Zimmerman in Space

Hoe zit het eigenlijk met die rakettrappen die van tijd tot tijd ongecontroleerd terugkeren naar onze planeet? Moeten we ons zorgen maken? En over zorgen gesproken... wat is er waar van het gerucht dat deze mega-populaire podcast gaat verdwijnen? U hoort het allemaal in deze aflevering!
Incidenten met ruimteschroot:
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_space_debris_fall_incidents
Het artikel waar deze aflevering over gaat:
https://www.nature.com/articles/s41550-022-01718-8

Wie was Judy Resnik? 
You’re too cute to be an astronaut - voorstelling van de immens veelzijdige Judy Lijdsman over astronaut Judy Resnik:
https://www.cuteastronaut.com/
Het Space Shuttle Challenger ongeluk:
https://en.wikipedia.org/wiki/Space_Shuttle_Challenger_disaster

Ergens op een afstand van 1600 lichtjaar van de aarde, draait een vrij gewone ster om "iets donkers". De implicaties van deze ontdekking hoort u in deze aflevering.
Het artikel in kwestie:
https://arxiv.org/pdf/2209.06833.pdf
Center for Astrophysics:
https://www.cfa.harvard.edu/
Control your OWN telescope using theMicroObservatory Robotic Telescope Network:
https://mo-www.cfa.harvard.edu/OWN/index.html

Als er één astronoom is die ons kan gaan vertellen of er leven is op andere planeten, dan is het Lisa Kaltenegger. In deze aflevering hoort u hoe zij te werk gaat en welke spannende exoplaneten op dit moment extra aandacht verdienen.
Two temperate super-Earths transiting a nearby late-type M dwarf:
https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2022/11/aa44041-22/aa44041-22.html
TRAPPIST-1:
https://nl.wikipedia.org/wiki/TRAPPIST-1
What might JWST reveal about TRAPPIST-1?
https://www.planetary.org/articles/james-webb-space-telescope-trappist-1
Surface biosignatures of exo-Earths: Remote detection of extraterrestrial life:
https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1421237112
Surface biosignatures of exo-Earths:
http://biosignatures.astro.cornell.edu/
Lisa Kaltenegger:
https://www.quantamagazine.org/alien-life-a-dream-of-discovery-finds-new-hope-20221103
SPECULOOS:
https://www.speculoos.uliege.be/cms/c_4259452/en/speculoos
Two temperate super-Earths transiting a nearby late-type M dwarf:
https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2022/11/aa44041-22/aa44041-22.html

In deze aflevering van "Zimmerman een Space" een interview met podcastmaker en sterrenkunde enthousiasteling Anco van Hal. Anco is maker van de Sterrenstof podcast, waar Hens ook van tijd tot tijd (maar gelukkig niet te vaak natuurlijk) te gast is.
Stemmen op Sterrenstof kan nog tot en met 6 november:
https://podcastawards.nl/stem#wetenschap-educatie
De Sterrenstof podcast vindt u in uw favoriete podcast app, bijvoorbeeld:
https://podcasts.apple.com/nl/podcast/sterrenstof/id1609046880

Onlangs verscheen er weer een adembenemende foto van "The Pillars of Creation" in het nieuws, ditmaal gemaakt met de James Webb Space Telescope. Maar wat zijn toch die pilaren? Waar kijken we eigenlijk naar?
Nederlandse foto van de Adelaarsnevel:
https://sterrenwacht-orion-uden.jouwweb.nl/astrofoto-s/deepsky-opnames
Nog een mooie foto van ESO, waarop de pilaren goed te zien zijn:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Adelaarsnevel#/media/Bestand:Eagle_Nebula_from_ESO.jpg
PBS pagina's over de creatie van die iconische foto van The Pillars:
https://www.pbs.org/wgbh/nova/origins/hubb-01.html
De Hubble foto in volle glorie:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/Pillars_of_creation_2014_HST_WFC3-UVIS_full-res_denoised.jpg
En de versie in infrarood van de JWST/NIRCam:
https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f1/Pillars_of_Creation_%28NIRCam_Image%29.jpg
Nog wat NASA info over de pilaren voor wie er geen genoeg van kan krijgen:
https://www.nasa.gov/feature/goddard/2022/nasa-s-webb-takes-star-filled-portrait-of-pillars-of-creation

