Focus op Wetenschap

Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een gewone mens die alleen hier en daar wat kleine snippers aan informatie achterliet? En misschien nog wel belangrijker: hoe geef je die gewone mens diens eigen stem terug? 

Verslaggever Renette Kwakkenbos kijkt voor de podcast Focus op Wetenschap mee met een lectoraat van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. Dit lectoraat is bezig met een bijzonder project: Het Polyphonisch Archief. Ze spreekt met historicus Jair van Dijk en componist Amit Gur. 

Een van hun casestudies is Huize Dina, een Joods meisjesheropvoedingstehuis, waar meisjes die als 'onhandelbaar' werden gezien, werden 'heropgevoed.' 

Een veelzijdig team zet een aantal archieven over de meisjes uit dit tehuis om in audio, zodat een volledig nieuwe archiefervaring ontstaat. Hoe zouden de meisjes op hun eigen archief reageren? 

Meer informatie over Polyfonisch Archief (https://www.ahk.nl/lectoraten/lectoraat-pluralisme-in-onderzoek-en-de-kunsten/onderzoeksprojecten/polyfonisch-archief/)vind je op de website van het AHK-lectoraat Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. 

Het team bestaat uit: onderzoeksleider Naomi Bueno de Mesquita, historicus Jair van Dijk, mediawetenschapper Tzlil Sharon, componist en auditief onderzoeker Amit Gur, regisseur Ari Teperberg, historicus Elena Nguyen en sound-designer Bartosz Gardziński. 

🧑‍💻 Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie. 

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos. 

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl 

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke lading.

🏹 Wat er dan in je brein gebeurt - hoe die emotionele herinneringen veranderen - is een wetenschappelijk raadsel. Maar opvallend genoeg gebeurt het sturen van emotionele herinneringen al wel in de klinische psychologische praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met PTSS of depressie. Dat je herinneringen kan sturen weten we dus al, maar niet hoe dat precies werkt. Meer kennis daarover kan behandelingen helpen optimaliseren.

😰 In deze aflevering van Focus op Wetenschap sleutelt presentator Syb Faes aan een eigen licht-traumatische herinnering voor onderzoek naar de werking van het emotionele geheugen. Hij komt in de MRI-scanner van Renée Visser en haar PhD-student Floris Thijhuis te liggen, én ondergaat een therapiesessie bij Sophie Rameckers om grip te krijgen op zijn eigen geheugen. 

🧠 Renée Visser is cognitief neurowetenschapper en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ze gebruikt verschillende technieken, waaronder de MRI-scanner, om ons emotionele geheugen te doorgronden.

👨‍🎓 Floris Tijhuis is promovendus aan de UvA. Hij onderzoekt op het raakvlak van psychologie, filosofie en neurowetenschap, en wil begrijpen hoe herinneringen onze identiteit en mentale gezondheid beïnvloeden.

🧐 Sophie Rameckers is universitair docent en onderzoeker aan de UvA. Ze integreert onderzoek, onderwijs en de klinisch praktijk, en is gespecialiseerd in traumatische herinneringen uit de kindertijd en persoonlijkheidsstoornissen.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen? 

🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk? 

🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren gezien. Wij zouden immers de enigen zijn die zinnen kunnen opbouwen. Maar volgens Leonie kunnen koeien dat - weliswaar op hun eigen manier - ook.

🧑‍🌾 Presentator Renette Kwakkenbos leert onder andere de verschillen te herkennen tussen de loeien van een moederkoe die haar kalfje voor altijd kwijt is en van een moederkoe die haar kalfje weer terugvindt.

💡Meer informatie kun je vinden op de website van Vakbond voor Dieren (https://www.vakbondvoordieren.nl/project/koeientaal/).

Leonie Cornips werkt nauw samen met haar collega Marjo van Koppen. 

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie. 

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos. 

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl 

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich ver voorbij de plek waar ze in eerste instantie zijn gebruikt. Zelfs tot in jouw lichaam, ons grondwater, je slaapkamer en de dieren om ons heen.

🩻 Dat verdient dringend onze aandacht. We weten namelijk niet zeker wat die duizenden soorten bestrijdingsmiddelen met onze gezondheid en die van ons milieu aan het doen zijn. Maar sterke vermoedens, die zijn er meer dan genoeg. Hoogste tijd dus, om... koolmezen in de blender te doen?

🐥 Ja: je leest het goed. In een lab in Leiden zijn onderzoekers dagelijks dode koolmezen aan het blenderen, met het doel om de verspreiding van bestrijdingsmiddelen over Nederland in kaart te brengen. Honderden burgerwetenschappers uit heel Nederland hebben daarvoor vrijwillig duizenden dode, jonge koolmeesjes opgestuurd naar het lab. Verslaggever Syb Faes wil weten wat er precies in dat lab gebeurt en loopt mee met eindverantwoordelijke van het onderzoek Peter Lindenburg. Daarbij leerde hij: hoe gruwelijk het ook klinkt, wat er met de koolmezen gebeurt is van enorm belang... 

