Wat maakt de één tot een schrikbeeld en de ander tot een toonbeeld? Wat bepaalt welke afslagen we nemen in het leven? Deze vragen zijn het vertrekpunt voor de podcastserie Verklaring omtrent gedrag. In de eerste zeven afleveringen van deze podcastserie wordt het verhaal verteld van Nahib en Nabil, twee twintigers uit Amersfoort die op jonge leeftijd met hun familie zijn gevlucht voor de oorlog in Afghanistan. Luister naar het verhaal van twee broers die elkaar, na een barre tocht waarbij de familie uiteenvalt, terugvinden in Nederland, waarna de één zich opwerkt tot groepsleider in een justitiële jeugdinrichting en de ander in een dergelijke inrichting geplaatst wordt. In de laatste vier afleveringen gaan forensisch experts met elkaar in gesprek over aan deze levensverhalen rakende thema’s zoals het adolescentenstrafrecht en factoren die bijdragen aan de ontwikkeling van crimineel gedrag.
Deze podcastserie is gemaakt door Sjoerd Litjens en Jan Paul de Bondt, in nauwe samenwerking met Andrea Donker, Carmen Paalman en Lisette Bitter van lectoraat Kennisanalyse Sociale Veiligheid van Hogeschool Utrecht. De podcast is mede mogelijk gemaakt door Stichting Vrienden van Oldenkotte. Voor KRO/NCRV en NPO/3FM is door Sjoerd Litjens en Jan-Paul de Bondt een bewerking gemaakt van de eerste zeven afleveringen. Deze afleveringen zijn onder de podcast 'Sorry voor mijn broertje' ook te beluisteren.
Hoe zorg je ervoor dat het goed komt met jongens als Nabil? Doen we als maatschappij genoeg om afglijden na afstraffing te voorkomen en welke rol kan onderwijs hierin spelen? Peter van der Laan (Bijzonder hoogleraar Reclassering en senior onderzoeker/directeur a.i. NSCR), Lieke van Domburgh (Directeur Kwaliteit en Zorg Pluryn) en Jacqueline Bosker (HU-lector Werken in Justitieel kader) gaan hierover in gesprek.
Juist wanneer het gezin in relatief rustig vaarwater komt, gaat het met Nabil mis. Hoe komt dat? HU-lector Andrea Donker, Ilse Zielman (Beleidsadviseur, Reclassering Nederland) en Monika Smit (Hoogleraar psychosociale zorg aan alleenstaande minderjarige vreemdelingen en Afdelingshoofd Onderzoeksafdeling Rechtsbestel, Wetgeving, Internationale- en vreemdelingen-aangelegenheden, WODC) gaan hierover in gesprek.
Wat maakt nu dat mensen crimineel worden en wat bepaalt welke afslagen we maken in het leven? Dit bespreken HU-lector Andrea Donker, Violaine Veen (Senior-onderzoeker en docent Social Work bij de HU en forensisch behandelaar) en Arne Popma (Hoofd VUmc Kinder- en Jeugdpsychiatrie/kinder- en jeugdpsychiater Bascule).
“Hoe verklaren we gedrag?”, “Wat bepaalt welke afslagen we maken in het leven?”; dit zijn complexe vragen. De wetenschap heeft daar ook geen pasklaar antwoord op. Het kan wel helpen bij het gestructureerd nadenken over, bijvoorbeeld welke aspecten meegewogen moeten worden. Senior-onderzoeker Carmen Paalman (HU), Sanne Hillige (voormalig Hoofd behandeling en GZ-psycholoog JJI Lelystad) en Jenneke van Spaandonk (Adviseur Zorg & Veiligheid, Utrechtse gemeenten) gaan hierover in gesprek.
Nabil en Nahib geven college. Nabil vertelt over het zitten in detentie, Nahib vertelt over daar werken als groepsleider. Wat moet een professional allemaal weten en kunnen om dat werk goed te doen?
Nahib zijn schoolcarrière neemt een vlucht. Nabil wordt steeds nieuwsgieriger naar criminele kant en vertelt over zijn eerste criminele activiteiten: "Ik voelde geen angst."
Nahib is inmiddels aangekomen in een asielzoekerscentrum in Nederland, terwijl Nabil achterblijft in Pakistan. Eén jaar na de militaire operatie waarmee de VS Afghanistan binnenvalt, lukt het de moeder van het gezin om de vlucht naar Nederland te regelen. Hoe zien de eerste jaren in Nederland eruit?
Nahib is drie jaar oud en Nabil nog pas één jaar als de Taliban de macht overneemt in hun stad Herat, een oude handelsstad in het zuidwesten van Afghanistan. Welke herinneringen hebben zij en hun oudere zus aan hun vroege jeugd en hoe verliep hun vlucht naar Nederland?
Het was dinsdagochtend 8 oktober 2014, toen de politie het huis van de broers binnenviel en de jongste broer Nabil opgepakt werd. Hoe verliep deze ochtend? Welke impact had de inval op de oudste broer Nahib en op de rest van het gezin?
