MENS

Patricia de Vries is filosofe en richt zich op het fenomeen van angst. Ze deed onderzoek naar wat ze algorithmic anxiety noemt, waarvoor ze zich liet inspireren door de filosofie van Kierkegaard. Die maakte namelijk het onderscheid tussen angst en vrees, of toch niet? 

Alle afleveringen van MENS vind je op vn.nl/mens

We kunnen veel leren van de wijze waarop fungi zich met elkaar verbinden, vertelt kunstenaar-onderzoeker Yasmine Ostendorf in deze aflevering van de podcast MENS. Op een biodynamische boerderij in Brazilië doet ze onderzoek naar natuurlijke netwerken en de solidariteit van schimmels.

Wie willen we worden? Belangrijke vraag, maar ook belangrijk is: wat gaan we daarbij drinken? Sander Pleij bespreekt in deze aflevering van MENS de ontwikkeling en toekomst van wijn met Florien Kleine-Snuverink. Kleine-Snuverink maakt natuurwijnen in de Jura en heeft daar een hoop over te vertellen.

Marjan van Aubel is solar designer. Ze won al veel prijzen waaronder de publieksprijs van de Dutch Design Awards. Volgens academie, musea en designwereld is ze de nieuwe top. Toch werkt Van Aubel niet bij een groot, gevestigd bedrijf maar neemt ze de hele keten in eerste instantie zelf in handen. Daar wil Sander Pleij meer over weten.

Hoe er gedebatteerd wordt in de Tweede Kamer is heel anders dan hoe het eraan toe gaat in het Engelse Lagerhuis. Dat ligt mede aan de opstelling en inrichting van de zaal, vertelt architect David Mulder van der Vegt. Hij legt uit waarom de architectuur en inrichting van politieke gebouwen belangrijker is dan je op het eerste gezicht zou denken.

Het ogenschijnlijk minimalistische autootje dat Barend Koolhaas bedacht, lijkt het tegenovergestelde van een Tesla, maar is zeker niet minder vooruitstrevend. Waarom zijn 'minimal car' perfect past in onze veranderende wereld, vertelt de architect en planoloog in deze aflevering van MENS.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Clemens Driessen denkt en doet. Hij is als filosoof verbonden aan de landbouwafdeling van Wageningen University. Peinzend loopt Driessen mee met zowel de boeren die melken als met de wetenschappers die een melkrobot in elkaar zetten. In deze aflevering van MENS vertelt hij over het futuristische onderzoek waar hij aan meedoet.

Het werk van visual artist Esther Hovers (1991) wint allerlei prijzen en stond meteen groot afgedrukt in Le Monde, de New York Times en elders. Ze doet iets wat Sander Pleij niet begrijpt, hem toch erg trof en helemaal in zijn straatje is: haar kunst is humanistisch onderzoek tegenover de algoritmen.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Developer Samuel Beek is jong, maar allesbehalve onbezonnen. Na een paar jaar bij WeTransfer te hebben gewerkt, ontwikkelt hij nu zelfstandig apps. Zoals laatst een voor online EDMR-therapie. Voor Sander Pleij de ideale gast om eens het balletje over de toekomst van de techindustrie bij op te gooien. 'Eerst waren techjongens rocksterren, nu zijn ze bankiers.'

Een overzicht van alle afleveringen vind je op vn.nl/mens

Hoogleraar psychologie Susan Bögels onderzoekt wat de snel veranderende wereld met ons brein doet. Het aantal gevallen van ADD, ADHD, angst, autisme en depressie stijgt enorm. In deze aflevering van de podcast MENS vertelt ze aan Sander Pleij hoe dat zo gekomen is en wat we daartegen kunnen doen. ‘Er moet ruimte komen tussen de prikkel en de impuls.’