Uranus... een planeet waar we weinig over weten. Na deze column weet u misschien iets meer. En anders weet u de "unsubscribe" knop wel te vinden hè?
Het originele artikel:
https://arxiv.org/pdf/2209.10590.pdf
Observatoire de Paris:
https://www.observatoiredeparis.psl.eu/?lang=en
Nog meer over Uranus:
https://en.wikipedia.org/wiki/Uranus

Wat als er bekend wordt dat buitenaards leven een feit is. Hoe zou de mens reageren? Hoe zou u reageren?
Het artikel waar deze podcast over gaat:
https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2017.02308/full
Amazon Mechanical Turk:
https://www.mturk.com/
Craig Venter's werk is echt heel interessant:
https://www.ted.com/talks/craig_venter_watch_me_unveil_synthetic_life?language=nl
Biologos artikel over aliens en de christelijke visie:
https://biologos.org/articles/what-would-life-beyond-earth-mean-for-christians
The Muslim Vibe over aliens en de Moslim visie:
https://themuslimvibe.com/faith-islam/science/what-does-islam-say-about-aliens-a-look-at-quranic-verses-and-hadith
U kunt trouwens stemmen op de met ZIS bevriende podcast Sterrenstof:
https://podcastawards.nl/stem#wetenschap-educatie
 

Wat vliegt daar met een rotgang om de zon? De Parker Solar Probe!
Het Odeillo Solar Furnace in Frankrijk:
https://en.wikipedia.org/wiki/Odeillo_solar_furnace
Hohmann transfer calculator (en als u dat leuk vindt, kijk dan ook eens verder rond op Omni Calculator):
https://www.omnicalculator.com/physics/hohmann-transfer
De firma Ultramet:
https://ultramet.com/
Tungsten oftewel Wolfram:
https://en.wikipedia.org/wiki/Tungsten
Niobium:
https://en.wikipedia.org/wiki/Niobium
Mooie Parker Solar Probe website:
http://parkersolarprobe.jhuapl.edu/Spacecraft/index.php

C/4 dus. Dat zijn snelheden waar we niet vaak mee te maken hebben. Toch werd iets dergelijks gemeten in de buurt van Sagittarius A*, het zwarte gat in het centrum van onze melkweg.
Orbital motion near Sagittarius A* - Constraints from polarimetric ALMA observations:
https://www.aanda.org/articles/aa/full_html/2022/09/aa44493-22/aa44493-22.html

Lonsdaleïet is - net als diamant - één van de allotropen van koolstof, alleen mogelijk 58% harder. Het wordt vooralsnog alleen aangetroffen op plaatsen waar een bepaald soort meteoriet is ingeslagen. Dit mineraal is vernoemd naar de Britse kristallograaf en vredesactivist Kathleen Lonsdale.
Spiegelorchissen:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Spiegelorchis
Hoe ziet de structuur van lonsdaleïet eruit:
https://ekaprdweb01.eurekalert.org/multimedia/pub/83120.php?from=283113
Sequential Lonsdaleite to Diamond Formation in Ureilite Meteorites via In Situ Chemical Fluid/Vapor Deposition:
https://www.pnas.org/doi/abs/10.1073/pnas.2208814119
Origin and history of ureilitic material in the solar system: The view from asteroid 2008 TC3 and the Almahata Sitta meteorite:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/maps.12401
De 2008 TC3 steen:
https://en.wikipedia.org/wiki/2008_TC3
Cosmic Rays and the Chiral Puzzle of Life:
https://arxiv.org/pdf/1911.02525.pdf

Geologen denken in de aardkorst een spoor te hebben gevonden van onze gang door de melkweg. Maar is het een causaal verband of slechts een coincidentie?
Het artikel in kwestie:
https://pubs.geoscienceworld.org/gsa/geology/article/doi/10.1130/G50513.1/616377/Did-transit-through-the-galactic-spiral-arms-seed

W. Widmann: Welke Ster is dat? In de serie "Zakboeken voor natuurvrienden" is nu, in 1940, een alleraardigst boekje over den sterrenhemel verschenen. Juist in deze tijden van verduistering is de pracht van de sterren eigenlijk voor het eerst aan velen opgevallen en heeft hun belangstelling gewekt. En juist voor dergelijke menschen, voor wie cosmografie een gesloten boek is, is dit werkje een uitkomst. Zonder eenige moeite kunnen zij door het raadplegen van een eenvoudige tabel, van de 48 duidelijke sterrekaarten die vinden, die zij op een gegeven datum en op een zeker uur noodig hebben en op dat kaartje vinden zij de namen van sterren en sterrebeelden die zij aan den hemel zien schitteren. Een aantrekkelijk boekje, ook door het welverzorgde uiterlijk en de rijke illustratie.

