Radboud Science Snacks

De ene mythe is de andere niet, maar toch komen dezelfde thema's door alle culturen en door alle tijden heen terug. Waarom vertellen mensen zo graag verhalen aan elkaar? En wat hebben we aan mythes en sagen? Religiewetenschapper Arjan Sterken vertelt waarom we nu niet meer in kabouters geloven, maar weer wel in aliens. En waarom wilde hij geen séance houden in een kerk?

Kijk een politiek debat, en de kans is groot dat er allerlei retorische trucjes langskomen om je te overtuigen. Hoe herken je dit en hoe zorg je ervoor dat je niet wordt meegesleurd?  

In politieke debatten lopen de emoties soms hoog op, en neemt men het met de feiten niet altijd even nauw. Wat maakt nu de ene politicus overtuigender dan de andere? Is de rol van emoties in het politieke debat gegroeid met de opkomst van het populisme? Wat is belangrijker: of een argument hout snijdt, of hoe het argument wordt gebracht?

Retorica-expert Bé Breij vertelt waar je op kunt letten in het politieke spel en legt uit dat dit al eigenlijk 2500 jaar op dezelfde manier gespeeld wordt.

Een opdracht voor ChatGPT kost vijftien keer meer stroom dan een zoekopdracht in Google. Het commando aan Siri waarmee je je lamp uitdoet kost net zo veel stroom als diezelfde lamp een uur laten branden. We zijn ons steeds bewuster van de impact van vliegreizen en vleesconsumptie, maar ons datagebruik lijkt een blinde vlek. Vooral AI is nogal een energieslurper.   

Bernard van Gastel houdt zich bezig met de duurzaamheid van onze digitaliseringsdrang: wat kunnen we doen om het stroomverbruik te beperken, en hoeveel hebben we in eigen hand? Leer van Bernards duurzame oplossingen en ontdek je eigen digitale voetafdruk.

De verdeling in zorgtaken tussen vaders en moeders is nog lang niet altijd gelijk. Waarom is dat zo lastig, en wat zijn de rolmodellen waar vaders van kunnen leren? 

Je bent als vader allang niet meer alleen de man die op zondag het vlees snijdt. Tegenwoordig verwachten we niet alleen dat mannen brood op de plank brengen, maar ook dat ze hun (ver)zorgende rol in het gezin serieus nemen. Of dat altijd lukt, is een tweede. Socioloog Stéfanie André vertelt je alles over het vaderschap. Goed luisteren dus, papa's!

Wie bepaalt hoe God eruit mag zien? Waarom is God in de meeste hedendaagse verwijzingen mannelijk? Zijn er ook andere perspectieven op wie of wat God kan zijn? 

In 2023 trapte een 83-jarige vrouw in het Bijbels Museum een kunstwerk kapot bestaande uit Asjera-beeldjes. Asjera is een godin die in het Oude Nabije Oosten lange tijd vereerd werd als vrouwelijke wederhelft van de mannelijke God. Waarom roept een afwijkende kijk op Gods gender weerstand op? 

Theoloog Mariecke van den Berg vertelt over de mogelijkheid van het bestaan van een niet-mannelijke God en van een God die genders overstijgt.

Waar eindigt jouw solidariteit? Eindigt die bij je buurvrouw waar je af en toe boodschappen voor doet? Of doe je ook weleens iets voor een ander die je nog nooit hebt ontmoet, in een ver land?

Antropoloog en ontwikkelingsstudiesexpert Sara Kinsbergen doet onderzoek naar alledaagse solidariteit. Doe je meer voor iemand die ver weg woont als je meer kennis hebt over de situatie waar diegene in zit? Of kan al die kennis ook een belemmering zijn?

***This podcast is in English.*** Is there such a thing as infinity? Is one infinity bigger than another? Mathematician Walter van Suijlekom takes you on a journey into the world of infinite forms. He explains why infinity isn't something to be afraid of, but to use in the broadest sense of the word.

Wat gebeurt er met je online bestaan na je overlijden? Kunnen jouw Whats-app-gesprekken door je nabestaanden worden gelezen, of kan zelfs je beeltenis worden gebruikt voor van alles en nog wat? Notarieel jurist Lucienne van der Geld adviseert om ook dit allemaal in je testament te laten vastleggen en legt de risico's uit.