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

In 2050 moet de economie circulair zijn. Maar die is juist helemaal ingericht op een lineair systeem, vertelt circulair designer en docent aan de TU Delft Marieke van den Heuvel. Met name ons belastingsysteem: op het moment belasten we grondstoffen heel laag en arbeid hoog. Daardoor is het niet aantrekkelijk om iets te repareren. Het is dan goedkoper om wat je niet meer hoeft weg te gooien. En dat moet dus snel veranderen.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Edwin Dertien houdt zich bezig met robots. Daar is hij wel even zoet mee: Dertien is assistent-professor op de Universiteit van Twente, doet onderzoek, werkt zowel aan robots voor de industrie als ‘leuke’ robots, ontwerpt daarnaast robots voor kunstenaars en als hij een vrij uurtje heeft, maakt hij elektronische muziek. Oh, en hij is ook nog eens mede-oprichter en directeur van een high-tech zorgboerderij voor mensen met autisme.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Als wetenschapper moet je enorm veel artikelen lezen voor je werk. Wat nou als een computer dit voor je doet? Dat zou een hoop tijd schelen (ook voor niet-wetenschappers!). Het is een van de vele mogelijkheden van augmented reality, vertelt hoogleraar en wiskundige Lynda Hardman in deze aflevering van MENS. 

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens.

Wat de toekomst ons zal brengen, weten we niet. Maar we kunnen er wel over nadenken hoe we wíllen dat ze eruit ziet. Dat doet Sander Pleij in deze aflevering van de podcast MENS met de man achter het Brave New World-festival, Alexander Mouret. 'Artificial intelligence is helemaal niet zo spannend.'

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens
MENS wordt gemaakt door Sander Pleij en Hans Poel.

Te gast in MENS is Mark Kramer, internist en bestuurslid van Amsterdam UMC. Hij bespreekt met Sander Pleij het verloop van de tweede golf. Kramer is verbijsterd over dat er nu zo laat wordt ingegrepen in Nederland. Een korte, hevige lockdown was volgens hem beter geweest.

Kijk voor een overzicht van alle aflevering op vn.nl/mens.

De digitale revolutie is ook een vaarwel aan de fysieke wereld, vertelt Inger Leermans in de nieuwe aflevering van de podcast MENS. Als hoogleraar Cultuurgeschiedenis onderzoekt ze de (vergaande) gevolgen van die onthechting. Wat betekent het dat sociaal contact vooral uit binaire code bestaat, en we ons geld niet meer in onze handen hebben? 'Je vergeet dat het bestaat. En dan kan het misgaan.'

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

In de nieuwe MENS spreekt Sander Pleij met taalkundige en hoogleraar Computationele Technologie Piek Vossen. Hij is een soort relatietherapeut tussen ons en onze kunstmatige tegenhangers, vertelt hij. En in dat huwelijk zijn wij misschien wel de meest valse partij. ‘Kan een robot ons wel vertrouwen? Mensen willen nog wel eens liegen.'

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Het enige dat wij van robots wensen, is intelligentie. Maar hoe zit het met emotionele robots? En creatieve? Of boze en nutteloze robots? Onderzoeker Peter van de Putten breekt een lans voor een vrije, open blik op onze kunstmatige tegenhanger - en dus ook op onszelf, de mens.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Het televisieprogramma First Dates biedt een uitgelezen mogelijkheid om de mens te bestuderen. Op zoek naar de liefde vallen de maskers af. Sander Pleij vraagt zich samen met uitvoerend producent van de show Jasper Geel hoe het vinden van de liefde door technologie verandert.   Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens. 

Gentrificatie voltrekt zich vaak geleidelijk en geruisloos. Niet als het aan kunstenaar (en wetenschapper en ontwerper) Sjoerd ter Borg ligt. Met behulp van nieuwe technieken maakt hij uitsluiting door gentrificatie zichtbaar, vertelt hij aan Sander Pleij in deze aflevering van MENS. 'Je ziet de cultuur verdwijnen.' Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens.