👨‍🔬 Peter Lindenburg is lector analytical biosciences bij het Leiden Centre for Applied Bioscience van de Hogeschool Leiden. Hij en zijn team jonge onderzoekers hebben al talloze opvallende onderzoeken uitgevoerd. Zo zijn ook neushoorndrollen en mensenpoep in de blender beland voor de analytische chemie. Na later dit jaar duizenden koolmezen te hebben geblend presenteert een nauwkeurige kaart van Nederland, die een beeld moet geven van welke bestrijdingsmiddelen, waar voorkomen.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).

📻 De radio- en tv-fragmenten uit deze aflevering zijn afkomstig van:

- BNR Nieuwsradio

- NOS (Nieuwsuur, NOS op 3, NOS Journaal)

- RTV Drenthe

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk zijn voor koeien. En dan met name de leverbotparasiet.

👨‍🌾 Boeren kunnen hun koeien preventief medicijnen geven, maar die zijn slecht voor het milieu en er bestaat een kans dat hun koeien langzaamaan resistent raken. 

🪱 Ze willen dus graag weten of de parasiet bij hun koeien voorkomt. Maar hoe komen ze daarachter? Parasitoloog Lonneke Nijhuis van de Universiteit Utrecht leidt de onderzoeksgroep Wijs met Wormen (https://www.gddiergezondheid.nl/nl/Diergezondheid/Onderzoek/Wijs-met-Wormen#:~:text=In%20dit%20project%20werken%20onder%20meer%20Universiteit,Zoetis%2C%20COV%2C%20vertegenwoordigers%20van%20de%20melkveehouderij%20en) om boeren hiervoor te waarschuwen. 

💩Presentator Renette Kwakkenbos gaat een dag mee en leert op een totaal andere manier naar koeienpoep te kijken. 

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie. 

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos. 

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl 

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen? 

In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met Rowin Jansen tijdens het InScience Festival (https://www.insciencefestival.nl/nl/) in Nijmegen. Waar het in het eerste deel ging over wat geheime diensten doen en hoe je ze controleert, zoomen we nu in op het bredere plaatje: de democratische rechtsstaat. 

Wanneer wordt waakzaamheid écht noodzakelijk? En wat betekenen actuele ontwikkelingen in Nederland, Europa en vooral de Verenigde Staten voor onze eigen veiligheid? 

Rowin Jansen laat zien hoe subtiel zulke verschuivingen verlopen: niet via grote klappen, maar via kleine, bijna onzichtbare stappen. En hij legt uit waarom wetten onze eerste verdedigingslinie zijn — én waarom ze dat vooral moeten blijven. 

Een gesprek over rode vlaggen, internationale samenwerking, de sleepwet, de Amerikaanse veiligheidsdiensten, en de ongemakkelijke vraag: kunnen democratische middelen — zoals een referendum — uiteindelijk de democratie zelf ondermijnen? 

🧑‍⚖️ Te gast 
Rowin Jansen (https://www.ru.nl/personen/jansen-r) – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen 
 
🧑‍💻 Podcast Focus 
Gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie. 
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen 
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen 
 
✉️ Vragen of opmerkingen? 
Mail naar wetenschap@ntr.nl  (mailto:wetenschap@ntr.nl )
 
📷 Volg ons 
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en macht. 

In deze eerste aflevering van een tweeluik duiken we in een wereld die zich normaal gesproken aan ons zicht onttrekt: die van de geheime diensten. Universitair docent nationaal veiligheidsrecht Rowin Jansen (Radboud Universiteit) onderzoekt hoe je toezicht houdt op organisaties die per definitie in het verborgene opereren. Hoe weet je of een geheime dienst binnen de wettelijke lijnen blijft? En wat gebeurt er als die grenzen langzaam opschuiven? 

Tijdens het InScience Festival (https://www.insciencefestival.nl/nl/) in Nijmegen spreken Renette Kwakkenbos, Syb Faes en Sander Nieuwenhuijsen live op het podium met Rowin. Over spionage anno nu, over bevoegdheden die steeds verder reiken en over de cruciale rol van toezicht. En over de spannende vraag: hoe zorg je ervoor dat een geheime dienst ons beschermt — en niet de macht beschermt? 
 
🧑‍⚖️ Te gast 
Rowin Jansen (https://www.ru.nl/personen/jansen-r) – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen 
 
🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie. 
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen 
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen 
 
✉️ Vragen of opmerkingen? 
Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl) 
 
📷 Volg ons 
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschap

Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat de weermensen hadden voorspelt. Maar sta je er wel eens bij stil dat je elke dag naar de resultaten van een klein wetenschappelijk onderzoek kijkt?

⭕️ In deze aflevering achterhaalt presentator Syb Faes hoe het weerbericht bij publieke omroep NOS wordt gemaakt. Daarvoor loopt hij de hele dag mee met doorgewinterd weerman Peter Kuipers Munneke, en komt hij erachter dat het weerbericht aan de ene kant harde wiskunde en natuurkunde is, en aan de andere kant net zoveel wetenschapscommunicatie. Want ja: na een kort weerbericht moeten 18 miljoen mensen weten waar ze de volgende dag aan toe zijn - dan moet je als weerman dus héél zorgvuldig je woorden kiezen. Ze hebben geluk die dag: Peter mag tijdens het journaal van 8 uur de eerste lentedag van het jaar aankondigen! Of misschien toch nét niet...

