. Hij is hoogleraar psychologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en vertelt over zijn nieuwste boek Lucy, Darwin & Lady Gaga waarin hij uitlegt hoe de evolutie onze kijk op de wereld verdiept.
De geschiedenis van een land is te beschrijven als een opeenvolging van politieke gebeurtenissen, als een reeks economische successen, als het ontstaan van een natie. Maar ook als een serie huwelijken, want die vormen een graadmeter voor veel maatschappelijke veranderingen.
In het boek Liefde in de Lage Landen trekken verspreid over zes eeuwen vijftien verbintenissen voorbij die kenmerkend zijn voor een tijd en klasse, en voor Nederland in een bepaalde periode. Presentator Mirjam Gulmans gaat in gesprek met schrijver Mirjam Janssen.
Een doodgewoon meisje uit de Amsterdamse Oosterparkbuurt belandt in Auschwitz omdat een overijverige Duitse ambtenaar dat nu eenmaal wil. Hoe dit kon, en wat voor gevolgen het heeft gehad voor het meisje en haar familie, beschrijft Els van Diggele in Het raadsel van Femma, prooi van een mensenredder. Het is een aangrijpend verhaal over volgzaamheid en angst, en over de behoefte om de mythe van "de goede nazi' als feit te
presenteren.
We hebben allemaal wel eens tijdelijk last van psychische klachten, maar als ze langer aanhouden kunnen ze ons leven te veel beïnvloeden. Dan kan de psychiater helpen. Want ook al lijkt elk probleem uniek, toch zijn er herkenbare patronen. In Waarom kan ik niet gewoon gelukkig zijn? laat Esther van Fenema de lezer meekijken in haar spreekkamer, maar ook in haar eigen hoofd. We zijn getuige van haar gesprekken met patiënten die worstelen met veelal herkenbare problemen (met kinderen, ouders, partners, druk van de omgeving, maar in de kern: vooral met zichzelf). In Focus gaat ze over haar boek in gesprek met presentator Lara Lauwigi.
Van Heutsz is de meest omstreden militair uit de Nederlandse geschiedenis. Hij had veel bewonderaars, onder wie Wilhelmina en Emma, én veel vijanden. Hoe kon het gebeuren dat juist hij benoemd werd tot gouverneur van Atjeh en daarna tot gouverneur-generaal, onderkoning van Indië? En hoe manifesteerde Van Heutsz zich na die tijd als bekende en invloedrijke Nederlander in het thuisland?
Op alles wat Van Heutsz deed en naliet reageerde Nederland. Dat bleef zo tot ver na zijn dood. Met verschillende monumenten werd hij tot held verheven, om in de provotijd als symbool van de antikoloniale stroming als schurk vertrapt te worden. Hoe de man zelf dacht over het nut van militair geweld, de uitreiking van Militaire Willems-Ordes, en zijn majesteit onthult dit boek van schrijfster en onderzoekster Vilan van de Loo.
Te gast is René ten Bos, hoogleraar filosofie aan de Faculteit der Managementwetenschappen van de Radboud Universiteit. Daarnaast ook columnist voor onder meer het Financiële Dagblad en Filosofie magazine. En auteur van meerdere boeken waaronder Dwalen in het antropoceen en Extinctie. René ten Bos was daarnaast van 2017 tot 2019 Denker des Vaderland. En daar komt nu auteur van het boek 'De Coronastorm: hoe een virus ons verstand wegvaagde' bij.
Presentator Jacob de Vries gaat in gesprek met filosoof René ten Bos.
Gezichtsherkenning, zelfrijdende auto’s, algoritmisch nepnieuws, Tinder-matches, deepfakes en sollicitatiegesprekken met een computerprogramma. Of we het nu willen of niet, we worden omringd door artificiële intelligentie. Maar wat betekent dat? Moeten we ons zorgen maken over een toekomst vol computers die slimmer zijn dan wij? Om daarachter te komen duikt Stefan Buijsman in zijn nieuwste boek in de kunstmatige intelligentie. Presentator Bouwe van Straten gaat met hem in gesprek.
Het is 1955. In een Indonesische rechtszaal worden de Nederlanders Jungschläger en Schmidt beschuldigd van het ondermijnen van de jonge Indonesische Republiek. Hun advocaat, Herman Bouman, is het land ontvlucht en nu wordt de verdediging door zijn echtgenote, Mieke Bouman, gevoerd. Het zijn politiek beladen strafzaken die de internationale krantenkoppen beheersen. Maar Mieke, verguisd in Indonesië en vereerd in Nederland, is geen juriste. Waarom neemt zij deze taak op zich? Wie is zij, en wat drijft haar?
Een strijdbaar bestaan beschrijft het leven van een complexe vrouw, haar werk en haar huwelijk. Van het studentenleven in Groningen naar het vooroorlogse Nederlands-Indië, en via de Japanse interneringskampen naar een onafhankelijk Indonesië. Pas als Mieke en Herman zich ten slotte terugtrekken op Ibiza blijkt welke prijs zij voor haar roem moeten betalen. Presentator Lara Lauwigi gaat in gesprek met schrijver Ernestine Hoegen.
