Dwarsliggers

Achter de podcast-mic hadden we de uiterst sympathieke professor Henk van Houtum te gast, die oproept tot meer gelijkwaardigheid en een eerlijkere wereld. Want die is ver te zoeken. Onder andere door het gebruik van de wereldkaart zoals we die dag in dag uit gebruiken. Dat is een koloniaal relict en die ‘statenkaart’ blokkeert verbondenheid en zorgt alleen maar voor polarisatie. Volgens hem versterken paspoorten, visumregels en grensbeleid wereldwijde ongelijkheid. Met alternatieve kaarten (countermapping) wil hij laten zien hoe mensen, economieën en culturen wereldwijd met elkaar verbonden zijn. Die maps vertellen namelijk een ander verhaal. Laten we dus op een andere manier gaan kijken naar de wereld: Free the Map!

Check Henks verhaal!

Academische zwaargewichten Lau Schulpen en Margit van Wessel ontleden en fileren het desastreuze beleid van minister Klever.

En verbazen zich over weinig slagkracht bij NGO’s om hier adequaat op te reageren.

Systemische verandering in gang zetten blijkt nog niet zo makkelijk. Een duidelijke boodschap aan NGO’s die veel te bleu opereren.

Fight back! is hun devies. Luisteren dus!

Anna Laven & Rodney Nikkels

Rodney Nikkels komt met zijn bedrijf de Chocolatemakers dicht in de buurt van een écht eerlijke productieketen voor chocola.

Onderzoeker Anna Laven probeert cacaoboeren een leefbaar inkomen te geven en vecht tegen platitudes en vooroordelen in een sector die altijd onder een vergrootglas ligt.

Want heb je het over cacao, dan zijn gesprekken over kinderarbeid, winstmaximalisatie van producenten en uitbuiting nooit ver weg. Zij legt uit dat het behoorlijk complex is om eerlijke chocolade te produceren.

Een open gesprek over eerlijke chocolade met twee topgasten.

De vrije journalistiek staat zwaar onder druk, wereldwijd, maar sinds een aantal jaren ook in Nederland. Ruth Kronenburg, directeur van Free Press Unlimited en Ömer Tuzkapan, journalist bij NRC, vechten allebei vóór vrije media en tégen desinformatie. Wat gebeurt er als journalisten hun werk niet meer veilig kunnen doen? Wat voor invloed hebben social media op hoe we nieuws tot ons nemen en welke rol spelen jongeren bij de ontwikkeling van hoe die media nieuws op een nieuwe manier presenteren? Luister hier naar twee bijzondere voorvechters van het vrije woord!

Nederland is vol. Feit of frame?

Migratie-professor Leo Lucassen fileert het frame aan de hand van cijfers. Sociaal ondernemer Fleur Bakker vertelt over de menselijke drama’s achter een vluchtelingenverhaal. Beiden zijn ze het erover eens dat de politiek ‘de vluchteling’ misbruikt als zondebok voor eigen falen op het gebied van o.a. haperende woningbouw. Terwijl Nederland al tien jaar stilligt richt de media zich hongerig op de ‘massamigratie’ naar Nederland.

Een boeiend gesprek met twee topgasten!

De sympathieke Congolees-Belgische professor Sibo Kanobana was onze gast en hij wond er geen doekjes om… Ontwikkelingssamenwerking was geen neutrale hulp, maar een voortzetting van de koloniale beschavingsmissie. En die hield ongelijkheid in stand. Dus lokalisering is ok maar dan wel met de daarbij horende machtsverschuiving. 

En hij toont aan dat witheid functioneert als een ideologie die mensen doet geloven dat ze meer gemeen hebben met elites (zoals Elon Musk of Jeff Bezos) dan met hun sociaal-economische gelijken.  

Een confronterend gesprek waarin Kanobana de piketpaaltjes voor de toekomst uitzet… Luisteren dus!

Het tweede seizoen van Dwarsliggers gaat van start!

Terwijl de wereld in brand staat, blijft Nederland lekker naar binnen gekeerd navelstaren…. Dus harken de Dwarsliggers er nog wat deelgebieden bij die ‘onze’ Internationale Samenwerking beïnvloeden. Klimaatcrises, (on)eerlijke handel, Big Tech boeven, vrouwenrechten en onze democratie die onder vuur ligt. 

Dat doen we met een nieuwe co-host: Fenna Timsi! We stellen deze alleskunner in een korte aflevering voor: slim, gevat en origineel! Maak kennis met Fenna! 

Volgende week onze eerste gast: Dr. Sibo Kanobana! Stem weer af op je favoriete podcast!

In 24 afleveringen werd door Dwarsliggers gezocht naar antwoord op de vraag wat 75 OS heeft opgeleverd.