Hoe maakt Peter het weerbericht? En waar let hij op bij het presenteren ervan? 

🌦️ Peter Kuipers Munneke is meteoroloog en al 13 jaar lang weerman bij de NOS. Daarnaast is hij universitair docent glaciologie aan de Universiteit Utrecht. Hij noemt zichzelf een wat 'conservatievere' weerman, omdat hij de temperatuur op de weerkaart graag aan de lage kant inschat zodat de kans groter is dat die meevalt. 

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen veroorzaken?

Bodemonderzoekers Amanda Matson en Erik van den Elsen (Wageningen Environmental Research) werken samen met Liz Veerman en Remen Dallinga van de gemeente Amsterdam aan de Bodemgezondheidsindex: een methode om te meten hoe ‘gezond’ de stedelijke bodem is. Maar vooral: hoe geschikt die bodem is voor wat wij er als mens mee willen doen.

Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen loopt mee tijdens een veldmeting in het Amsterdamse Funenpark. Met een grondboor, regenwormentelling, infiltratietest en zelfs een penetrologger onderzoeken ze wat er schuilgaat onder het gras. Waarom werkt de bodem op de ene plek perfect en op de andere plek helemaal niet? En wat kun je zelf doen met de bodem onder je tuintegels?

Focus op Wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.

🧪 In deze aflevering:
Amanda Matson – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Erik van den Elsen – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Liz Veerman – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam
Remen Dallinga – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam

🌱 Meer weten?
* De Bodemgezondheidsindex Amsterdam (BGI) (https://openresearch.amsterdam/nl/page/125035/de-bodemgezondheidsindex-amsterdam-bgi) – achtergrond, uitleg en voorbeelden
* Wetenschappelijke publicatie over stedelijke bodemgezondheid & de BGI (https://research.wur.nl/en/publications/de-bodemgezondheidsindex-amsterdam-stedelijke-bodemgezondheid-met/)

Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

🧑‍💻 Redactie: Saxa da Silva 
🎙️ Presentatie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen (https://www.instagram.com/sandeur/)

✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Waar zijn wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.

Wat maakt ons mensen anders dan de dieren? Is het onze rationele manier van denken? Of misschien wel onze muzikaliteit? En wat zegt het over de mens als we kunnen bewijzen dat dieren ook muzikaal zijn?

Biologen Michelle Spierings en Nick Dam van de Universiteit Leiden zitten middenin een Youtube-onderzoek naar de muzikaliteit van papegaaien van over de hele wereld. En stuitten tijdens hun zoektocht op een talentvol vogeltje dat R2D2 van Star Wars perfect na kan doen...

Verslaggever Renette Kwakkenbos gaat langs in Leiden en luistert vol ontzag naar de zangkunsten van papegaaien. 

🦜 Michelle Spierings en Nick Dam zijn biologen bij de Universiteit Leiden. Hier (https://www.universiteitleiden.nl/en/science/biology/animal-sciences/development--disease-in-animal-sciences/bird-sing-along-project) vind je meer informatie over het Bird Singalong Project.  

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie. 

🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos. 

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar wetenschap@ntr.nl 

📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

De versafdeling in jouw supermarkt is meestal goed gevuld. Maar waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, is dat er achter het groenteschap een heuze wapenwedloop tussen plantenziektes en veredelaars plaatsvindt. Van cruciaal belang bij het gevuld houden van onze schappen zijn een stel gigantische vriesruimtes tussen de Wageningse weilanden van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN). Zonder dit centrum had het spinazievak in jouw buurtsuper zomaar eens leeg kunnen zijn. Hoe hebben wetenschappers van het CGN dit kunnen voorkomen? En hoe is het om tienduizenden zaadjes van verschillende gewassen te conserveren? Verslaggever Syb Faes gaat langs bij conservator Lana de Bruijn met een dikke winterjas en een eigen bijdrage in de vorm van een zakje snackwortelen. Wat er nodig is om de voedselzekerheid van de toekomst veilig te stellen?

🌱 Lana de Bruijn is curator bij het Centrum voor Genetische Bronnen (CGN) in Wageningen.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.

Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Wat blijft er over als God geen vanzelfsprekend antwoord meer is?
Wanneer vaste religieuze kaders verdwijnen, maar de vragen naar zin, betekenis en verbondenheid blijven bestaan?

In deel 2 van Religie op de Snijtafel verdiepen we het gesprek over geloof, zingeving en ervaring. Waar vinden mensen – en vooral jongeren – houvast in een wereld die steeds onzekerder wordt? En welke rol spelen ervaring, rituelen en gemeenschap daarin?

In deze aflevering gaat Lara Billie Rense verder in gesprek met vier wetenschappers over geloven zonder dogma’s, zingeving zonder vaste God, en over hoe betekenis kan ontstaan via ervaring, onderwijs en het brein.

✍️ Margot Brouwer, sterrenkundige en praktiserend christen, vertelt hoe haar zoektocht naar zin leidde via atheïsme, filosofie en psychedelica tot een nieuw, immanent godsbeeld, waarin God samenvalt met het heelal zelf.