Klimaatverandering, de plastic soep en duurzaamheid zijn grote thema's. Maar verandering begint bij jezelf moet de Nederlandse Emily Townley gedacht hebben. 'Zonder al te veel moeite kun je je eigen afvalproductie drastisch verminderen', zegt ze in deze nieuwe aflevering van de podcast Lezen in het Donker over haar boek 'Leven zonder afval'.
Presentator Mirthe van der Drift gaat bij haar op bezoek en neemt de proef op de som. Hoe veeg je met ‘minimal waste’ je billen af?
De meeste astronomen zijn het erover eens: het heelal zal niet altijd voortbestaan. De grote vraag is: áls het universum eindigt, hoe ziet dat einde er dan uit? Gaat dat met een sensationele knal of komen we pruttelend en sputterend tot stilstand? Over het einde doen verschillende theorieën de ronde, die allemaal in aan bod komen in het boek 'R.I.P. Heelal' van natuur- en sterrenkundige Ans Hekkenberg.
De eerste bewoners van de Lage Landen kennen wij vooral door de ogen van de Romeinen. Archeoloog Alexander van de Bunt verzet zich tegen het beeld dat zij scheppen in zijn boek ‘Wee de overwonnen: Germanen, Kelten en Romeinen in de Lage Landen'. Wat Van de Bunt betreft zit onze geschiedenis vol "epic stuff, spannender dan Game of Thrones!"
Door zijn beeldende omschrijvingen leer je de Germanen, Kelten en Romeinen kennen. Langzaamaan wordt duidelijk dat globalisering en emigratie van alle tijden zijn.
Schrijver Abdelkader Benali voelt zich op het strand in Marokko prettiger dan op het strand in Nederland. Daar valt zijn lichaam niet op, hier in Nederland wel. In gesprek met presentator Rose Heijnen vertelt hij over hoe de blik van de ander ons maakt, of juist breekt.
In zijn boek 'De Vreemdeling - Racisme uitgelegd aan onszelf' zoekt Benali, met de filosofie van Levinas in zijn achterhoofd, antwoord op de vraag hoe we in deze tijd anders naar de Ander kunnen kijken.
Het is een drukte van jewelste. De straten hangen vol oranje slingers en Nederlandse vlaggen. Het is feest. Maar niet voor iedereen. Want in het chaotische feestgedruis vallen er ook slachtoffers. Op 7 mei kwamen 32 mensen om op de Dam bij een schietpartij. Wanneer je de lokale kranten erbij haalt, vind je nog veel meer incidenten. Dat maakte de bevrijding een wrang feest, vindt schrijver Marjolein Bax.
In deze aflevering van de Lezen in het Donker: Marjolein Bax over haar boek 'Een wrang feest'.
De Tweede Wereldoorlog liet veel sporen na. Monumenten en getuigenissen houden herinneringen levend. Maar deze oorlog liet ook blijvende leegtes achter, waardoor we niet eens kúnnen herinneren of herdenken. Ivar Schute kijkt met een heel eigen blik naar het erfgoed uit deze periode. Zijn archeologisch onderzoek in en bij diverse concentratie- en vernietigingskampen levert een nieuw perspectief op. Over zijn inzichten en ervaringen schreef hij een boek: In de schaduw van een nachtvlinder, een archeoloog op zoek naar sporen van de holocaust.
Uit vakmatige en persoonlijke interesse loopt hij vaak even verder, maakt een omweg, kijkt dieper, zoekt bronnen en meer achtergronden van een plek of een voorwerp. Ivar Schute vult met zijn verhalen iets van de enorme leegte die achterbleef. Schute gaat in gesprek met Gerda Bosman en leest fragmenten voor uit zijn zojuist verschenen boek.
De Rode Khmer, onder leiding van Pol Pot, eiste tussen 1975 en 1979 het leven van bijna twee miljoen Cambodjanen. Achter de dictator stond al die tijd een tweede man, Nuon Chea. In tegenstelling tot Pol Pot deed hij er alles aan om anoniem te blijven.
In het boek ‘Uit de schaduw van Pol Pot’ dwing schrijver Michiel Kroesbergen Nuon Chea in het licht. Tijdens zijn reis door Zuidoost Azië wordt hij gegrepen door de geschiedenis van Cambodja. Kroesbergen volgt de rechtszaak tegen de kopstukken van de Rode Khmer vanaf de publieke tribune, luistert naar de getuigen en spit de Cambodjaanse archieven door. Aan de hand van getuigenverklaringen vertelt hij het verhaal van Nuon Chea. Zijn boek toont de nummer twee aan de wereld.