Samen met Baba Tarawaly een allerlaatste discussie over dit onderwerp.

‘De rol van het Westen is uitgespeeld’

‘De politiek heeft er een zootje van gemaakt’

‘NGO’s missen bravoure’

‘China heeft meer te bieden’

Nog een allerlaatste keer gekrakeel in de studio.

In 24 afleveringen heeft Dwarsliggers geprobeerd met gasten de vraag te beantwoorden wat 75 jaar Ontwikkelingssamenwerking nou heeft opgeleverd.

De drie presentatoren kijken in twee afleveringen terug op de antwoorden op die vraag en ze worden geflankeerd door Baba Tarawaly, origineel denker, die met scherp schiet op de behandelde thema’s.

Geniet nog twee keer van deze originele podcastreeks. Te beginnen met dit eerste deel….

Maarten Brouwer zwaaide vorig jaar af als ambassadeur in Kenia. Meewarig kijkt hij naar hoe het Nederlandse beleid vooral op het eigenbelang was gericht de laatste jaren. Een overheid die vooral handelde vanuit wantrouwen. Juist de Zuidelijke agenda zou centraal moeten staan bij volwassen OS-beleid en de ambassades zouden daar een belangrijke rol bij kunnen spelen. Transformatie zonder de lokale context te kennen gaat echt niet werken. Laten we met zijn allen beter gaan luisteren. Dan kunnen er mooie dingen ontstaan. 

Dwarsliggers werd er stil van….

Elise Kant, directeur van Haella kwam op bezoek.

Uitgesproken en begeesterd, een handen-uit-de-mouwen-steker.

Tijdens een sabbatical op Lesbos zag zij nieuw elan bij jonge vrijwilligers die haar moed gaf. De in de filantropie veel gebruikte Theory of Change kan wat haar betreft bij het grofvuil want mislukken mag bij projectfinanciering.

De overheid heeft zij niet nodig voor haar plannen. Sterker nog, toen die wilden meezeilen op het succes van het kleine armoedefonds stuurde ze die het bos in.

Ze werd uitgeroepen tot de meest invloedrijke professional in de Nederlandse filantropie. Luister en begrijp waarom….

Na maanden praten óver het beleid hebben we nu eindelijk een gesprek mét twee mensen die bovenop het beleid zitten.

Sandra Cats en Maarten Gischler werken bij RVO en het Ministerie van Buitenlandse Zaken en praten over lokaal geleide projecten, projecten in Kaapverdië en het succes van Reversing the Flow.

Een icoon.’ ‘Een fenomeen.’ Superlatieven schoten over tafel in talkshows, op het moment dat haar boek ‘Vlucht’ uitkwam én zij tegelijkertijd haar afscheid aankondigde na 22 jaar.

Directeur Tineke Ceelen van Stichting Vluchteling neemt afscheid en daar was niet aan te ontkomen de afgelopen weken.

In onze podcast neemt ze – zoals gebruikelijk – geen blad voor de mond. Ze fileert kabinet Schoof met het haar ‘gestuntel’, de overvloed aan keurmerken leidden haar van het echte werk af en is een hoop ‘flauwekul’. Mededirecteuren die zich ‘CEO’ of ‘vice-president’ noemen kan ze moeilijk serieus nemen. Het ergste van de huidige tijd is dat ze een teloorgang van medemenselijkheid ziet, die haar pijn doet.  

Met humor kijkt ze terug op haar carrière en kijkt ze vooruit naar - hopelijk – rust. Een favoriet van de podcastmakers deze vrouw! Luister snel.

Als er één plek is waar de pijn van de OS-bezuinigingen gevoeld wordt dan is het bij vredesorganisatie Pax. Directeur Rolien Sasse slaat zich moedig door de tegenslagen, bouwt bruggen waar dat kan en is activist waar dat moet. Zij vindt dat een verstandige overheid haar tegenspraak organiseert of tenminste zou moeten ondersteunen. Juist in een tijd waarin vrede onder druk staat is Pax keihard nodig. 

“In aflevering 19 van Dwarsliggers kijkt Bram van Ojik terug op zijn werkzame leven. Als ambassadeur in Benin, als partijleider van Groen Links en als iemand die zijn hele leven altijd wel met Ontwikkelingssamenwerking te maken had.

Ook een aflevering over de naïviteit van progressief links, het verdwijnen van solidariteit met het Zuiden en over eigenbelang in OS, dat eigenlijk helemaal niet zo nieuw blijkt….”