🔎 Cok Bakker, religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht, pleit voor ruimte in het onderwijs om de morele en existentiële vragen van leerlingen serieus te nemen. Wat verstaan we eigenlijk onder ‘goede mensen’ en ‘goed onderwijs’?

📚 Nora Kindermann, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, laat zien wat we kunnen leren van fundamentalisme – niet om het te omarmen, maar om beter te begrijpen hoe mensen omgaan met onzekerheid, keuzevrijheid en het verlies van houvast in de moderne samenleving.

🧠 Michiel van Elk, universitair docent aan de Universiteit Leiden, onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Aan de hand van experimenten met de zogeheten ‘godhelm’ en onderzoek naar psychedelica verkent hij hoe ervaringen – zelfs zonder God – richting kunnen geven aan zingeving.

Samen vragen zij zich af: hebben we religie nodig om zin te ervaren, of kunnen ervaring, rituelen en gemeenschap die rol ook vervullen?
En wat gebeurt er als we ruimte maken voor verwondering, stilte en verbinding in een wereld vol hectiek?

🎧 Meer luisteren?
Luister ook naar deel 1 van Religie op de Snijtafel (https://podcast.npo.nl/file/focus-wetenschap/135795/is-god-terug-bij-gen-z-religie-op-de-snijtafel.mp3?awCollectionid=feed-101-focus-wetenschap&awEpisodeid=feed-101-focus-wetenschap_episode-135795-WO_NTR_20315211), waarin we onderzoeken waarom vooral Gen Z opnieuw interesse toont in geloof, spiritualiteit en zingeving.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via wetenschap@ntr.nl
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

Na decennia van ontkerkelijking gebeurt er iets opmerkelijks.
Voor het eerst sinds 1966 neemt het aantal gelovige jongeren in Nederland weer toe. Vooral onder Gen Z groeit de belangstelling voor geloof, spiritualiteit en zingeving. Tegelijkertijd zijn kerkelijke instituties minder vanzelfsprekend dan ooit. Wat zoeken jongeren precies? En waarom lijkt religie – in welke vorm dan ook – opnieuw aantrekkingskracht te hebben?

Is geloof een antwoord op een zingevingscrisis? Of zien we vooral dat geloven nieuwe, meer individuele vormen aanneemt?

In ‘Op de Snijtafel’ leggen we religie en wetenschap naast elkaar. We onderzoeken waar ze botsen, waar ze elkaar aanvullen en waar ze samen nieuwe inzichten bieden in de meest fundamentele vragen van het bestaan.

In deze aflevering – deel één van twee – gaat Lara Billie Rense in gesprek met vier wetenschappers die ieder vanuit hun eigen discipline kijken naar geloof en zingeving. Ze spreken over geloven zonder kerk, zoeken zonder vaste kaders en over wat ‘gelovig zijn’ vandaag eigenlijk betekent.

✍️ Nora Kindermann is postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University en specialiseert zich in religiebeleving onder Gen Z en fundamentalisme. Wat weten we werkelijk over jongeren die zich opnieuw gelovig noemen – en wat vooral nog niet?

🔎 Cok Bakker is religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht. Hij onderzoekt hoe zingeving en levensbeschouwing een plek krijgen wanneer traditionele referentiepunten verdwijnen, en wat dat betekent voor jongeren én het onderwijs.

🔭 Margot Brouwer is sterrenkundige en praktiserend christen. Ze vertelt over haar persoonlijke zoektocht naar geloof, nadat de wetenschap geen antwoorden bood op existentiële vragen over leven, dood en betekenis.

🧠 Michiel van Elk is universitair docent aan de Universiteit Leiden en onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Hij spreekt over mystieke ervaringen, geloof zonder God en de kracht van betekenisgeving.

Samen zoeken zij naar antwoorden op de vraag: waar vinden jongeren vandaag zingeving, en welke rol kan geloof daarin spelen?

🎧 Meer luisteren?
In deel 2 verdiepen we het gesprek verder: over jongeren die hun weg (terug)vinden naar religieuze instituties, over psychedelica en zingeving, en over hoe wetenschap en geloof zich tot elkaar blijven verhouden.

 
🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via wetenschap@ntr.nl
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

In deze bonusaflevering duiken we onze eigen kroeg in. Want waar voer je nou betere gesprekken over alcohol dan aan de toog? 

🍹Filosoof Marian Donner en arts Yvo Kortmann, stamgasten van onze podcast, gaan onder leiding van presentator Lara Billie in gesprek over het drinken van alcohol. Redacteuren Syb Faes en Renette Kwakkenbos schuiven ook hun barkruk bij. Want na het maken van deze serie weten we als geen ander hoe alomtegenwoordig de gevaren van drank zijn. Maar toch staan de meesten van ons met oud en nieuw weer met een glaasje champagne in de hand. Waarom blijven we drinken?

⁉️Heb je de andere afleveringen van onze serie over alcohol al geluisterd? Goed nieuws! We distilleerden uit die afleveringen een pubquiz. Weet jij de antwoorden?