De heilige graal van de astronomie is details onderscheiden in de ruis van het heelal. In deze column eerst wat dat voor de achtertuin-astronoom betekent en daarna wat de laatste wetenschappelijke wapenfeiten op dit gebied zijn.
Formules voor telescopen:
https://wiki.waarnemen.com/index.php/Formules_voor_telescopen?langid=1
Molecules with ALMA at Planet-forming Scales (MAPS): A Circumplanetary Disk Candidate in Molecular-line Emission in the AS 209 Disk
https://iopscience.iop.org/article/10.3847/2041-8213/ac7fa3
Protoplanetaire schijven:
https://en.wikipedia.org/wiki/Protoplanetary_disk
Foto H Tauri:
https://en.wikipedia.org/wiki/HL_Tauri#/media/File:HL_Tau_protoplanetary_disk.jpg
Grasduinen in ALMA data:
https://almascience.eso.org/alma-data

De vondst van een steenoude krater - of althans, wat daar van over is - werpt een nieuw licht op de ontstaansgeschiedenis van onze aarde. 
Het element iridium:
https://en.wikipedia.org/wiki/Iridium
Een plaatje van de Chicxulub krater:
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chicxulub.jpg
Crater Explorer:
https://craterexplorer.ca/chicxulub-impact-structure/
The Nadir Crater offshore West Africa: A candidate Cretaceous-Paleogene impact structure:
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abn3096
Tres Amicis maankraters:
http://lroc.sese.asu.edu/posts/519
International Ocean Discovery Program:
https://www.iodp.org/

Weer eens een vrolijk fenomeen uit de hoge hoed van Albert Einstein: frame dragging. Het is bijna te vreemd voor woorden, maar het effect is meetbaar en inmiddels door diverse instrumenten aangetoond. Hoe dit nou weer zit hoort u in deze aflevering van "Zimmerman in Space".
Het LIGO observatorium:
https://www.ligo.caltech.edu/
Gravity Probe B:
https://www.nasa.gov/pdf/162789main_gpb_fs.pdf
Sally Ride:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sally_Ride
A new laser-ranged satellite for General Relativity and Space Geodesy:
https://arxiv.org/pdf/1910.13818.pdf

In deze aflevering beantwoorden we een luisteraarsvraag: "Is de aarde een accu?". Als u niet van rekenen houdt zou ik deze aflevering even aan de rand van uw bord laten liggen.Introtekst:
Mirthe van der Drift
Jong en Vast podcast van Tom Veldhuijzen:https://www.nporadio1.nl/podcasts/tbs

Dit is de tweede van twee afleveringen over de Venus missies van de vorige eeuw. Vandaag bespreken we het succesvolle Venera (en Vega) ruimtevaartprogramma van wat ooit de Sovjet Unie was. En omdat er geen nachtuitzending is en de aflevering al wel af is, plemp ik 'm maar wat eerder online dan anders.
De Venera missies op Wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Venera
Het Kecksburg UFO Incident op YouTube:
https://www.youtube.com/watch?v=VM68dQjp4-M

Dit is de eerste van twee afleveringen over de Venus missies van de vorige eeuw. Mariner 2 is een verhaal op zich. Nou kan ik hier natuurlijk wel een synopsis schrijven over deze aflevering, maar dan vergooi ik al een deel van uw pret. Dus dat doe ik maar niet. Een paar links krijgt u natuurlijk wel van mij:
https://www.space.com/18746-mariner-2.html
https://nl.wikipedia.org/wiki/Mariner_2