Manon Wolfkamp helpt bedrijven om ‘netjes’ te werken. Ze vindt verantwoord ondernemen een kwestie van goed fatsoen en niet zozeer een ‘business case’

Klimaat, mensenrechten en milieu horen vanzelfsprekend in die keten. Maar voor het huidige kabinet is dat geen ABC-tje. Tegenspraak wordt geblokkeerd of ondermijnd en het maatschappelijk middenveld staat onder grote druk. En ‘hulp en handel’ vond zij altijd al een problematische combinatie. In dit mijnenveld laveert zij….

En passant, introduceert Jack van Ham ook nog even het “SnolleBollekes beleid”. Luister dus snel!

Ineke Botter kijkt met een frisse blik naar Ontwikkelingssamenwerking. Een sector die veel kan leren van het bedrijfsleven. De harde targets die daar leidend zijn mist ze voor CEO’s van goede doelen. En er wordt slecht naar de eigen ‘klanten’ geluisterd. 

Haar eigen ervaringen als CEO van internationale telecombedrijven met NGO’s hebben weinig indruk op haar gemaakt, daarom timmerde zij keer op keer een eigen CSR-programma in elkaar in elk land waar zij werkte. De sector zou gebaat zijn bij meer samenwerking, daar zou een vliegwiel mee in gang gezet kunnen worden.

Een ander geluid in Dwarsliggers dit keer!

Als Jan Pronk vertelt, dan luister je.

Dwarsliggers schoof aan in de studiekamer van Jan Pronk en kreeg een verhandeling over 75 jaar ontwikkelingswerk.

Grote historische verbanden, maar ook een somber perspectief. Want we stevenen af op het Einde. In de politiek wordt niet meer gediscussieerd: er wordt gecommuniceerd via beeldschermpjes. Een onhoudbare wapenwedloop lijkt niet te stoppen.

In de VS gaat de politieke macht samen met de economische en culturele macht. Big Tech effent de weg voor een grote culturele schoonmaak. 

En terwijl de crises toenemen, neemt het crisisbesef af. En turen we op ons schermpje.

Jan Pronk is er niet gerust op en maakt zich grote zorgen.

Een aflevering om over na te denken.

Liana Hoornweg kijkt optimistisch vooruit in deze podcast. Stond 2024 nog in het teken van tégen, tégen, tégen dit jaar is ze vóór. Voor samenwerking en solidariteit, voor mensenrechten en gelijkheid. Ze gaat niet mee in het frame van OS als ‘linkse hobby’. Het doel is een mondiale beweging van solidariteit. En die systeemverandering komt er ook echt wel. Deze periode is slechts een hiccup in time! 

Dwarsliggers is in Kerstsferen!

Maar vrede op aarde is ver te zoeken. Er worden op het einde van het jaar nog wat noten gekraakt…

Henk van Stokkom voorspelt het einde van de grote OS-organisaties en pleit voor de intrede van veel effectievere kleine thematische samenwerkingsverbanden.

Hij neemt ons mee op stap met Filipijnse nonnen en fileert effective altruism. En natuurlijk komt de idiote rijkdom van steeds meer mogols ter sprake, zoals Elon Musk, die een destabiliserende werking hebben op de werking van Internationale Samenwerking. Merry Christmas everyone!

“In een periode waarin het alleen maar over geld lijkt te gaan in onze sector spreken we Siep Wijsenbeek. Als directeur van koepelorganisatie van vermogensfondsen ‘de FIN’ legt hij uit dat de 30-40 fondsen die in de Internationale Samenwerking programma’s financieren, nooit de rol van deze bezuinigende overheid kunnen innemen. Een overheid die hij trouwens zeer onbetrouwbaar noemt. Hij hekelt de kritiek op filantrokapitalisten die onder een vergrootglas liggen bij de uitvoering van OS-programma’s zoals het malariaprogramma van Bill Gates. En een aflevering over geld zou niet compleet zijn zonder geldvraag… Luisteren dus! ”

Ellen Mangnus, wat kan ze niet? Onderzoeker, schrijver, columnist, docent. Ze snapt niks van de bezuinigingen en roept op om een stevige tegenmacht op te werpen tegen deze regering vanuit het maatschappelijk middenveld. Dialoog is nuttig op gemeenschapsniveau maar van deze politiek moet je ferm afstand nemen. Ze vertelt over haar boek ‘Kijk niet weg’, waarin ze Jan Pronk interviewt en waarin ze soms in gewetensnood kwam. Want hoe moeten verschillende generaties voldoen aan het hoge morele kompas om het goed te doen? Een eerlijk gesprek met een Powervrouw. Luisteren!