🩺Yvo Kortmann is Maag-, Darm-, Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals. Hij schreef het artikel 'Alcohol is niet normaal' in het tijdschrift Medisch Contact. 

✍️ Marian Donner is essayist en columnist bij De Groene Amsterdammer. In 2019 publiceerde ze het cultuurfilosofische Zelfverwoestingsboek, over waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen.

📖 Meer lezen?
Alcohol is niet normaal (https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/artikel/alcohol-is-niet-normaal) (Medisch Contact, 2024) Zelfverwoestingsboek (https://dasmag.nl/product/zelfverwoestingsboek/) (Das Mag, 2019)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol: Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk? Aflevering 3: De comazuipende jongeren Aflevering 4: De vijf zit in de klok.

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen
Productie: Damian Meulman

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

In deze podcastserie over alcohol horen we steeds opnieuw terugkomen hoe gevaarlijk alcohol kan zijn. En keer op keer zeggen deskundigen: het moet véél minder normaal worden. Maar... toch doen we het, ook al weten we dat het slecht is. Waarom is dat zo? Waarom luisteren we liever naar het duiveltje dat ons keer op keer verleidt, dan naar het engeltje dat roept dat het niet mag?

In deze aflevering duiken we de kroeg in met schrijver Marian Donner, die een cultuurfilosofisch pleidooi houdt om meer te drinken en anders te kijken naar onze gezondheid. En ook spreken we universitair docent Psychologie Mira Duif, over op welke momenten mensen het snelst geneigd zijn om het glas te heffen. Uiteindelijk komen zij tot nieuwe nuances en verrassende uitgangspunten: wanneer zouden we wél kunnen drinken, en met welke beredeneringen?

✍️ Marian Donner is essayist en columnist bij De Groene Amsterdammer. In 2019 publiceerde ze het cultuurfilosofische Zelfverwoestingsboek, over waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen. Uit dat rijtje licht ze deze aflevering drinken toe, en ze probeert de verslaggever - die geen alcohol drinkt - te overtuigen om dat wél te doen.

🔎 Mira Duif is universitair docent Psychologie aan de Open Universiteit. Ze promoveerde op alledaags drankgebruik van Nederlanders en hoe ze zich voelden gedurende de dag. Op welke momenten zag zij dat we begonnen te drinken?

📖 Meer lezen?

- Zelfverwoestingsboek (Das Mag, 2019)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol:

Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?

Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Bonusaflevering 5: Nog een rondje

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

#3 – Alcohol – De comazuipende jongeren (S17)

Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je jong bent en je drinkt tot je erbij neervalt? Jaarlijks komen er iets meer dan 1000 jongeren onder de 18 jaar met een alcoholvergiftiging op de spoedeisende hulp terecht. Hoe zijn zij eraan toe? 

📜 Louise Pigeaud is arts in het Amsterdam UMC op de kinderafdeling. Ze promoveerde in het Reinier de Graaffziekenhuis in Delft en aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op de trends, risicofactoren en mogelijkheden voor preventie rond alcoholgebruik onder jongeren in Nederland en Europa. Ze interviewde de jongeren die met een alcoholvergiftiging bij haar in het ziekenhuis werden binnengebracht. ‘Ze schrikken natuurlijk onwijs als ze wakker worden in het ziekenhuis, want ze kunnen zich meestal niet meer herinneren dat ze op de spoedeisende hulp zijn geweest.’ 

📖 Meer lezen? Uncorking a healthier generation: Prevention of adolescent alcohol use and intoxication (https://pure.eur.nl/en/publications/uncorking-a-healthier-generation-prevention-of-adolescent-alcohol/) (proefschrift van Louise Pigeaud).  

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol: Aflevering 1: We dronken altijd al, toch? Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk? Aflevering 4: De vijf zit in de klok en Bonusaflevering 5: Nog een rondje 🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie: Host: Lara Billie Rense Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Dementie, zeven soorten kanker en verslavingsstoornissen. Alcohol verhoogt het risico op meer dan 200 ziektes en aandoeningen, zowel mentaal en lichamelijk. Marlous Tuithof van het Trimbos Instituut onderzoekt de impact van alcohol op onze samenleving. Geschat wordt dat er jaarlijks tussen 2700 en 7500 mensen overlijden aan de gevolgen van die aandoeningen. 

📜 Yvo Kortmann is Maag Darm Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals. 

📖 Meer lezen? Artikel Alcohol is niet normaal (Medische Contact). Oproep WHO voor strenger beleid in Europa rondom alcohol. 

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Aflevering 4: De vijf zit in de klok

Bonusaflevering 5

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

Montage: Renette Kwakkenbos

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Als we reclame's van alcoholische dranken mogen geloven zit er achter elke slok een eeuwenlange geschiedenis van tradities, rituelen en mythes. Maar schuilt er achter deze marketingcampagne's daadwerkelijk zo'n sprookjesachtig verleden? Of dronken we vroeger bier, wijn en jenever om hele andere redenen dan ons worden voorgeschoteld?

In deze aflevering lopen we langs de geschiedenis van alcohol. Eén ding wordt al snel duidelijk: onze relatie tot alcohol en dronkenschap in medisch-wetenschappelijke en sociaal-culturele zin wankelt door de eeuwen heen zélf allerlei kanten op.