Archieven, artificial intelligence en appeltaart klinken misschien als een bijeengeraapt zooitje aan onderwerpen, als je Marieke van Erp erover hoort vertellen, klinkt het plots allemaal heel logisch. Ze houdt zich bezig met 'digital humanities' voor de KNAW en vertelt hoe je met nieuwe technieken bestaande archieven anders kunt ontsluiten, en zo nog meer kennis kunt vergaren. Over appeltaart, onder andere.

Kijk voor een overzicht van alle aflevering op vn.nl/mens.

Uğur Ümit Üngör is hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies. Zijn onderzoek naar de oorlog in Syrië zit vol lessen voor Nederland, vertelt hij. 'We hebben de illusie dat we in permanente vrede leven. Zelden denken we na hoe een samenleving kan afglijden naar polarisatie en een beginnende burgeroorlog.' 

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Nieuwe technologieën die worden verkocht met de pretentie dat ze mensen dichter bij elkaar brengen, doen juist het omgekeerde. Dat kan anders, dachten kunstenaars/ondernemers Justus Bruns en Mingus Vogel. Dus bedenken ze ontwerpen waarbij technologie een verbindende rol heeft, zoals gezamenlijke meditatie aan de hand van gezichtsherkenningssoftware of stoelen waarbij je wel naast elkaar móét gaan zitten.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Fernando Rijswijk is jongerenwerker en daardoor komt hij regelmatig in aanraking met jonge kinderen die te maken hebben met racisme. Hij vertelt wat het doet met een kind van zeven als je constant ervaart dat je niet gewenst bent. En wat we daar als samenleving aan kunnen doen.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

Volgens filosoof Maarten Boudry is het een mythe dat lokale landbouw beter is voor het milieu. Geen schattige groentjes op de streekmarkt, het moet juist op grotere schaal en intensiever. 'Kleinschalige landbouw kan waardevol zijn als nicheproduct. Maar het is een misvatting om zo de hele wereld te voeden.'

Kijk op vn.nl/mens voor een overzicht van alle afleveringen.

Met algoritmen en data probeert de tech-wereld ons leven glad te strijken. Te glad, vindt essayist Miriam Rasch. Haar boek Frictie over de toenemende dataficatie verscheen begin deze maand. We hebben imperfecties nodig, betoogt ze. Die werken de ethiek in de hand. We moeten de frictie juist koesteren. Kijk voor een overzicht van alle afleveringen van MENS op vn.nl/mens.

Hoe gaan CEO's om met de coronasituatie? Manfred Kets de Vries is hoogleraar leiderschap aan de prestigieuze business school INSEAD. Hij wordt regelmatig gebeld door hoge piefen om advies. Sommigen doen het heel goed en tonen nu juist courage, anderen gaan bananas, vertelt Kets de Vries. De managementwetenschapper deelt zijn inzichten in deze aflevering van MENS. 

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens.

Hoogleraar Filosofie van mens en techniek Peter-Paul Verbeek zat een heel weekend aan bij de ‘appathon’ waarin zeven apps werden getest die de verdere verspreiding van het coronavirus moeten remmen. Sander Pleij dacht hem eens even kritisch te ondervragen om de misstanden rond privacy aan de kaak te stellen. Maar dat pakte tot zijn verbazing heel anders uit.

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens 

Schrijver H.M. van den Brink zit in quarantaine in het noorden van Frankrijk. Daar heeft hij zich verschanst met ruim vijfhonderd brieven van zijn ouders en een ambitieus boekenplan. Zo komt hij de tijd wel door. 'Ik zie mezelf hier nog wel vier weken zitten.'

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens

In MENS in quarantaine spreekt Sander Pleij op afstand met denkers en schrijvers over hoe zij omgaan met het thuiszitten. In deze aflevering: Minka Nijhuis. Als oorlogsjournalist heeft ze de nodige ervaring met crises en geen controle over de situatie hebben. Wat zijn haar adviezen voor deze tijd? 'Houd het hoofd koel, en het hart warm'

Kijk voor een overzicht van alle afleveringen op vn.nl/mens