De energie spat ervan af als het beste exportproduct van België professor Sara Kinsbergen aanschuift achter de microfoon van Dwarsliggers. Ze ziet nieuwe kansen voor kleine betrokken burgerinitiatieven en ze vraagt zich verbaasd af waarom de Nederlandse overheid 15 jaar radiostilte heeft betracht op het gebied van OS. Ze is kritisch op OS-organisaties die die burgers links hebben laten liggen. Internationale solidariteit staat onder grote druk en ze roept juist nu ‘wereldburgers’ nadrukkelijk op om op te staan.

Josien Sluijs – directeur van Aqua for All - timmert internationaal hard aan de weg met het combineren van filantropische geld en privaat geld. Zij pareert de irritatie van de Dwarsliggers over het ‘snelle’ taalgebruik van impactinvesteerders soepel én leidt OS-traditionalisten Betteke en David kundig door het woud van impactinvesting. Een gesprek over Aqua for All als flagship-project van BUZA. En over de ogenschijnlijke mismatch tussen goede doelen en investeerders. Impactinvesting staat centraal in deze leerzame aflevering van Dwarsliggers. Josien Sluijs is uw kundige gids.

Acteur, presentator en programmamaker Waldemar Torenstra heeft uitgesproken ideeën over Ontwikkelingssamenwerking. Hij ondervond de waanzin van oorlog en zag bij Dr. Denis Mukwege in Congo de uitwassen van een ontspoorde samenleving. Een gesprek over het verwerken van verdriet en leed tijdens zijn reizen voor St. Vluchteling. Over het besef dat het OS-organisaties en politiek toch maar niet lukt structurele ongelijkheid op te heffen. En over hoe meer je weet, hoe meer je voelt en hoe eenzamer je wordt. Maar ook over een project van hoop in Zuid-Soedan. Een gesprek met een bevlogen man met een groot hart.

Dwarsliggers presenteert met trots de vervanger van Jack! Grote schoenen om te vullen, want Jack is onvervangbaar, maar in dit gesprek wordt duidelijk dat Betteke de Gaay Fortman alles in huis heeft om het een paar maanden te doen. Een gesprek over het loslaten van je liefdesbaby in OS, over serieus werk maken van je lokale partners vertrouwen en over een exit-strategie ook daadwerkelijk te durven uitvoeren. Over werken in Azië én Afrika. Over white-privileged status als OS-werker. En natuurlijk over de toekomst als podcast-host. Een gesprek met een bijzondere dame.

Dwarsliggers duikt in de wereld van Shift the Power en inclusie. Gast Carolien Wanrooy helpt daarbij. Zij richt zich op een racisme-vrije werkvloer en ziet vanuit haar rol als bestuurder van een vermogensfonds dat er nog steeds een glazen plafond is bij veel ontwikkelingsorganisaties, waarvan raden van toezicht veelal nog door witte mannen en vrouwen worden bevolkt. Dat staat het empoweren van groepen in het Globale Zuiden en de pogingen tot sharing the power soms behoorlijk in de weg.

Een boeiend gesprek met media-onderzoeker Mirjam Vossen en filosoof Ralf Bodelier. Al jarenlang zijn zij relatieve buitenstaanders – want nooit gewerkt bij een NGO – en duiden ze de ontwikkelingen in OS-land. Puttend uit hun jarenlange ervaringen met hun eigen particuliere initiatief in Malawi, laten ze zien dat cijfers over armoede multi-interpretabel zijn. Ze uiten hun bedenkingen bij de Shift the Power trend en ze ontkrachten dat ze ‘rasoptimisten’ zijn. Scherp, kundig verwoord, en soms ongemakkelijk maar een gesprek recht uit het hart over 75 jaar Ontwikkelingssamenwerking

Terwijl het Nederlandse kabinet twee maanden met reces is na een weekje debatteren bespreken de dwarsliggers bananenrepubliek Nederland.

Een nieuwe minister van Ontwikkelingshulp met een schimmig imago komt aan de orde, maar ook een vooruitblik op de komende tien gasten in de podcast-reeks Dwarsliggers.

Ondanks de donkere wolken boven ons landschap kijken Jack en David goedgemutst naar de toekomst. Dwarsliggers loodst je door de zomer!

Als voorzitter van de koepel Partos zijn het rare tijden voor Hans Bruning.

110 OS-organisaties kijken naar hem omdat er iets moet gaan gebeuren na de bezuinigingsbom die recentelijk werd gedropt.  

Wat kan Partos doen? En moeten de OS-organisaties zich niet eens gaan manifesteren op het Malieveld, net als de boeren?

Hans is strijdbaar maar ook positief. Hij heeft vijf ministers van OS meegemaakt dus heeft wel het een en ander gezien. En de sector blijkt toch weerbarstig…

Eén podcast, met zijn mening van vóór en van ná de bezuinigingsbom….