Waarom zijn verhalen en series met moreel vage hoofdpersonages zo populair? Een jaar of 20 geleden verschoven we van een voorkeur voor verhalen waar hele duidelijke goeierikken en slechterikken zitten, naar een liefde voor verhalen met ambigue hoofdpersonages. 

Tony Soprano bijvoorbeeld, legde mensen om voor z'n werk en had een minnares - en toch hielden we van hem. Sindsdien buitelen moreel vage hoofdpersonages over elkaar heen: de mensen in Dexter, Game of Thrones, Breaking Bad en 13 Reasons Why zijn niet alleen maar goed of alleen maar slecht. Communicatiewetenschapper Serena Daalmans legt uit waarom we zo goed op zulke verhalen gaan en of we er nog iets van kunnen leren.

Hoe werkt complotdenken en waarom zijn mensen er zo gevoelig voor? Wat gebeurt er als je de informatie die je vindt niet meer vertrouwt, maar eindeloos blijft googelen? En is er nog een weg naar buiten als je eenmaal “down the rabbit hole” bent gegaan?

De oneindige krochten van het internet vormen een vruchtbare grond voor complottheorieën. Er is zó veel informatie beschikbaar dat mensen soms verdwijnen in zogenaamde ‘rabbit holes’: je blijft maar googelen, video’s kijken en op steeds obscuurdere links klikken. En voor je het weet, zit je tot over je oren in een complottheorie. Filosoof Harmen Ghijsen begeleidt ons weer uit het moeras.

Hoe komt het dat het Oosten en het Westen maar niet door één deur lijken te kunnen? Rusland en het Westen liggen al decennialang op ramkoers. Soms lijkt het conflict wat af te zwakken, maar het laait ook steeds weer op. Zijn beide werelddelen gewoon te verschillend? Of is er een te lange geschiedenis van onderling wantrouwen, spionage, sabotage en bedreigingen? 

Historicus Laurien Crump vertelt over de vraag of deze vijandschap oneindig is, of dat er een toekomst mogelijk is waarin Oost en West elkaar vinden?

Wie aan psychopaten denkt, denkt vaak aan de stereotype gewelddadige criminelen die nietsontziend alles en iedereen uit de weg ruimen. Maar in onze maatschappij lopen een heleboel “gewone” mensen rond die hoog scoren op psychopathie. Het zijn mensen die op een andere manier beslissingen nemen en waarbij de hersenen anders werken. 

Neurowetenschapper Josi Driessen vertelt wat een psychopaat precies is, hoe zij hen onderzoekt en of je ook kunt “genezen” van psychopathie. Of zit je er voor altijd aan vast?

De textielbergen in West-Afrikaanse landen worden hoger en hoger, maar het grote publiek blijft kleding kopen bij merken als H&M, Zara, Mango en Primark. Cultuurwetenschapper Daniëlle Bruggeman vertelt over de schadelijke gevolgen van fast fashion in de nieuwe aflevering van Science Snacks.

We hebben allemaal weleens is naars meegemaakt. Maar wanneer wordt zo'n heftige ervaring een trauma? En is dat dan hetzelfde als PTSS? Antropoloog Tine Molendijk legt het uit in de aflevering 'PTSS' in het tweede seizoen van de wetenschapspodcast 'Radboud Science Snacks'.

De methaanuitstoot moet omlaag, maar wat is methaan nou precies en waarom is het schadelijk? Ecoloog Annelies Veraart legt uit hoe het gas werkt en waar het vandaan komt.

Koeien stoten methaan uit met hun scheten, maar watertjes zoals meren, beken en sloten spelen ook een grote rol bij het methaanprobleem. ‘De micro-organismen die in de bodems van deze watersystemen leven, produceren ontzettend veel methaan en dat stijgt op uit het water op en verspreidt zich in de lucht’, legt Veraart in de podcast uit.

Als je vrouw bent, LHBTIQ+, niet-wit of boven de 60 dan kom je er op tv bekaaid vanaf. Áls je al in beeld komt, gebeurt dit vaak op een stereotype manier: vrouwen zorgen vooral, LHBTIQ+'ers hebben met name relatieproblemen en niet-witte mensen zitten vaak in de criminaliteit. Dat is erg, betoogt communicatiewetenschapper Serena Daalmans, want wie niet goed gerepresenteerd wordt, zal er qua eigenwaarde niet op vooruit gaan. Waarom zijn stereotypes op tv niet goed? En maakt een serie als Sex Education verschil?