Playlist Michiel Kroesbergen:
Chuck Berry - No Particular Place To Go
Guns N' Roses - Civil War
Harry Styles - Sign of the Times
Ze bestaat al een eeuw, en gaat waarschijnlijk nooit meer weg: Nederlandstalige popmuziek. En in die honderd jaar zijn er behoorlijk wat legendarische acts ontstaan: van de vintage jazz-band The Ramblers tot de on-Nederlands coole Eefje de Visser. Maar wat zit er achter al die acts? Wat drijft ze, waar halen ze inspiratie uit?
Muziekjournalist Peter van Dyck schreef er een boek over: 'Watskeburt, Lage Landen?' Zijn levenswerk, zou je kunnen zeggen. Hij verwerkte dertig jaar aan materiaal in dit dikke boek over alles wat met Nederlandstalige muziek te maken heeft.
Florence: het epicentrum van de Europese renaissance. Italië-deskundige Koen de Vos schreef er een boek over: 'De geniale stad.' Hoe kon het dat Florence zoveel genieën voortbracht in 100 jaar? En welke rol speelden figuren als Da Vinci, Michelangelo en de familie De' Medici daarin?
Presentator Hannah Dogger vraagt het aan Koen de Vos.
Journalist Frank Westerman groeide op in Drenthe, in Darp om precies te zijn. Daar lag, diep in het bos, een batterij kernkoppen opgeslagen. Praktisch naast een massavernietigingswapen wonen had groot effect op zijn jeugd. Angst voor nucleaire oorlog, voor dienstplicht en algehele chaos maakten hem tot een opstandige tiener. Hij liep mee in demonstraties en protesteerde voor wederzijdse ontwapening.
In zijn nieuwe boek 'De wereld volgens Darp' keert hij terug naar het dorp van zijn jeugd. Daar is de koude oorlog inmiddels weggetrokken. Maar in de rest van de wereld is dat nog lang niet zo. In filmische essays trekt hij langs de plaatsen waar de Koude Oorlog littekens achterliet.
Wat hebben chocoladetaarten, raven en wetenschap met elkaar te maken? Wetenschapsfilosoof Sylvia Wenmackers legt het ons haarfijn uit in haar boek 'Kans op chocoladetaart'. Ze vraagt zich af hoe je taart het best kunt verdelen, waarom lichtrood roze heet maar lichtgroen gewoon lichtgroen, en wat ze moet zeggen als de kapper haar vraagt wat voor werk ze doet. Met veel kennis en stijl laat ze je 'proeven van wetenschap'. Bijna letterlijk.
Redacteur Bouwe van Straten in gesprek met wetenschapsfilosoof Sylvia Wenmackers.
Emoties zijn menselijk en heb je al vanaf het moment dat je uit de baarmoeder kruipt. Kinderen leren naarmate ze ouder worden steeds beter om te gaan met hun emoties. Soms gaat een verkering uit, moet je iets smerigs eten of mag je juist eindelijk wat later opblijven van je ouders, maar hoe ga je dan om met die emoties en kun je ze trainen?
Wouter de Jong vertelt in onze podcast Lezen in het Donker over zijn kinderboek: Superkrachten voor je hoofd. In het boek leren kinderen hoe ze met hun 'mentale superkrachten' om kunnen gaan.
Stel je hebt een relatie en je bent constant bezig met superieur zijn aan je partner. Je voelt je beter dan anderen, kijkt op mensen neer en je ziet relaties met vrienden of je geliefde als een competitie. Voldoe je aan deze voorwaarden? Dan ben je waarschijnlijk een narcist. Maar hoe is het om te leven als narcist, en hoe ontwikkelt iemand een narcistische persoonlijkheid?
We spreken hierover met ontwikkelingspsycholoog Eddie Brummelman, hij schreef het boek 'Bewonder mij!'. In het boek beschrijft hij hoe narcisme ontstaat bij kinderen, en hoe ouders en leraren gezonde zelfwaardering kunnen stimuleren zonder narcisme op te wekken.
De Poolse arts Dolek Guensberg was één van de dappere mannen die geholpen heeft ons land te bevrijden van de Duitse bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dolek was Joods en vocht om zijn familie in Polen te bevrijden, om er aan het eind van de oorlog achter te komen dat dat tevergeefs was. Hij raakte bijna zijn gehele familie kwijt.
Dochter en schrijfster Miriam Guensberg dook in het verleden van haar vader en schreef het boek: Held zonder vaderland. Haar vader praatte niet graag over zijn vermoorde ouders en zijn Joodse roots in Polen, maar Miriam heeft het verhaal toch op papier kunnen zetten en zo geprobeerd hun onbekende verhaal alsnog te vertellen. Ze gaat met presentator Rose Heijnen in gesprek over haar boek.
De playlist van Miriam Guensberg:
Dwa Serduszka - Cold War
Schindler's List - Noa Eyl
Graj skrzypku, graj! - Olga Mieleszczuk
Hebreeuwse melodie - Noa Eyl