Uiteindelijk moet leven ontstaan zijn uit niet-leven. Dat proces noemen we abiogenesis. Daarover twee nieuwe opmerkelijke zaken in deze aflevering.
Abiogenesis op wikipedia:
https://en.wikipedia.org/wiki/Abiogenesis
Pionier op dit gebied, Sijbren Otto:
https://en.wikipedia.org/wiki/Sijbren_Otto
De-novo synthese:
https://en.wikipedia.org/wiki/De_novo_synthesis
Catalytic Synthesis of Polyribonucleic Acid on Prebiotic Rock Glasses (artikel Elisa Biondi et al.):
https://www.liebertpub.com/doi/10.1089/ast.2022.0027
Nieuws over het Ottolab:
https://www.rug.nl/sciencelinx/nieuws/2017/04/20170419_origins2
Volg @Ottolab op Twitter:
https://twitter.com/OttoLab

Moeten we nou écht eerst weer naar de maan en dan pas naar Mars? Tijd voor antwoorden!
Lunar Gateway:
https://www.nasa.gov/johnson/HWHAP/gateway
Moon to Mars objectives:
https://www.nasa.gov/sites/default/files/atoms/files/moon-to-mars-objectives-.pdf
The Mythical Man Month (book):
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Mythical_Man-Month
https://web.eecs.umich.edu/~weimerw/2018-481/readings/mythical-man-month.pdf
NASA Systems Engineering handbook:
https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/20080008301.pdf

Een nieuwe missie naar Venus staat op stapel. Wat denken we daar nog te gaan ontdekken?
https://ssed.gsfc.nasa.gov/davinci/
https://link.springer.com/journal/40623/topicalCollection/AC_edb7f468cedceb6ca99c7e749da2496b

Eerder dit jaar sloeg er iets in op de maan. Het gerucht was dat het een rakettrap van SpaceX zou kunnen zijn, maar dat bleek niet te kloppen. Hoe het wél zit hoort u in deze aflevering van "Zimmerman in Space". 
https://www.projectpluto.com/
https://lunar.gsfc.nasa.gov/

Het lijkt verdorie wel steeds warmer te worden op aarde! Misschien heeft de wetenschap nog wel een idee om hier wat tegen te doen.

...met die snelheid sjeest een solitair zwart gat door onze melkweg. Hoe nemen astronomen zoiets waar? En moeten we ons zorgen maken? Spoiler: pak de rekenmachine er maar bij.
Het artikel in kwestie:
https://arxiv.org/pdf/2201.13296.pdf
Rijksmuseum Boerhaave:
https://rijksmuseumboerhaave.nl/
Armin van Buuren:
https://www.arminvanbuuren.com/

Nederland mag reuze trots zijn op onze bijdrage aan het Copernicus programma van de EU. In het bijzonder het Tropomi instrument aan boord van de Sentinel 5p satelliet, waarmee we inzicht krijgen in ons klimaat. In deze aflevering gaan we op bezoek bij het KNMI, waar we Dr. Pepijn Veefkind spreken, senior scientist R&D Satelliet Waarnemingen.
https://www.copernicus.eu/nl
https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/uitleg/tropomi
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ozone_monitoring_instrument

In 1972 werd voor het eerst een schrikkelseconde ingevoerd. Maar sinds 2016 staat het voorlopig stil voor wat betreft die schrikkelsecondes. Waarom? 
Schrikkelseconde:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Schrikkelseconde
International Earth Rotation and Reference Systems Service:
https://www.iers.org/IERS/EN/Home/home_node.html

Hoe klinkt het heelal? Nou, strikt genomen horen we er niet zoveel van. Maar we kunnen het misschien wel hoorbaar maken! Hoe dat klinkt, hoort u in deze aflevering van Zimmerman in Space.

Cepheïden zijn speciale gevallen onder de variabele sterren. Ze kunnen ons vertellen hoe ver een object van ons vandaan staat.
De Hipparcos satelliet:
https://en.wikipedia.org/wiki/Hipparcos

Soms sturen wij aardlingen een bericht de ruimte in in de hoop dat iemand (of iets) dat ooit weer opvangt en ontcijfert. Waarom? En hoe? U hoort het in deze aflevering van Zimmerman in Space. Met een speciaal gastoptreden van Anna Gimbrère! 
Het artikel in kwestie:
https://arxiv.org/pdf/2203.04288.pdf
Meer over de Arecibo message:
https://en.m.wikipedia.org/wiki/Arecibo_message
Wie meer wil weten over (B)FSK:
https://en.wikipedia.org/wiki/Frequency-shift_keying
Bolvormige sterrenhoop M13:
https://en.wikipedia.org/wiki/Messier_13