📜 Leendert Alberts is docent geschiedenis aan de Hogeschool Utrecht. Hij schreef meerdere boeken over de geschiedenis van alcoholische dranken in Nederland. In dit gesprek neemt hij ons mee langs de omwentelingen die onze medisch-wetenschappelijke en culturele blik op alcoholische dranken heeft doorgemaakt.

📖 Meer lezen?

- Hop - De eerste bierrevolutie in Nederland (Prometheus, 2022)

- Canon van de Nederlandse biercultuur (Birdy Publishing BV, 2023)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?

Aflevering 3: De comazuipende jongeren

Aflevering 4: De vijf zit in de klok

Bonusaflevering 5

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen

Montage: Syb Faes

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Wie niet wil wachten op een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek kan zelf een uitvoerige gezondheidsscan laten uitvoeren; een zogenaamde Total Body Scan. Dat kost je dan wel een aardige stuiver, maar in ruil daarvoor krijg je zekerheid over je gezondheid terug. Ten minste, zo denken veel mensen. Enerzijds kunnen ze je rust bieden als er niks gevonden wordt, anderzijds kunnen ze je ook juist onnodig ongerust maken, bijvoorbeeld als er een vlekje wordt gevonden waarvoor je ter controle alsnog naar een specialist moet, en die vervolgens concludeert dat het onschadelijk is. En wat kosten deze dubbele checks de Nederlandse samenleving uiteindelijk? 

🩺 Bij huisarts Sebastiaan van Beek kwam een patiënt langs met het verzoek voor maar liefst drie doorverwijzingen naar medisch specialisten. Op reis in China waren er bij een preventieve scan namelijk wat opvallende dingen gevonden. Hij vertelt welke afwegingen hij maakte, voordat hij een beslissing nam om de patiënt wel of niet door te verwijzen.

⚖️ Universitair docent Ethiek Mira Vegter (Radboud UMC) zet de voor- en nadelen uiteen die Total Body Scans voor individuen en de Nederlandse samenleving kunnen hebben. Ze vertelt daarbij hoe mensen scans laten uitvoeren op basis van geanticipeerde beslissingsspijt - de gedachte: 'als ik het nou niet doe, krijg ik dan later geen spijt?' - ook al is de kans dat er op een scan daadwerkelijk iets zorgelijks wordt gevonden 'héél klein'.

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 2: Poep testen kan je leven redden

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

🧑‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Iedereen krijgt automatisch een brief voor een bevolkingsonderzoek in de brievenbus. De veronderstelling is dat je mee wil doen, en wil je dat niet, dan moet je dat zelf actief aangeven. Iemand die dat heeft gedaan en aan geen enkel bevolkingsonderzoek meedoet, is Marli Huijer, voormalig Denker der Nederlanden en schrijver van het boek De toekomst van het sterven (2022). In deze aflevering van Focus vertelt ze waarom ze dat heeft gedaan. Ook zoomt ze uit en beschouwt ze waarom het in Nederland vanzelfsprekend is om alles helemaal zeker over je lijf te willen weten. Daarbij biedt ze handvatten voor een andere denkwijze voor de samenleving, en ook voor individuen: 'We moeten accepteren dat we na ons 70e levensjaar krakkemikkig worden op allerlei fronten.'

📖 Meer lezen? De toekomst van het sterven (2022, uitgeverij Pluim)

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 2: Poep testen kan levens redden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Bevolkingsonderzoek verlaagt sterfte aan darmkanker met 45%. Dat vond️ Iris Landsdorp-Vogelaar in haar onderzoek. Als hoogleraar vroegopsporing aan het Erasmus MC bestudeert Iris Landsdorp-Vogelaar de effectiviteit van die onderzoeken. Ze combineert klinische data met zelfgebouwde modellen om bevolkingsonderzoeken te analyseren. Hoeveel gezondheidswinst is er uiteindelijk? En wat kost dat allemaal?  In deze aflevering van Focus neemt ze ons mee in haar onderzoek.

📖 Meer lezen? De RIVM-rapporten van de onderzoeken naar de effectiviteit van bevolkingsonderzoeken, waar onder andere Iris Landsdorp-Vogelaar aan werkte.

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 1: De brief

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Darmkanker, Borstkanker en Baarmoederhalskanker. Drie ziektes waar in Nederland bevolkingsonderzoek naar wordt gedaan. Vanaf een bepaalde leeftijd krijgt iedereen een brief. Een oproep om mee te doen met onderzoek om te checken of je ziek bent zonder dat je het doorhebt. Meedoen is eigen keuze, waarom zou je wel of niet meedoen?

🏛️ Mireille Broeders, epidemioloog aan het Radboud UMC, licht toe hoe bevolkingsonderzoek in elkaar zit. Waarop testen we en hoe doen we dat? Zij doet zelf onderzoek naar verbetering van bevolkingsonderzoek. Waar zitten de ontwikkelingen? En welke rol krijgt AI daarin?

🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:

Aflevering 2: Poep testen kan je leven redden

Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden

Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam

Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Tijdens het Betweter Festival in Utrecht spraken presentatoren Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos met postdoctoraal onderzoeker Rianne Riemens over haar onderzoek naar greenwashing door ‘Big Tech’.

“Meer technologie wordt gepresenteerd als dé oplossing voor problemen die technologie zelf heeft veroorzaakt.”

Riemens laat zien hoe bedrijven als Apple, Google, Amazon en Microsoft zich presenteren als klimaatredders, terwijl ze behoren tot de grootste vervuilers. In deze aflevering hoor je hoe deze bedrijven duurzaamheid claimen via slimme campagnes, hoe AI wordt gepresenteerd als dé oplossing voor alles en hoe ruimtevaart wordt ingezet als marketingstrategie. Ook bespreken we hoe CEO’s zich profileren als wereldleiders en hoe alternatieven aantrekkelijker kunnen worden dan de dominante platforms.

“Misschien moet je iets van gebruiksgemak opgeven, maar krijg je er een eerlijker platform voor terug.”

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen in Utrecht op het Betweter Festival in TivoliVredenburg.

 📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

 ✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Hosts: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos
Redactie: Renette Kwakkenbos,  Sander Nieuwenhuijsen, Feeke Rensen & Syb Faes

Tijdens De Nacht van Ontdekkingen in Leiden onderzoekt presentator Sander Nieuwenhuijsen met stresswetenschapper Laura Nawijn (https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/laura-nawijn#tab-1) en literatuurhistoricus Evert van Leeuwen (https://www.universiteitleiden.nl/en/staffmembers/evert-jan-van-leeuwen#tab-1) en het publiek de fascinerende horrorparadox: waarom zoeken we angst op, terwijl we het tegelijkertijd willen vermijden?

In een speciaal gebouwd spookhuis werden bezoekers blootgesteld aan klassieke angstmomenten – van duistere geluiden tot onverwachte luchtstoten – en werden hun reacties gemeten. 

“Je lichaam reageert op horror zoals op verliefdheid of bungeejumpen.”

Van Leeuwen reflecteert daarbij op horror in fictie en literatuur.

“Jonge lezers zoeken in dystopische horror niet alleen gruwel, maar ook schoonheid en zingeving.”

Samen onderzoeken ze hoe angst werkt – fysiek, emotioneel en cultureel – en wat we kunnen leren van hoe mensen reageren op gecontroleerde spanning.

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen voor live publiek in het Groot Auditorium in Leiden.
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes

Tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden gaat presentator Syb Faes in gesprek met schrijver en jurist Roxane van Iperen over haar boek Eigen planeet eerst en de vraag waarom onze democratie faalt in het aanpakken van de klimaatcrisis.

Van Iperen schetst een wereld waarin twee systemen tegenover elkaar staan: een globale planeet gedreven door marktbelangen en een lokale planeet waarin burgers leven met fundamentele behoeften en morele waarden.

“Het lijkt alsof we ruzie maken over de kleur van de bank, terwijl het huis in de fik staat.”

Ze legt uit hoe democratische waarden onder druk staan door economische krachten, en waarom het niet genoeg is om individuele burgers verantwoordelijk te maken.

🎧 Luister nu naar deze aflevering van Focus, opgenomen voor live publiek in het Groot Auditorium in het Academiegebouw van Universiteit Leiden.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl)

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Syb Faes
Redactie & techniek: Sander Nieuwenhuijsen

Een festival kan een plek zijn waar wetenschap en kunst elkaar ontmoeten. In deze tweede aflevering van onze festivalserie onderzoeken sociaal psycholoog Tom Frijns (https://www.uu.nl/medewerkers/TFrijns/Contact) (Universiteit Utrecht) en cultuurwetenschapper Gerlov van Engelenhoven (https://www.universiteitleiden.nl/medewerkers/gerlov-van-engelenhoven#tab-1) (Universiteit Leiden) hoe mensen communiceren zonder woorden. 

“Mijn hoop is dat mensen elkaar beter begrijpen als ze synchroniseren” 

Tijdens een performance op Lowlands Science (https://lowlands.nl/ll-science/) wordt het publiek uitgedaagd om mee te bewegen, te synchroniseren en betekenis te geven aan een verhaal zonder taal. Wat doet dat met je emotie, je hersenactiviteit en je gevoel van verbondenheid?
 
“Je wordt helemaal in het diepe gegooid… sommige bewegingen herken je, andere zijn totaal random” 

🎨 Meer weten over de performance & betrokken kunstenaars?
- Loretta Lau (https://www.waitinglorettalau.com/)
- Michelle Piergoelam (https://www.michellepiergoelam.com/)
- Finn Maätita (https://www.linkedin.com/in/finn-ma%C3%A4tita/)

🎧 Meer horen? 
Op 20 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen in Leiden (https://www.nachtvanontdekkingen.nl/ntr-roxane-van-iperen/). En op 26 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival van de Universiteit Utrecht (https://www.betweterfestival.nl/programma/2025/ntr-focus-de-klimaatfantasie-van-big-tech).

Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl  (mailto:wetenschap@ntr.nl)
 
📷 Volg ons op Instagram (https://www.instagram.com/ntrwetenschap/) en TikTok (https://www.tiktok.com/@ntrwetenschap) voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie: 
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

Een festival is meer dan muziek, theater of kunst. Het is ook een plek waar wetenschap tot leven kan komen. In deze special van Focus duiken we in de wereld van festivalonderzoek. In deze eerste aflevering onderzoeken we samen met Anouk Keizer (https://www.uu.nl/medewerkers/AKeizer) (Universiteit Utrecht) en haar collega’s van de Dutch Touch Society (https://dutchtouchsociety.org/) hoe sociale aanraking ons welzijn beïnvloedt.

“We willen weten: welke aanraking helpt wie het meest?”

Wat gebeurt er in je hersenen als je een hand vasthoudt tijdens een enge film? En kan een knuffelrobot net zo troostend zijn als een mens? In een mini-bioscoop op het festivalterrein worden bezoekers onderdeel van een 4D-experiment met trillende stoelen, geuren en horrorbeelden. 

“Aanrakingen vinden niet plaats in een lab, die vinden plaats in een ruizige echte wereld.”

🎧 Meer horen? Volgende aflevering lichten we een ander onderzoek uit op Lowlands Science (https://lowlands.nl/ll-science/).

Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl).

📷 Volg ons op Instagram (https://www.instagram.com/ntrwetenschap/) en TikTok (https://www.tiktok.com/@ntrwetenschap) voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Verslaggever: Sander Nieuwenhuijsen
Redactie: Syb Faes, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen

Wat is de impact van framing, propaganda en tijdsdruk op de berichtgeving over de situatie in Israël en Gaza?  

In deze aflevering van Focus onderzoeken we hoe media opereren in conflictsituaties. Wat betekent het om verslag te doen van een oorlog waar je niet fysiek aanwezig kunt zijn?

“Je wordt als journalist als het ware gedwongen om op het moment geschiedenis te schrijven. En dat kan eigenlijk niet.”

Emeritus hoogleraar internationale communicatie Cees Hamelink (https://www.researchgate.net/profile/Cees-Hamelink) reflecteert op de rol van media als bemiddelaar tussen werkelijkheid en publiek.

“Goede journalistiek verdient een goed publiek.”

En hoe kunnen media bijdragen aan de-escalatie in plaats van verharding?

🎧 Meer horen? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog: 
Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk
Aflevering 2: Een hongersnood is politiek
Aflevering 3: Als burger gedood met AI

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl).
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

Elke 20 seconden en nieuw doelwit voor ogen – de officiers moeten kiezen: wel of niet aanvallen? AI krijgt een steeds grotere rol in conflictsituaties. Het zou moeten zorgen voor preciezere executie, en dus: minder burgerleed. Maar hoe zit dat nou echt? “Het gedrag op basis waarvan mensen als target voor een bombardement worden geselecteerd, komt veel voor onder burgers in een oorlogssituatie.” Lauren Gould, universitair docent conflictstudies aan de Universiteit Utrecht en het NIOD, neemt ons mee in haar onderzoek naar de rol van AI in oorlogsvoering.

📖 Lees het hele artikel van Yuval Abraham hier: https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/ (https://www.972mag.com/lavender-ai-israeli-army-gaza/)

🎧 Meer horen?

Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog:

Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk

Aflevering 2: Een hongersnood is politiek

Aflevering 4: De media-oorlog

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

Edit: Syb Faes

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl (mailto:wetenschap@ntr.nl). Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief. (https://ntr.dmd.omroep.nl/x/plugin/?pName=subscribe&MIDRID=S7Y1BwAA04&pLang=nl&Z=1317075972)

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.

De situatie in Israël en Gaza is hooggespannen en iedere toeschouwer speelt voor eigen expert. Maar wat kunnen we op wetenschappelijke grond zeggen over de oorlog en zijn gevolgen? "Al sinds halverwege de twintigste eeuw hebben we genoeg voedsel om in theorie alle hongersnoden te voorkomen." In deze aflevering van Focus vertelt universitair docent Economische en Milieugeschiedenis Ingrid de Zwarte (WUR) met historische voorbeelden hoe een hongersnood kan ontstaan, en of er op dit moment in Gaza sprake van is.

⛑️ Carla Jonkers, Hoofd internationale noodhulp van het Rode Kruis, vertelt hoe het leven van Gazanen er op dit moment uitziet. Hoe komen zij nog aan voedsel, als noodhulp Gaza niet kan bereiken? En welke gevolgen van hiervan ziet zij?

🎧 Meer horen?

Beluister ook de andere afleveringen van de serie over oorlog:

Aflevering 1: Het Genocidevraagstuk

Aflevering 3: Als burger gedood met AI

Aflevering 4: De media-oorlog

👨‍💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:

Host: Lara Billie Rense

Redactie: Syb Faes, Rijk Landsmeer, Feeke Rensen, Bella Felix & Sander Nieuwenhuijsen

✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op wetenschap@ntr.nl. Blijf op de hoogte van nieuwe podcasts en het laatste wetenschapsnieuws, abonneer je op de NTR Wetenschap Nieuwsbrief.

📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.